LỜI MỞ ĐẦU

Công cuộc đổi mới nền kinh tế ở nước ta từ Đại hội Đảng lần thứ VI (1986)
đến nay đã đem lại những thành quả tốt đẹp,trong đó đổi mới và phát triển doanh
nghiệp là một trong những nội dung cơ bản,trọng tâm nhất khi nền kinh tế nước ta
chuyển sang cơ chế thị trường theo định hướng XHCN.
Sự ra đời của cơ chế kinh tế mới, một mặt tạo ra tiền đề tích cực cho sự phát
triển của nền kinh tế nhưng mặt khác cũng bộc lộ những mặt trái của kinh tế thị
trường.Do chịu sự tác động của quy luật cạnh tranh ,quy luật cung- cầu,quy luật
giá trị…,bên cạnh những doanh nghiệp đứng vững và không ngừng phát triển thì
một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp do năng lực quản lí kinh doanh kém và
do nhiều lí do khác nữa đã lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán các khoản
nợ đến hạn,dẫn đến phá sản.
Nếu coi nền kinh tế là một cơ thể thống nhất ,thì mỗi doanh nghiệp sẽ là một
tế bào của nền kinh tế.Vì vậy sự phát triển hay tụt hậu của các doanh nghiệp có thể
làm cho nền kinh tế phát triển hay yếu kém.Do vai trò hết sức quan trọng đó nên
viêc tìm ra nguyên nhân sâu xa của tình trạng thua lỗ và tìm ra những giải pháp
kinh tế hợp lí cho các doanh nghiệp là rất bức thiết và nóng bỏng.Với sự cần thiết
của việc tim ra giảI pháp kinh tế cho các doanh nghiệp lam ăn thua kỗ,cùng với sự
cho phép của các thầy cô,nên trong bài tiểu luận nay em xin phép được trình bày
đề tài “Giải pháp kinh tế cho các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ”.
Trong giới hạn cho phép của đề tài ,em xin phép được trình bày một cách
ngắn gọn về các giải pháp kinh tế cho các doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ
mà em đã tiếp thu được từ quá trình học tập và thu thập tàI liệu.
Trong bài tiểu luận nay, em xin phép được trình bày với kết cấu như sau:
Phần I:Ly luận chung về doanh nghiệp và vấn đề thua lỗ của doanh nghiệp.
PhầnII:Tình trạng thua lỗ của các doanh nghiệp Việt Nam.
Phần III:GiảI pháp kinh tế cho các doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ.
Qua đây em cũng xin được chân thành cám ơn cô giáo và nhiều thầy cô
khác trong bộ môn Kinh tế vi mô đã giúp đỡ em hoan thành tiểu luận này.Do kiến
thức cũng như sự hiểu biết con hạn chế nên trong bàI tiểu luận này ,sẽ không tránh

- Doanh nghiệp tư bản tư nhân:là doanh nghiệp do tư nhân trong và ngoài
nước bỏ vốn thành lập và tổ chức kinh doanh.
- Doanh nghiệp tư bản nhà nước:đây là doanh ngiệp có hình thức liên doanh
giữa nhà nước với tư bản nước ngoài cùng góp vốn thành lập công ty và đồng sở
hữu nó.
- Doanh nghiệp cổ phần:là doanh nghiệp do nhiều người góp vốn và lợi
nhuận được phân chia theo nguồn vốn đóng góp.
Theo quy mô sản xuất: doanh nghiệp có quy mô lớn,doanh nghiệp có quy
mô vừa và nhỏ.
Theo cấp quản lý có doanh nghiệp do trung ương quản lý,doanh nghiệp do
địa phương quản lý.
Theo ngành kinh tế kỹ thuật:có doanh nghiệp công nghiệp,xây dựng,doanh
nghiệp nông nghiệp,lâm nghiệp,ngư nghiệp,doanh nghiệp thương nghiệp,doanh
nghiệp vận tải,kinh doanh du lịchv.v…
Theo trình độ kỹ thuật:có doanh nghiệp sử dụng lao động thủ công,doanh
nghiệp nửa cơ khí,cơ khí hoá và tự động hoá.
