Ch ng 1: C s lý lu n v ho t ng xu t nh p kh uươ ơ ở ậ ề ạ độ ấ ậ ẩ
I . Khái ni m v vai tròệ à XNK.
1. Khái ni m:ệ
Theo qui nh v ch v t ch c qu n lý ho t ng kinh doanh XNKđị ề ế độ à ổ ứ ả ạ độ
thì ho t nh kinh doanh XNK ph i nh m ph c v n n kinh t trong n cạ độ ả ằ ụ ụ ề ế ướ
phát tri n trên c s khai thác v s d ng có hi u qu các ti m n ng v thể ơ ở à ử ụ ệ ả ề ă à ế
m nh s n có v lao ng, t ai v các t i nguyên khác c a n n kinh t ,ạ ẵ ề độ đấ đ à à ủ ề ế
gi i quy t công n vi c l m cho nhân dân lao ng, i m i trang thi t b kả ế ă ệ à độ đổ ớ ế ị ỹ
thu t v qui trình công ngh s n xu t, thúc y nhanh quá trình công nghi pậ à ệ ả ấ đẩ ệ
hoá t n c, áp ng các yêu c u c b n v c p bách v s n xu t v iđấ ướ đ ứ ầ ơ ả à ấ ề ả ấ à đờ
s ng, ng th i góp ph n h ng d n s n xu t, tiêu dùng v i u ho cungố đồ ờ ầ ướ ẫ ả ấ à đ ề à
c u n nh th tru ng trong n c.ầ để ổ đị ị ờ ướ
XNK l ho t ng kinh doanh buôn bán trên ph m vi qu c t . Nó khôngà ạ độ ạ ố ế
ph i l h nh vi buôn bán riêng l m l c m t h th ng các quan h mua bánả à à ẻ à à ả ộ ệ ố ệ
ph c t p có t ch c c bên trong v bên ngo i nh m m c tiêu l i nhu n, thúcứ ạ ổ ứ ả à à ằ ụ ợ ậ
y s n xu t h ng hoá phát tri n, chuy n i c c u kinh t , n nh v t ngđẩ ả ấ à ể ể đổ ơ ấ ế ổ đị à ừ
b c nâng cao m c s ng c a nhân dân. XNK l ho t ng d em l i hi uướ ứ ố ủ à ạ độ ễ đ ạ ệ
qu t bi n nh ng có th gây thi t h i l n vì nó ph i i u v i m t hả độ ế ư ể ệ ạ ớ ả đố đầ ớ ộ ệ
th ng kinh t khác t bên ngo i m các ch th trong n c tham gia XNKố ế ừ à à ủ ể ướ
không d d ng kh ng ch c.ễ à ố ế đượ
XNK l vi c mua bán h ng hoá v i n c ngo i nh m phát tri n s n xu tà ệ à ớ ướ à ằ ể ả ấ
kinh doanh i s ng. Song mua bán ây có nh ng nét riêng ph c t p h nđờ ố ở đ ữ ứ ạ ơ
trong n c nh giao d ch v i ng i có qu c t ch khác nhau, th tr ng r ngướ ư ị ớ ườ ố ị ị ườ ộ
l n khó ki m soát, mua bán qua trung gian chi m t tr ng l n, ng ti n thanhớ ể ế ỷ ọ ớ đồ ề
toán b ng ngo i t m nh, h ng hoá v n chuy n qua biên gi i c a kh u, c aằ ạ ệ ạ à ậ ể ớ ử ẩ ử
kh u các qu c gia khác nhau ph i tuân theo các t p quán qu c t c ng nh aẩ ố ả ậ ố ế ũ ư đị
ph ng.ươ
Ho t ng XNK c t ch c th c hi n v i nhi u nghi p v , nhi uạ độ đượ ổ ứ ự ệ ớ ề ệ ụ ề
khâu t i u tra th tr ng n c ngo i, l a ch n h ng hoá XNK, th ng nhânừ đ ề ị ườ ướ à ự ọ à ươ
giao d ch, các b c ti n h nh giao d ch m phán, ký k t h p ng t ch cị ướ ế à ị đà ế ợ đồ ổ ứ
th c hi n h p ng cho n khi h ng hoá chuy n n c ng chuy n giaoự ệ ợ đồ đế à ể đế ả ể

- Nh p kh u thúc y nhanh quá trình s d ng c s v t ch t k thu tậ ẩ đẩ ử ụ ơ ở ậ ấ ỹ ậ
chuy n ể d ch c c u kinh t theo h ng y m nh công nghi p hoá , hi n i hoáị ơ ấ ế ướ đẩ ạ ệ ệ đạ
t n cđấ ướ
- B xung k p th i nh ng m t m t cân i c a n n kinh t , m b oổ ị ờ ữ ặ ấ đố ủ ề ế đả ả
m t s phát tri n cân i n nh.khai thác n m c t i a ti m n ng v khộ ự ể đố ổ đị đế ứ ố đ ề ă à ả
n ng c a n n kinh t v o vòng quay kinh t .ă ủ ề ế à ế
- Nh p kh u m b o u v o cho s n xu t t o vi c l m n nh choậ ẩ đả ả đầ à ả ấ ạ ệ à ổ đị
ng i lao ng góp ph n c i thi n v nâng cao m c s ng c a nhân dân.ườ độ ầ ả ệ à ứ ố ủ
- Nh p kh u có vai trò tích c c thúc y xu t kh u góp ph n nâng caoậ ẩ ự đẩ ấ ẩ ầ
ch t l ng s n xu t h ng xu t kh u ,t o môi tr ng thu n l i cho xu t kh uấ ượ ả ấ à ấ ẩ ạ ườ ậ ợ ấ ẩ
h ng hoá ra th tr ng qu c t c bi t l n c nh p kh u.à ị ườ ố ế đặ ệ à ướ ậ ẩ
Có th th y r ng vai trò c a nh p kh u l h t s c quan tr ng c bi t lể ấ ằ ủ ậ ẩ à ế ứ ọ đặ ệ à
