I. MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI:
Việc sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ cho dạy học trên lớp cũng như ở nhà
thực sự cần thiết và gần gũi, giúp học sinh có được những giờ học hứng thú, sôi động;
những phút học tập, làm quen tại nhà thân thiện vừa học, vừa chơi. Đặc biệt là sự kết hợp
các tính năng về âm thanh, hình ảnh, video clip và các hiệu ứng trong thiết kế nội dung
học tập thật sinh động.
Việc giáo dục trẻ em đối với phụ huynh học sinh hiện nay còn gặp nhiều lúng
túng, đặc biệt là những em ở tuổi chuẩn bị vào lớp một hoặc đang học lớp một. Chỉ riêng
môn Tiếng Việt, cách hướng dẫn trẻ phân biệt, nhận dạng được các âm, cách phát âm…
làm tiền đề cho việc ráp vần, đọc thành tiếng sau này là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên,
không ít phụ huynh gặp nhiều khó khăn trong quá trình hướng dẫn, giáo dục con cái tại
nhà.
Để tháo gỡ những khó khăn đó, trong quá trình hướng dẫn các em học, phụ huynh
học sinh phải luôn chú ý tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội tích cực, tự lực tiếp thu kiến
thức và tham gia vào các hoạt động học tập một cách thoải mái, theo nguyên tắc vừa học,
vừa chơi.
Cùng với việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa, tăng cường phương tiện,
thiết bị dạy học… việc đổi mới phương pháp dạy học đặc biệt là cách hướng dẫn trẻ học
tại nhà hiện nay là một nhu cầu rất thiết thực. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy
học đang được phụ huynh học sinh quan tâm nhiều.
Hiện nay, các giáo viên đã không ngừng ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng
dạy ở các bộ môn, soạn nhiều bài giảng điện tử phục vụ cho việc dạy và học ở trường.
Điều này đáp ứng phần nào cho việc dạy và học có sử dụng công nghệ để hỗ trợ. Nhiều
phụ huynh học sinh cũng muốn áp dụng những phương tiện bổ ích này cho việc dạy học
cho con trẻ tại nhà.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy và học có hiệu quả hay không, cần có
các phần mềm hỗ trợ. Đặc biệt trong ngành giáo dục đã có một số phần mềm hỗ trợ giảng
dạy dưới dạng tương tác đa phương tiện được phát triển rất mạnh, nhờ đó quy trình dạy
học mang tính khoa học và hiện đại hơn. Tuy nhiên, những phần mềm này không phải bất
cứ giáo viên hay phụ huynh nào cũng có thể sử dụng được, đòi hỏi họ cần có kiến thức
tin học nhất định.
phụ huynh vẫn dạy bằng những công cụ quen dùng hàng ngày như bảng, phấn, bảng phụ
được viết sẵn, chưa thực sự hiểu và biết cách ứng dụng công nghệ vào các tiết học như
thế nào. Bên cạnh những hạn chế về kiến thức tin học, không phải trường nào, giáo viên
hay phụ huynh học sinh nào cũng có máy tính để thực hiện việc giảng dạy cho con em
học sinh của mình.
Ngoài ra, một số giáo viên vẫn chưa sẵn sàng và tự tin đối với bản thân để tiếp cận
những kiến thức mới, công nghệ mới vào dạy học. Tài liệu hướng dẫn về công nghệ
ngoài thị trường thì rất nhiều kể cả trên mạng thì tràn lan, tuy nhiên những tài liệu này
mang tính khái quát cao, chỉ phù hợp với những người đã có những hiểu biết nhất định về
công nghệ mới có thể tìm hiểu khai thác.
Tỉnh An Giang năm học 2010-2011 chỉ có 10 giáo viên chuyên Tin học (gồm 09
biên chế và 01 thỉnh giảng) trong tổng số 395 trường tiểu học.
Vì vậy, cần có một chương trình đơn giản hơn, dễ sử dụng bằng những phương
tiện đại chúng. Đặc biệt là đầu đọc đĩa VCD… đang được dùng phổ biến hiện nay mà đa
số gia đình nào cũng có.
2
Từ những thực trạng trên, một VCD hướng dẫn học sinh bước đầu học tốt môn
Tiếng Việt lớp Một ra đời là yêu cầu hết sức cần thiết để hỗ trợ cho giáo viên cùng phụ
huynh trong quá trình dạy - học ở trường và ở nhà.
