SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY NGHỀ VÀ
HƯỚNG NGHIỆP"
Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1.Lý do chọn đề tài:
Trong nhà trường phổ thông, hướng nghiệp là bộ phận quan trọng của nền giáo dục phổ
thông. Thực hiện công tác hướng nghiệp là một yêu cầu cần thiết của cải cách giáo dục
nhằm thực hiện mục tiêu nguyên lý và nội dung giáo dục của Đảng; góp phần tích cực và
có hiệu quả vào việc phân công và sử dụng hợp lý học sinh sau khi tốt nghiệp.
Công tác hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông nhằm mục đích bồi dưỡng, hướng
dẫn học sinh chọn nghề phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội, đồng thời phù hợp với
thể lực và năng khiếu của cá nhân. Nó là một quá trình giáo dục lâu dài, gian khổ và phức
tạp. Với tư cách là một bộ phận cấu thành của nền giáo dục phổ thông, hướng nghiệp là
một vấn đề giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ góp phần vào việc bồi dưỡng phẩm chất đạo
đức, bồi dưỡng ý thức đúng đắn đối với lạo động, nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra
những cơ sở ban đầu rất quan trọng cho thế hệ trẻ tham gia lao động sản xuất và đào tạo
nghề. Chính vì vậy công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông là một công tác giáo
dục toàn diện.
Tổ chức lao động sản xuất và dạy nghề trong nhà trường là biện pháp rất quan trọng để
thực hiện công tác hướng nghiệp. Qua lao động sản xuất, giáo dục quan điểm, thái độ, ý
thức lao động cho học sinh; trên cơ sở đó giáo dục ý thức đúng đắn đối với nghề nghiệp,
tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc với nghề và lao động trong các dạng nghề nghiệp
khác nhau, phát triển hứng thú, năng lực của học sinh đối với một vài dạng lao động nhất
định, hướng dẫn học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế và
phù hợp với năng lực của bản thân.
1
2.Cơ sở lý luận của hoạt động giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề
a.Lịch sử chọn đề tài:
Thi hành Quyết định số 126-CP ngày 19 tháng 3 năm 1981 của Hội đồng Chính phủ về

khác. Trong đó, ba hình thức được đánh giá có tầm quan trọng đối với các em là sinh hoạt
hướng nghiệp, hoạt động dạy nghề và hoạt động ngoại khoá
Từ năm học 2004-2005 đến nay ngành giáo dục đã quyết định đưa công tác hướng
nghiệp và dạy nghề vào trường phổ thông xem đây là một hoạt động có ý nghĩa quan
trọng trong quá trình dạy học.
Có thể hiểu rằng Nhà nước ta tập trung chỉ đạo và đầu tư cho phát triển Giáo dục, Giáo
dục phải là quốc sách hàng đầu, Giáo dục phát triển kèm theo các lĩnh vực khác cùng
phát triển trí tuệ và nghề nghiệp tinh thông là chủ thể làm cho đất nước ngày càng giàu
mạnh
b.Một số vấn đề lý luận về hoạt động hướng nghiệp.
b.1.Khái niệm:
3
Nghề là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có
được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần
nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội.
Hướng nghiệp là một hệ thống biện pháp tác động của nhà trường, gia đình, xã hội trong
đó nhà trường đóng vai trò chủ đạo nhằm hướng dẫn và chuẩn bị nghề cho thế hệ trẻ sẵn
sàng đi vào ngành nghề tại những nơi xã hội đang cần phát triển đồng thời phù hợp với
hứng thú năng lực cá nhân.
b.2.Vị trí và nhiệm vụ công tác hướng nghiệp:
*Vị trí:
Ðể công tác hướng nghiệp ở nước ta đi vào chiều sâu, đạt được hiệu quả mong muốn,
GDHN và TVHN phải được Chính phủ và toàn xã hội quan tâm đúng mức, được các cấp,
các ngành liên quan đề ra những cơ chế chính sách đồng bộ, hợp lý. Cùng đó, các cơ sở
giáo dục và đào tạo cần được đầu tư thích đáng trong việc tổ chức GDHN, TVHN. Ðặc
biệt, Bộ GD-ÐT cần chú trọng đến việc đào tạo đội ngũ làm công tác hướng nghiệp, nhất
là các chuyên gia hướng nghiệp. Các cơ sở giáo dục có chức năng hướng nghiệp, dạy
nghề ở các địa phương cần được củng cố và phát triển chứ không phải sáp nhập với các
trung tâm khác. Mặt khác, rất cần tăng cường hiệu quả các cơ quan có chức năng thông
tin, dự báo về thế giới nghề nghiệp, thị trường lao động, nhu cầu nhân lực

