Sỏng kin kinh nghim: Nõng cao hiu qu s dng cỏc phng tin dy hc
trong i mi PPDH
Đề tài:
nâng cao hiệu quả sử dụng các phơng tiện dạy học
trong đổi mới phơng pháp dạy học
môn âm nhạc
A. Phần Mở đầu
Đổi mới phơng pháp dạy học hiện nay không còn là một phong trào mang
tính kêu gọi nữa mà nó đã thực sự trở thành một vấn đề mang tính chất chủ đạo
trong hoạt động dạy và học nếu không muốn nói nó có tính quyết định đến sự
thành bại của giờ dạy.
Phơng pháp dạy học bao gồm phơng pháp dạy và học, hai phơng pháp này
không tồn tại độc lập, tách rời nhau mà nó có liên quan và phụ thuộc nhau.
Với đặc trng của bộ môn Âm nhạc cấp THCS thì việc đổi mới phơng pháp
dạy bằng việc kết hợp sử dụng các phơng tiện, thiết bị hỗ trợ công tác dạy và học
càng trở nên cần thiết và có ý nghĩa, phù hợp với đặc trng bộ môn, thu hút đợc sự
quan tâm của học sinh.
Qua việc giảng dạy môn Âm nhạc nhiều năm, thực tế đã chứng minh là
chất lợng các giờ học Âm nhạc có sử dụng các phơng tiện đều đem lại hiệu quả
rất cao. Sự hứng thú trong học tập của học sinh thể hiện rất rõ nét, ngời giáo viên
có nhiều cơ hội để nâng cao và mở rộng lợng kiến thức cần cung cấp cho học
sinh Với việc sử dụng các phơng tiện vào trong giảng dạy bộ môn Âm nhạc cấp
THCS, mỗi tiết dạy giờ đây đã có đợc sự thu hút thực sự từ học sinh, tiết học đã
trở nên sinh động hơn, nhiều màu sắc hơn và mang tính trực quan hơn. Các em đ-
ợc học hát, đợc nghe nhạc, đợc xem video minh họa, đợc hớng dẫn đọc nhạc và
nghe đọc mẫu từ các phần mềm chuyên dụng của giáo viên giảng dạy mà không
cần phải đi đâu xa, mọi thông tin hình ảnh của các nhạc sĩ, các bài hát minh họa
đã rõ ràng hơn, đẹp hơn, thay thế toàn bộ cho những tranh ảnh bằng giấy để lâu
ngày bị rách, ố màu, cong queo tạo cảm giác mất mĩ quanVề phía giáo viên: đã
thật sự chủ động trong các tiết dạy bằng việc tiết kiệm đợc nhiều thời gian hơn
trong các thao tác: treo tranh, ảnh, đàn, đọc nhạc và trong các phân môn dạy Âm

2
Sỏng kin kinh nghim: Nõng cao hiu qu s dng cỏc phng tin dy hc
trong i mi PPDH
2 khoá VIII tiếp tục khẳng định phải Đổi mới phơng pháp giáo dục đào tạo,
khắc phục lối truyền đạt một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ngời
học. Từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện dạy học hiện đại
vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho
học sinh .
Để phát huy đợc tính tích cực trong đổi mới phơng pháp dạy học, bên cạnh
những tố chất cần có của ngời giáo viên : phơng pháp tổ chức, điều khiển, hớng
dẫn, kĩ năng s phạm, lợng kiến thức đã đợc tích lũy thì cần phải có sự hỗ trợ của
các phơng tiện, thiết bị dạy học phù hợp với đặc trng bộ môn trong đó có bộ môn
Âm nhạc.
Việc đa Âm nhạc vào giảng dạy tại các trờng phổ thông đợc Bộ GD & ĐT
chủ trơng từ năm 1992 - 1993 nhng mãi năm 1996 thì môn học này mới thực sự
đợc phổ cập rộng rãi trong cả nớc. Với mục đích không phải đào tạo ra những
nhạc sĩ , ca sĩ chuyên nghiệp mà chính là góp phần giáo dục , hoàn thiện nhân
cách của các em, giáo dục cho các em về văn hóa âm nhạc với mục tiêu giáo dục
toàn diện: Đức - Trí - Thể - Mĩ.
