PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN KRÔNG PẮC
TRƯỜNG TIỂU HỌC CAO THẮNG
===***===
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
CẢM THỤ ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 5
Giáo viên: ĐỖ THANH TÙNG
Năm học : 2014-2015
MỤC LỤC

Trang
1
MỞ ĐẦU 1
Chương 1
CHỨC NĂNG MÔN ÂM NHẠC TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.1. Âm nhạc ở trường tiểu học 4
1.1.1. Âm nhạc lớp 1,2 4
1.1.2. Âm nhạc lớp 3 4
1.1.3. Âm nhạc lớp 4 4
1.1.4. Âm nhạc lớp 5 4
1.2. Chức năng của môn âm nhạc bậc tiểu học 5
1.2.1. Âm nhạc giáo dục thẩm mỹ 5
1.2.2. Âm nhạc giáo dục đạo đức 5
1.2.3. Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ 6
1.2.4. Âm nhạc góp phần phát triển thể chất 6
Chương 2
MÔN ÂM NHẠC LỚP 5
2.1. Mục tiêu của môn âm nhạc lớp 5 7
2.2. Yêu cầu của môn âm nhạc lớp 5 7
2.2.1. Về kiến thức 7
2.2.2. Về kỹ năng 8

một cách tích cực, sâu sắc và có mục đích rèn luyện hoạt động âm nhạc.Vì vậy, có
thể nói rằng giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được.
Hiểu được vấn đề đó, là một giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc, trong
những năm qua tôi không khỏi suy nghĩ làm sao để có phương pháp dạy tốt và đạt
hiệu quả cao để cung cấp cho các em những vốn hiểu biết về âm nhạc, góp phần
phát triển năng lực và nhân cách học sinh. Đó chính là lí do tôi làm sáng kiến kinh
nghiệm: Rèn luyện kỹ năng cảm thụ âm nhạc cho học sinh lớp 5.
2. Lịch sử nghiên cứu
Từ năm 2002 - 2006 bộ giáo dục và đào tạo điều chỉnh nội dung giáo dục
nghệ thuật trong nhà trường có nhiều nhà nghiên cứu đề ra nhiều phương pháp để
đạy tốt môn âm nhạc ở tiểu học. Tiêu biểu có Hoàng Long (chủ biên - 2004), nghệ
thuật 5; Lê Anh Tuấn (2006), thiết kế bài giảng âm nhạc 5. Hai cuốn sách này viết
mục đích giới thiệu cách soạn kế hoạch bài học; Hoàng Long (chủ biên – 2008),
hỏi đáp về dạy học âm nhạc lớp 4,5, Nxb Giáo Dục. Quyển này tập trung vào trả
lời các câu hỏi trong việc soạn giảng của giáo viên.
Nhìn chung các tác giả trên đi sâu vào phương pháp soạn giảng trên giáo án
cho từng khối, lớp đặc biệt là lớp 5. Việc đưa ra phương pháp và cách thức giảng
dạy trên lớp vẫn còn chưa được quan tâm và chưa sát với thực tế dạy học trên lớp,
việc đưa ra một số cách giảng dạy thích hợp cho bộ môn âm nhạc ở tiểu học đang
còn rất nhiều vấn đề phải bàn .
Những nghiên cứu trên sẽ là cơ sở tầng nền để tôi thực hiện sáng kiến kinh
nghiệm này.
3. Mục đích nghiên cứu
3
Qua thực tế giảng dạy từ những năm trước đây, đặc biệt là năm học 2006 –
2007, năm mà các em được học chương trình sách giáo khoa âm nhạc mới. Tôi
nhận thấy rằng trước một bài hát, một bài tập đọc nhạc, ghi chép nhạc, hoặc khi
nghe các bản nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài học
cũng như nêu được những cảm nhận ban đầu của mình về giai điệu các bản nhạc,
người giáo viên cần có một cách truyền đạt, hướng dẫn thật tốt , đơn giản nhưng lại

