Bài tập học kì – Môn Luật tố tụng hình sự
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẤU
NỘI DUNG
I. NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
HIỆN HÀNH VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA BỊ CAN, BỊ CÁO:
1. Địa vị pháp lý của bị can:
1.1 Những quy định về quyền của bị can:
1.2. Những quy định về nghĩa vụ của bị can:
2. Địa vị pháp lý của bị cáo:
2.1. Những quy định vể quyền của bị cáo:
2.2. Những quy định về nghĩa vụ của bị cáo:
II. THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN CÁC QUYỀN LỢI CỦA BỊ CAN, BỊ
CÁO:
1. Thực tiễn thực hiện quyền tự bào chữa của bị can, bị cáo:
2. Thực tiễn thực hiện quyền nhờ người khác bào chữa của bị can, bị cáo:
3. Thực tiễn thực hiện quyền thay đổi NTHTT của bị can, bị cáo:
4. Thực tiễn thực hiện các quyền khác của bị can, bị cáo:
III. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT NHẰM ĐẢM BẢO THỰC
HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BLTTHS VỀ QUYỀN LỢI CỦA BỊ CAN, BỊ
CÁO:
1. Kiến nghị sửa đổi, bố sung những quy định của BLTTHS 2003 về địa vị pháp lý
của bị can, bị cáo và những quy định liên quan:
2. Các giải pháp khác:
KẾT LUẬN
Nguyễn Hải Yến – Nhóm 03 –TL2 – Lớp N04
1
Bài tập học kì – Môn Luật tố tụng hình sự
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BLTTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự
BLHS: Bộ luật Hình sự

Tuy nhiên, quyền được biết mình bị khởi tố về tội gì của bị can có được bảo
đảm trên thực tế hay không lại phụ thuộc vào rất nhiều vào hoạt động của
CQTHTT và NTHTT, thông qua việc giao và giải thích các quyết định tố tụng cũng
như giải quyết các quyền và nghĩa vụ cho bị can. Bị can được biết mình khởi tố về
tội gì thông qua quyết định khởi tố bị can. Quyết định khởi tố bị can của cơ quan có
thẩm quyền phải có đầy đủ nội dung theo quy định của pháp luật tại khoản 2 Điều
126 BLTTHS và phải được tống đạt đến bị can. CQĐT có trách nhiệm phải giao
ngay quyết định khởi tố bị can và giải thích các quyền và nghĩa vụ cho bị can.
Nguyễn Hải Yến – Nhóm 03 –TL2 – Lớp N04
3
Bài tập học kì – Môn Luật tố tụng hình sự
Quyền được biết mình bị khởi tố về tội gì của bị can thể hiện sự công bằng,
bình đẳng và tiến bộ của pháp luật xã hội chủ nghĩa. Bởi vì Nhà nước có quyền lực
trong tay và các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước sử dụng quyền lực đó để tiến
hành các hoạt động tố tụng với bị can, nên bị can cần phải được biết mình bị khởi
tố về tội gì một cách công khai, minh bạch để có thể trực tiếp hoặc gián tiếp thông
qua NBC, người đại diện hợp pháp để bảo đảm quyền lợi của mình.
Tuy nhiên trên thực tế việc thực hiện quyền này của bị can chưa được bảo
đảm vì nhiều lí do. Có thể kể đến như do NTHTT đã không giải thích và cho bị can
được biết mình bị khởi tố về tội gì, cũng nhiều trường hợp do chính nhận thức của
bị can về pháp luật còn chưa cao. Việc không biết mình bị khởi tố về tội gì khiến bị
can không có sự chuẩn bị về những tài liệu, đồ vật, lời khai hay tìm nhân chứng,
tìm sự trợ giúp về pháp luật để bào chữa cho mình. Do vậy, việc tiến hành tố tụng
có thể đi đến những kết quả sai với sự thức khách quan của vụ án.
(2) Được giải thích về quyền và nghĩa vụ:
Trong điều kiện nhận thức về pháp luật của nhiều người dân Việt Nam chưa
cao thì việc tuyên truyeền phổ biến pháp luật nói chung là rất quan trọng. Đặc biệt
trong trường hợp một công dân bị truy cứu trách nhiệm hình sự (một loại trách
nhiệm mà chế tài nặng nhất có thể ảnh hưởng đến cả quyền được sống của một
công dân) thì việc giải thích quyền và nghĩa vụ cho họ là điều vô cùng cần thiết.

khích khai báo sự thật một cách thành khẩn để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho
mình (điểm p khoản 1 Điều 46 BLTTHS 2003). Bị can thường trình bày về những
tình tiết có lợi cho mình, nhằm chứng minh là mình vô tội hoặc phạm tội nhẹ hơn
tội đã bị khởi tố, đưa ra những tình tiết, lý do để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho
mình. Cơ quan điều tra cần phải tôn trọng quyền trình bày lời khai của bị can để có
thể xác định sự thật một cách khách quan, không phiến diện, không được dùng
những biện pháp trái pháp luật để buộc tội bị can phải khai báo, điều đó vi phạm
quyền của bị can và có thể dẫn tới sai lầm trong kết quả điều tra.
(4) Đưa ra tài liệu, đồ vật, yêu cầu:
Bị can có quyền cung cấp những tài liệu, đồ vật có liên quan đến vụ án. Cơ
quan điều tra khi nhận được các tài liệu, đồ vật do bị can cung cấp phải tiến hành
kiểm tra, đánh giá cách khách quan để xác định các tài liệu, đồ vật đó có phải là
chứng cứ trong vụ án hay không. Bị can cũng có quyền đưa ra những yêu cầu như
yêu cầu trưng cầu giám định, giám định bổ sung hoặc giám lại, yêu cầu điều tra lại
…
(5) Đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên
dịch:
Nguyễn Hải Yến – Nhóm 03 –TL2 – Lớp N04
5
Bài tập học kì – Môn Luật tố tụng hình sự
Bị can có quyền đề nghị thay đổi những người tiến hành tố tụng, người giám
định, người phiên dịch nếu có căn cứ rõ ràng để cho rằng họ có thể không vô tư
trong khi làm nhiệm vụ, việc họ tiến hành hoặc tham gia tố tụng có thể làm cho vụ
án được giải quyết theo hướng không có lợi cho bị can. Các cơ quan tiến hành tố
tụng phải xem xét, giải quyết yêu cầu của bị can nếu đề nghị đó là có căn cứ.
(6) Tự bào chữa và nhờ người khác bào chữa:
Bị can có quyền tự bào chữa, bị can có thể dùng những lí lẽ và những chứng
cứ để gỡ tội và để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Quyền bào chữa
không chỉ là một quyền độc lập, tách rời với các quyền khác của bị can bị cáo mà
có thể hiểu quyền bào chữa là tổng hòa các quyền của bị can. Ngoài việc đưa ra