Thực tế hiện nay việc dạy và học bộ môn Âm nhạc ở bậc THCS còn gặp
không ít khó khăn và thiếu thốn về phơng tiện, thiết bị dạy học cha đầy đủ, phòng
chức năng còn hạn chế, giáo viên khai thác cha hiệu quả các phơng tiện thiết bị
dạy học dẫn đến chất lợng dạy và học cha đợc nh mong muốn.
Sau nhiều năm giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy việc khai thác, tận dụng có
hiệu quả các phơng tiện, thiết bị hỗ trợ cho việc dạy và học bộ môn Âm nhạc đã
thực sự nâng cao đợc chất lợng học tập của học sinh
II.Cơ sở thực tiễn:
Vi phng chõm i trc ún u trong phng hng, nhim v giáo
dục, trờng THCS Mỹ Thủy ó sớm trin khai vic sử dụng hiệu quả các phơng
tiện trong i mi phng phỏp dy hc v coi õy l mt nhim v trng tõm

SL % SL % SL % SL %
6 90 20 22,2 65 72,2 5 5,6
7 110 25 22,7 75 68,2 10 9,1
8 100 36 36 52 52 12 12
9 118 30 25,4 70 59,3 18 15,3
Cộng 418 111 26,6 262 62,7 45 10,7
Qua bảng số liệu trên chúng ta có thể thấy đợc việc sử dụng cha hiệu quả
các phơng tiện thiết bị trong đổi mới phơng pháp dạy học bộ môn Âm nhạc, đã
dẫn đến việc cha thực sự thu hút đợc sự tham gia của học sinh, hoạt động tích cực
của học sinh cha cao, điều này cũng ảnh hởng khả năng nhận thức thẩm mĩ của
học sinh về âm nhạc. Trớc những tồn tại về việc sử dụng các phơng tiện dạy học
Lê Chí Dũng THCS Mỹ Thủy
4
Sỏng kin kinh nghim: Nõng cao hiu qu s dng cỏc phng tin dy hc
trong i mi PPDH
cha hiệu quả, sau một vài năm thử nghiệm, tìm tòi, học hỏi, tôi đã mạnh dạn tìm
ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các phơng tiện dạy học, nhất là
trong đổi mới phơng pháp dạy học bộ môn Âm nhạc.
III. Giải pháp thực hiện:
1. Sử dụng hiệu quả trang thiết bị dạy học theo phơng pháp đổi mới:
a. Phòng học bộ môn:
- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh: Tạo không khí vui vẻ,
thoải mái cho cả ngời dạy và ngời học, không làm ảnh hởng đến các lớp khác.
- Là nơi có đầy đủ các phơng tiện dạy học giúp giáo viên không phải vất vả
trong việc mang, di chuyển các phơng tiện dạy học: đàn organ, máy tính, máy
chiếu đến từng lớp học.
b. Công nghệ thông tin trong nhà trờng:
Cần phải khai thác triệt để lợng thông tin hữu ích phục vụ cho bộ môn có từ
mạng Internet: thông tin của tác phẩm, thông tin các nhạc sĩ , thông tin về các
sinh hoạt âm nhạc của các vùng miền.đẩy mạnh việc sử dụng các phơng tiên

cũng dễ nhàm chán nếu ngời giáo viên không vận dụng linh hoạt các kĩ năng cơ
bản vào tiết dạy: phơng pháp truyền đạt, kĩ năng ca hát, sử dụng nhạc cụ, chỉ huy
nhịp
Ví dụ: Khi dạy bài hát mới cho học sinh, ngoài việc cho học sinh nghe
băng đĩa đòi hỏi ngời giáo viên phải hát mẫu và biểu diễn bài hát đó trên nhạc cụ.
Điều này sẽ giúp cho học sinh bớc đầu nhớ giai điệu bài hát và quan trọng hơn là
làm cho học sinh hứng thú với tiết học.