Chương 1: Chức năng môn âm nhạc trong trường tiểu học
Chương 2: Vị trí của môn âm nhạc lớp 5
Chương 3: Rèn luyện kỹ năng cảm thụ âm nhạc cho học sinh lớp 5.
Chương 1
5
CHỨC NĂNG MÔN ÂM NHẠC TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.1 Âm nhạc ở trường tiểu học
1.1.1. Âm nhạc lớp 1,2
Bắt đầu bước vào lớp 1, lớp 2 học sinh tiểu học đã được học môn học âm
nhạc, được trực tiếp tham gia hoạt động về nghệ thuật trong từng vài hát mà cô
giáo hướng dẫn. Đây là bước khởi đầu cho sự phát triển những cảm xúc về nhân
cách cũng như hình thành từng bước khả năng cảm thụ nghệ thuật, biết vận dụng
và có thể vận dụng được những hiểu biết về nghệ thuật vào học tập, sinh hoạt hằng
ngày.
1.1.2. Âm nhạc lớp 3
Những tuần cuối của lớp 3, các em bắt đầu được làm quen, tiếp cận với các
ký hiệu âm nhạc như khuông nhạc, khoá Son, với 7 nốt nhạc cũng như các hình nốt
cơ bản. Việc học âm nhạc ở lớp 3 chủ yếu là học các bài hát, kết hợp với các hoạt
động phụ hoạ, thông qua học hát các em được rèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát
triển nhạc cảm và làm quen với việc thể hiện chính xác cao độ, trường độ của âm
thanh trên cơ sở giai điệu bài hát.
1.1.3. Âm nhạc lớp 4
Sang lớp 4, âm nhạc được tách riêng, có sách giáo khoa và hướng dẫn riêng.
Từ đây ngoài việc học các bài hát, các em còn được tập đọc các bài tập đọc nhạc
với các hình tiết tấu đơn giản như : Nốt trắng, nốt đen, móc đơn, được ghép lời ca
theo nhạc và được làm các bài tập nhạc.
Như vậy, lên lớp 4 việc học âm nhạc của học sinh tiểu học đã bắt đầu
chuyển sang một giai đoạn mới. Việc học âm nhạc không chỉ đơn thuần là thông
qua các bài hát nữa mà các em đã trực tiếp được tiếp xúc với các nốt nhạc trên
khuông nhạc có khoá son.

truyền thống đấu tranh giải phòng dân tộc đầy khí thế hào hùng. Những tác phẩm
âm nhạc truyền thống đem lại cho học sinh cảm xúc trữ tình, tự hào với truyền
thống.
1.2.3. Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ
7
Trong quá trình cảm thụ âm nhạc, gắn chặt với sự phát triển trí tuệ đòi hỏi
học sinh phải chú ý quan sát nhạy bén. Học sinh nghe nhạc và tiến hành so sánh
các âm thanh, xác định ý nghĩa biểu cảm của giai điệu, tiết tấu, ghi nhớ hình tượng
âm nhạc. Những trải nghiệm về cái đẹp trong âm nhạc buộc trí tuệ học sinh hoạt
động tích cực. Tư duy trừu tượng của học sinh cũng được rèn luyện trong khi hát,
đọc nhạc. Thông qua tác phẩm âm nhạc phản ánh nhận thức khách quan tự nhiên,
các mối quan hệ con người với con người, con người với tự nhiên.
1.2.4. Âm nhạc góp phần phát triển thể chất
Trong khi hát ngoài việc các em tiếp xúc với tiết tấu, giai điệu hoà âm, âm
sắc. Các em còn được tiếp xúc với các động tác vận động phụ họa nhẹ nhàng như
múa, cách di chuyển sân khấu khi hát, cách biểu cảm trên gương mặt, cách hát
nhóm phụ trợ và minh họa cho các bài hát giúp các em phát tiển tốt thể chất vì các
hoạt động đó nhẹ nhàng và vừa sức của các em. Qua các hoạt động múa, hát tăng
cường sự vận động toàn thân của các em giúp các em phát triển thể chất tốt và
mạnh dạng hơn.
Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ
giáo dục. Chính vì vậy trong chương trình giáo dục thế hệ trẻ, giáo dục âm nhạc được
coi là một trong những nội dung quan trọng của lứa tuổi học sinh. Hoạt động âm nhạc
có những nét đặc trưng riêng, các em được học nhạc, được tham gia vào các hoạt
động phong phú hơn như: nghe nhạc, đọc nhạc, chép nhạc, trò chơi âm nhạc… vì vậy
hiệu quả giáo dục phụ thuộc vào năng lực tổ chức và hoạt dộng của thầy.
Chương 2
8
MÔN ÂM NHẠC LỚP 5
Hiện nay vấn đề giáo dục nghệ thuật trong đó có môn Âm nhạc đã thực sự

