
 
Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) vào dạy học để
đổi mới phương pháp, nâng cao hiệu quả dạy học là một xu thế tất yếu của thời đại.
Hóa học là một môn khoa học vừa lí thuyết vừa thực nghiệm. Trong quá trình dạy
học thường gặp phải những khó khăn như: nhiều thí nghiệm khó tiến hành, hóa chất
độc hại, nhiều nội dung lí thuyết khô khan, khó truyền tải. Điều đó được khắc phục
đáng kể khi biết khai thác tiện ích do CNTT&TT mang lại. Những video thí
nghiệm, thí nghiệm mô phỏng, những khái niệm trừu tượng như obitan nguyên tử,
liên kết hoá học, sự điện li, cấu tạo nguyên tử, cấu trúc hợp chất cao phân tử, cơ chế
phản ứng, có thể trở nên đơn giản và dễ nắm bắt nếu GV sử dụng các phần mô
phỏng. E-book (sách giáo khoa điện tử) đã trở thành một hình thức mới mẻ, bổ ích,
giúp ích rất nhiều trong việc phát huy tinh thần tự học, tự nghiên cứu của học sinh.
Sách giáo khoa cùng sách tham khảo có nhược điểm chính là không gọn nhẹ, không
tích hợp các đa phương tiện như video, mô phỏng, thí nghiệm ảo. Những nhược
điểm này có thể được khắc phục nếu áp dụng rộng rãi e-book.Từ những lí do trên,
tôi chọn đề tài:
 !"#"$%&"!'()
*(+",-.
nhằm cung cấp một công cụ hỗ trợ cho giáo viên(GV) và học sinh(HS) rèn luyện,
nâng cao năng lực tự học, chủ động chiếm lĩnh tri thức và cũng là góp phần đổi mới
phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học.
/0123$2045+
/0145+
Xây dựng và sử dụng e-book Hóa học 11 nâng cao phần phi kim hỗ trợ tự
học cho học sinh THPT.
//63$2045+
• Nghiên cứu cơ sở lí luận về quá trình dạy- học, xu hướng đổi mới phương
pháp dạy học (PPDH), tình hình ứng dụng CNTT&TT trong việc đổi mới
PPDH.
• Xây dựng và sử dụng e-book Hóa học 11 nâng cao phần phi kim lớp 11 NC.

I. 6J  "K!
- Xây dựng các bài học Hoá học lớp 11 NC (phần phi kim) dưới dạng e– book.
- Nghiên cứu sử dụng e- book hiệu quả, tăng cường năng lực tự học cho HS.
L MN+(O%+E2P
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, dự
kiến luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng e- book
vào dạy học Hóa học ở trường phổ thông.
Chương 2: Xây dựng và sử dụng e- book hoá học 11 NC phần phi kim.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.
4
MQRS6@
MSTUV6WXYQZMY[\6M]^W[_M`abZ6@WXTcbd6@ef
ghh8WXhbiaQjMQk^QjMYlRm6@=QnYQo6@
p*H2f(>9
Ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật, Anh, Pháp,… việc dạy học sử dụng e-
book đã trở nên rất phổ biến, mang lại nhiều lợi ích cho xã hội. Ở Việt Nam đã có
một số tác giả quan tâm tới việc thiết kế e-book hướng dẫn tự học môn Hóa học cho
HS PT như : Nguyễn Thị Ánh Mai, Đinh Hồng Nhung, Nguyễn Thúy Hằng,
Nguyễn Thị Dạ Thảo,…Những e-book trên đã chứng tỏ tính khả thi. Tuy nhiên, đến
nay các e-book này vẫn chưa được sử dụng rộng rãi trong thực tiễn dạy học, vì thế
rất cần nhiều nghiên cứu khác để có thể mở rộng quy mô ảnh hưởng của hướng
nghiên cứu đầy triển vọng này.
/+<&,$&"<D"9">( !
/,$&==bQG+<&+K!W3!$q<K!B&
Việc đổi mới phương pháp dạy học để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu
đào tạo con người mới với thực trạng lạc hậu nói chung của phương pháp dạy học
còn lạc hậu ở nước ta hiện nay. Nhu cầu này đã được thể hiện trong các nghị quyết
của Đảng, các văn bản chỉ đạo của Nhà nước, Bộ Giáo dục. Đặc biệt, đã thể chế hóa
trong Luật Giáo dục sửa đổi 2005 của Việt Nam.

