Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIỆT NAM
TRONG BỐI CẢNH HỢP TÁC ĐÔNG Á
LỜI MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết, các nước thành viên ASEAN, Nhật Bản, Hàn
Quốc và Trung Quốc đều là những thực thể đa quốc gia và quốc gia có vị
trí, vai trò ngày càng lớn hơn trong sự phát triển chung của khu vực
Đông Á và cả thế giới. Chính do vị thế ngày càng cao trên trường quốc
tế và khu vực Châu Á - Thái Bình Dương nên từ nhiều năm qua ASEAN
đã được Nhật Bản và trong khoảng hơn thập niên gần đây, nhất là từ
giữa những năm 1990 đến nay cũng đã được cả Hàn Quốc và Trung
Quốc đặc biệt quan tâm trong chính sách đối ngoại và hợp tác cùng phát
triển về nhiều lĩnh vực. Nhật Bản vừa trải qua hơn thập niên khủng
hoảng suy thoái nhưng vẫn giữ được vị trí là nền kinh tế lớn thứ hai trên
thế giới và lớn nhất ở Châu Á. Trung Quốc thì nổi trội là cường quốc số
một thế giới có diện tích lãnh thổ và dân số, song kinh tế nếu xét theo
GDP thì cũng vấn là ở vị trí lớn thứ sáu trên thế giới và thứ hai ở Châu
Á, còn cao cả Hàn Quốc ở vị trí thứ mười hai trên thế giới và thứ ba ở
1
Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
Châu Á. Đối với các nước ASEAN, nếu tính riêng từng thành viên, ta
thấy so với Nhật Bản, Trung Quốc và kể cả Hàn Quốc GDP của các
nước ASEAN đều thua kém xa, song nếu tính chung GDP của cả 10
nước ASEAN thì lại là sức mạnh đáng kể, còn lớn hơn cả Hàn Quốc. Và
do đó trong tương lai, nếu như ASEAN +3 trở thành một cộng đồng kinh
tế ở Đông Á với sức mạnh kinh tế Nhật Trung là hai đầu tầu cùng với
kinh tế Hàn Quốc là cộng lực hỗ trợ cho hai đầu tầu đó hợp tác chặt chẽ
với nhau trong một khu vực thương mại tự do Đông Á vào loại rộng lớn
nhất nhì thế giới thì chắc chắn các nền kinh tế ASEAN sẽ nhận được ảnh
hưởng hỗ trợ tích cực, ngày càng lớn mạnh nhanh chóng.
Trong bối cảnh chung đó, dưới đây, chúng ta sẽ xem xét riêng vị

ôtô, xe máy, bưu chính viễn thông, công nghệ thông tin,sản xuất xi
măng, phân bón và phát triển cơ sở hạ tầng. Hai nước đã ký Hiệp định
khuyến khích và bảo hộ đầu tư và Sáng kiến chung Việt- Nhật về thu hút
đầu tư nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh của Việt Nam. Chúng ta
đang tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư nhằm tạo điều kiện tối đa cho
các nhà đầu tư Nhật Bản và nước ngoài nói chung. Bên cạnh đó, Việt
Nam là một trong bốn quốc gia được các nhà đầu tư Nhật Bản đánh giá
là có môi trường đầu tư hấp dẫn nhất. Nhật Bản và Việt Nam đủ có bước
tiến triển rất quan trọng, đó là Hiệp định về tự do xúc tiến và bảo hộ đầu
tư giữa hai nước. Bên cạnh đó, trong mối quan hệ với Trung Quốc chúng
ta vẫn duy trì được truyền thống hợp tác hữu nghị giữa hai nước láng
giềng gần gũi. Việt Nam và Trung Quốc đã ký những thoả thuận hợp tác
kinh tế với tổng giá trị hơn 1 tỉ USD. Kim ngạch thương mại hai chiều đã
tăng lên từ 266 triệu USD năm 1992 lên 4,6 đến 4,8 tỷ USD vào năm
2003, và kỳ vọng sẽ nâng lên tới 10 tỷ USD vào năm 2010. Trung Quốc
hiện có 267 dự án đầu tư vào Việt Nam với số vốn hơn 545 triệu USD.