2.2.2. Về kĩ năng
Hát đúng giai điệu các bài hát trong chương trình và tập hát diễn cảm. Nhớ
vị trí, tên gọi nốt nhạc và tập đọc nhạc đúng cao độ, trường độ.
2.2.3.Về thái độ
Giáo dục học sinh yêu thích ca hát, hào hứng tham gia các hoạt động ca
nhạc trong và ngoài lớp. Học sinh có ý thức khi học hát phải hát đúng và tập hát
diễn cảm, khi tập đọc nốt nhạc cần nhớ tên nốt, cố gắng thể hiện chính xác cao độ
và trường độ nốt nhạc trên khuông. Trong thực tế giảng dạy, để đạt được mục tiêu
yêu cầu của môn âm nhạc lớp 5 cả giáo viên và học sinh gặp không ít khó khăn.
Âm nhạc là môn học nghệ thuật, bản thân nó mang tính trừu tượng cao, kiến
thức và ngôn từ trong âm nhạc mang đặc thù riêng không giống những môn học
khác và gần như xa lạ với học sinh.
Chương 3
10
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG CẢM THU ÂM NHẠC
CHO HỌC SINH LỚP 5
Từ những cơ sở lí luận và thực tiễn nêu trên cũng như từ thực tế giảng dạy
của bản thân và của đơn vị mình đang công tác tôi đã thực hiện sáng kiến : Rèn
luyện kỹ năng cảm thụ âm nhạc cho học sinh lớp 5 tại đơn vị công tác của mình
như sau:
3.1. Phân loại đối tượng học sinh
Dạy học theo đối tượng học sinh là một nội dung quan trọng trong thực hiện
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Trong
giảng dạy Âm nhạc việc phân loại học sinh cũng rất quan trọng nhằm phát huy tính
tích cực học tập của học sinh. Vì thế, ngay từ đầu năm học, giáo viên đã phải tìm
hiểu thực lực của từng học sinh, phân loại từng nhóm đối tượng và có kế hoạch
giàng dạy, bồi dưỡng cho phù hợp bằng cách quan sát qua giờ dạy trên lớp, tăng
cường kiểm tra cá nhân để nắm bắt khả năng của từng học sinh…
Ngay từ đầu năm vào tuần thứ 2 tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng học hát
nhạc của các em khối 5 và đi sâu nghiên cứu thực nghiệm ở lớp 5A và lớp 5B tại

triển năng khiếu ngày một tốt hơn, góp phần phát triển phong trào Văn - Thể - Mỹ
của nhà trường.
3.1.2. Học sinh không có năng khiếu
Là những học sinh có khả năng ca hát và cảm thụ âm nhạc ở mức độ không
cao. Giáo viên cần lôi cuốn để hình thành cho học sinh một số kĩ năng ca hát cơ
bản nhằm đáp ứng yêu cầu chung của họat động ca hát.
3.2. Phương pháp dạy học hát
12
Muốn tiết học sinh động, hấp dẫn, lại mang tính nghệ thuật thì người giáo
viên phải lấy học sinh làm trung tâm, lôi cuốn học sinh vào các hoạt động xây
dựng bài. Giáo viên cần chuẩn bị tốt mọi phương tiện dạy học, đa dạng hóa không
gian, hình thức các hoạt động dạy - học như thực hành trong và ngoài lớp, tập biểu
diễn. Và đặc biệt cần vận dụng linh hoạt các bước dạy - học hát.
3.2.1. Giới thiệu bài
3.2.1.1. Giới thiệu gián tiếp
Giáo viên có thể cung cấp cho các em một số nét về tác giả, nội dung, xuất
sứ của bài hát thông qua tranh ảnh hoặc các phương tiện dạy học phù hợp để đưa
ra nội dung bài học.
3.2.1.2. Giới thiệu trực tiếp
Trên cơ sở nội dung chính của bài học, giới thiệu một cách không vòng vo
mà bằng một vài câu khái quát ngắn gọn song chứa đựng phần lớn nội dung của
bài học
3.2.2.Cho học sinh nghe mẫu - đọc lời bài hát
3.2.2.1. Nghe mẫu
Có thể giáo viên đàn, hát bài hát cho học sinh nghe hoặc cho học sinh nghe
bài hát qua băng, đĩa nhạc. Sau khi học sinh nghe xong bài hát giáo viên có thể cho
các em cảm nhận về giai điệu, nội dung hoặc ý nghĩa của bài hát mà các em vừa
được nghe.
3.2.2.2. Đọc lời bài hát
Giáo viên phân bài hát thành những câu hát ngắn rồi hướng dẫn học sinh đọc