đường phát triển phù hợp với quy luật tiến hoá của nhân loại và là biện pháp sư
phạm đúng đắn cần được phát huy ở các trường PT.
1.3.5. Tự học qua mạng
Tự học qua mạng là hình thức của tự học mà không dùng lời nói trực tiếp để
giao lưu với nhau, phương tiện giao tiếp là máy tính kết nối mạng Internet. Tự học
qua mạng giúp người học có thể tìm khối lượng lớn thông tin bổ ích, thuận lợi so
với việc tìm kiếm trên sách báo. Biết cách tự học qua mạng chính là một trong
những cách giúp HS tìm ra chiếc chìa khoá vàng để mở cửa kho tàng kiến thức vô
tận của nhân loại.
1.4.1. Khái niệm e - book
E- book là tài liệu số hướng dẫn học một môn học có bài tập, thí nghiệm mô
phỏng, tự kiểm tra đánh giá và thường được ghi trên đĩa CD.
1.4.2. Mục đích xây dựng e– book và các yêu cầu xây dựng e- book
1.4.2.1. Mục đích xây dựng e – book
E- bookđược xây dựng với mục đích cung cấp một công cụ hỗ trợ đắc lực
cho hoạt động tự học môn Hoá học của HS THPT, làm tăng hiệu quả của quá trình
dạy học khi phối hợp với PPDH truyền thống.
1.4.2.2. Các yêu cầu xây dựng e - book
 Yêu cầu về nội dung: Nội dung của e- book phải đầy đủ, chi tiết, ít nhất là
như giáo trình ấn phẩm.
6
 Yêu cầu về trình bày: Phối hợp văn bản với các dạng media : âm thanh,
video, mô phỏng bằng phần mềm giúp người học cảm nhận và tiếp thu như
được trực dự buổi thuyết giảng của Thầy
 Yêu cầu về bài tập: Bố trí theo chương, mục, độ khó tăng dần.
 Yêu cầu về hướng dẫn sử dụng : có hướng dẫn chi tiết
C!"#$$Gf
Lựa chọn eXe làm công cụ thiết kế bởi đây là phần mềm miễn phí, có mã
nguồn mở, có thể đóng gói theo tiêu chuẩn SCORM 1.2, xuất thành Web site dạng
online hoặc offline đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của một phần mềm xây dựng

thức đổi mới PPDH.
 Giới thiệu về e- book (khái niệm, các yêu cầu xây dựng e- book và các phần
mềm xây dựng e- book). Lịch sử về e- book trong dạy học hóa học, sơ qua
về một số tác giả và nội dung e- book đã được xây dựng ở Việt Nam.
 Giới thiệu về eXe là một trong những phần mềm xây dựng e- book có nhiều
tính năng hay, dễ sử dụng nhất hiện nay. Cách làm việc với eXe, cách xây
dựng nội dung cho một khóa học bất kì, cách lưu nạp và xuất bản e- book
qua phần mềm này.
Những nghiên cứu trên đây sẽ tạo điều kiện cho việc xây dựng e- book hóa học 11
NC phi kim phần góp phần vào việc đổi mới nội dung chương trình, PPDH và
phương thức đào tạo nhằm phát huy tính tích cực của HS trong quá trình học tập
môn hóa học.
MQRS6@/
`abZ6@WXTcbd6@efghh8Qk^QjM6M
u=Q6=Q[8[v
/ =1<D(wT@8Q !6Mu"#"$v
2.1.1. Cấu trúc chương trình
Dựa trên các quan điểm xây dựng chương trình môn Hóa học THPT nâng
cao (đảm bảo mục tiêu môn Hóa học, tính phổ thông nâng cao, tính đặc thù, tính
định hướng, đảm bảo đổi mới đánh giá kết quả học tập của HS, tính thừa kế, tính
phân hóa chương trình) để từ đó xây dựng cấu trúc nội dung chương trình hóa học
11 NC.Câu trúc của chương trình hóa học 11NC: gåm 9 ch¬ng víi 63 bµi.
8
2.1.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của chương trình SGK Hóa học 11 NC
2.1.2.1. Mục tiêu
Nội dung chương trình hóa học 11 – nâng cao cung cấp cho HS hệ thống
kiến thức, kĩ năng phổ thông, cơ bản, hiện đại, thiết thực về sự điện li; tính chất một
số nhóm nguyên tố như nhóm nitơ, nhóm cacbon; đại cương về hóa học hữu cơ,
hidrocacbon ( no, không no, thơm); dẫn xuất hidrocacbon ( dẫn xuất halogen, ancol,
phenol, andehit, xeton, axit cacboxylic).