Năm 2004, Trung Quốc đã tăng thêm 61 dự án đầu tư vào Việt Nam với
4
Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
trị giá hơn 147 triệu USD, đứng thứ 5 trong tổng số những nhà đầu tư
nước ngoài vào Việt Nam. Hai nước cũng bày tỏ mong muốn thúc đẩy
kinh tế thương mại giữa hai nước phát triển hơn nữa, thực hiện bổ sung
ưu thế cho nhau và cùng có lợi. Trên tinh thần tích cực, thực tế, hai bên
nhất trí mở rộng hơn nữa quy mô thương mại, đồng thời cùng có biện
pháp thúc đẩy thương mại song phương phát triển cân đối; hai bên phối
hợp chặt chẽ, tích cực thúc đẩy những dự án hợp tác kinh tế lớn giữa hai
nước. Hai bên bày tỏ hài lòng trước những tiến triển đạt được trong việc
nghiên cứu về hợp tác kinh tế “hai hành lang, một vành đai” và hết sức
tin tưởng vào triển vọng hợp tác của dự án này. Phía Trung Quốc bày tỏ
kiên quyết ủng hộ Việt Nam sớm gia nhập WTO. Hai bên đồng ý tăng

ưu tiên phân giới cắm mốc tại các khu vực cửa khẩu, trong quý 1/2006
thực hiện thí điểm tại một số cửa khẩu, thúc đẩy phân giới cắm mốc tại
các khu vực sông suối biên giới, hỗ trợ địa phương hai bên thống nhất
phương án hợp tác khu vực Thác Bản Dốc. Về các vấn đề trên biển
Đông, trên cơ sở nhận thức chung và thoả thuận đã đạt được giữa lãnh
đạo cấp cao hai nước, hai bên đã trao đổi ý kiến một cách thẳng thắn và
sâu rộng về các biện pháp duy trì hoà bình, ổn định trên Biển Đông,
không có bất kỳ hành động nào làm phức tạp hoặc mở rộng thêm tranh
chấp, từng bước tiến tới một giải pháp cơ bản, lâu dài mà hai bên có thể
chấp nhận, phù hợp với luật pháp và thực tiễn quốc tế, đặc biệt là Công
ứoc Luật biển 1982 và Tuyên bố về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC).
Hai phía Việt Nam và Trung Quốc đều đánh giá tích cực việc triển khai
“Thoả thuận 3 bên về công tác địa chấn biển chung trong khu vực thoả
thuận tại Biển Đông” và thông nhất tiếp tục thực hiện thoả thuận này.
Hai bên cũng nhất trí sớm triển khai những dự án hợp tác mới trong các
lĩnh vực ít nhạy cảm, phù hợp với DOC để tăng cường sự hiểu biết và tin
cậy lẫn nhau. Việc hợp tác với ASEAN+3 sẽ góp phần nâng cao vị thế
7
Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
chính trị của Việt Nam ở khu vực và trên thế giới, vì như ta đã biết Việt
Nam là quốc gia có vị trí tiền đồn về an ninh chính trị đối ngoại ở Đông
Nam Á.