VD: Thấp xuống, trầm xuống: Hình mũi tên xuống 
Cao hơn: Hình mũi tên lên 
Luyến một nét cong lên hoặc cong xuống ∪; ∩
Dài hơn nữa (ngân) một nét ngang: 
14
Cũng có thể dùng bàn tay đánh nhịp để ra dấu “chú ý”, “cao lên”, “trầm một
chút”, “ngân dài”, “luyến”, “ngắt”.
Bên cạnh đó ta còn sửa cho học sinh tập lấy hơi và dùng hơi hợp lý, lấy hơn
trong khi hát học sinh thường thở hổn hển, mệt mỏi, lấy hơi là hít hơi qua mũi,
miệng, trữ ở phổi rồi đưa dần qua thanh quản để hát hết một chặng hơi (câu hoặc
phân câu). Khi đó điều kiện thời gian lại lấy hơi tiếp, hát tiết.
VD: Bài hát "Dàn đồng ca mùa hạ" Câu hát sau đây phải lấy hơi 3 lần theo
dấu ghi ở đây “Chẳng nhìn thấy ve đâu chỉ râm ran tiếng hát, bè trầm bè hoà cao
trong màn xanh lá đây”hay bài "Màu xanh quê hương" đòi hỏi các em phải bố
tríc hơi hợp lý để đảm bải việc hát đủ hơi và không bị ngắt.
Trong giờ học hát chúng ta vẫn thấy học sinh hát còn chưa được đều, người
hát to, người hát nhỏ, hát sớm, hát chậm. Ở học sinh tiểu học không thể tránh khỏi
tình trạng như vậy song ở trường tiểu học hình thức hát là hát tập thể (đồng ca, tốp
ca, hợp xướng, hát tập thể trong lớp và sân trường) vẫn còn phổ biến. Giáo viên
cần phải phân tích và giáo dục học sinh biết biểu hiện tính thống nhất và sức mạnh
của tập thể trong tiếng hát chung, đó là tiếng hát hoà hợp là hát đều về nhịp điệu,
về âm lượng (tức là không có tiếng hát e dè, lí nhí, không có tiếng hát trội giọng,
gào thét). Các giọng hát đều ấm áp, trong sáng, góp giọng của từng người trong
tiếng hát chung. Dạy được điều này giáo viên cần thường xuyên khích lệ những em
rụt rè, chưa quen hoạt động tập thể, đồng thời sự tập luyện thường xuyên chắc chắn
sẽ tạo được những ý thức và kĩ năng hát hoà hợp trong tập thể. Nếu thực hiện được
như vậy sẽ làm cho chất lượng tiếng hát ngày một nâng lên, giọng hát của các em
được hoà đồng, tạo một sức mạnh phát ra âm thanh đều, hay hơn, lại bảo vệ được
sức khoẻ và giọng hát cho học sinh.
3.2.6. Hát kết hợp gõ đệm