ứng hóa học.
Dự đoán tính chất
hóa học của đơn
chất nitơ, cacbon
và những hợp
chất của chúng.
Xác minh
những điều dự
đoán về tính
chất bằng các
thí nghiệm,
thực hành hóa
học.
/7 2*H0f !6Mu"#"$v
2.3.1. Xây dựng e- book hóa học 11 NC
2.3.1.1. Quy trình xây dựng e -book
^!%**z Phân tích tình huống để đề ra chiến lược phù hợp.
b*z Thiết kế nội dung cơ bản
b2%"$zPhát triển quá trình
[$"%$!z Triển khai thực hiện
e2!%+!z Lượng giá
2.3.1.2. Xây dựng e – book Hóa học 11 NC theo quy trình
=1w+;:
- Tìm hiểu mục tiêu dạy học, PP dạy học chủ yếu mà GV sử dụng; việc sử
dụng các phương tiện dạy học, các hình thức kiểm tra đánh giá khi dạy chương 2:
nhóm nitơ, chương 3 : nhóm cacbon (chương trình Hóa học 11 NC), tình hình học
tập của HS, tìm hiểu thực trạng của việc ứng dụng CNTT&TT vào dạy, học môn
Hóa học và điều tra tình hình sử dụng e- book trong học tập của HS, tìm hiểu khả
năng sử dụng máy tính của GV và HS.
Nhu cầu của GV và HS về e- book hóa học trong đó bao gồm văn bản, movie thí

ràng, dễ hiểu; nội dung chuyên môn chính xác, khoa học, độ tin cậy cao.
- Là tài liệu tham khảo bổ ích cho các GV, HS để dạy và học chương 2 (nhóm nitơ),
chương 3 (nhóm cacbon) hóa học 11 NC.
2.3.2. Sử dụng e- book Hóa học 11 NC
Sau khi hoàn thành e- book hóa học 11 NC, đã đề xuất về mặt lí thuyết các
hướng sử dụng e- book như sau (dựa trên giả thuyết khoa học) :
2.3.2.1. Hỗ trợ GV trong dạy học trên lớp.
Theo hướng này GV sẽ dạy các bài theo đúng phân phối chương trình nhưng
sử dụng powerpoint và có hyperlink đến e-book những mục cần thiết, ngoài ra về
nhà HS có thể tự học. 2.3.2.2. Hỗ trợ HS tự học có sự hướng dẫn của GV và có sự phản hồi của HS.
13
Theo hướng này HS sẽ tự nghiên cứu e-book với sự hướng dẫn của GV
trước khi học bài. Tiết học bài trong e-book sẽ được GV cho thảo luận ngay
trên lớp rồi rút ra kết luận chung.
2.3.2.3. Hỗ trợ HS tự học cá nhân
Theo hướng này mỗi HS được phát một đĩa CD có nội dung là e-book Hóa
học 11 NC. HS có thể tự học ở nhà hoặc học trong phòng máy tính của nhà trường
đúng thời khóa biểu, sau đó đến kì thì KT.
2.3.2.4. Đưa lên website của trường để từng HS học qua mạng internet.
Chúng tôi cũng đã mạnh dạn đưa e - book lên internet vào trang (http://
để các đồng nghiệp và HS tham khảo.
2.3.2.5. Hỗ trợ HS tự học để phát triển kỹ năng hợp tác theo nhóm
GV giao cho HS bài tập chỉ có thể giải quyết khi đọc e– book theo nhóm để
phát triển kĩ năng hoạt động nhóm cho HS. Thí dụ bài tập dự án về hiện tượng nóng
lên toàn cầu liên quan đến khí thải CO
2
từ đó góp phần phát triển kỹ năng hoạt động

