SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH MÔN ĐỊA LÝ LỚP 10 (BÀI
QUI LUẬT ĐỊA ĐỚI VÀ PHI ĐỊA ĐỚI)”
I. Đặt vấn đề:
1/ Lý do chọn đề tài:
Những năm gần đây, trước yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế tri thức đòi hỏi việc nâng
cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực nhằm từng bước cải tổ và chấn hưng
nền giáo dục Quốc gia, đáp ứng và phù hợp với xu thế hội nhập toàn cầu. Trong đó, định
hướng chủ đạo và xuyên suốt của việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo chú trọng
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, khơi gợi năng lực tự nghiên cứu, lòng say mê,
ham hiểu biết và học hỏi của học sinh. Thông qua sự đổi mới nội dung chương trình giáo
dục, đổi mới phương pháp, phương tiện dạy học nhằm đào tạo ra lớp người năng động,
linh hoạt có đủ năng lực, phẩm chất, trí tuệ và hoàn thiện về nhân cách để đảm đương sứ
mệnh chủ nhân tương lai của đất nước - một đất nước đang trong thời kỳ vươn mình ra
biển rộng, hội nhập vào một sân chơi lớn mà ở đó ngoài việc được đối xử bình đẳng,
được tiếp cận với những tiến bộ của nền kinh tế tri thức, ta còn khẳng định vị thế phát
triển nước ta trên trường Quốc tế bằng lối đi riêng với bản sắc riêng của dân tộc mình. Đó
là vấn đề lớn, những thách thức lớn đặt ra không những cho các nhà chiến lược, các nhà
hoạch định chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ các Bộ, ban, ngành, mà còn đặt ra
với mọi công dân Việt Nam.
Dạy học nói chung và dạy học môn Địa lí nói riêng cũng góp phần đáng kể trong sứ
mệnh chung đó.Với suy nghĩ, trăn trở của một giáo viên nhiều năm giảng dạy môn Địa lí
ở trường trung học phổ thông của một tỉnh còn gặp nhiều khó khăn. Tôi mong muốn làm
như thế nào để các em say mê bộ môn địa lý nói chung và thích thú nghiên cứu quy luật
của lớp vỏ địa lý nói riêng đây cũng là một vấn đề mà mỗi giáo viên bộ môn địa lý chúng
tôi rất quan tâm.
Xuất phát từ suy nghĩ trên, mong muốn khắc phục những khó khăn tồn tại trong dạy và
học môn Địa lí tại tỉnh nhà. Tôi xin trình bày những suy nghĩ và kinh nghiệm nghiên cứu
của mình về “Tạo hứng thú cho học sinh môn Địa lý lớp 10 (Bài qui luật địa đới và
phi địa đới)

học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế, nhằm tác động tới tình cảm, đem
lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh”
Trong bài giảng các kiến thức về quy luật điạ lí và các nội dung giáo dục môi trường đã
trở thành nội dung mà giáo viên phải truyền thụ cho học sinh. Ta đã biết điạ lí tự nhiên –
kinh tế xã hội là 2 yếu tố gắn bó mật thiết tác động qua lại với nhau vậy ngay từ đầu cấp
học, học sinh cần nắm bắt các kiến thức địa lý tự nhiên để làm nền tảng cho hiểu biết điạ
lí kinh tế- xã hội .
III/ Cơ sở Thực tiễn :
1. Tình trạng thực tế trước khi thực hiện đề tài .
- Học sinh không thích học, lười học, không biết nhận xét biểu đồ, bảng số liệu, tranh
ảnh, video còn rất lúng túng.
- Kiểm tra bài thường không học thuộc bài, giở vở
- Những câu hỏi phát vấn trong giờ học thường rất ít em phát biểu chỉ một vài học sinh có
học lực khá xung phong xây dựng bài.
-Tâm lý học sinh là một môn học khô khan, học sinh học lệch hoặc bỏ hẳn để học các
môn thi vào đại học là những trở ngại lớn.
- Nhiều giáo viên rất tâm huyết tuy nhiên còn một số ít giáo viên chưa tâm huyết với
nghề nghiệp, chưa đầu tư nhiều vào chuyên môn vì quan niệm môn Địa lí là môn phụ.
Nhưng thực tế đây là một môn thi có thể gánh điểm cho một số môn anh, toán để học
sinh đổ đậu tốt nghiệp với tỉ lệ ngày càng cao ở các trường THPT nhất là trường ở vùng
cao.
- Khảo sát đầu năm học ở một số lớp đều có chung biểu hiện các em ít quan tâm.
2. Số liệu điều tra trước khi thực hiện ( số liệu đầu năm học )
Lớp Giỏi
số lượng %
Khá
số lượng %
Trung bình
số lượng %
Yếu