3. Về mặt văn hoá - xã hội
Việc giao lưu trao đổi văn hoá giữa Việt Nam với các quốc gia
Đông Nam Á đang diễn ra ngày một đa dạng và phong phú. Trả lời
phỏng vấn của phóng viên TTXVN, ông Ock Yee- ho, Trưởng đại diện
văn phòng tại Việt Nam của KOICA cho biết từ năm 1991- 2004,
khoảng 1642 lượt cán bộ Việt Nam đã được KOICA mời sang Hàn Quốc
học tập và tìm hiểu thực tế. KOICA cũng đã cử 157 tình nguyện viên
sang Việt Nam hoạt động trong nhiều lĩnh vực như dạy tiếng Hàn, dạy

nhưng khó khăn thách thức của Việt Nam với trình độ phát triển thấp
như vậy trong tiến trình liên kết và hội nhập Đông Á
Mở cửa và tự do hoá kinh tế không có sự chỉ đạo và điều tiết của
nhà nước sẽ làm cho ta càng bị thua thiệt hơn trong cạnh tranh với những
nền kinh tế mạnh trong khu vực. Ta nên khéo léo phối hợp ý kiến với
những nước có trình độ phát triển giống Việt Nam, chủ trương tiến trình
hội nhập hợp tác cần phải đi từng bước không nên đi quá nhanh so với
mức sàn chung, đồng thời kêu gọi những nước có trình độ phát triển cao
hơn có những ưu đãi và trợ giúp trong một số lĩnh vực nhất định. Rồi là
sự tồn tại một hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế, kỹ thuật còn nhiều lạc hậu,
năng lực cạnh tranh của chúng ta còn thấp, chậm được cải thiện. Nhiều
doanh nghiệp nhà nước còn tồn tại được là nhờ có sự bảo hộ, trợ cấp của
nhà nước. Tỷ lệ doanh nghiệp làm ăn thua lỗ còn lớn. Xét về tiêu chí
cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá như giá cả, chất lượng, mạng lưới tổ
chức tiêu thụ và uy tín doanh nghiệp thì sức cạnh tranh của hàng hoá
Việt Nam cũng đã thua kém hơn so với ba nước Đông Nam Á. Nếu
10
Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
chúng ta không nỗ lực phấn đấu nâng cao năng lực cạnh tranh của các
doanh nghiệp Việt Nam thì chắc chắn chúng ta sẽ gặp phải nhiều khó
khăn thách thức, phải trả giá đắt cho sự yếu kém thua thiệt .
Một số khó khăn thách thức lớn nữa đối với Việt Nam là vẫn đang
tồn tại ít nhiều những nét không tương đồng về đời sống văn hoá, thể chế
chính trị xã hội và nhất là vẫn đang còn những mâu thuẫn, xung đột riêng
dù là đã xảy ra trong quá khứ hay còn tiếp diễn trong hiện tại giữa việt
Nam và các nước Đông Nam Á. Việt Nam rất dễ trở thành tâm điểm của
sự lôi kéo giữa hai thực thể đang được coi là mạnh nhất Đông Nam Á là
Nhật Bản và Trung Quốc . Và khi gia nhập vào sân chơi chung, Việt
Nam rất dễ bị các nước lớn áp đặt, những luật lệ thể chế chung mà không
phù hợp với điều kiện , hoàn cảnh xã hội của ta. Bên cạnh đó, những

ở mức thấp và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao.
Con đường phía trước sẽ còn đặt ra rất nhiều bài toán khó. Làm thế nào
để ta có thể tận dụng hết những cơ hội mà ASEAN+3 mang lại đồng
thời hạn chế đến mức thấp nhất những thách thức luôn luôn là câu hỏi
đặt ra cho Việt Nam trong tiến trình hội nhập với các nước Đông Bắc Á.
13
Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trần Anh Phương, ASEAN+ 3 và vị thế của Việt Nam trong
tiến trình hội nhập, Tạp chí những vấn đề Kinh tế thế giới số 12(104)
2004.
2. Vũ Văn Hà - Trần Anh Phương, Quan hệ kinh tế Việt Nam -
Nhật Bản trong bối cảnh quốc tế mới những năm gần đây và triển vọng,
Tạp chí Nghiên cứu kinh tế số 10 (317) - 2004.
3. Trần Đình Bút , Nhìn lại gần 20 năm đổi mới của Việt Nam:
Tăng trưởng kinh tế nhanh, những nỗi lo chất lượng và tụt hậu xa hơn
còn đó, Báo cáo khoa học tại Hội thảo quốc tế tại Việt Nam họp lần thứ
hai, thành phố Hồ Chí Minh, 14-16/7/2004.
4. Trang Web: www.mofa.gov.vn
MỤC LỤC
II. THÁCH TH C Ứ 10
14
Website: http://www.kilobooks.com Ema il : [email protected]
15