Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
A . PHẦN MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài.
Giáo dục công dân(GDCD) là môn học rất quan trọng trong việc hình thành nên
những thế hệ công dân trong tương lai. Môn GDCD là nền tảng để người công dân làm
người thực hiện bổn phận đối với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi
trường tự nhiên. Thông qua đó, không chỉ trang bị cho người học những tri thức đạo đức,
pháp luật mà điều quan trọng là rèn luyện cho học sinh thói quen, kỹ năng và thực hiện
hành vi, quan hệ giao tiếp, ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức chung của xã hội.
Thế nhưng hiện nay, chất lượng và hiệu quả dạy học môn GDCD vẫn chưa cao, vẫn
còn tình trạng học sinh chán học môn GDCD, nhất là học sinh lớp 9. Vậy, vấn đề đặt ra
là giáo viên dạy môn GDCD như thế nào để học sinh học, thích học, không chán học môn
này. Theo tôi, vấn đề cốt lõi là ở chỗ phương pháp dạy học(PPDH) của người giáo viên.
PPDH môn GDCD rất đa dạng, phong phú bao gồm các PPDH truyền thống và hiện đại
như: Đàm thoại, vấn đáp, thảo luận nhóm, đóng vai, trò chơi, động não, giải quyết tình
huống…Tùy từng nội dung bài học, từng phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường
mà giáo viên lựa chọn và sử dụng các PPDH một cách hợp lý và có hiệu quả cao nhất.
Trong đó, theo tôi nghĩ sử dụng phương pháp trò chơi sẽ tạo được sự hứng thú cho học
sinh, làm cho tiết học trở nên nhẹ nhàng, vì thế mà nâng cao hiệu quả dạy học. Do đó, tôi
mạnh dạn chọn đề tài: “ Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông
qua phương pháp trò chơi ” để làm sáng kiến kinh nghiệm làn này.
Đề tài không sao tránh khỏi những thiếu sót, mong Hội đồng khoa học và bạn bè đồng
nghiệp góp ý thêm để đề tài hoàn thiện hơn và áp dụng rộng trong dạy học.
2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Học sinh lớp 9- đối tượng cuối cấp.
Ở đề tài này, tôi áp dụng phương pháp trò chơi vào dạy học môn GDCD 9
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.
********************************************************************************************************************
*

6. Đóng góp mới của đề tài về mặt khoa học
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
- Đây là đề tài có tính thực tiễn cao. Thông qua đề tài này sẽ hạn chế được tư tưởng
ngại sử dụng phương pháp trò chơi vào dạy học vì sợ mất thời gian, sợ cháy “giáo án”…
để nâng cao hiệu quả dạy học.
- Đề tài không chỉ áp dụng trong dạy học GDCD 9 mà còn áp dụng trong dạy học
GDCD các khối và thậm chí là ở các môn học khác.
- Tao sự hứng thú cho học sinh khi học môn GDCD, đặc biệt là học sinh lớp 9- đối
tượng cuối cấp, phải chịu áp lực về thi tuyển sinh vào lớp 10.
- Thông qua phương pháp trò chơi học tập, học sinh được trực tiếp trải nghiệm nên
sẽ giáo dục cho các em những kĩ năng sống cơ bản, cần thiết.********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
B. PHẦN NỘI DUNG

I. Cơ sở khoa học.
1. Cơ sở lý luận
Môn Giáo dục công dân(GDCD) là môn học hết sức quan trọng và cần thiết ở
trường Trung học cơ sở(THCS). Nó có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh một hệ thống các

những gì họ thấy, 50% những gì họ nghe và thấy, 80% những gì họ nói và 90% những gì
họ nói và làm- tức là tự họ khám phá. Vì vậy, nếu người thầy tạo được cảm xúc, sự ham
thích thì động cơ và sự thay đổi của HS sẽ được kích thích và thúc đẩy. Trò chơi không
những giúp HS gần gũi, cởi mở với thầy, với bạn, với người khác và tạo sự hứng thú của
HS đối với nội dung bài học mà còn khuyến khích HS tiếp thu bài học một cách tự nhiên,
không gượng ép, khô cứng. Từ đó, thúc đẩy HS linh động, áp dụng bài học vào thực tiễn
cuộc sống.