i v i các n c ang phát tri n (trong ó có Vi t Nam) trong vi c c i thi nđố ớ ướ đ ể đ ệ ệ ả ệ
i s ng kinh t ,thay i m t s l nh v c ,nh có nh p kh u m ti p thu cđờ ố ế đổ ộ ố ĩ ự ờ ậ ẩ à ế đượ
nh ng kinh nghi m qu n lí ,công ngh hi n i thúc y n n kinh t phát…ữ ệ ả ệ ệ đạ đẩ ề ế
tri n nhanh chóng.ể
Tuy nhiên, nh p kh u ph i v a m b o phù h p v i l i ích c a xã h iậ ẩ ả ừ đả ả ợ ớ ợ ủ ộ
v a t o ra l i nhu n các doanh nghi p ,chung v riêng ph i ho v i nhau. ừ ạ ợ ậ ệ à ả à ớ Để
t c i u ó thì nh p kh u ph i t c yêu c u sau:đạ đượ đ ề đ ậ ẩ ả đạ đượ ầ
* Ti t ki m v hi u qu cao trong vi c s d ng v n nh p kh u :trongế ệ à ệ ả ệ ử ụ ố ậ ẩ
I u ki n chuy n sang n n kinh t th tr ng vi c kinh doanh mua bán gi ađ ề ệ ể ề ế ị ườ ệ ữ
các n c u tính theo th i giá qu c t v thanh toán v i nhau b ng ngo i tướ đề ờ ố ế à ớ ằ ạ ệ
t do . Do v y,t tc các h p ng nh p kh u ph i d a trên v n l i ích vự ậ ấ ả ợ đồ ậ ẩ ả ự ấ đề ợ à
hi u qu l v n r t c b n c a qu c gia , c ng nh m i doanh nghi p òiệ ả à ấ đề ấ ơ ả ủ ố ũ ư ỗ ệ đ
h i các c quan qu n lí c ng nh m i doanh nghi p ph i :ỏ ơ ả ũ ư ỗ ệ ả
+ Xác nh m t h ng nh p kh u phù h p v i k ho ch phát tri n kinh tđị ặ à ậ ẩ ợ ớ ế ạ ể ế
xã h i ,khoa h c k thu t c a t n c v nhu c u tiêu dùng c a nhân dân .ộ ọ ĩ ậ ủ đấ ướ à ầ ủ
+ Gi nh ngo i t cho nh p kh u v t t ph s n xu t trong n c xétà ạ ệ ậ ẩ ậ ư để ụ ả ấ ướ
th y có l i h n nh p kh u .ấ ợ ơ ậ ẩ
+ Nghiên c u th tr ng nh p kh u c h ng hoá thích h p ,v i giáứ ị ườ để ậ ẩ đượ à ợ ớ

Ngu n v n nh p kh u có th c hình th nh t các ngu n nh :ồ ố để ậ ẩ ể đượ à ừ ồ ư
. Liên doanh u t v i n c ngo iđầ ư ớ ướ à
. Vay n , vi n tr , t i tr .ợ ệ ợ à ợ
. Thu t ho t ng du l ch, d ch vừ ạ độ ị ị ụ
. Xu t kh u s c lao ngấ ẩ ứ độ
Trong các ngu n v n nh u t n c ngo i, vay n v vi n tr c ng…ồ ố ư đầ ư ướ à ợ à ệ ợ ũ
ph i tr b ng cách n y hay cách khác. nh p kh u, ngu n v n quan tr ngả ả ằ à Để ậ ẩ ồ ố ọ
nh t l t xu t kh u. Xu t kh u quy t nh qui mô v t c t ng c a nh pấ à ừ ấ ẩ ấ ẩ ế đị à ố độ ă ủ ậ
kh u.ẩ
- Xu t kh u góp ph n chuy n d ch c c u kinh t sang n n kinh t h ngấ ẩ ầ ể ị ơ ấ ế ề ế ướ
ngo i.ạ
+ Xu t kh u t o i u ki n cho các ng nh liên quan có c h i phát tri nấ ẩ ạ đ ề ệ à ơ ộ ể
thu n l iậ ợ
+ Xu t kh u t o ra kh n ng m r ng th tr ng tiêu th , cung c p uấ ẩ ạ ả ă ở ộ ị ườ ụ ấ đầ
v o cho s n xu t, khai thác t i a s n xu t trong n cà ả ấ ố đ ả ấ ướ
+ Xu t kh u t o ra nh ng ti n kinh t k thu t nh m i m i th ngấ ẩ ạ ữ ề đề ế ỹ ậ ằ đổ ớ ườ
xuyên n ng l c s n xu t trong n c. Nói cách khác, xu t kh u l c s t oă ự ả ấ ướ ấ ẩ à ơ ở ạ
thêm v n v k thu t, công ngh tiên ti n th gi i t bên ngo iố à ỹ ậ ệ ế ế ớ ừ à
+ Thông qua xu t kh u, h ng hoá s tham gia v o cu c c nh tranh trên thấ ẩ à ẽ à ộ ạ ị
tr ng th gi i v giá c , ch t l ng. Cu c c nh tranh n y òi h i ph i tườ ế ớ ề ả ấ ượ ộ ạ à đ ỏ ả ổ
ch c l i s n xu t cho phù h p v i nhu c u th tr ng.ứ ạ ả ấ ợ ớ ầ ị ườ
+ Xu t kh u c n òi h i các doanh nghi p ph i luôn i m i v ho n thi nấ ẩ ồ đ ỏ ệ ả đổ ớ à à ệ
công tác qu n lý s n xu t, kinh doanh, nâng cao ch t l ng s n ph m, h giáả ả ấ ấ ượ ả ẩ ạ
th nh.à
- Xu t kh u t o thêm công n vi c l m v c i thi n i s ng nhân dân.ấ ẩ ạ ă ệ à à ả ệ đờ ố
Tr c h t, s n xu t h ng xu t kh u thu hút h ng tri u lao ng, t o raướ ế ả ấ à ấ ẩ à ệ độ ạ
ngu n v n nh p kh u v t ph m tiêu dùng thi t y u ph c v i s ng c aồ ố để ậ ẩ ậ ẩ ế ế ụ ụ đờ ố ủ
nhân dân.