- Góp phần bố trí hợp lí 3 nguồn lao động dự trữ bảo đảm sự phù hợp nghề
- Giảm tai nạn lao động
- Giảm tai nạn lao động
- Giảm sự thuyên chuyển nghề, đổi nghề
- Giảm sự thuyên chuyển nghề, đổi nghề
- Là phương tiện quản lí công tác kế hoạch hoá phát triển kinh tế, xã hội trên cơ sở khoa
- Là phương tiện quản lí công tác kế hoạch hoá phát triển kinh tế, xã hội trên cơ sở khoahọc
học


* Về xã hội
* Về xã hội
-
-
- Giúp học sinh tự giác đi học nghề
- Giúp học sinh tự giác đi học nghề
-
-
- Khi có nghề sẽ tự tìm việc làm
- Khi có nghề sẽ tự tìm việc làm
-
-
- Giảm tỉ lệ thất nghiệp, giảm tệ nạn xã hội, giảm tội phạm
- Giảm tỉ lệ thất nghiệp, giảm tệ nạn xã hội, giảm tội phạm
-
-
- Ổn định được xã hội

nghề nghiệp khác nhau. Do đó giảng dạy môn công nghệ quán triệt tinh thần kỹ thuật
tổng hợp có tác dụng hướng nghiệp cho thế hệ trẻ.
*Hướng nghiệp qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp
Thông qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp nhằm giúp học sinh làm quen với những
nghề của quê hương, nghề phổ biến ở địa phương, nghề truyền thống của địa phương như
nông nghiệp,tiểu thủ công,tiểu công nghiệp
7
Khác với các môn học, các buổi sinh hoạt hướng nghiệp được tổ chức không nhất thiết
trình bày tại lớp mà có thể tại các triển lãm hướng nghiệp, tại phòng hướng nghiệp, tại cở
sở sản xuất, tại câu lạc bộ, qua phim
*Hướng nghiệp qua hoạt động ngoại khoá
Bên cạnh những biện pháp hướng nghiệp trên mang tính giáo dục trong nội khoá, hoạt
động ngoại khoá cũng có tác dụng to lớn trong việc giới thiệu tuyên truyền cho học sinh.
Những hoạt động ngoại khoá bao gồm: Xây dựng tổ ngoại khoá, tham quan hướng
nghiệp, phòng hướng nghiệp, câu lạc bộ, qua hoạt động của Đoàn thanh niên, qua hội phụ
huynh học sinh.
3.Cơ sở thực tiễn
Những năm trước đây, ngành giáo dục đã chú ý quan tâm đến công tác hướng nghiệp dạy
nghề cho học sinh phổ thông song công tác này chỉ giao trách nhiệm chính cho TTKTHN
-DN .Trong những năm gần đây để đáp ứng yêu cầu của mục tiêu phát triển giáo dục đến
năm 2010 công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông đã được ngành giáo dục chú
trọng .Cụ thể là từ năm 2004-2005 đã đưa chương trình dạy nghề cho học sinh khối 11
vào kế hoạch dạy học cụ thể, đến nay thì công tác hướng nghiệp và dạy nghề cho học
sinh khối 10->12 được xem là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở khoa học
cho việc tuyển chọn lao động trong chừng mực nhất định ,hướng nghiệp dạy nghề còn
góp phần vào việc phân công sử dụng hợp lý học sinh tốt nghiệp ra trường.Trong thời
gian qua cán bộ quản lý ở các trường đã làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh ở
trường mình. Đa số các nhà quản lý đã vận dụng phương châm" Học đi đôi với hành",
đưa hoạt động hướng nghiệp- dạy nghề vào hoạt động dạy học cụ thể .Tuy nhiên chất
lượng của công tác hướng nghiệp của phần lớn các trường THPT hiện nay còn thấp, đặc