2. Cơ sở thực tiễn.

Như chúng ta đã biết, mục đích của việc đổi mới PPDH ở trường Phổ thông là thay
đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “ PPDH tích cực” nhằm giúp HS
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự
học, tinh thần hợp tác; khả năng vận dụng kiến thức vào các tình huống khác nhau; tạo
niềm tin, niềm vui và hứng thú trong học tập.
Thế nhưng hiện nay, hiện tượng môn GDCD bị HS thậm chí là nhà trường xem là
“môn phụ” không phải là chuyện lạ. Đặc biệt là HS lớp 9- đối tượng cuối cấp, chuẩn bị
cho thi tuyển sinh vào lớp 10. Nguyên nhân có nhiều: ngoài hiện tượng học lệch, chán
học môn GDCD thì kiến thức ở sách giáo khoa lại đơn giản. Nhưng đáng quan tâm hơn
đó là giáo viên dạy môn GDCD ở bậc THCS thường là giáo viên không có chuyên ngành
về GDCD- chủ yếu là giáo viên dạy môn khác kiêm thêm. Vì thế mà phương pháp họ sử
dụng chủ yếu là thuyết trình, đàm thoại, ít có sự đầu tư nghiên cứu, dạy qua loa xong
chuyện nên có nhiều hạn chế, nhất là làm cho HS nhận thức một cách thụ động, sao chép,
áp đặt, máy móc. Đây là vấn đề cần được tập trung giải quyết để loại bỏ quan niệm môn
GDCD là “môn phụ”.
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************

nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm thông qua một trò chơi học tập
nào đó.
Bản chất của phương pháp trò chơi là dạy học thông qua tổ chức hoạt động cho HS.
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, HS được hoạt động bằng cách tự chơi trong đó mục
đích của trò chơi truyền tải mục tiêu của bài học.
b.Quy trình thực hiện:
Bước 1:Giáo viên( hoặc GV cùng HS) lựa chọn trò chơi, giới thiệu trò chơi và mục tiêu.
Bước 2: Chuẩn bị các phương tiện, điều kiện cần thiết cho trò chơi. Bước này bao gồm
những việc làm sau:
- Tổ chức người tham gia trò chơi: số người tham gia, số đội tham gia(mấy đội tham
gia)
- Các dụng cụ cần thiết dùng để chơi(nếu có).
Bước 3: Hướng dẫn chơi. Bước này bao gồm những việc làm sau:
- GV nêu cách chơi (luật chơi): Từng việc làm cụ thể của từng người chơi hoặc đội
chơi, thời gian chơi, những điều người chơi không được làm.
- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi…
Bước 4: Thực hiện trò chơi
Bước 5: Đánh giá sau trò chơi. Bước này bao gồm những việc làm sau:
- GV nhận xét thái độ tham gia trò chơi của từng đội,của cá nhân, những việc làm
chưa tốt để rút kinh nghiệm.
- Công bố kết quả của từng đội, cá nhân và tuyên dương, ghi điểm, trao phần
thưởng(nếu có).
Bước 6: Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi. HS nêu kiến thức, kĩ năng trong bài
học mà trò chơi đã thể hiện.
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*

********************************************************************************************************************
*
- Sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức, kĩ năng mới( áp dụng sau khi tìm hiểu
xong phần đặt vấn đề hay phần thông tin, sự kiện).
- Sử dụng trò chơi để củng cố kiến thức, kĩ năng đã học.
2.2. Một số ví dụ cụ thể khi sử dụng phương pháp trò chơi vào dạy học
GDCD 9.
a. Sử dụng trò chơi để củng cố kiến thức, kĩ năng đã học.Để củng cố kiến thức,
kĩ năng đã học cho HS chúng ta có thể sử dụng một số trò chơi sau:
*.Trò chơi ô chữ: GV có thể dựa vào nội dung bài học để tạo một ô chữ tóm lược lại
những nội dung đã học hay những gì HS cần ghi nhớ.
Ví dụ : Khi dạy bài 7- Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, GV
có thể sử dụng ô chữ sau để củng cố bài học:
- GV tổ chức cho cả lớp cùng chơi
- GV gợi ý HS giải ô chữ bằng cách trả lời các câu hỏi: Trả lời các câu hỏi hàng
ngang để tìm ra ô chữ hàng dọc(11 chữ cái)
HS lựa chọn ô chữ hàng ngang-câu hỏi:
1. Áo dài là một …(9 chữ cái) truyền thống của dân tộc Việt Nam.
2. Đây là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta từ ngàn xưa đến nay?( 7 chữ cái).
3. Câu ca dao: “Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chùm lại nên hòn núi cao”
Muốn nhắc nhở chúng ta điều gì?(7 chữ cái)
4.Đây là một trong những truyên thống của dân tộc ta trong lĩnh vực giáo dục?(7 chữ
cái)
5.Ngày xưa, khi cha ông ta chiến thắng quân giặc, thường cung cấp lương thực quần
áo và tha cho tù binh được trở về nhà họ. Điều này thể hiện truyền thống gì của dân tộc
ta?(9 chữ cái).
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm

5. Theo bạn, bảo vệ hòa bình là trách nhiệm của ai?
Kết thúc trò chơi, GV kết luận toàn bài: Bảo vệ hòa bình là bảo vệ cuộc sống bình
yên, giải quyết các mâu thuẫn, xung đột bằng thương lượng, đàm phán. Bảo vệ hòa bình
là trách nhiệm của mọi người…
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
*.Trò chơi “Băng reo”.
Để kết thúc bài học: Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, GV có thể tổ chức cho HS chơi trò “
Băng reo” như sau:
GV hô “Thanh niên” HS đáp lại “Việt Nam”.
Khi GV hô “sẵn sàng” HS hô “Bảo vệ Tổ quốc”
GV hô “thanh niên Việt Nam” HS hô “sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc”.
*.Trò chơi đóng vai: Sau khi học bài : Tự chủ, GV tổ chức cho HS chơi đóng vai. Cách
tiến hành như sau:
Gv chia nhóm(2,3,4 nhóm ) tùy tình hình lớp học, đưa ra tình huống: Hai bạn HS đi
xe đạp ngược chiều va vào nhau, một bạn xe bị hỏng, bạn kia bi xây xát.
- HS tự xây dựng kịch bản, viết lời thoại và phân vai.
- GV gợi ý thêm về diễn xuất.
- HS mỗi nhóm lên diễn xuất theo kịch bản.
- HS cả lớp nhận xét, đánh giá
- GV nhận xét, đánh giá tiểu phẩm, tuyên dương, ghi điểm nhóm làm tốt hoặc phát
thưởng (nếu có).
GV kết luận toàn bài: Tự chủ là đức tính quý giá. Nếu như mỗi chúng ta cũng có
đức tính tự chủ thì mọi công việc được giao được hoàn thành tốt đẹp, mỗi cá nhân sẽ
xây dựng gia đình, xã hội văn minh, hạnh phúc. Mỗi HS chúng ta biết tự chủ sẽ trở
thành người con ngoan, trò giỏi, lớp trường của chúng ta sẽ luôn luôn là môi trường

- GV quy định thời gian chơi
- Các nhóm lần lượt trình bày.
- Hết thời gian, nhóm nào trình bày được nhiều hơn, hay hơn thì nhóm đó thắng
cuộc.
GV kết luận bài học. Chúng ta có thể tham khảo những câu sau:
+ Tục ngữ:- Muốn tròn phải có khuôn,
Muốn vuông phải có thước.
- Quân pháp bất vị thân.
- Nhập gia tùy tục.
+ Cao dao: Bề trên ở chẳng kỉ cương,
Cho nên kẻ dưới lập đường mây mưa.
b. Sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức, kĩ năng mới cho HS.
* Trò chơi “Tiếp sức’. Trò chơi này áp dụng khi GV yêu cầu HS tìm những biểu
hiện của chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong cuộc sống hàng ngày.
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
Sau khi hướng dẫn HS tìm hiểu khái niệm trong bài: Kế thừa và phát huy truyền
thông tốt đẹp của dân tộc”, GV tổ chức cho HS chơi trò “tiếp sức” :
GV chia nhóm( 2 nhóm) quy định thời gian chơi.
GV nêu nhiệm vụ cần thực hiện: Kể tên các truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta mà
em biết?
GV nêu luật chơi và cách chơi: mỗi nhóm cử một đại diện lên bảng ghi một biểu
hiện, sau đó về chỗ để bạn khác trong nhóm lên ghi, tiếp tục cho đến hết thời gian quy
định( mỗi bạn chỉ thực hiện 1 lần). Hết thời gian, nhóm nào có nhiều đáp án nhất,
nhóm đó thắng cuộc).


Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba
Quân: Cậu lãng mạn thật đấy. Biết ngâm thơ từ bao giờ thế! Cậu có biết ý
nghĩa của các câu ca dao đó không?
Hùng(gãi đầu): Tớ …tớ…ớ!
Lam: A! Câu ca dao nhắc nhở chúng ta phải luôn nhớ về cội nguồn, nhớ về
những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Đây là một trong những truyền thống tốt đẹp của dân
tộc ta.
Hằng: Vậy “Truyền thống” là gì? Thế nào là truyền thống tốt đẹp của dân
tộc?
Tiểu phẩm kết thúc, GV chuyển vào giới thiệu bài mới: Để giải đáp câu hỏi của bạn
Hằng, chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay.
*. Trò chơi tiếp sức:
Khi dạy bài: Ôn tập học kỳ I chúng ta sử dụng trò chơi tiếp sức để tạo tâm lý hứng thú
cho học sinh khi học bài mới.
GV chia nhóm( 2 nhóm), quy định thời gian chơi( thời gian chơi 3 phút)
GV nêu nhiệm vụ cần thực hiện: Kể tên các bài đạo đức đã học trong chương
trình GDCD 9 học kỳ I ?
GV nêu luật chơi và cách chơi: mỗi nhóm cử một đại diện lên bảng ghi một bài
đạo đức đã học, sau đó về chỗ để bạn khác trong nhóm lên ghi, tiếp tục cho đến hết
thời gian quy định( mỗi bạn chỉ thực hiện 1 lần). Hết thời gian, nhóm nào có nhiều
đáp án nhất, nhóm đó thắng cuộc).