Các doanh nghiệp có quyền bình đẳng trước pháp luậtcủa nhà nước.Và dù là
doanh nghiệp nào thì cũng đều được thành lập,hoạt động,giải thể theo quy định của
pháp luật,phải lấy hiệu quả kinh doanh là mục tiêu quan trọng cho sự tồn tại của
doanh nghiệp.
1.1.3 Ba vấn đề kinh tế cơ bản của doanh nghiệp.
Thực tế phát triển ở các nước trên thế giới và ở Việt Nam đã cho chúng ta thấy
rằng: mọi doanh nghiệp muốn đề ra các biện pháp để đạt hiệu quả cao trong kinh
doanh,tồn tại và phát triển được trong cạnh tranh đều phải giải quyết tốt được ba
vấn đề kinh tế cơ bản.Đó là:quyết định sản xuất cái gì,quyết đinh sản xuất như thế
nào,quyết định sản xuất cho ai.
Quyết định sản xuất cái gì?
Vi c l a ch n quy t nh s n xu t cái gì chính l quy t nh s n xu tệ ự ọ để ế đị ả ấ à ế đị ả ấ
nh ng lo i h ng hoá,d ch v n o,s l ng bao nhiêu,ch t l ng nh th n o,khiữ ạ à ị ụ à ố ượ ấ ượ ư ế à
n o c n s n xu t v cung ng.Cung c u,c nh tranh trên th tr ng tác ng quaà ầ ả ấ à ứ ầ ạ ị ườ độ

phụ thuộc vào quá trình sản xuất và các giá trị của các yếu tố sản xuất , phụ thuộc
vào lượng hàng hoá và giá cả của các loại hàng hoá và dịch vụ.
KẾT LUẬN:Quá trình phát triển kinh tế của mỗi nước ,mỗi ngành ,mỗi địa
phương và mỗi doanh nghiệp chính là quá trình lựa chọn để quyết định tối ưu ba
vấn đề cơ bản nói trên.Nhưng việc lựa chọn để quyết định tối ưu ba vấn đề ấy lại
phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội , khả năng và điều kiện,phụ thuộc
vào việc lựa chọn hệ thống kinh tế để phát triển ,phụ thuộc vào vai trò , trình độ và
sự can thiệp của các chính phủ ,phụ thuộc vào chế độ chính trị – xã hội của mỗi
nước.
1.2.Vấn đề thua lỗ của doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp được coi là thua lỗ khi tổng doanh thu của doanh nghiệp
(TR) nhỏ hơn tổng chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (TC).
Doanh nghiệp có thể lấy nguồn vốn sàn để bù đắp lỗ.Nhưng nếu tình trạng
thua lỗ kéo dài và trầm trọng hơn thì doanh nghiệp sẽ suy yếu dẫn đến phá sản.Cụ
thể ta sẽ phân tích tình trạng thua lỗ ,xem xét thái độ ứng xử của doanh nghiệp
trong ngắn hạn và trong dài hạn.
1.2.1Vấn đề thua lỗ của doanh nghiệp trong ngắn hạn.