- Xu t kh u l c s m r ng v thúc y các quan h kinh t iấ ẩ à ơ ở để ở ộ à đẩ ệ ế đố
ngo i c a t n c.ạ ủ đấ ướ

2002 34.300,0 16.100,0 18.200,0
2003(DK) 36.600,0 17.300,0 19.300,0
Ngu nồ : Niên giám th ng kêố
Nhìn v o b ng trên ta có th th y r ng, kinh ng ch XNK c a ta t ng liênà ả ể ấ ằ ạ ủ ă
t c. T 6876 tri u USD n m 19993 lên 30.119,2 tri u USD n m 2000, t c lụ ừ ệ ă ệ ă ứ à
sau 7 n m kim ngh ch XNK c a ta ã t ng lên 2.243,2 tri u USD v 2 n m sauă ạ ủ đ ă ệ à ă
ó v n liên t c t ng. S chuy n i n n kinh t ã thúc y ngo i th ngđ ẫ ụ ă ự ể đổ ề ế đ đẩ ạ ươ
Vi t Nam phát tri n m nh m c v nh p kh u v xu t kh u ng th i t cệ ể ạ ẽ ả ề ậ ẩ à ấ ẩ đồ ờ ố
t ng tr ng v ngo i th ng nhanh qua các n m v t ng cao h n t c độ ă ưở ề ạ ươ ă à ă ơ ố độ
t ng tr ng c a s n xu t. T c t ng tr ng bình quân qua các n m 1993 –ă ưở ủ ả ấ ố độ ă ưở ă
1996 l 38,64%, giai o n 1996 – 1999 l 8,3% v n m 2000 l 29%. à đ ạ à à ă à Có thể
th y r ng, trong các n m 1996 – 1999 t c t ng tr ng gi m sút l do cu cấ ằ ă ố độ ă ưở ả à ộ
kh ng ho ng t i chính ti n t khu v c, nh ng b c sang n m 2000 t c t ngủ ả à ề ệ ự ư ướ ă ố độ ă
tr ng tr l i bình th ng t m c ưở ở ạ ườ đạ ứ
29% nh ng v n m c th p. M c dù kim ngh ch XNK c a ta t ng khôngư ẫ ở ứ ấ ặ ạ ủ ă
u qua các n m song c ng th hi n ph n n o s phát tri n n n kinh t c ađề ă ũ ể ệ ầ à ự ể ề ế ủ
n c ta. N u xét riêng v xu t kh u v nh p kh u thì t c t ng c a nh pướ ế ề ấ ẩ à ậ ẩ ố độ ă ủ ậ
kh u cao h n t c t ng c a xu t kh u.ẩ ơ ố độ ă ủ ấ ẩ
V c c u XNK c a ta c ng có nhi u thay i, i u n y c th hi n quaề ơ ấ ủ ũ ề đổ đ ề à đượ ể ệ
b ng sau:ả
B ng 2:ả c c u h ng hoá XNK c a n c taơ ấ à ủ ướ giai đo n 1999 2003.–ạ
1999 2000 2001 2002 2003 (DK)
KN
(tri u $)ệ
TT
(%)
KN
(tri u $)ệ
TT
(%)

dùng. 991,7 8,5 986,3 6,2 850
6
6.3 850 4,6 900 4,6
Ngu nồ : Niên gián th ng kêố
V xu t kh uề ấ ẩ : H ng nông – lâm – thu s n n m 1999 chi m 31,9%à ỷ ả ă ế
trong t ng kim ng ch xu t kh u, b c sang n m 2000 thì gi m xu ng ch tổ ạ ấ ẩ ướ ă ả ố ỉ đạ
m c 29% nh ng 2 n m ti p theo l i có chi u h ng gia t ng. H ng côngở ứ ư ă ế ạ ề ướ ă à
nghi p n ng v khoáng s n có chi u h ng gi d n qua các n m, n m 2000ệ ặ à ả ề ướ ả ầ ă ă
t 37,2% tong t ng kim ng ch xu t kh u nh ng n n m 2001, 2002 ãđạ ổ ạ ấ ẩ ư đế ă đ
gi m xu ng còn 30,6%, 29,5%. C ng theo xu h ng n y d oán n n mả ố ũ ướ à ự đ đế ă
2003 gi m xu ng ch còn 27,7%. i u n y có th do l ng khoáng s n ng yả ố ỉ Đ ề à ể ượ ả à
c ng ít i v ng nh công nghi p n ng ph c v trong n c l chính. Ch cóà đ à à ệ ặ ụ ụ ướ à ỉ
ng nh công nghi p nh l t ng u qua 4 n m qua v d báo n m 2003 tà ệ ẹ à ă đề ă à ự ă đạ
42,3%, t c l t ng 13,3% so v i n m 2000 v 11,2% so v i n m 2002.. Nhìnứ à ă ớ ă à ớ ă
chung, tình hình xu t kh u c a Vi t Nam l t ng i n nh, h ng nông,ấ ẩ ủ ệ à ươ đố ổ đị à
lâm, thu s n v n chi m t tr ng cao, duy ch có h ng công nghi p n ng vỷ ả ẫ ế ỷ ọ ỉ à ệ ặ à
khoáng s n l có xu h ng gi m i.ả à ướ ả đ
V nh p kh u:ề ậ ẩ Vi t Nam v n l n c có t tr ng nh p kh u cao so v iệ ẫ à ướ ỷ ọ ậ ẩ ớ
t ng kim ng ch XNK. H ng nguyên, nhiên, v t li u luôn chi m t tr ng caoổ ạ à ậ ệ ế ỷ ọ
nh t ng th i t ng liên t c qua các n m: n m 1999 t 61,7%, n m 2000,ấ đồ ờ ă ụ ă ă đạ ă
n m 2000 t 63,2%, v n m 2001, n m 2002 t 65,7% ch ng t n c taă đạ à ă ă đạ ứ ỏ ướ
v n l n c nh p nguyên v t li u nhi u nh t ph c v cho ng nh côngẫ à ướ ậ ậ ệ ề ấ để ụ ụ à
nghi p hoá, hi n i hoá át n c. H ng tiêu dùng chi m t tr ng th p nh tệ ệ đạ đ ướ à ế ỷ ọ ấ ấ