việc lựa chọn trường để thực nghiệm sư phạm là đơn giản, để thuận lợi cho việc
thực nghiệm đạt được hiệu quả cao, chúng tôi đã chọn hai trường THPT thuộc
huyện Thanh Oai – Thành phố Hà Nội: trường THPT Thanh Oai A và trường
THPT Thanh Oai B – Hà Nội.
3.2.2. Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm
Để chuẩn bị cho TNSP chúng tôi đã xây dựng các phiếu điều tra cho GV và
HS trước, trong và sau khi sử dụng e-book. Cùng phối hợp với GV dạy trực tiếp của
các lớp lựa chọn thực nghiệm để xây dựng kế hoạch giờ dạy bài sử dụng e-book và
xây dựng các đề KT chung cho từng lần KT.
3.2.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Với hai hướng thực nghiệm: chương 2 : nhóm nitơ (thực nghiệm không hướng
dẫn), chương 3 : nhóm cacbon (thực nghiệm có hướng dẫn của GV và phản hồi của
HS). Chúng tôi đánh giá :
 Đánh giá việc sử dụng SGK hóa học 11NC và việc sử dụng e- book hóa học
11 NC (phần phi kim), nên theo hướng nào để hiệu quả hơn trong học tập và
nâng cao khả năng tự học cho HS. Việc đánh giá này thông qua so sánh điểm
giữa lớp đối chứng và thực nghiệm.
15
 Đánh giá việc sử dụng e- book (lớp thực nghiệm) theo hướng nào trong hai
hướng trên (có hướng dẫn : chương 3 và không có hướng dẫn : chương 2) để
tăng khả năng tiếp thu, áp dụng kiến thức, tiến bộ hơn trong học tập. Việc
đánh giá này thông qua điểm so sánh điểm giữa lớp đối chứng và thực
nghiệm.
778B{+A3$*<">$
3.3.1. Kết quả đánh giá của GV và HS
Thông qua các kết quả điều tra về phiếu, đối với GV chúng tôi thấy sự cần thiết
của việc ứng dụng CNTT & TT trong dạy học hóa học và số % số GV ứng dụng
CNTT & TT vào dạy học hóa học được biểu thị qua hình dưới đây :
Qw7z8B{+A+(!z*#BK!2350M6YY|YY
(>Q !

so sánh 2 tập hợp có
x
khác nhau)
• Xử lí theo tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
Bảng 3.3:
gA"";#*;~#*+N2#*+N%+•1:$(!
<D/2<D7K!(<€YQ=YY!h!^
8Y •=
T‚
QT
}T‚QTiY[s
ƒ  / 7 ? C I L „ … ƒ
Chươn
g
2
11A0
(TN)
42 0 0 0 0 2,38 9,52 14,29 19,05 14,29 28,57 11,9
11A3
(ĐC)
46 0 0 0 0 2,17 13,04 26,09 30,43 17,39 6,52 4,35
Chươn
g
3
11A0
(TN)
42 0 0 0 0 4,76 14,29 7,14 9,52 11,9 45,24 7,14
11A3
(ĐC)
46 0 2,17 0 2,17 6,52 8,7 15,22 21,74 23,91 19,57 0

gA"";#*;~#*+N2#*+N%+•1:$(!
18
<D/2<D7K!(<€YQ=YY!h!g
8Y •=
T‚
QT
}T‚QTiY[s
ƒ  / 7 ? C I L „ … ƒ
Chương
2
11A1
(TN)
45 0 0 0 0 2,22 11,11 8,89 20 15,56 33,33 8,89
11A3
(ĐC)
43 0 0 0 0 2,33 4,65 25,58 41,86 13,95 9,3 2,33
Chương
3
11A1
(TN)
45 0 0 0 0 4,44 8,89 8,89 11,11 13,33 44,44 8,89
11A3
(ĐC)
43 2,33 0 0 2,33 6,98 9,3 20,93 16,28 18,6 20,93 2,33
8Y •=
T‚
QT
}T‚QTiY[sYl‚6@
ƒ  / 7 ? C I L „ … ƒ
Chương