môi trường, về tình yêu quê hương đất nước Thông qua một số hình thức xem
phim, tranh ảnh, trò chơi …
3.3. Phương pháp dạy tập đọc nhạc
16
3.3.1. Về nhạc lý
Sang lớp 5, phân môn tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học
ở lớp 4 nhưng nâng cao hơn. Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều viết
ở nhịp
4
2
;
4
3
dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La hoặc thang 7
âm: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.
3.3.2. Về kỹ năng
Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc
đơn, nốt đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi. Cách dạy thực hành các hình nốt có
thể thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập đọc bằng tên gọi các
hình nốt: đơn, đen, trắng. Đôi khi để đỡ nhàm chán có thể thay bằng tiếng trống .
3.3.3. Tập đọc nhạc
Khi các em đã thực hiên tốt tiết tấu của bài, giáo viên đàn để các em
nghe và cảm nhận giai điệu theo tiết tấu, Đây là lúc bắt đầu tập đọc bài nhạc.
Giáo viên nên đọc mẫu trước 2 hoặc 3 lần để các em so sánh với cao độ của
đàn. Tập đọc từng câu theo đàn, giáo viên sửa lỗi truyền miệng. Luyện tập
củng cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân. Khi các em đọc đúng cao độ, trường độ
của bài, mới chuyển sang ghép lời ca. Để các em có cảm nhận tốt hơn trong
việc ghép lời ca với nhạc, giáo viên nên dành khoảng 2 phút cho các em tự
ghép lời. Sau đó, giáo viên đàn giai điệu và hát mẫu lời ca để các em nghe, so
sánh. Giáo viên bắt nhip, học sinh đọc lại nhạc và ghép lời ca.

Câu 1: (5đ)
Em hãy trình bày lại một trong những bài hát đã học? Cho biết tác giả sáng
tác?
Câu 2: (3đ)
Trình bày đoạn nhạc sau đây:
Câu 3: (2đ)
Hãy chép lại câu nhạc sau đây: em nhớ chép đúng, rõ ràng và đẹp.
18
Câu 4: Em có thích học môn âm nhạc không? Vì sao?
Kết quả thu được ở hai lớp như sau:
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá TB Yếu Thái độ
SL % SL % SL % SL % Thích
Không
thích
5A 22 5 22,7 5 22,7 12 54,6 0 18 16 6
5B 22 2 9 4 18 14 64 2 9 14 8
Qua so sánh kết quả khảo sát và theo dõi quá trình học tập của hai lớp, lớp 5B
làm đối chứng và lớp 5A tôi trực tiếp dạy thực nghiệm, tôi thấy lớp 5A được dạy
theo phương pháp đổi mới kết quả đạt được thường xuyên cao và tiến độ rất nhanh
vì các em được hoạt động một cách tích cực, chủ động sáng tạo được tiếp xúc với
kiến thức một cách khoa học, sinh động, dễ hiểu, thường xuyên được rèn luyện kĩ
năng học tập. Hầu hết học sinh lớp 5A rất có hứng thú học hát nhạc, trong giờ học
hát các em đã vận dụng tốt kiến thức của thầy, biến cái không có thành kiến thức
thực sự của mình, đa số các em hát và biểu diễn tốt, tự tin vào khả năng, kể cả các
em yếu kém cũng thích học nhạc vì các em đã được sử dụng kĩ năng nghe hiểu, đọc
hiểu và ghi hiểu. Như vậy kết quả khảo sát là rất khả quan và tiến triển tốt. Sau khi
áp dụng các biện pháp trên tôi thấy các tiết học của mình hiệu quả hơn, học sinh tỏ
ra rất thích học rất say mê môn học này.
KẾT LUẬN

1. Lê Anh Tuấn (2006), Thiết kế bài giảng âm nhạc 5, Nxb Hà Nội, Hà Nội.
20
2. Hoàng Long (chủ biên) (2009), Âm nhạc 5(sách giáo viên), Nxb Giáo Dục, Hà
Nội.
3. Hoàng Long (chủ biên) (2008), Hỏi đáp về dạy học âm nhạc 4,5, Nxb Giáo Dục,
Hà Nội.
4. Hoàng Long (chủ biên) (2004), Nghệ thuật 5, Nxb Giáo Dục, Hà Nội.
5. Cù Minh Nhật (chủ biên - 2012), Giúp giáo viên sử dụng tốt đàn phím điện tử
trong thiết kế bài giảng, Nxb Âm Nhạc, Hà Nội.
7. Võ thị Xuân Phượng (2009), Thực hành âm nhạc 5 tập 1+2, Nxb Giáo Dục Việt
Nam, Hà Nội
7. Quyết định số: 16/2006/QĐ-BGDDT ngày 05 tháng 05 năm 2006 của bộ trưởng
bộ GD và ĐT về quy định chuẩn kỹ năng.
8. Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT về quy định đánh giá học sinh tiểu học
NHẬN XÉT CỦA BAN GIÁM HIỆU NHÀ TRƯỜNG21

NHẬN XÉT CỦA PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN KRÔNG PẮC