LỜI MỞ ĐẦU

Bộ luật dân sự năm 2005 được quốc hội nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa
Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 14/6/2005, có hiệu lực từ ngày
01/01/2006. Đây là bộ luật lớn nhất của nước ta hiện nay. Với 777 điều luật, bộ
luật dân sự điều chỉnh các quan hệ xã hội có tính phổ biến trong đời sống của
nhân dân ta hiện nay.
Ngành luật dân sự quy định cách chuẩn mực pháp lý cho cách ứng xử của
các chủ thể trong giao lưu dân sự nhằm bảo đảm sự ổn định và lành mạnh hoá
các quan hệ dân sự trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa.Luật dân sự được coi là luật chung trong lĩnh vực luật tư bao gồm
các quy định liên quan đến quyền lợi của chủ thể và về nguyên tắc có thể thay
đổi bằng sự thoả thuận của các bên. Luật dân sự điều chỉnh các quan hệ tài sản
và quan hệ nhân thân theo nghĩa rộng bao gồm các quan hệ dân sự, hôn nhân và
gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, trong nền kinh tế thị trường ./
Để làm rõ vấn đề đối tượng điều chỉnh của luật dân sự thì chắc bài viết sau
sẽ giúp các bạn hiểu được phần nào về vấn đề trên. Mặc dù đã cố gắng nhưng bài
viết khó tránh khỏi những khiếm khuyết , rất mong các bạn và thầy cô góp ý để
bài viết được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn./
1
Luật Dân sự Việt Nam là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật
Việt Nam, bao gồm tổng hợp các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các quan
hệ tài sản mang tính chất hàng hóa - tiền tệ và các quan hệ nhân thân trên cơ sở
bình đẳng, độc lập của các chủ thể khi tham gia vào các quan hệ đó và có hiệu
lực pháp lý trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam.
I) Lịch sử của luật dân sự việt nam:
Trong giai đoạn nhà nước phong kiến, luật dân sự Việt Nam không được
tách ra thành một bộ luật riêng mà được tìm thấy trong các điều khoản của các
bộ luật phong kiến như Lê triều hình luật (Luật Hồng Đức), Nguyễn triều hình
luật (Hoàng Việt luật lệ). Đến khi người Pháp chiếm đóng Việt Nam thì các bộ
luật dân sự được áp dụng riêng rẽ ở ba kỳ lần lượt xuất hiện. Ví dụ ở Nam Kỳ thì

với các Điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế.
Ngày 14 tháng 6 năm 2005, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Bộ luật Dân sự
sửa đổi. Bộ Luật Dân sự Việt Nam 2005 có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 1 năm
2006.
Để quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng nâng cao tính thực thi của
các văn bản pháp luật,tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảng và nhà nước
ta chủ trương xây dựng một hệ thống ngày càng hoàn chỉnh phản ánh tốt hơn
đường lối của đảng trong công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay. Với mục tiêu, động lực chính của sự phát
triển là vì con người ,do con người , đặt con người vào vị trí trung tâm,giải
3
phóng sức sản xuất,khơi dậy mọi tiềm năng của mỗi cá nhân,mỗi tập thể lao
động và của cả cộng đồng dân tộc; động viên và tạo điều kiện cho mọi người
Việt Nam phát huy ý chí tự lực,tự cường,cần kiện xây dựng tổ quốc,ra sức làm
giàu cho mình và cho đất nước. Trong đó, mọi người được tự do kinh doanh theo
pháp luật, được bảo hộ quyền sở và thu nhập hợp pháp.
Hệ thống pháp luật của nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao
gồm nhiều nghành luật, điều chỉnh các quan hệ xã hội đa dạng ,phức tạp.Trong
đó ,mỗi nghành luật điều chỉnh những nhóm quan hệ xã hội nhất định. Những
nhóm quan hệ xã hội do một nghành luật điều chỉnh được gọi là đối tượng điều
chỉnh của ngành luật đó. Để điều chỉnh các quan hệ xã hội,nhà nước sử dụng các
biện pháp tác động khác nhau,hướng cho các quan hệ xã hội phát sinh,thay
đổi,chấm dứt phù hợp với ý chí nhà nước. Phương pháp tác động của nhà nước
lên các quan hệ xã hội có những đặc thù khác nhau phụ thuộc vào các quan hệ xã
hội cần điều chỉnh bằng pháp luật.
II) Đối tượng điều chỉnh của luật dân sự việt nam
Đối tượng điều chỉnh của luật dân sự Việt Nam là những nhóm quan hệ về
nhân thân và tài sản trong quan hệ dân sự ,hôn nhân và gia đình ,kinh doanh
,thương mại ,lao động (Điều 1 BLDS năm 2005)
Các quan hệ dân sự là những quan hệ xã hội phát sinh một cách khách quan.