+Sự phân bố các đới khí hậu trên trái đất.
+Sự phân bố các kiểu thảm thực vật và các nhóm đất chính.
- Biểu hiện quy luật phi địa đới của lớp vỏ địa lý:
+ Quy luật đai cao: Biểu hiện rõ nhất của quy luật đai cao là sự phân bố các vành
đai đất và thực vật theo độ cao.
+ Quy luật địa ô: Biểu hiện rõ nhất quy luật địa ô là sự thay đổi các kiểu thảm thực vật
theo kinh độ.
**Kiến thức nâng cao:
- Có ý thức bảo vệ môi trường tài nguyên phù hợp với từng quy luật.
b. Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng:
- Phân tích mối liên hệ qua lại giữa các thành phần tự nhiên.
- Phân tích tranh ảnh, Bản đồ, video.
- Vận dụng kiến thức đã học vào thực tế để đưa ra những ví dụ minh hoạ cho các quy
luật.
c. Trên cơ sở đó làm cho học sinh có khả năng tự nhận thức được những vấn đề của quy
luật địa đới và phi địa đới và vận dụng để giải thích đúng đắn về các hiện tựơng tự nhiên
.
d. Tất cả các kiến thức và kĩ năng trên cần được phối hợp vào bài giảng sao cho hợp lý
nhất và quan trọng là phải truyền thụ đến học sinh như thế nào để các em tiếp thu kiến
thức ngay trên lớp, về nhà có hứng thú học bài, hứng thú tìm hiểu các hiện tượng tự nhiên
và thích làm bài tập.
Trong bài này để giáo dục cho các em lớp 10 cũng như truyền thụ kiến thức cơ bản về
quy luật địa đới và quy luật phi địa đới giáo viên cần phải đạt các mục tiêu nói trên:
Để đạt được những điều đó tôi luôn thực hiện phương pháp pháp ứng dụng công
nghệ thông tin để giảng dạy theo hướng tích cực sử dụng phương tiện trực quan “kênh
hình” trong quá trình lên lớp. Phương pháp sử dụng “kênh hình” là phương pháp “dạy
học lấy học sinh làm trung tâm ”là một tư tưởng, một quan điểm, một cách tiếp cận mới
về hoạt động dạy học, phương pháp đó được thể hiện ở các khâu sau:
- Tiến hành giảng dạy trên lớp để tạo điều kiện phát huy tính chủ động sáng tạo và năng
lực tư duy ở học sinh. Trong quá trình giảng dạy tôi đã chú ý xây dựng hệ thống các câu

Thời
gian
Hoạt động thầy và trò Nội dung cơ bản
20p
hút
6Ph
út
I/ Quy luật địa đới :
HĐ1 : ( cá nhân)
Bước 1: (3 phut)
Học sinh quan sát một số tranh ảnh
(gv trình chiếu về động thực vật
phân bố từ cực về xích đạo: như
hình ảnh gấu Đông cực đến cảnh
quan động thực vât vùng ôn đới rồi
thiên nhiên vùng nhiệt đới (VN) và
kiến thức sách giáo khoa. HS trả
lời đó là sự thay đổi cảnh quan
theo vĩ độ hay kinh độ?(Hs trả lời
theo vĩ độ) =>HS hình thành
khái niệm
Bước 2: (3 phut)
Liên hệ kiến thức bài trước, Giáo
viên đặt câu hỏi :
-Tại sao các thành phần tự nhiên và
cảnh quan địa lí lại thay đổi có quy
luật như vậy?(do khí hậu)
Sau khi học sinh trả lời , giáo viên
I/ Quy luật địa đới :
1/ Khái niệm :

thành phiếu học tập.
Nhóm 1: Xác định các vành đai
nhiệt trên trái đất=> nhận xét.
Nhóm 2: Xác định các đai khí áp,
gió và nhận xét .
Nhóm 3: Kể tên các đới khí hậu?
nêu nguyên nhân hình thành các
đới khí hậu?
Nhóm 4: Cho biết đất và thảm thực
vật có tuân theo quy luật địa đới
hay không? Kể tên các thảm thực
vật và nhóm đất từ xích đạo về 2
cực .
Bước 2: (5 phút)
Đại diện học sinh các nhóm lên
chỉ và nêu bằng bản đồ và hình
phóng to trên bảng. Các hs khác
theo dõi =>nhận xét về trình bày
của bạn.
Bước 3: (3 phut)
Gv chiếu hình và tổng kết các biểu
hiện bằng hình ảnh có hiệu ứng
=>GV đánh giá, cộng điểm nhóm
nắm bài tốt.
- Liên hệ thực tế: (3 phut)
Vậy trên lãnh thổ Việt Nam có
biểu hiện của quy luật này hay
không? Hs lấy ví dụ chứng tỏ.
GV chiếu cảnh quan Bắc và Nam
lảnh thổ Việt Nam kèm câu thơ của

