Bài tập lớn học kì Môn Luật
quốc tế
LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, hợp tác cùng phát triển trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền
và toàn vẹn lãnh thổ là xu hướng tất yếu mà các quốc gia lựa chọn. Nhưng sự gia
tăng của quan hệ hợp tác quốc tế lại tiềm ẩn nguy cơ nảy sinh mâu thuẫn, bất
đồng trong quá trinh chủ thể thiết lập các mối quan hệ hợp tác quốc tế. Ngay cả
trong khối liên minh ASEAN, phải giải quyết các tranh chấp phát sinh như thế
nào để đảm bảo được lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp nói riêng và không
phương hại đến hòa bình, an ninh khu vực nói chung là vấn đề cơ bản. Trong
việc giải quyết tranh chấp khu vực Đông Nam Á thì ASEAN đóng vai trò như
thế nào, tốt hay chưa tốt? Sau đây em xin trình bày về vấn đề “Bình luận vai trò
của ASEAN trong việc giải quyết các tranh chấp khu vực”.
NỘI DUNG
I, KHÁI NIỆM
1, Khái niệm tranh chấp quốc tế
Tranh chấp quốc tế là sự tranh chấp xảy ra giữa hai bên hoặc nhiều bên
quốc gia có chủ quyền. Tranh chấp quốc tế có thể xảy ra trong tất cả các lĩnh vực
hoạt động quốc tế của các quốc gia, nhưng nổi cộm nhất, chủ yếu nhất là tranh
chấp về chủ quyền lãnh thổ bao gồm chủ quyền trên đất liền, trên các hải đảo,
trên biển, trên không, vv. Căn cứ vào thực tiễn quốc tế, có thể hiểu một cách
chung nhất, tranh chấp quốc tế là hoàn cảnh thực tế mà trong đó, các chủ thể
tham gia có những quan điểm trái ngược hoặc mâu thuẫn nhau và có những yêu
cầu, hay đòi hỏi cụ thể trái ngược nhau.
1
Bài tập lớn học kì Môn Luật
quốc tế
Hiến chương Liên hợp quốc và Công pháp quốc tế đã xác định các nguyên
tắc giải quyết tranh chấp quốc tế là giải quyết bằng phương pháp hòa bình,
thương lượng; không được sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực; giữ nguyên hiện
trạng cho đến khi đạt đến thỏa thuận cuối cùng; các bên tranh chấp phải tự kiềm

trong tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN”.
Trong khuôn khổ ASEAN, các tranh chấp giữa các quốc gia thành viên
được các bên chủ động giải quyết thông qua thương lượng hòa giải. Nếu không
đạt được thỏa thuận qua thương lượng thì các bên sẽ thành lập một hội đồng cấp
cao (cấp bộ trưởng) để xem xét tranh chấp và đưa ra những quyết định cũng như
những lời khuyến nghị thích hợp. ASEAN ở đây đóng vai trò như bên thứ ba
tham gia hòa giải các tranh chấp trong khu vực.
Các Quốc gia thành viên có tranh chấp, vào bất kỳ thời điểm nào có thể sử
dụng các phương thức như đề nghị bên thứ ba, hòa giải hoặc trung gian để giải
quyết tranh chấp trong khoảng thời gian thoả thuận. Các bên tranh chấp có thể
yêu cầu Chủ tịch ASEAN hoặc Tổng thư ký ASEAN trong quyền hạn mặc nhiên
của mình, làm bên thứ ba, hoà giải hoặc trung gian
(*)
để giải quyết tranh chấp.
Cơ chế giải quyết các tranh chấp này đã được quy định cụ thể trong Hiệp
ước thân thiện và hợp tác khu vực Đông Nam Á được các quốc gia ASEAN ký
kết tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ nhất, tổ chức tại Bali, Indonexia, tháng
2/1976.
(*)
Điều 23 Hiến chương ASEAN
3
Bài tập lớn học kì Môn Luật
quốc tế
Riêng trong lĩnh vực kinh tế, quá trình giải quyết tranh chấp được thực
hiện trên cơ sở Nghị định thư về tăng cường cơ chế giải quyết tranh chấp đã
được các nước thành viên ASEAN thông qua ngày 29/11/2004 (Nghị định thư
2004). Theo Nghị định thư 2004, việc giải quyết tranh chấp nếu không đạt được
thỏa thuận ở giai đoạn tham vấn hoặc sử dụng các biện pháp khác như trung
gian, hòa giải thì các bên tranh chấp có thể đưa vụ việc ra giải quyết ở tại Hội
nghị kinh tế cao cấp (SEOM).

trên cơ sở thân thiện và hợp tác khu vực.
Ngoài ra còn phải xem xét vị thế của các quốc gia trong khu vực không
đồng đều, đóng vai trò là trọng tài, ASEAN phải đảm bảo công bằng về lợi ích
hợp pháp giữa các quốc gia, vừa phải xử lý khéo léo tránh xung đột là việc
không đơn giản.
Theo điều 16 Hiệp ước thân thiện và hợp tác Đông Nam Á: “Các điều
khoản trên đây của Hiệp định này sẽ không đuợc áp dụng đối với một cuộc tranh
chấp trừ phi tất cả các bên tranh chấp đồng ý áp dụng những điều khoản đó vào
tranh chấp. Tuy nhiên, điều đó không loại trừ việc các Bên khác tham gia Hiệp
ước không phải là một bên tranh chấp đưa ra mọi giúp đỡ có thể để giải quyết
tranh chấp nói trên. Các bên tranh chấp cần có thái độ sẵn sàng đối với các đề
nghị giúp đỡ đó” thì ngày cả khi tranh chấp được ASEAN tham gia hòa giải
cũng vẫn cần sự đồng ý của các quốc gia xảy ra tranh chấp. Việc làm này khiến
cho việc giải quyết tranh chấp vẫn trên cơ sở tự nguyện của các quốc gia đóng
góp tích cực cho việc không ảnh hưởng tới mối quan hệ hợp tác hữu nghị của các
quốc gia tranh chấp.
5