v gi m d n. N m 1999 t 85% n n m 2002 còn 4,6% t c l gi m g nà ả ầ ă đạ đế ă ứ à ả ầ
g p ôi. i u n y do n c ta ng y c ng s n xu t c các h ng tiêu dùngấ đ Đ ề à ướ à à ả ấ đượ à
trong n c thay th cho nh p kh u. H ng máy móc, thi t b , ph tùng thì kháướ ế ậ ẩ à ế ị ụ
n nh ch giao ng m c 29 – 30% . S thay i v c c u nh p kh uổ đị ỉ độ ở ứ ự đổ ề ơ ấ ậ ẩ
c a Vi t Nam cho th y n c ta ã i úng h ng trong vi c y m nh nh pủ ệ ấ ướ đ đ đ ướ ệ đẩ ạ ậ
kh u công ngh v k thu t v kh n ng áp ng h ng tiêu dùng ã t ng lênẩ ệ à ỹ ậ à ả ă đ ứ à đ ă
do t s n xu t cự ả ấ đượ

+ Th tr ng EU:ị ườ Phát tri n c v b r ng l n b sâu, c xây d ngể ả ề ề ộ ẫ ề đượ ự
trên c s nh ng m i quan h truy n th ng v nh ng thi t ch lu t phápơ ở ữ ố ệ ề ố à ữ ế ế ậ
c hai bên cam k t v tuân th . EU l th tr ng tiêu th h ng hoá côngđượ ế à ủ à ị ườ ụ à
nghi p n ng v h ng tiêu dùng l n nh t c a Vi t Nam kho ng 8% t ng h ngệ ặ à à ớ ấ ủ ệ ả ổ à
xu t kh u sang EUấ ẩ
+ Liên Bang Nga : l th tr ng truy n th ng v nhi u ti m n ng. Nh ngà ị ườ ề ố à ề ề ă ữ
n m g n ây, tuy kim ng ch XNK còn r t nh bé so v i ti m n ng, n m 1996ă ầ đ ạ ấ ỏ ớ ề ă ă
kim ng ch xu t kh u sang Nga t 85 tri u USD, n m 1997 t 120 tri u USDạ ấ ả đạ ệ ă đạ ệ
n m 1998 l ă à 132,6 tri u USD song l th tru ng h p d n i v i các doanh nghi pệ à ị ờ ấ ẫ đố ớ ệ
c a Vi t Namủ ệ
Ngo i ra, n c ta còn quan h v i nhi u n c khác nh th tr ng Châuà ướ ệ ớ ề ướ ư ị ườ
M c ng có nhi u tri n v ng.…ỹ ũ ề ể ọ
3.2 M t s m t còn t n t i.ộ ố ặ ồ ạ
M c dù c nh ng th nh t u áng k song ngo i th ng Vi t Namặ đạ đượ ữ à ự đ ể ạ ươ ệ
v n còn nhi u h n ch c th hi n qua m t s m t sau.ẫ ề ạ ế đượ ể ệ ộ ố ặ
+ V xu t kh uề ấ ẩ : t c t ng tr ng còn th p v không u qua cácố độ ă ưở ấ à đề
n m, d b nh h ng b i cu c kh ng ho ng khu v c v th gi i.C c u m tă ễ ị ả ưở ở ộ ủ ả ự à ế ớ ơ ấ ặ
h ng xu t kh u còn l c h u, ch t l ng th p, m t h ng manh mún, s c c nhà ấ ẩ ạ ậ ấ ượ ấ ặ à ứ ạ
tranh còn y u.Xu t kh u ch y u l nguyên li u thô ch a qua ch bi n, s nế ấ ẩ ủ ế à ệ ư ế ế ả
ph m c a các ng nh công nghi p nh , công nghi p ch bi n nông, lâm, thuẩ ủ à ệ ẹ ệ ế ế ỷ
s n v n l các m t h ng ch y uả ẫ à ặ à ủ ế
+ V nh p kh uề ậ ẩ : T c t ng tr ng nh p kh u liên t c t ng , ch ng tố độ ă ưở ậ ẩ ụ ă ứ ỏ
n c ta v n l n c nh p siêu cao. H n n a nh p kh u lãng phí, kém hi uướ ẫ à ướ ậ ơ ữ ậ ẩ ệ
qu ,vi c buôn l u tr lên nghiêm tr ng gây t n th t l n.ả ệ ậ ở ọ ổ ấ ớ
+ V b n h ng: ề ạ à Th tr ng b p bênh, ch y u qua trung gian,v n thu h pị ườ ấ ủ ế ẫ ẹ
th tr ng các n c trong khu v c, ch a phát tri n nhi u ra các n c trên thở ị ườ ướ ự ư ể ề ướ ế
gi i, thi u h t các h p ng l n v d i h n.M c dù th tr ng có c mớ ế ụ ợ đồ ớ à à ạ ặ ị ườ đượ ở
r ng nh ng l ng xu t kh u v n còn h n ch vì th r t gây b t l i cho h ngộ ư ượ ấ ẩ ẫ ạ ế ế ấ ấ ợ à
hoá c a n c ta.ủ ướ
+ C ch qu n lý XNKơ ế ả ch a ch t ch ki m soát v ng n ch n buônư ặ ẽ để ể à ă ặ

ây l y u t m doanh ngi p kinh doanh XNK c n n m rõ v tuân th . B iĐ à ế ố à ệ ầ ắ à ủ ở
v y nó th hi n ý chí th ng nh t chung c a qu c t . Ho t ng XNK c ti nậ ể ệ ố ấ ủ ố ế ạ độ đượ ế
h nh gi a các ch th các qu c gia khác nhau, nên nó ch u s tác ng c aà ữ ủ ể ở ố ị ự độ ủ
chính sách ch , lu t pháp c a qu c gia ó, ng th i tuân theo nh ng qui nhế độ ậ ủ ố đ đồ ờ ữ đị
, lu t pháp c a qu c gia ó v nó ph i tuân theo nh ng qui nh , lu t pháp qu c tậ ủ ố đ à ả ữ đị ậ ố ế
chung.