Đồ thị dưới đây thể hiện mối quan hệ giữa doanh thu cận biên
(MR),chi phí cận biên (MC) và chi phí bình quân(AC)
C n chú ý m t i m quan tr ng trong ph n phân tích d i ây: doanh thuầ ộ đ ể ọ ầ ướ đ
c n biên v a b ng giá c tiêu th s n ph m.ậ ừ ằ ả ụ ả ẩ
M c s n l ng t i u( t i a hoá l i nhu n )l m m c s n l ng m t iứ ả ượ ố ư để ố đ ợ ậ à ứ ả ượ à ạ
ó MR=MC.đ
Tr ng h p th nh t:n u giá th tr ng ch p nh n Pườ ợ ứ ấ ế ị ườ ấ ậ 1, ng c u v doanhđườ ầ à
thu c n biên l Dậ à 1 v MRà 1.S n l ng t i u l Qả ượ ố ư à 1 n v h ng hoá,t ng ngđơ ị à ươ ứ
v i i m A n i g p nhau c a hai ng MRớ đ ể ơ ặ ủ đườ 1 v MC.l i nhu n c a doanhà ợ ậ ủ
nghi p ệ
∏1=TR-TC=P1.Q1-AC.Q1=Q1(P1-AC)>0 vì P1>AC.
V y doanh ngi p l m n có lãi,nên ti p t c s n su t v ph n u tậ ệ à ă ế ụ ả ấ à ấ đấ để đạ
c nhi u l i nhu n h n.đượ ề ợ ậ ơ

LAC.Q=0.T i ó danh nghi p thu trong d i h n v a bù d p chi phí trongạ đ ệ à ạ ừ đủ để ắ
d i h n.à ạ
V i m c giá P<Pớ ứ 1:doanh nghi p s n xu t thua l ,t ng doanh thu trong d i h nệ ả ấ ỗ ổ à ạ
không bù p t ng chi phí trong d i h n.Do ó t i m c giá n y doanhđủ để đắ ổ à ạ đ ạ ứ à
nghi p s n xu t kinh doanh thua l v ph i óng c a.ệ ả ấ ỗ à ả đ ử
V y trong d i h n, i m óng c a c a doanh nghi p l P<LACmin.Có ngh aậ à ạ đ ể đ ử ủ ệ à ĩ
l trong i u ki n d i h n thì không cho phép doanh nghi p l m n thua l .à đ ề ệ à ạ ệ à ă ỗ
2.Nguyên nhân tình tr ng thua l c a doanh nghi p.ạ ỗ ủ ệ
2.1.Nguyên nhân khách quan.
2.1.1Do nh h ng c a c ch th tr ng.ả ưở ủ ơ ế ị ườ
Trong c ch k ho ch hoá t p trung bao c p m i quy t nh s n xu t cáiơ ế ế ạ ậ ấ ọ ế đị ả ấ
gì,nh th n o,cho ai c a doanh nghi p u c nh n c,c th l b chư ế à ủ ệ đề đượ à ướ ụ ể à ộ ủ
qu n k ho ch quy nh m t cách ch quan.M c ích ho t ng kinh doanh c aả ế ạ đị ộ ủ ụ đ ạ độ ủ
doanh nghi p l l m sao áp ng d c yêu c u m b ch qu n v u ban kệ à à đ ứ ượ ầ à ộ ủ ả à ỷ ế
ho ch nh n c ã thông qua trong k ho ch.N u b thua l do h ng hoá theoạ à ướ đ ế ạ ế ị ỗ à
giá k hoach thì doanh nghi p c bù p l b ng các kho n tr c p.Doanhế ệ đượ đắ ỗ ằ ả ợ ấ
nghi p tr nên th ng v l i v o nh n c.ệ ở ụ độ à ỷ ạ à à ướ
Trái ng c ho n to n,doanh nghi p trong c ch th tr ng có tính t chượ à à ệ ơ ế ị ườ ự ủ
r t cao.H c t do thi t k s n ph m,tìm ki m ngu n cung ng v t t vấ ọ đượ ự ế ế ả ẩ ế ồ ứ ậ ư à
khách h ng,thuê m n v sa th i nhân công,quy t nh s d ng trang thi t b cà ướ à ả ế đị ử ụ ế ị ơ