5
nền kinh tế thị trường . Đối với mỗi loại tài sản , điều kiện để cho chúng trở
thành đối tượng của quyền sở hữu và là cơ sở làm phát sinh quan hệ tài sản trong
giao lưu dân sự cũng rất khác nhau. vật có thực là những vật nhìn thấy ,sờ thấy
được (trong dân luật la mã gọi là tài sản hữu hình ), chúng có sẵn trong tự nhiên
hoặc do con người sáng tạo ra, vật đó phải có ích và con người có thể chiếm giữ
được làm của mình. Tiền , giấy tờ trị giá được bằng tiền ( séc, tín phiếu , kỳ
phiếu,công trái ,... ) cũng là một loại tài sản có giá trị trao đổi, lưu thông kinh tế .
Khi chủ sở hữu thực hiện các quyền năng pháp lý đối với loại tài sản này phải
tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của nhà nước. Các quyền tài sản ( sản phẩm
sáng tạo trí tuệ, quyền đòi nợ ... )cũng trị giá được bằng tiền và được phép
chuyển dịch trong giao lưu dân sự .
Như vậy, trong nền kinh tế thị trường ,khái niệm tài sản trong giao lưu dân sự,
kinh tế được mở rộng hơn. Để xây dựng chế độ pháp lý đối với mỗi loại tài sản
nhằm hướng dẫn hành vị xử sự của các chủ thể tham gia quan hệ tài sản , luật
dân sự phân loại tài sản theo thông lệ quốc tế thành bất động sản và động sản. Ở
các nước khác nhau , phạm vị tài sản đưa vào giao lưu dân sự được pháp luật quy
định khác nhau phụ thuộc vào quan niệm của nhà nước đó về tài sản và quyền sở
hữu . Các tài sản được đưa và giao lưu dân sự phải luôn luôn thuộc về chủ sở
hữu nào đó ( cá nhân, tổ chức... )
Quan hệ tài sản là quan hệ giữa con người với con người về một tài sản nào đó
,chứ không phải là quan hệ giữa con người với đồ vật.Các quan hệ tài sản rất đa
dạng ,phong phú và các chủ thể tham gia vào các quan hệ này cũng rất khác nhau
( có thể là cá nhân hay tổ chức ) nhằm thoả mãn nhu cầu sinh hoạt,tiêu dùng , sản
xuất – kinh doanh ... Trong nhiều trường hợp chủ thể tham gia vào quan hệ tài
sản còn chính là nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, với tư cách là
6
đại diện chủ sở hữu đối với các tài sản thuộc sở hữu toàn dân (điều 206 bộ luật
dân sự ).
Các quan hệ tài sản là những quan hệ kinh tế cụ thể được phát sinh giữa người

Khi tham gia vào các quan hệ với nhau bằng cách đó con người bị thu hút vào hệ
thống các quan hệ sản xuất – xã hội đang tồn tại . Nhận xét về điểm này Lê nin
viết : “khi trao đổi các sản phẩm lao động con người đã tham gia vào các quan hệ
sản xuất ,thậm chí cả khi chưa ý thức được rằng ở đấy có quan hệ sản xuất xã
hội”.
Sự liên hệ biện chứng giữa quan hệ sản xuất và quan hệ tài sản thể hiện ở chỗ
một mặt các quan hệ tài sản ( quan hệ kinh tế cụ thể ) chỉ là hình thức biểu hiện
của quan hệ sản xuất , nhưng mặt khác ,các quan hệ sản xuất – xã hội suy cho
cùng chính là sự liên kết chặt chẽ , phức tạp thành quả của nhiều loại hoạt động
khác nhau của con người trong quá trình sản xuất ,phân phối trao đổi, tiêu dùng
sản phẩm lao động . Hay nói cách khác, quan hệ tài sản là mặt chủ quan của
quan hệ sản xuất .
Pháp luật điều chỉnh hành vi xử sự của con người . Nó chỉ có khả năng tác
động đối với các quan hệ có ý chí . Chỉ có các quan hệ kinh tế cụ thể ,tức là các
quan hệ giữa những người cụ thể về việc chiếm hữu hoặc chuyển giao các phục
lợi vật chất mới là quan hệ tài sản biểu lộ ý chí của các bên tham gia quan hệ
.thông qua các quy phạm pháp luật ,nhà nước tác động lên các quan hệ tài sản ,
tức là các quan hệ có ý chí mang nội dụng kinh tế ,hướng cho các quan hệ đó
8
phát sinh, phát triển phù hợp với ý chí nhà nước . Vì vậy, sự tác động này nếu
phù hợp với những quy luật khách quan sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ sản xuất
và lực lượng sản xuất phát triển và ngược lại. Có thể nói rằng , quan hệ tài sản là
sự biểu hiện về ý thức của chủ thể , của nhà nước về quan hệ sản xuất trong một
giai đoạn lịch sử nhất định. Trong giai đoạn hiện nay với sự phát triển nền kinh
tế nhiều thành phần với nhiều hình thức sở hữu và nhiều loại hình kinh doanh,
việc xác định đúng các quan hệ tài sản phù hợp với lực lượng sản xuất sẽ thúc
đẩy sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế .
Như đã phân tích ở trên các quan hệ tài sản rất đa dạng , phong phú và là đối
tượng điều chỉnh của nhiều ngành luật : luật nhà nước ,luật hành chính ,luật tài
chính , luật đất đai, luật dân sự... Mỗi ngành luật điều chỉnh các quan hệ này ở