Nhân t thu c môi tr ng v n hoá.ố ộ ườ ă
M i n c u có nh ng t p t c , qui t c , kiêng k riêng. Chúng cỗ ướ đề ữ ậ ụ ắ ỵ đượ
hình th nh heo truy n th ng v n hoá c a m i n c v có nh hu ng to l nà ề ố ă ủ ỗ ướ à ả ỏ ớ
n t p tính tiêu dùng c a khách h ng n c ó. Tuy s giao l u v n hoá gi ađế ậ ủ à ứơ đ ự ư ă ữ
các n c ã l m xu t hi n khá nhi t p tính tiêu dùng chung cho mo dân t c,ướ đ à ấ ệ ề ậ ị ộ
song nh ng y u t v n hoá truy n th ng v n còn r t b n v ng có nh h ngữ ế ố ă ề ố ẫ ấ ề ữ ả ưở
r t m nh n thói quen v tâm lý tiêu dùng. c bi t chúng th hi n r t rõấ ạ đế à Đặ ệ ể ệ ấ
trong s khác bi t gi a truy n th ng ph ng ông v ph ng Tây, gi a cácự ệ ữ ề ố ươ Đ à ươ ữ
tôn giáo v gi a các ch ng t c.à ữ ủ ộ
Môi tr ng kinh t .ườ ế
Môi tr ng kinh t có nh h ng quy t nh n ho t ng xu tườ ế ả ưở ế đị đế ạ độ ấ
kh u. Nó quy t nh s h p d n c a th tr ng thông qua vi c ph n ánh ti mẩ ế đị ự ấ ẫ ủ ị ườ ệ ả ề
l c th tr ng v h th ng c s h t ng c a m t qu c gia. Trong nh ng n mự ị ườ à ệ ố ơ ở ạ ầ ủ ộ ố ữ ă
g n ây, môI tr ng kinh t qu c t có nhi u thay i do xu h ng nh t thầ đ ườ ế ố ế ề đổ ướ ấ ể
hoá n n kinh t có nhi u m c khác nhau nh khu v c m u d ch t do , khuề ế ề ứ độ ư ự ậ ị ự
v c th ng nh t thu quan, khu v c th tr ng chung Nh ng xu h ng n y có…ự ố ấ ế ự ị ườ ữ ướ à
tác ng n ho t ng xu t kh u c a các qu c gia theo hai h ng : t o ra sđộ đế ạ độ ấ ẩ ủ ố ướ ạ ự
u tiên cho nhau v kích thích t ng tr ng c a các th nh viên.ư à ă ưỏ ủ à
4.3 H th ng giao thông v n t i , thông tin liên l cệ ố ậ ả ạ
Vi c th c hi n ho t ng XNK không th tách r i công vi c v n chuy nệ ự ệ ạ độ ể ờ ệ ậ ể
v thông tin liên l c. Nh có thông tin m các bên có th cách nhau t i n aà ạ ờ à ể ớ ử
vòng tráI t v n thông tin c v i nhau tho thu n ti n h nh ho t ngđấ ẫ đượ ớ để ả ậ ế à ạ độ
k p th i. Vi cị ờ ệ
v n chuy n h ng hoá t n c n y sang n c khác l công vi c n ng nậ ể à ừ ướ à ướ à ệ ặ ề

ó ngay cho ng i th ba. Nh v y ây có c h nh ng mua v h nhđ ườ ứ ư ậ ở đ ả à độ à à
ng bán nên m c r i ro có th l n v l i nhu n có th cao.độ ứ ủ ể ớ à ợ ậ ể
2. Tái nh p kh u.ậ ẩ
L nh p kh u t n c ngo i m h ng tr c ó ã xu t kh u nh p l ià ậ ẩ ừ ướ à à à ướ đ đ ấ ẩ ậ ạ
h ng ó không qua ch bi n.à đ ế ế
V nguyên lý nghi p v tái xu t kh u v tái nh p kh u không tính v oề ệ ụ ấ ẩ à ậ ẩ à
h ng xu t kh u hay h ng nh p kh u m c dù ph i quá th t c h i quan.à ấ ẩ à ậ ẩ ạ ả ủ ụ ả
Nhi u h ng tái xu t th c hi n các khu t do th ng m i, khu n y n mề à ấ ự ệ ở ự ươ ạ à ằ
ngo i vòng ki m tra c a h i quan. H ng nh p v o khu n y không n p thuà ể ủ ả à ậ à à ộ ế
h i quan k c h ng nh p tái xu t i n c khác. Nh ng n u h ng n y tả ể ả à ậ để ấ đ ướ ư ế à à ừ
khu t do th ng m i l i chuy n v o các vùng khác c a n c ó (n c chự ươ ạ ạ ể à ủ ướ đ ướ ủ
nh khu t do th ng m i ) thì ph i n p thu nh p kh u theo t l chung c aà ự ươ ạ ả ộ ế ậ ẩ ỷ ệ ủ
h i quan.ả
Ví d :ụ
M : New York, New orleau, Los Angeles , Cietle, Sanfranciseo.ỹ
Anh : C ng London.ả
Thu i n : C ng Gofeborg , Stockholm Maemo.ỵ Đ ể ả
an M ch : Gopenhagen.Đ ạ
CHLB c : Hambourg.Đứ
3. Xu t kh u v nh p kh u tr c ti pấ ẩ à ậ ẩ ự ế
Các nh s n xu t công nghi p giao h ng tr c ti p cho ng i tiêu dùngà ả ấ ệ à ự ế ườ
n c ngo i v mua h ng tr c ti p nh p h ng c a ng i s n xu tướ à à à ự ế ậ à ủ ườ ả ấ
V nguyên t c m c dù xu t kh u tr c ti p có l m t ng thêm r i ro trongề ắ ặ ấ ẩ ự ế à ă ủ
kinh doanh song nó có nh ng u i m sau:ữ ư đ ể