b n n o, tìm ngu n t i chính v n nh giá c .M c tiêu kinh t c a doanhả à ồ à à ấ đị ả ụ ế ủ
nghi p chính l t i a hoá l i nhu n trong môi tr ng c nh tranh. Do o cácệ à ố đ ợ ậ ườ ạ đ
doanh nghi p trong c ch th tr ng c n ph i n ng ng h n r t nhi u.Trongệ ơ ế ị ườ ầ ả ă độ ơ ấ ề
quá trình chuy n t c ch t p trung quan liêu bao c p sang c ch th tr ng tể ừ ơ ế ậ ấ ơ ế ị ườ ự
do c nh tranh có s qu n lí c a nh n c,không ph i b t c doanh nghi p n oạ ự ả ủ à ướ ả ấ ứ ệ à
c ng n m b p k p v i xu th v n ng c a th tr ng,các gíam c doanhũ ắ ắ ị ớ ế ậ độ ủ ị ườ đố
nghi p th i bao c p không có kinh nghi m qu n lí theo c ch th tr ng b m tệ ờ ấ ệ ả ơ ế ị ườ ị ấ
ph ng h ng gây nên tình tr ng thua l c bi t x y ra l trong doanh nghi pươ ướ ạ ỗ đặ ệ ả à ệ
nh n c.à ướ
M t khác trong n n kinh t th tr ng thì giá c v s n l ng h ng hoá uặ ề ế ị ườ ả à ả ượ à đề

C th tr ng trong n c v th tr ng qu c t u nh h ng tr c ti p t iả ị ườ ướ à ị ườ ố ế đề ả ưở ự ế ớ
ho t ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p.ạ độ ả ấ ủ ệ
Th tr ng ng y nay có nhi u bi n ng l n,nguyên nhân do chi n tranh,hayị ườ à ề ế độ ớ ế
do kh ng ho ng kinh t t o nên s kh ng ho ng t i chính,tác ng t iủ ả ế ạ ợ ủ ả à độ ớ
cung,c u,giá c l m không ít doanh nghi p b thua l .…ầ ả à ệ ị ỗ
VD:kh ng ho ng ti n t Thái Lan t o nên kh ng ho ng t i chính l n khuủ ả ề ệ ở ạ ủ ả à ớ ở
v c v nh h ng n nhi u doanh nghi p n c ta.Hay s ki n kh ng b ng yự à ả ưở đế ề ệ ướ ự ệ ủ ố à
11-9-2001 ã l m cho thu nh p c a ng nh h ng không du l ch th gi i s t gi m.đ à ậ ủ à à ị ế ớ ụ ả
Ngo i ra có th k n tình tr ng buôn l u,h ng gi kém ch t l ng tr nà ể ể đế ạ ậ à ả ấ ượ à
lan trên th tr ng có nh h ng r t nghiêm tr ng i v i s n xu t kinh doanhị ườ ả ưở ấ ọ đố ớ ả ấ
c a doanh nghi p.ủ ệ
Sai l m khi phân tích các y u t t nhiên nh :t i nguyên khoáng s n,v tríầ ế ố ự ư à ả ị
a lí v s phân b a lí c a vùng kinh t trong n c c ng gây h u qu kh ngđị à ự ố đị ủ ế ướ ủ ậ ả ủ
ho ng cho doanh nghi p.S phát tri n v t b c c a khoa h c công ngh th gi iả ệ ự ể ượ ậ ủ ọ ệ ế ớ
l m cho c ng ngh hi n t i c a doanh nghi p tr nên l c h u. L m m t khà ộ ệ ệ ạ ủ ệ ở ạ ậ à ấ ả
n ng c nh tranh c a các h ng hoá v d ch v trên th tr ng…ă ạ ủ à à ị ụ ị ườ
2.2 .Nguyên nhân ch quan c a doanh nghi p.ủ ủ ệ
Mu n phát tri n,m i doanh nghi p u ph i gi i quy t t t c ba v n ố ể ọ ệ đề ả ả ế ố đượ ấ đề