II/ Quy luật phi địa đới
HĐ3 : ( cả lớp) (4Phút)
Bước 1: (1Phút)
Giáo viên sử dụng hình 19.11 để
đặt câu hỏi : Hình vẽ nói lên nội
dung gì? trên cùng vĩ độ các thành
phần địa lí khác nhau vậy có tuân
thủ theo quy luật địa đới không?
=>khái niệm
Tại sao có sự phân bố khác nhau
về đất và thực vật theo độ cao ?
Bước 2 :(3Phút)
Giáo viên cho học sinh quan sát
lại hình 19.1 để nói lên sự khác
nhau của thảm thực vật theo chiều
II/ Quy luật phi địa đới :
Đông – Tây ở vĩ độ 40
0
VB ?
-Nguyên nhân của quy luật phi đia
đới ??
Hs nêu nguyên nhân (nhớ lại kiến
thức bài Nội lực)-> em khác nhận
xét.
=>Gv chốt
HĐ 4: nhóm (9Phút)
Bước1: (2Phút) phát phiếu học
tập :
Nhóm1: GV trình chiếu những hình
: các vành đai thực vật trên núi

phi địa đới tới bề mặt trái đất.(là 2
quy luật khác nhau nhưng có mối
quan hệ mật thiết, diễn ra đồng thời
và tương hổ lẫn nhau)
*Liên hệ thực tế:(2Phút) các em
hãy cho biết trên lãnh thố Việt
3/Biểu hiện :
Quy luật đai cao :
là sự thay đổi có quy luật của
các thành phần địa lý và cảnh
quan theo độ cao.
Quy luật địa ô :
Nam và địa phương em đang sống
có sự thay đổi nào theo quy luật
phi địa đới? Sau khi học sinh trả lời
=>GV trình chiếu một số hình ảnh
về Sa pa, Đà Lạt cảnh quan từ chân
núi lên đỉnh núi. Trình chiếu các
cảnh quan đặc sản thiên nhiên từ
Biển lên núi của Quảng Nam cho
Hs nhận biết về địa phương ta bị
chi phối bởi quy luật nào? Cảnh
quan đa dạng như thế chúng ta cần
làm gì để bảo vệ nó
- Học sinh tìm bài hát có liên quan
tới quy luật trên rồi thể hiện cho cả
lớp cùng nghe vừa thay đổi không
khí vừa khắc sâu kiến thức của bài
học.(như bài Trường Sơn Đông-
Trường Sơn Tây)

các đai khí áp các vành đai nhiệt. Đây là cách tổng kết vừa nhanh và vừa trực quan giúp
học sinh thuộc bài và nhớ bài lâu hơn.
- Về nhà làm bài tập trong sgk, chuẩn bị bài 22 giờ sau học.
5. Phụ lục:
Phiếu học tập 1
Quy luật Biểu hiện
Địa đới
Phiếu học tập 2
Quy luật Khái niệm Nguyên
nhân
Biểu hiện
Đai cao
Phiếu học tập 3
Quy luật Khái niệm Nguyên
nhân
Biểu hiện
Địa ô

Thông tin phản hồi: cho phiếu 2 và 3 (phiếu 1 đã được ghi nội dung trong giáo án)
Nội dung Quy luật Đai cao Quy luật Địa ô
Khái niệm. Là sự thay đổi có quy
luật của các thành
phần địa lý và cảnh
quan theo độ cao.
Là sự thay đổi có quy
luật của các thành
phần địa lý và cảnh
quan theo kinh độ
Nguyên nhân. Do sự giảm nhanh
nhiệt độ theo độ cao


*Kết quả khảo sát cụ thể như sau:
Lớp Giỏi
Số lượng %
Khá
Số lượng %
Trung bình
Số lượng %
Yếu
Số lượng %
Lớp 10c1
(49hs)
30
61,2%
15
30,6%
4
8.2%
0 0%
Lớp 10c6
(46hs)
10
21,8%
30
65,2%
5
10.8%
1 2,2%
Lớp 10c8
(45hs)

hơn nữa cho giáo viên trong việc nghiên cứu và ứng dụng các phương pháp dạy tích cực
nhằm gây hứng thú cho học sinh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ SGV, SGK Địa lí lớp 10 (NXB Giáo dục): Lê Thông,Trần Trọng Hà, Nguyễn Minh
Tuệ.
2/Chuẩn kiến thức,kỹ năng địa lí 10 (NXB Giáo dục): Phạm Thị Sen,Nguyễn Hải
Châu,Nguyễn Đức Vũ.
3/Luyện tập tự kiểm tra đáng giá (NXB Giáo dục): Nguyễn Minh Tuệ, Bùi Thu Nhiệm,
Phạm Ngọc Trụ.
4/Giáo dục giá trị và Kỹ năng sống cho học sinh phổ thông: Bộ DG& ĐT.
5/ Giáo dục Bảo vệ môi trường (NXB Giáo dục):Nguyễn Hải Châu, nguyễn Trọng Đức,
Phạm Thị Sen, Nguyễn Việt Hùng.
6/ Thiên nhiên Việt Nam: Lê Bá Thảo.
Cùng nhiều tài liệu có liên quan khác.