Giỏi
(9,10 điểm)
Y6 M Y6 M Y6 M Y6 M
Chương
2 2,38 2,17 23,81 39,13 33,33 47,83 40,48 10,87
Chương
3 4,76 10,87 21,43 23,91 21,43 45,65 52,38 19,57
Hình 3.10:†p"%>B{+AE"K!QTu<D/v
(<€YQ=YY!h!^
Hình 3.11:†p"%>B{+AE"K!QTu<D7v
(<€YQ=YY!h!^
20
Bảng 3.6:gA"%>B{+AE"(<€YQ=YY!h!g
Phân loại kết quả học tập của HS (%) của trường THPT Thanh
Oai B
Bài
KT
Yếu kém
(0-4 điểm)
Trung bình
(5,6 điểm)
Khá
(7,8 điểm)
Giỏi
(9,10 điểm)
TN ĐC TN ĐC TN ĐC TN ĐC
Chương
2 2,22 2,33 20 30,23 35,56 55,81 42,22 11,63
Chương
3 4,44 11,63 17,78 30,23 24,44 34,88 53,33 23,26

3
Chương
2
Chương
3
Chương
2
Chương
3
Chương
2
Chương
3
Giá trị xuất
hiện nhiều nhất
(Mode) 9 9 7 8 9 9 7 6
Trung bình vị
(số nằm giữa) 8 9 7 7 8 9 7 7
Giá trị trung
bình (Average) 7,67 7,74 6,85 6,89 7,71 7,89 6,98 6,81
Độ lệch chuẩn
SD 1,65 1,78 1,35 1,82 1,6 1,68 1,18 2
Phép kiểm
chứng độc lập p 0,01 0,02 0,01 0,01
Mức độ (hệ số)
ảnh hưởng Es 0,61 0,47 0,62 0,54
22
7C=1B{+A3$
Dựa trên các kết quả thực nghiệm sư phạm và thông qua việc xử lý số liệu thực
nghiệm sư phạm thu được, chúng tôi nhận thấy chất lượng học tập của HS ở các lớp

Y[s8tYMQRS6@7
23
Thông qua các kết quả thu được từ phiếu điều tra, điểm KT 45 phút và các
bảng giá trị chúng tôi khẳng định : việc sử dụng e- book hóa học lớp 11 NC nhóm
nitơ và nhóm cacbon trong dạy học là cần thiết,.
Sử dụng e- book hóa học lớp 11 NC (nhóm nitơ và nhóm cacbon ) theo
hướng thực nghiệm có GV hướng dẫn và có sự phản hồi của HS sẽ tăng khả năng
tiếp thu, tư duy, vận dụng kiến thức, đạt tiến bộ hơn trong học tập so với hình thức
thực nghiệm không có GV hướng dẫn.
Những kết luận rút ra từ việc đáng giá kết quả thực nghiệm sư phạm đã xác nhận
giả thuyết khoa học và tính khả thi của đề tài.
8tYV6MQ6@WX8Qat66@Q‰
8tYV6
Sau một thời gian nghiên cứu, chúng tôi đã hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ, mục
đích của đề tài, đó là :
1. Hoàn thiện và hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài: xu hướng
đổi mới PPDH trên thế giới, định hướng đổi mới PPDH nói chung và dạy
học hóa học nói riêng theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của HS,
trong đó tập trung vào nghiên cứu việc đưa các ứng dụng CNTT vào dạy học
hóa học mà cụ thể là xây dựng e- book.
2. Nghiên cứu lựa chọn nội dung để xây dựng e- book trong chương trình SGK
hóa học lớp 11 NC và lựa chọn, sử dụng các phần mềm xây dựng e- book.
3. Đề xuất quy trình 5 bước xây dựng e- book trong dạy học.
4. Xây dựng được e- book hóa học 11 NC nhóm nitơ và nhóm cacbon có nội
dung chính xác, phong phú, kích thước tập tin nhỏ gọn, khả năng sử dụng
rộng rãi và thuận tiện, đóng gói theo chuẩn SCORM 1.2.
5. Kết quả TNSP
Kết quả TNSP sau khi xử lý thống kê đã khẳng định sự đúng đắn của giả thuyết
khoa học, tính khả thi của đề tài. Đồng thời cũng chỉ ra quy mô ảnh hưởng của
nghiên cứu ở mức trung bình.