Gi m b t l i nhu n trung gian s l m t ng chênh l ch gi a giá bán v chiả ớ ợ ậ ẽ à ă ệ ữ à
phí, t c l l m t ng l i nhu n cho nh s n xu tứ à à ă ợ ậ à ả ấ
Ng i s n xu t có liên h tr c ti p v u n v i khách h ng, v i thườ ả ấ ệ ự ế à đề đặ ớ à ớ ị
tr ng, bi t c nhu c u c a khách h ng v tình hình bán h ng do ó cóườ ế đượ ầ ủ à à à đ
th thay i s m ph m v các i u ki n bán h ng rong i u ki n c n thi tể đổ ả ẩ à đ ề ệ à đ ề ệ ầ ế
4. Xu t kh u v nh p kh u gián ti p.ấ ẩ à ậ ẩ ế

thu h i v n nhanh.ồ ố
III. N i dung m r ng th tr ng.ộ ở ộ ị ườ
1. Khái ni m th tr ng v vai trò c a th tr ng trongệ ị ườ à ủ ị ườ
ho t đ ng XNK.ạ ộ
1.1 Khái ni m th tr ng.ệ ị ườ
Th tr ng l con kinh t h ng hoá v s phát tri n c a phân công laoị ườ à đẻ ế à à ự ể ủ
ng xã h i. Nh VI. Lênin ã v ch rõ: “ n i n o có phân công xã h i v s nđộ ộ ư đ ạ ơ à ộ à ả
xu t h ng hoá n i ó có th tr ng .’’ấ à ơ đ ị ườ
Trong i u ki n s n xu t nh , th tr ng h ng hoá nh h p, trình đ ề ệ ả ấ ỏ ị ườ à ỏ ẹ độ
phát tri n th p. n th i k ch ngh a t b n, kinh t h ng hoá phát tri nể ấ Đế ờ ỳ ủ ĩ ư ả ế à ể
nhanh chóng, qui mô th tr ng h ng hoá m r ng ch a t ng có, ph m vi giaoị ườ à ở ộ ư ừ ạ
d ch c ng r ng, v a có h ng hoá h u hình, v a có h ng hoá vô hình , th mị à ộ ừ à ữ ừ à ậ
chí s c lao ng c ng tr th nh h ng hoá. H n th n a kinh t h ng hoá ãứ độ ũ ở à à ơ ế ữ ế à đ
v t qua gi i tuy n dân t c, v t qua biên gi i qu c gia l m xu t hi n thượ ớ ế ộ ượ ớ ố à ấ ệ ị
tr ng có tính th gi i.ườ ế ớ
Theo quan i m kinh t h c thì “ Th tr ng l t ng th c a cung v c uđ ể ế ọ ị ườ à ổ ể ủ à ầ
i v i m t lo i h ng hoá nh t nh trong m t không gian v th i gian c th .’’đố ớ ộ ạ à ấ đị ộ à ờ ụ ể
ng trên giác qu n lý m t doanh nghi p, khái ni m th tr ng ph iĐứ độ ả ộ ệ ệ ị ườ ả
c g n v i các tác nhân kinh t tham gia v o th tr ng nh ng i mua,đượ ắ ớ ế à ị ườ ư ườ
ng i bán ,ng i phân ph i v i nh ng h nh vi c th c a h…ườ ườ ố ớ ữ à ụ ể ủ ọ
M t khác trong i u ki n kinh doanh hi n i thì trong khái ni m thặ đ ề ệ ệ đạ ệ ị
tr ng y u t cung c p ang m t d n t m quan tr ng, trong khi ó nhu c c vườ ế ố ấ đ ấ ầ ầ ọ đ ầ à
s nh n bi t nhu c u l nh ng y u t ng y c ng quy t nh i v i ho tự ậ ế ầ à ữ ế ố à à ế đị đố ớ ạ
ng c a doanh nghi p. Do ó có th a ra khái ni m th tr ng qu c t nhđộ ủ ệ đ ể đư ệ ị ườ ố ế ư
sau : Th tr ng qu c t c a doanh nghi p l t p h p nh ng khách h ng n cị ườ ố ế ủ ệ à ậ ợ ữ à ướ
ngo i ti m n ng c a doanh nghi p ó.à ề ă ủ ệ đ
1.2 Vai trò c a th tr ng i v i ho t ng XNK.ủ ị ườ đố ớ ạ độ
Th tr ng l môi tr ng ho t ng c a m i doanh nghi p. thu n l iị ườ à ườ ạ độ ủ ọ ệ Để ậ ợ
cho các ho t ng kinh doanh thì t b n thân doanh nghi p ph i bi t c ng cạ độ ự ả ệ ả ế ủ ố
v phát tri n cho môi tr ng ho t ng c a mình, bao g m c th tr ng uà ể ườ ạ độ ủ ồ ả ị ườ đầ

môn hoá s n xu t v tiêu chu n hoá s n ph m t c m c cao h n,ả ấ à ẩ ả ẩ đạ đượ ứ độ ơ
ho t ng qu n lý trên các th tr ng ó c ng th c hi n c d d ng h n.ạ độ ả ị ườ đ ũ ự ệ đượ ễ à ơ
M t khác do t p trung c các ngùn l c c a doanh nghi p nên t o c cácặ ậ đượ ự ủ ệ ạ đượ
u th c nh tranh cao h n t i các th tr ng ó. Tuy nhiên, chi n l c n y cóư ế ạ ơ ạ ị ườ đ ế ượ à
nh c i m c b n l do ch ho t ng trên m t sd ít th tr ng nên tínhượ đ ể ơ ả à ỉ ạ độ ộ ố ị ườ
linh ho t trong kinh doanh b h n ch , các r i ro t ng lên v khó i phó khi cóạ ị ạ ế ủ ă à đố
h ng bi n ng c a th tr ng.ữ ế độ ủ ị ườ
2.2 Chi n l c phân tán.ế ượ
c c tr ng b ng vi c m r ng ho t ng kinh doanh c a doanhĐượ đặ ư ằ ệ ở ộ ạ độ ủ