********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
C.PHẦN KẾT LUẬN
1. Kết quả đạt được.

thoải mái hơn. Các em không thích học môn GDCD bởi: đây là “môn phụ” không thi
tuyển sinh vào lớp 10, kiến thức lại khô khan, đơn giản không phải tìm tòi, nghiên cứu
nhiều, chỉ cần học thuộc phần nội dung bài học ở Sách giáo khoa là được. Nên chỉ có
4/10 em thích học môn GDCD.
Sang đầu HK II, sau khi áp dụng đề tài được một học kì, cũng câu hỏi và đối tượng ấy,
tôi thu được kết quả đáng mừng, có 9/10em thích học môn này. Các em cho rằng khọc
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
học môn GDCD có sử dụng trò chơi học tập, các em cảm thấy giờ hoc sôi nổi hơn, giảm
được căng thẳng, áp lực học tập. Các em có cơ hội vừa học vừa chơi, kiến thức lại được
khắc sâu- khi các em được tự khám phá. Đặc biệt các em rất hứng thú chờ đợi tiết học
GDCD tiếp theo.
• Điều tra kết quả học tập: kết quả học kì I năm học 2012-2013
Lớp Sĩ
số
Học Lực Hạnh Kiểm Ghi chú
G K TB Y T K TB
9A 25 4 10 9 2 20 5 0 Chưa áp dụng đề tài
9B 26 8 12 6 0 24 2 0 Áp dụng đề tài
9C 24 7 10 7 0 23 1 0 Áp dụng đề tài

Như vậy, qua điều tra chúng ta thấy, hiệu quả dạy học môn GDCD đã được nâng cao
khi có áp dụng phương pháp trò chơi.
Ngoài ra, tôi còn thu được một số kết quả như:
- HS có cơ hội thể nghiệm thái độ, hành vi. Chính nhờ sự thể nghiệm này sẽ hình
thành được ở các em niềm tin vào những thái độ, hành vi tích cực, tạo ra động cơ bên

- Trò chơi phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, tạo điều kiện cho
HS tham gia tổ chức, điều khiển tốt các khâu: chuẩn bị, tiến hành chơi và đánh giá sau
khi chơi.
- Trò chơi phải được luân phiên, thay đổi một cách hợp lí tránh gây sự nhàm chán
cho HS.
- Tổ chức trò chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho HS hứng thú
học tập vừa hướng cho HS tiếp tục tập trung vào các nội dung khác của bài học một cách
có hiệu quả.
- Sau khi chơi, GV cần cho HS thảo luận rút ra nội dung, ý nghĩa giáo dục của trò
chơi.
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*

D. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
1. Đối với các cấp quản lí:
*)Đối với các nhà trường:
- Có biện pháp quản lý, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đổi mới PPDH một cách có
hiệu quả nhất.
- Thường xuyên kiểm tra, đánh giá các hoạt động dạy học theo chuẩn kiến thức
- kĩ năng.
- Trang bị đầy đủ các thiết bị, đồ dùng dạy học, máy chiếu, phòng học bộ
môn…
*)Đối với Tổ chuyên môn:
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm

- Trong quá trình tham gia trò chơi học tập cần có sự thi đua lành mạnh, biết rút ra ý
nghĩa giáo dục của trò chơi.
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm
Tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi
********************************************************************************************************************
*
Trên đây là hướng đi của bản thân tôi trong việc sử dụng phương pháp trò chơi để
tạo sự hứng thú cho HS lớp 9 khi học môn GDCD. Rất mong được sự đóng góp ý kiến
của Hội đồng khoa học, của quý thầy, quý cô và bạn bè đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!

Hà Tĩnh, tháng 1 năm 2014
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa GDCD 9
2. Sách giáo viên GDCD 9
3. Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục Trung học cơ sở - môn GDCD (NXB
giáo dục)
4. Giáo dục kĩ năng sống trong môn GDCD ở trường THCS(NXB giáo dục)
********************************************************************************************************************
*
Sáng kiến kinh nghiệm