2. Biện pháp tổ chức tiến hành:
2.1) Thực hiện tạo mẫu chữ cái, các phụ âm kép, dấu thanh… cho VCD bằng file
ảnh có đuôi .JPEG
- Mẫu chữ in theo sách giáo khoa Tiếng Việt 1 của học sinh:
- Mẫu chữ in khác giúp học sinh nhận dạng (qua trò chơi):
3
- Các phụ âm kép:
- Các dấu thanh:
- Một số bộ ảnh từ:
- Một số hình ảnh khác: (Các chữ trong file ảnh đều động do chạy trên phần mềm
ProShowGold nên rất vui và thu hút trẻ)
sinh:
+ Thử nghiệm tại gia đình anh chị em ruột, bà con, bạn bè có trẻ chuẩn bị vào học
lớp 1 hoặc đang học lớp 1.
+ Thử nghiệm tại một số trường mầm non, tiểu học.
+ Thông qua các tổ bộ môn cấp tỉnh, cấp huyện giới thiệu tặng VCD cho giáo viên
một số trường mầm non, tiểu học cũng như một số phụ huynh học sinh tại các trường
này. (Trong số đó, có gửi 1 VCD cho 1 phụ huynh có con 10 tuổi mắc bệnh tự kỷ
(autism). Phụ huynh rất thích thú với VCD hỗ trợ này, bản thân trẻ tự kỷ cũng thích được
xem và thích thú bắt chước, góp phần hình thành ngôn ngữ cho trẻ)
+ Sau khi gửi file VCD lên mạng Mediafire.com, tôi đã công khai link download
(http://www.mediafire.com/?yjkq07pq6yq3yk0) để các trường dễ dàng tải về khi cần
hoặc muốn chia sẻ cho mọi người bất cứ nơi đâu. Qua đó, có thể phản hồi ý kiến đóng
góp về Email cá nhân: [email protected] để tôi có thể khắc phục, hoàn chỉnh ở
những phiên bản sau được tốt hơn.
3. Kết quả đạt được:
VCD hỗ trợ này đa số được sự ủng hộ và đồng tình cao, bước đầu mang lại hiệu
quả khá khả quan:
a) Về phía giáo viên - phụ huynh:
10
- Tiếp cận được dễ dàng, nhanh chóng thích nghi với VCD hỗ trợ này. Góp phần
trong việc ôn tập, vui chơi cho học sinh khá giỏi cũng như học sinh đọc còn chậm.
- Tiết kiệm được thời gian, công sức cho tiết dạy, giáo viên có thể sử dụng linh
hoạt trong các giờ dạy nhiều lần cho nhiều hoạt động khác nhau đối với môn Tiếng việt
lớp 1.
- Hình ảnh minh họa sinh động, trực quan, dễ hiểu, dễ sử dụng. Kết hợp với âm
thanh giọng đọc chuẩn, các hiệu ứng vui mắt.
- Tạo được không khí lớp học thoải mái, kích thích được sự khám phá, trí sáng tạo
của học sinh.
b) Về phía học sinh:
- Các em cảm thấy rất phấn khởi khi được học với VCD này vì chính nó đã thực
nhất định và không cần có máy tính cá nhân. Chỉ cần một hướng dẫn sử dụng cụ thể, chi
tiết rõ ràng có kèm theo hình ảnh minh hoạ sinh động, màu sắc và hiệu quả nhằm khuyến
khích và kích thích giáo viên, phụ huynh có hứng thú làm quen và sử dụng VCD này, áp
dụng thực hiện trình chiếu sao cho sinh động, hấp dẫn và lôi cuốn trẻ vào việc chơi mà
học. Vì chương trình đã được lưu với dạng file VCD nên nó có thể trình chiếu tự động từ
đầu đĩa VCD dân dụng và thực hiện ngay trên tivi ở nhà, ở lớp, ở trường. Đồng thời vẫn
có thể sử dụng VCD trên máy tính.
b. Tồn tại:
Do hiện nay, mạng lưới máy vi tính được trang bị cho các trường tiểu học chưa
nhiều, thiếu phòng nghe nhìn. Điều này làm ảnh hưởng đến sự phát huy của chương trình
hỗ trợ. Vì thế, chương trình chỉ được thực hiện tốt ở các trường có điều kiện cơ sở vật
chất khá đầy đủ như có phòng nghe nhìn, có Tivi tại các lớp học. Trong điều kiện hiện
nay, hầu hết các trường tiểu học trong tỉnh đều có TV màng hình phẳng lớn do Sở cấp.