nghi p cùng m t lúc sang nhiêù th tr ng khác nhau. Chi n l c n y có uệ ộ ị ườ ế ượ à ư
i m chính l tính linh ho t trong kinh doanh cao h n, h n ch c các r iđ ể à ạ ơ ạ ế đượ ủ
ro trong kinh doanh song do ho t ng kinh doanh b d n tr i nên khó thâmạ độ ị à ả
nh p sâu v ho ng qu n lý c ng ph c t p h n, chi phí thâm nh p thậ à ạ độ ả ũ ứ ạ ơ ậ ị
tr nh l n h n.ườ ớ ơ
Xem xét trên t ng th tr ng c th các u i m v h n ch c a hai chi nừ ị ườ ụ ể ư đ ể à ạ ế ủ ế
l c trên c ng th hi n khác nhau. Ch ng h n v ch ng lo i s n ph m c aượ ũ ể ệ ẳ ạ ề ủ ạ ả ẩ ủ
doanh nghi p, vi c m r ng ch ng lo i s n ph m sang nhi u th tr ng khácệ ệ ở ộ ủ ạ ả ẩ ề ị ườ
nhau trong chi n l c phân tán cho phép rút ng n vòng i c a s n ph m theoế ượ ắ đờ ủ ả ẩ
nguyên t c thâm nh p v rút lui nhanh t o ra nh ng c n tr cho nh ng i thắ ậ à ạ ữ ả ở ữ đố ủ
c nh tranh v mang l i l i nhu n cao h n cho doanh nghi p. Ng c l i, vi c l aạ à ạ ợ ậ ơ ệ ượ ạ ệ ự
ch n có m c ích m t s ít th tre ng phát tri nchi u sâu l i t o ra s phânọ ụ đ ộ ố ị ườ để ể ề ạ ạ ự
chia th tr ng cao h n, t o nên v trí c nh tranh v ng ch c h nị ườ ơ ạ ị ạ ữ ắ ơ
Vi c phân bi t chi n l c t p trung v chi n l c phân tán thì s l ngệ ệ ế ượ ậ à ế ượ ố ượ
các th tr ng ch có ý ngh a t ng i b i l kh n ng kinh doanh c a m tị ườ ỉ ĩ ươ đố ở ẽ ả ă ủ ộ
doanh nghi p s thay i tu theo ti m l c v kh n ng c a doanh nghi p ó,ệ ẽ đổ ỳ ề ự à ả ă ủ ệ đ
s khác bi t gi a các th tr ng xu t kh u, qui mô c a ch ng lo i s n ph mự ệ ữ ị ườ ấ ẩ ủ ủ ạ ả ẩ
v các n l c th tr ng m doanh nghi p ph i b ra cho các th tr ng khácà ỗ ự ị ườ à ệ ả ỏ ị ườ
nhau.
B n thân khái ni m th tr ng c ng không nh t thi t g n v i ranh gi iả ệ ị ườ ũ ấ ế ắ ớ ớ
qu c gia. M t th tr ng bao g m nhi u qu c gia ho c ng c l i có qu c giaố ộ ị ườ ồ ề ố ặ ượ ạ ố

khác nhau nhi u t i các th tr ng khác nhau thì chi n l c t p trung s cóề ạ ị ườ ế ượ ậ ẽ
hi u q a h n do doanh nghi p có th thâm nh p t ng b c th tr ng n yệ ủ ơ ệ ể ậ ừ ướ ị ườ à
sang th tr n khác.M t khác n u s khác bi t v v trí s n ph m trong chu kị ườ ặ ế ự ệ ề ị ả ẩ ỳ
s ng l không áng k thì n u s n ph m ang giai o n u hay cu i c aố à đ ể ế ả ẩ đ ở đ ạ đầ ố ủ
chu s ng t i các th tr ng, doanh nghi p nên theo u i chi n l c phân tánố ạ ị ườ ệ đ ổ ế ượ
duy trì áng k dung l ng th tr ng. Ng c l i vi c t p trung th tr ngđể đ ể ượ ị ườ ượ ạ ệ ậ ị ườ
s thích h p khi s n ph m ang giai ẽ ợ ả ẩ đ ở o n t ng tr ng v chín mu i, lúc mđ ạ ă ưở à ồ à
s c nh tranh v giá c ang tr nên m nh m .ự ạ ề ả đ ở ạ ẽ
3.2 Nhân t th tr ng.ố ị ườ
c tính c a th tr ng ( nh ph m vi, s bi n ng, tính khong ngĐặ ủ ị ườ ư ạ ự ế độ đồ
nh t, m c c nh tranh, s tín nhi m c a khách h ng i v i dôanh nghi p ) cóấ ứ độ ạ ự ệ ủ à đố ớ ệ
nh h ng n vi c l a ch n chi n l c th tr ng. N u th tr ng có ti mả ưở đế ệ ự ọ ế ượ ị ườ ừ ị ườ ề
n ng l n v n nh thì thích h p h n v i chi n l c t p trung còn n u thă ớ à ổ đị ợ ơ ớ ế ượ ậ ế ị
tr ng nh v không n nh thì l i thích h p h n v i chi n l c phân tán. M tườ ỏ à ổ đị ạ ợ ơ ớ ế ượ ặ
khác n u công ty ang có u th c nh tranh v khi các th tr ng ch y u khôngế đ ư ế ạ à ị ườ ủ ế
b các i th m nh l n áp thì chi n l c t p trung l i h p lý h n.ị đố ủ ạ ấ ế ượ ậ ạ ợ ơ
T c t ng tr ng c a th tr ng c ng có ý ngh a quan tr ng. N u thố độ ă ưở ủ ị ườ ũ ĩ ọ ừ ị
tr ng có t c t ng tr ng th p thì doanh nghi p có th t c dungườ ố độ ă ưở ấ ệ ể đạ đượ
l ng l n nh a d ng hoá th tr ng. Lúc n y chi n l c phân tán s có l iượ ớ ờ đ ạ ị ườ à ế ượ ẽ ợ