liệu.
-Về học sinh: Một số học sinh khối 10 –> 12 cho rằng công tác hướng nghiệp là hoạt
động phụ không liên quan đến kết quả học tập, trong giờ học không chú ý,các em cho
rằng việc chọn nghề bây giờ chưa quan trọng, sau này nếu không vào được đại học, Cao
đẳng thì cứ chọn một nghề nào đó rồi đi học là được.
-Về phụ huynh và lực lượng ngoài xã hội : Một số phụ huynh cho rằng chỉ cần học văn
hoá cho tốt là được, còn việc định hướng nghề và học nghề biết cũng được mà không
cũng chẳng sao, học nghề cũng chỉ để cộng vào điểm thi tốt nghiệp.
b. Thực hiện kế hoạch và chương trình hoạt động
*Ưu điểm:
Về cán bộ quản lý, hội đồng sư phạm quán triệt được đường lối, chủ trương của
Đảng,nhà nước và ngành
Hiệu trưởng có kế hoạch cụ thể và đã thực hiện chường trình hoạt động HN-DN theo yêu
cầu của Sở và Bộ GD- ĐT.
10
- Đưa hoạt động HN-DN vào hoạt động dạy học chính khoá hướng nghiệp được bố trí 9
tiết/năm học bằng việc đưa một số nội dung GDHN tích hợp sang hoạt động ngoài giờ
lên lớp và tích hợp ở một số môn học trong chương trình chính khóa.
- Về học sinh: Tham gia khá đầy đủ các buổi học HN và học nghề, nắm được một số kiến
thức cơ bản về nghề nghiệp các em tự chọn.
- Về phụ huynh và lực lượng ngoài nhà trường: Đã nắm được cơ bản của công tác HN-
DN thông qua dịp họp phụ huynh học sinh đầu năm của trường tổ chức
*Tồn tại :
- Một số giáo viên bộ môn, GVCN chưa coi trọng công tác HN-DN cho học sinh chưa
thấy được trách nhiệm của mình, công tác HN thì trách nhiệm thuộc người phụ trách
hướng nghiệp, công tác DN thì trách nhiệm thuộc về một số giáo viên dạy bộ môn công
nghệ hoặc môn sinh học. GVCN chỉ nhắc nhở HS tham gia học đầy đủ các buổi học
nghề, học HN
- Học sinh chưa thấy được tầm quan trọng của công tác HN và học nghề . Nhiều buổi học
sinh nghỉ học với lý do học bù hoặc lý do cá nhân khác.

hoặc chưa mời nghệ nhân giới thiệu một số ngành nghề mà địa phương có.
+ Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên làm công tác HN với GVCN, GVBM.
+ Công tác hướng nghiệp chưa được tập huấn thường xuyên.
12
+ Chưa thành lập được ban quản lý chỉ đạo hoạt động hướng nghiệp-dạy nghề trong
trường học.
d. Cơ sở vật chất:
*Ưu điểm:
Với ưu thế một đơn vị có bề dày thành tích hơn 50 năm xây dựng và phát triển, Trường
THPT Hà Trung phát huy những tiềm năng, lợi thế, ra sức khắc phục khó khăn, hoàn
thành nhiệm vụ chính trị, nâng cao chất lượng giáo dục theo hướng toàn diện. Nhà trường
tập trung cao độ cho việc nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp bằng nhiều biện pháp
trong đó đặc biệt nhất là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy và
học. Bên cạnh việc trang bị kiến thức cơ bản cho học sinh, Nhà trường cũng chủ động mở
rộng nồng ghép công tác hướng nghiệp và dạy nghề .
*Tồn tại :
- Thời gian dành cho việc hướng nghiệp dạy nghề trong dạy học chính khoá là “ít” và
giáo viên lồng ghép ở “bất cứ thời điểm” nào thích hợp trong quá trình giảng dạy, nhưng
việc lồng ghép đó rất ít nội dung không phong phú, hình thức chưa sinh động.
- Chưa tranh thủ các nguồn đóng góp của các lực lượng xã hội việc huy động cộng đồng
còn hạn chế
Với những tồn tại trên cho nên nó có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của công tác
giáo dục HN-DN.
e. Quản lý chỉ đạo
* Ưu điểm
- Cán bộ quản lý có sự quan tâm chỉ đạo việc dạy HN-DN cho học sinh khối 10 –> 12
phù hợp với yêu cầu và chỉ tiêu đề ra của Sở GD-ĐT, Bộ GD-ĐT
13
- Xây dựng được kế hoạch thực hiện chương trình.
* Tồn tại