VCD chưa thực hiện theo từng track như track các âm, track các phụ âm kép,
track các dấu thanh, track trò chơi… để giúp việc chọn nội dung dễ dàng hơn. Điều này
đã được nhận thấy và khắc phục ngay ở bản tiếp theo.
III. TÍNH THỰC TIỄN:
1. Ý nghĩa thực tiễn và kết quả áp dụng:
Cùng với việc kết hợp với nhiều chương trình khác nhau để đúc kết thành đĩa
VCD hỗ trợ cho việc dạy trẻ nhận biết âm khi trẻ chưa vào lớp 1 hoặc đang học lớp 1,
nhằm giúp trẻ vừa chơi vừa học, phát triển khả năng tư duy và liên kết để có thể dễ dàng
trong việc học ráp vần về sau. Khác với nhiều sản phẩm trên của Microsoft, PowerPoint,
Windows Movie Maker… VCD này là sự kết hợp khá độc đáo với các phần mềm tiện ích
khác một cách tương thích, nhanh chóng và hiệu quả.
Đặc biệt, với chức năng tạo các trình diễn, các hiệu ứng, kết hợp hài hòa giữa các
tiện ích như trình chiếu hình ảnh, phim, video clip, âm thanh, nhạc… lý thú hơn là không
phải sử dụng máy tính mà sử dụng trực tiếp trên đầu đĩa và tivi dân dụng. Có thể sử dụng
12
rất nhiều trong công việc tạo các bài báo cáo khoa học, các trình bày đa phương tiện hấp
dẫn. Nhưng quan trọng hơn, với VCD này, được sử dụng hoàn toàn miễn phí, cũng có thể
việc tham gia hỗ trợ về chuyên môn, công nghệ cho giáo viên khác.
Tuy nhiên, về mặt thực tiễn, VCD không chỉ có tác dụng trên phạm vi thực hành
sư phạm mà còn tác dụng mạnh mẽ vào ý thức của giáo viên, phụ huynh học sinh muốn
đổi mới cách thức dạy học, muốn áp dụng công nghệ vào bài dạy và còn là động lực thúc
đẩy để giáo viên cố gắng học hỏi hơn nữa, mỗi lúc phát huy tinh thần cầu tiến của bản
thân, góp phần vào sự nghiệp phát triển giáo dục trong điều kiện kinh tế hiện nay.
13
3. Bài học kinh nghiệm:
Qua những kết quả đạt được nêu trên, bản thân tôi rút ra được những bài học kinh
nghiệm như sau:
- Công nghệ hỗ trợ rất lớn cho mọi ngành nghề trong đó có giáo dục.
- Hiệu quả của việc áp dụng công nghệ vào tiết dạy sẽ cao hơn so với những tiết
dạy chay như trước đây.
- Giáo viên có được chỗ dựa an toàn, tự tin cho kiến thức muốn truyền tải đến với
học sinh và giờ học trở nên sinh động, không buồn chán nhạt nhẽo như những giờ học
bình thường khác.
- Nâng chất lượng dạy và học qua việc nâng cao tay nghề giáo viên và chất lượng
học tập của học sinh.
- Học sinh rất hứng thú với những giờ học có sử dụng công nghệ hỗ trợ. Từ đó
giúp học sinh không phải lo lắng về việc phải học với những lý thuyết mang tính giáo
điều mà được thay vào đó là việc tham gia vào các hoạt động học tập sôi động.
- VCD tạo được không khí vừa chơi vừa học thật sinh động, tính logic cao, giúp
giáo viên đỡ vất vã hơn, phụ huynh học sinh biết cách hướng dẫn con cái học tại nhà đặc
biệt đối với học sinh đầu cấp tiểu học.
- Nhà trường cần tranh thủ nhiều nguồn từ kinh phí, xã hội hóa giáo dục nhằm
trang bị những phương tiện tối thiểu để có thể áp dụng những công nghệ, sản phẩm giáo
dục vào công tác dạy và học. Đồng thời, khuyến khích phụ huynh học sinh tham gia cộng
tác vào việc giáo dục nhẹ nhàng, tự tin tại gia đình.
Tuy VCD hỗ trợ khá tiện dụng nhưng cần sử dụng kết hợp khéo léo, tránh lạm
dụng, cần phối hợp nhịp nhàng với nghệ thuật lên lớp của người thầy với những tiện ích