kinh t c b n:s n xu t cái gì,s n xu t nh th n o,s n xu t cho ai.Tuy nhiênế ơ ả ả ấ ả ấ ư ế à ả ấ
không ph i doanh nghi p n o c ng l m c i u ó.Vi c không tìm c l iả ệ à ũ à đượ đ ề đ ệ đượ ờ
gi i t i u cho ba b i toán c b n y l nguyên nhân ch quan l m cho cácả ố ư à ơ ả ấ à ủ à
doanh nghi p b thua l .ệ ị ỗ
*Tr c h t l sai l m trong l a ch n s n ph m:khi doanh nghi p b c uướ ế à ầ ự ọ ả ẩ ệ ướ đầ
xâm nh p th tr ng c n ph i n m gi c các thông tin liên quan n m iậ ị ườ ầ ả ắ ữ đượ đế ọ
th nh t c a th tr ng t ó ho ch nh chi n l c,chính sách,k ho ch kinhà ố ủ ị ườ ừ đ ạ đị ế ượ ế ạ
doanh,l a ch n s n ph m phù h p v i nhu c u th tr ng.Vi c l a ch n s nự ọ ả ẩ ợ ớ ầ ị ườ ệ ự ọ ả
ph m sai l m nh s n ph m có bi n ng l n v gi c ,cung l n h n c u,l iẩ ầ ư ả ẩ ế độ ớ ề ả ả ớ ơ ầ ỗ
th i l m cho s n ph m c a doanh nghi p khó bán d n t i tình tr ng thua l .ờ à ả ẩ ủ ệ ẫ ớ ạ ỗ
*Ph ng th c s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p kém hi u qu ,trangươ ứ ả ấ ủ ệ ệ ả
thi t b , trình khoa h c công ngh th p, nh p nh ng công ngh l c h u c aế ị độ ọ ệ ấ ậ ữ ệ ạ ậ ủ

v n,công ngh ,trang thi t b k thu t,v cán b v công nhân k thu t.C quanố ệ ế ị ĩ ậ ề ộ à ĩ ậ ơ
ch c n ng,c quan h nh chính buông l ng vai trò qu n lí nh n c i v iứ ă ơ à ỏ ả à ướ đố ớ
doanh nghi p. doanh nghi p thì ch a l m rõ c c ch m b o quy n vệ ở ệ ư à đượ ơ ế đả ả ề à
trách nhi m qu n lí,x d ng t i s n nh n c ch a th t s chuy n sang kinhệ ả ử ụ à ả à ướ ư ậ ự ể
doanh.
Quy mô doanh nghi p còn nh bé,hi u qu kinh doanh ch a cao,kh n ngệ ỏ ệ ả ư ả ă
c nh tranh c a doanh nghi p th p, chi phí s n xu t,giá th nh cao.S l ngạ ủ ệ ấ ả ấ à ố ượ
doanh nghi p l m n thua l quá nhi u. ó l m t th c tr ng áng quanệ à ă ỗ ề Đ à ộ ự ạ đ
tâm.Theo s li u i u tra hi n nay,tình hình ho t ng kinh doanh c a cácố ệ đ ề ệ ạ độ ủ
doanh nghi p nh sau:ệ ư
Tt Chỉ tiêu Đơn vị 2002 2003
1 Doanh nghiệp hoạt động theo luật doanh
nghiệp
-Số lượng doanh nghiệp DN >71500
-Số vốn đầu tư so với tổng mức đầu tư toàn
xã hội
% 25,3 27
2 Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước
ngoài(FDI)
DN 4159
3 Doanh nghiệp nhà nước
a Số lượng doanh nghiệp DN 5175 4800
-Doanh nghiệp có lãi % 78,5 77,2
+Doanh nghiệp trung ương % 80,7 80,4
+Doanh nghiệp địa phương % 75,8 75,2
-Doanh nghiệp lỗ % 15,8 13,5
+Doanh nghiệp trung ương % 11,8 10,9
+Doanh nghiệp địa phương % 18,8 15,2