Ví dụ: Trong tiết dạy có nội dung giới thiệu về một số loại nhạc cụ phơng
Tây (Âm nhạc 7 Tiết 6) nếu muốn tạo hiệu quả cho nội dung giảng dạy này thì
ngoài việc cho các em xem tranh ảnh thì đồng thời cho các em nghe tiếng các loại
nhạc cụ đó thông qua một số trích đoạn âm nhạc bằng việc khai thác nhạc cụ điện
tử (đàn organ). Nh thế không những vừa để cho các em vừa thấy, vừa nghe còn tạo
cho học sinh thêm sôi động hứng thú. Hoặc trong tiết dạy bài TĐN mới giáo viên
sử dụng nhạc cụ đánh mẫu bài đọc một hoặc hai lần sau đó phân câu đánh từng
câu ngắn cho học sinh nghe và tự tập luyện. Thông qua tiếng nhạc cụ, ngoài việc
giúp cho học sinh chủ động tập luyện, rèn luyện tai nghe còn giúp cho giáo viên
đỡ tốn công sức vì phải đọc đi đọc lại nhiều lần nhng vẫn mang lại hiệu quả cao
d. Nhạc cụ tự làm: Thanh phách, song loan
Với mục đích hình thành trong các em kĩ năng giữ và đánh nhịp, đây là hai
nhạc cụ đơn giản, các em có thể tự làm để phục vụ tốt cho việc học.
2. Kết hợp các phơng tiện dạy học trong giảng dạy các phân môn
a. Phân môn học hát:
- Trong trờng phổ thông dạy âm nhạc cho học sinh là dạy đại trà, nó khác
với cách dạy ở các trờng Âm nhạc chuyên biệt. Khả năng âm nhạc ở học sinh còn
hạn chế, không đồng đều nên việc dạy hát cho các em phải từ từ và tiến hành theo
Lê Chí Dũng THCS Mỹ Thủy
6
Sỏng kin kinh nghim: Nõng cao hiu qu s dng cỏc phng tin dy hc
trong i mi PPDH
các bớc nhất định và hợp lí. Việc sử dụng phơng tiện để dạy cho học sinh chính vì

viên thờng thấy khó, khô khan khi dạy. Để tránh tình trạng dạy chay việc đa các
phơng tiện để dạy phân môn nhạc lý là điều hết sức cần thiết: Đàn Organ, thanh
phách, máy chiếu, vi tính.
Lê Chí Dũng THCS Mỹ Thủy
7
Sỏng kin kinh nghim: Nõng cao hiu qu s dng cỏc phng tin dy hc
trong i mi PPDH
* Cách sử dụng các phơng tiện:
+ Khi cần minh họa các kiến thức bằng âm thanh để giúp học sinh nhận ra
vai trò của nội dung nhạc lý, việc sử dụng nhạc cụ là hết sức cần thiết.
+ Khi học về gam, quãng giáo viên cho học sinh nghe hiệu quả âm thanh
qua nhạc cụ để học sinh phân biệt đợc đặc điểm và tính chất của gam, quãng.
c. Phân môn tập đọc nhạc:
Để tránh việc dạy theo phơng pháp cũ tức là dạy truyền khẩu giáo viên rất
cần phải sử dụng nhạc cụ để luyện cho học sinh nghe cao độ, tiết tấu.
Phơng tiện để dạy tập đọc nhạc: Các bài tập đọc nhạc đợc viết bằng phần
mềm chuyên dụng: Fenale 2009, Encore 4.5
Đàn organ, thanh phách, máy vi tính, đĩa nghe nhạc, máy chiếu
- Cách sử dụng các phơng tiện:
+ Giáo viên chiếu bài tập đọc nhạc lên màn hình để giới thiệu bài và để học
sinh nhìn rõ bản nhạc đầy đủ và tìm hiểu về: các nốt nhạc, nhịp, sắc thái, những
ký hiệu âm nhạc đợc sử dụng những chổ khó
+ Giáo viên dùng đàn phím điệu tử đánh từng câu nhạc ngắn để học sinh
luyện cao độ, đọc từng câu
+ Giáo viên dùng nhạc cụ gõ hớng dẫn học sinh tập tiết tấu
+ Cho học sinh nghe bài tập đọc nhạc bằng phần mền chuyên dụng để học
sinh cũng cố lại bài học.
d. Phân môn âm nhạc thờng thức:
Dạy âm nhạc thờng thức nở trờng THCS nhằm cung cấp cho học sinh
những thông tin về tác giả tác phẩm, những hiểu biết về âm nhạc mang tính phổ

+ Sử dụng phơng tiện nh thế nào vào lúc nào cho phù hợp.