cho các doanh nghi p có ngu n l c h n ch .ệ ồ ự ạ ế
Trong tr ng h p không có s khác bi t c b n trong i u ki n thườ ợ ự ệ ơ ả đ ề ệ ị
tr ng thì chi n l c phân tán l i h p d n h n. i u ó c ng có th x y raườ ế ượ ạ ấ ẫ ơ Đ ề đ ũ ể ả
khi có nhi u c n tr trong vi c thâm nh p th tr ng v n u s tín nhi m c aề ả ở ệ ậ ị ườ à ế ự ệ ủ
khách h ng th tr ng ó v i doanh nghi p không cao.à ở ị ườ đ ớ ệ
3.3 Nhân t chi phí Marketing.ố
Chi phí Marketing v b n ch t c a nh ng chi phí ó có th l nh ngà ả ấ ủ ữ đ ể à ữ
nhân t quan tr ng nh t cho vi c l a ch n th tr ng. Chi pí Marketing l k tố ọ ấ ệ ự ọ ị ườ à ế
qu c a b n ch t s n ph m v tính ch t th tr òng nói chung ph thu c v oả ủ ả ấ ả ẩ à ấ ị ư ụ ộ à
hình th c ho t th tr ng n c ngo i v òi h i th tr ng ó. Các chiứ ạ ở ị ườ ướ à à đ ỏ ở ị ườ đ
phí Marketing c o l ng trong m i quan h v i l ng bán v c bi uđượ đ ườ ố ệ ớ ượ à đượ ể

chú tr ng v trong t ng lai y m nh khai thác m t h ng n y. Trong nh ngọ à ươ đẩ ạ ặ à à ữ
n m qua Chính ph ã có nh ng qui nh riêng v ng nh khoáng s n, ã choă ủ đ ữ đị ề à ả đ
phép các c s s n xu t có m c xu t kh u m t h ng n y vì th m t sơ ở ả ấ ỏ đượ ấ ẩ ặ à à ế ộ ố
Công ty th ng m i tham gia xu t kh u b h n ch . Qu ng s t v thi c th iươ ạ ấ ẩ ị ạ ế ặ ắ à ế ỏ
luôn c xu t kh u nhi u nh t v doanh thu t m t h ng n y t ng i cao.đượ ấ ẩ ề ấ à ừ ặ à à ươ đố
V. V i nét v h i nh p kinh t qu c t c a Vi t Nam.à ề ộ ậ ế ố ế ủ ệ
Th p k cu i th k XX ã ch ng ki n nhi u thay i l n v m i m tậ ỷ ố ế ỷ đ ứ ế ề đổ ớ ề ọ ặ
trong i s ng chính tr v kinh t qu c t , c bi t l nh ng th nh t u vđờ ố ị à ế ố ế đặ ệ à ữ à ự ề
khoa h c, công ngh . Ho bình , h p tác vì s phát tri n ng y c ng tr th nhọ ệ à ợ ự ể à à ở à
m t òi h i b c xúc c a nhi u qu c gia v dân t c trên th gi i nh m t pộ đ ỏ ứ ủ ề ố à ộ ế ớ ằ ậ
chung m i n l c v u tiên cho phát tri n kinh t . Nh ng l nh v c trên l nhọ ỗ ự à ư ể ế ữ ĩ ự ĩ
v c khoa h c công ngh , nh t l công ngh truy n thông v tin h c, c ng l mự ọ ệ ấ à ệ ề à ọ à à
t ng thêm s g n k t gi a các qu c gia v các n n kinh t . Trong b i c nhă ự ắ ế ữ ố à ề ế ố ả
to n c u hoá, h i nh p kinh t qu c t ã v ang tr th nh yêu c u b c thi tà ầ ộ ậ ế ố ế đ à đ ở à ầ ứ ế
i vói m i n c. Xu h ng n y ã th hi n rõ qua s gia t ng áng k trongđố ỗ ướ ướ à đ ể ệ ự ă đ ể
nh ng n m g n ây c a s trao i h ng hoá, d ch v , v n v công ngh …ữ ă ầ đ ủ ự đổ à ị ụ ố à ệ
gi a các n c trên th gi i v s hình th nh c a nhi u th ch h p tác kinhữ ướ ế ớ à ự à ủ ề ể ế ợ
t khu v c v qu c t .ế ự à ố ế
Nh n th c rõ nh ng c h i v thách th c trong h i nh p kinh t qu c tậ ứ ữ ơ ộ à ứ ộ ậ ế ố ế
v xu t phát t m c tiêu h i nh p kinh t qu c t l phát tri n kinh t à ấ ừ ụ ộ ậ ế ố ế à để ể ế yđẩ
nhanh s nghi p công nghi p hoá, hi n i hoá. Tháng 7/ 1995 Vi t Nam ãự ệ ệ ệ đạ ệ đ
chính th c tr th nh th nh viên c a Hi p h i các qu c gia ông Nam áứ ở à à ủ ệ ộ ố Đ
(ASEAN ). V tháng 11/ 1996 n a ta ã ký k t Hi p nh u ãi v thu quanà ướ đ ế ệ đị ư đ ề ế
có hi u l c chung, c s c a vi c thi t l p khu v c m u d ch t do ASEANẹ ự ơ ở ủ ệ ế ậ ự ậ ị ự
(CEP/ AFTA). TháNG 11/ 1998 ã tr th nh th nh viên chính th c c a Di nđ ở à à ứ ủ ễ
n h p tác kinh t châu đà ợ ế á- Thái Bình D ng ( APEC ) v trong n m t i s trươ à ă ớ ẽ ở
th nh th nh viên c a T ch c th ong m i th gi i (WTO ).à à ủ ổ ứ ư ạ ế ớ
1. Nh ng c h iữ ơ ộ
Vi t Nam h i nh p kinh t qu c t ã mang l i nhi u thu n l i v c h iệ ộ ậ ế ố ế đ ạ ề ậ ợ à ơ ộ
cho các doanh nghi p , c th :ệ ụ ể