được tầm quan trong của công tác HN - DN ở trường phổ thông nhận thức được sự chỉ
đạo, tổ chức hoạt động HN-DN là nhiệm vụ của hiệu trưởng và Hội đồng giáo dục. Thấy
được tầm quan trọng của công tác HN-DN trong trường phổ thông, giúp học sinh định
hướng được nghề nghiệp hoặc làm quen được một số nghề sau này có cơ sở để chọn nghề
mà mình yêu thích. Qua đó hiệu trưởng không được xem nhẹ công tác này và biết đầu tư
thích đáng để công tác HN-DN hoạt động có chất lượng và đạt được hiệu quả cao nhất.
Đối với khối 12 là khối cuối cấp, chương trình hướng nghiệp được đưa vào dạy học
chính khoá, hiệu trưởng cùng giáo viên phải có sự quan tâm đến việc nâng cao nhận thức
cho các em, các em phải có sự nhìn nhận, hiểu được tầm quan trọng của công tác HN-
DN, đây là mục tiêu của việc giáo dục toàn diện học sinh.
b. Đối với giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm.
Sự hợp tác của GVCN và GVBM có vai trò quyết định cho sự thành công của công
tác hướng nghiệp vì vậy nâng cao nhận thức cho giáo viên là việc cần làm.
15
Thông qua hoạt động ngoại khoá như tổ ngoại khoá, tham quan hướng nghiệp,
phòng hướng nghiệp dạy nghề giúp giáo viên nhận thức tầm quan trọng của công tác
hướng nghiệp, đây là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục nói chung và trường nói
riêng nhằm góp phần giáo dục toàn diện học sinh. Đặc biệt đối với GVCN khối 12 phải
nhận thức được hoạt động HN-DN là một môn học chính khoá, hiểu được tầm quan trọng
của bộ môn này từ đó có hướng giáo dục học sinh, tìm phương pháp giảng dạy phù hợp
để công tác giáo dục HN-DN đạt hiệu quả cao nhất.
c. Đối với học sinh khối 10
Chưa có sự hiểu biết sâu sắc về tầm quan trong của hoạt động HN-DN.
Vì vậy nhiệm vụ của CBGV là giúp các em hiểu được tầm quan trọng của công tác HN-
DN để các em tham gia đầy đủ, tích cực và có ý thức hoạt động tốt.
Thông qua các buổi ngoại khoá, chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, hoặc các bộ môn
văn hoá như: Công nghệ, Giáo dục công dân, Sinh học CBGV giúp học sinh nhận thức
được trong thời đại công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước ngoài việc đào tạo những
người thầy phải cần đến những người thợ. Những kiến thức mà các em được học trên lớp
cần phải được vận dụng vào thực tiễn.Thông qua hoạt động này sẽ giúp các em tìm hiểu

Tháng 11: Thế giới nghề nghiệp quanh ta.
17
Tháng 12: Tìm hiểu thông tin một số nghề phổ biến ở địa phương.
Tháng 1: Thông tin về thị trường lao động.
Tháng 2: Tìm hiểu năng lực bản thân và truyền thống nghề nghiệp của
gia đình.
Tháng 3: Tìm hiểu hệ thống GDTH và đào tạo nghề của TW và
địa phương.
Tháng 4: Các hướng đi sau khi tốt nghiệp THPT .
Tháng 5: Tư vấn hướng nghiệp.
Hiệu trưởng chỉ đạo GVCN phối hợp GVBM thực hiện đúng chương trình do Bộ,
Sở giáo dục đào tạo quy định.
Giáo viên phụ trách công tác hướng nghiệp có thể tổ chức nhiều hoạt động giáo dục
hướng nghiệp bằng nhiều phương pháp:
- Thuyết trình.
- Tổ chức học sinh điều tra thông tin nghề.
- Tổ chức thảo luận lớp về chủ đề hướng nghiệp.
- Tổ chức học sinh học theo nhóm nhỏ.
- Tổ chức trò chơi theo chủ đề hướng nghiệp.
- Phương pháp đóng vai ( Diễn kịch ) mô phỏng.
Phương pháp tổ chức hoạt động hướng nghiệp phải phù hợp với chủ đề từng tháng.
Đối với chủ đề tìm hiểu thông tin nghề ở địa phương, hiệu trưởng chỉ đạo GVCN
có thể mời một số thợ giỏi giới thiệu các nghề mà phổ biến ở địa phương như: Nghề dệt
18
zèn, làm mặt mây, làm chổi đót Hoặc cho các tham quan các cơ sở sản xuất chổi đót,sản
xuất mặt hàng thổ cẩm ở địa phương.
Đối với GVBM công nghệ, vật lý, sinh học, Giáo dục công dân cần hướng nghiệp
cho học sinh qua các tiết dạy, bài dạy.
Sưu tầm một số mẫu vật giới thiệu một số nghề mà các em chưa biết hoặc những tài
liệu có mục đích tư vấn nghề nghiệp.