+ Sử dụng phơng tiện dạy học để phục vụ cho nội dung gì, mức độ sử dụng
đến đâu để tránh mất thời gian của học sinh.
+ Ngời giáo viên đã chắc chắn mình đã sử dụng, điều khiển các phơng tiện
đó thuần thục hay cha
Khả năng sử dụng các phơng tiện dạy học của giáo viên đóng vai trò hết sức
quan trọng trong dạy học. Nếu giáo viên biết và sử dụng thành thạo, đúng phơng
pháp các phơng tiện dạy học thì sẽ khai thác đợc hết tính năng của chúng, khai
thác đợc hết các yêu cầu của bài học chủ động, rút ngắn đợc thời gian để tập
trung vào giải quyết những yêu cầu về nội dung của bài học và có sự tự tin trong
giờ dạynếu giáo viên sử dụng thiết bị dạy học cha nhuần nhuyễn, còn lúng
túng , sai phơng pháp thì hiệu quả sẽ ngợc lại.
IV. những kết quả bớc đầu:
Sau khi áp dụng các giải pháp của đề tài vào trong thực tế giảng dạy, kết quả
bớc đầu cho thấy chất lợng của bộ môn đợc nâng cao rõ rệt, việc học của học sinh
Lê Chí Dũng THCS Mỹ Thủy
9
Sỏng kin kinh nghim: Nõng cao hiu qu s dng cỏc phng tin dy hc
trong i mi PPDH
đợc củng cố một cách chắc chắn, khó quên, các em sôi nổi học tập, tiết học trở
nên có tính nhạc hơn.
Chất lợng năm học 2009-2010 của học sinh toàn trờng bộ môn Âm nhạc đợc
thể hiện qua bảng số liệu sau:
Khối Số lợng
Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL % SL % SL % SL %
6 90 35 22,2 55 77,8 0 0
7 100 40 40 60 60 0 0
8 80 45 56,3 35 43,7 0 0
9 110 35 31,8 75 68,2 0 0

cho việc học hết sức thuận lợi, tạo không khí vui vẻ, thoải mái cho cả ngời dạy và
ngời học, không làm ảnh hởng đến các lớp học khác. Phòng học bộ môn là phòng
học dành riêng cho bộ môn, trong đó có đầy đủ những trang thiết bị phục vụ cho
dạy và học:
+ Đàn organ
+ Đàn Ghita và những nhạc cụ khác, các phơng tiện nghe nhìn nh:
+ Máy đĩa, máy chiếu projector, máy vi tính, loa, headphone, các phần
mềm chuyên dụng
Để làm tốt công việc giáo dục âm nhạc cho học sinh trong các trờng phổ
thông, trớc hết chúng ta cần hiểu rõ tầm quan trọng và cần thiết của nó. Cần có
đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn tốt, yêu nghề yêu trẻ, tâm huyết với sự
nghiệp giáo dục và đạo tạo, khắc phục các khó khăn về cơ sở vật chất, tận dụng
kết hợp tốt các phơng tiện dạy học bộ môn. Luôn tổ chức các hoạt động vui chơi
giải trí thiết thực từ môn học để các em hăng say hơn trong học tập cân bằng tâm
sinh lý, tạo điều kiện tốt cho các em phát triển nhân cách một cách toàn diện.
Trên đây là những kinh nghiệm đợc tích lũy của bản thân trong quá trình
giảng dạy. Rất mong đợc sự đóng góp của quí thầy cô.
Xin chân thành cảm ơn!
Lệ Thủy, ngày 07 tháng 02 năm 2010
đánh giá của HĐ khoa học Ngời thực hiện
Lê Chí Dũng
Lê Chí Dũng THCS Mỹ Thủy
11
Sáng kiến kinh nghiệm: Nâng cao hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy học
trong đổi mới PPDH
Lª ChÝ Dòng – THCS Mü Thñy
12