tập huấn cho học sinh cách trồng trọt chăn nuôi gia đình. Mời thợ dệt zèn giới thiệu nghề
và kỹ thuật dệt các mặt hàng truyền thống, cho học sinh tham quan học tập ở cơ sở sản
xuất đồ mộc gia dụng, sản xuất nứa cuốn, móc túi hộp….
Để hoạt động hướng nghiệp có hiệu quả, có chất lượng thì không chỉ là nhiệm vụ
của cán bộ quản lý, GVCN, GVBM, Tổng phụ trách (TPT ) mà là nhiệm vụ của tất cả hội
đồng sư phạm và học sinh. Vì vậy bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ giáo viên là
một việc làm cần thiết.
Hiện nay nội dung chương trình hướng nghiệp có yêu cầu cao song CBGV, Tổng
phụ trách (TPT) chưa được tập huấn nhiều vì vậy để làm tốt công tác hướng nghiệp cần
20
tổ chức các đợt tập huấn bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ tổ chức công tác hướng
nghiệp, cho giáo viên tham quan học tập một số cơ sở sản xuất ở địa phương mình hoặc
địa phương khác.
Đối với TPT thông qua hoạt động GDNGLL giáo dục cho học sinh ý thức tham gia
hoạt động HN và các buổi học nghề.
Ngoài các nghề mà trường để tổ chức cần phối hợp với trung tâm GDTX tổ chức
cho học sinh học tập các nghề khác như: Nhiếp ảnh, điện dân dụng, nữ công gia chánh
Tổ chức kiểm tra việc tham gia học tập hướng nghiệp và học nghề theo sự hướng
dẫn của Bộ, Sở GD-ĐT.
4) Giải pháp 4:
Tăng cường cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động.
Công tác hướng nghiệp được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau đi hỏi phải
đầu tư nhiều kinh phí cho việc xây dựng phòng hướng nghiệp đặc biệt là việc mua sắm
trang thiết bị để phục vụ cho hoạt động này. Hàng năm huyện đều dành một phần kinh
phí trong ngân sách để xây dựng cơ sở vật chất mua sắm trang thiết bị dạy học. Ngoài
việc Huyện tạo điều kiện để sử dụng nguồn kinh phí từ quỹ học phí, thì nhà trường phải
huy động cộng đồng bằng cách vận động sự giúp đỡ của cá nhân phụ huynh, các cơ quan
đoàn thể các doanh nghiệp đóng trên địa bàn,các tổ chức phi chính phủ ủng hộ cơ sở
vật chất, thiết bị cho nhà trường.
Tham mưu với Đảng bộ, UBND Thị trấn Hà Trung , Hội phụ huynh để tranh thủ hỗ

Năm học 20011-2012
Các nghề
Tổng số HS
tham gia học
Tỉ lệ
Được cấp
chứng chỉ nghề
Lâm sinh 360 66,8% 360
Điện dân dụng 90 16,6% 90
Tin học 90 16,6% 90
Tổng cộng 540 100% 540
Năm học 2012-2013
Các nghề
Tổng số HS
tham gia học
Tỉ lệ
Được cấp
chứng chỉ nghề
Lâm sinh 510 100% 510

Trường đã tổ chức được 3 buổi hoạt động GDNGLL cho học sinh khối 12 ,ngoài ra ở các
tiết sinh hoạt lớp giáo viên chủ nhiệm đều có lồng ghép để tư vấn hướng nghiệp cho các
23
em theo chủ đề từng tháng. 98% học sinh tham gia đầy đủ các buổi hướng nghiệp và tư
vấn hướng nghiệp
Tóm lại với vị trí, vai trò tầm quan trọng và hình thức tổ chức thực hiện các biện
pháp chỉ đạo trên ở trường THPT Hà Trung hiện nay hoạt động hướng nghiệp để thật sự
trở thành bộ phận quan trọng của nền giáo dục phổ thông.Thực hiện công tác HN là một
yêu cầu cần thiết của cải cách giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu, nguyên lý và nội dung
giáo dục của Đảng. góp phần tích cực có hiệu quả vào việc phân công và sử dụng hợp lý