1

I HC QUC GIA H NI
TRNG I HC KHOA HC X HI V NHN VN

BO CO THC TP

ti: Vai trũ ca gia ỡnh min nỳi trong vic
Giỏo dc con cỏi
( Nghiờn cu trng hp xó Tõn Lp, huyn Mc Chõu, tnh Sn La) H NI 2007

Li cm n
hon thnh c Bỏo cỏo ti: Vai trũ ca gia ỡnh min nỳi
trong vic giỏo dc con cỏi ca ngi dõn tỏi nh c xó Tõn Lp Mc
Chõu Sn La, trc ht tụi xin chõn thnh cm n thy giỏo Tin s
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

con, nuụi con m cũn phi giỏo dc con tr thnh ngi cú nhõn cỏch, cú trớ tu,
cú ớch cho xó hi. Hn th na, vic chm súc dy d con cỏi nờn ngi cũn l
mt nhu cu, mt nim hnh phỳc ca cỏc bc cha m. Trong gia ỡnh tỡnh
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
3

thương đặc biệt sâu sắc của cha mẹ tạo nên một sức mạnh cảm hố lớn mà nhà
trường và xã hội khơng thể có được. Chính vì lẽ đó, cơng tác giáo dục gia đình
chiếm một vị trí quan trọng mà các hình thức giáo dục khác khơng thể thay thế.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 5 ( khóa VIII ) đã đặt vấn đề gia
đình ở một tầm quan trọng trong sự nghiệp phát trển của đất nước. Đảng ta đã
khẳng định: Muốn tiến hành cơng nghiệp hố, hiện đại hố thắng lợi thì phải
phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ
bản của sự phát triển nhanh và bền vững. Hiện nay, xã hội ta đang phải đối mặt
với những vấn đề đáng no ngại. đó là sự xuống cấp về đạo đức kéo theo hàng
loạt các vấn đề khác nảy sinh như sự gia tăng về các vụ vi phạm pháp luật, trẻ
em hư… Các hiện tượng này xuất hiện do rất nhiều ngun nhân, tuy nhiên
ngun nhân chủ yếu ở đây là do sự bng lỏng quản lý từ phía gia đình .
Bước vào thời kỳ cơng nghiệp hố, hiện đại hố đất nước đòi hỏi những
chủ nhân tương lai phải là những con người tài đức vẹn tồn, bởi như Bác Hồ đã
từng nói: “ Có đức mà khơng có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà khơng có
đức trở thành người vơ dụng”. Do đó, để đáp ứng nhu cầu xã hội thì chúng ta
khơng thể khơng nhắc đến vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình trong việc
giáo dục thế hệ trẻ, mà đặc biệt cần quan tâm hơn nữa là thế hệ trẻ vùng đồng
bào miền núi còn gặp nhiều khó khăn . Đó cũng chính là lý do để chúng tơi chọn
nghiên cứu đề tài: “Vai trò của gia đình miền núi trong việc giáo dục con cái
tại xã Tân Lập huyện Mộc Châu tỉnh Sơn La”.
2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
2.1 Ý nghĩa khoa học
Bằng phương pháp nghiên cứu của Xã hội học đề tài góp phần cung cấp

- Vai trũ ca gia ỡnh trong vic giỏo dc nh hng ngh nghip.
4. i tng, khỏch th, phm vi nghiờn cu
4.1. i tng nghiờn cu
Vai trũ ca gia ỡnh min nỳi trong vic giỏo dc con cỏi
Khỏch th nghiờn cu
Cỏc gia ỡnh, cỏc c quan on th, cỏc em hc sinh xó Tõn Lp, huyn
Mc Chõu, tnh Sn La
Phm vi nghiờn cu
Phm vi khụng gian: Xó Tõn Lp, huyn Mc Chõu, tnh Sn La.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
5

Phm vi thi gian : T ngy12/5 n ngy 27 thỏng 9 nm 2007.
5. Phng phỏp nghiờn cu
5.1 Phng phỏp phng vn bng bng hi
thc hin nghiờn cu ny, chỳng tụi ó tin hnh phng vn theo bng
hi 300 h gia ỡnh thuc xó Tõn Lp, huyn Mc Chõu, tnh Sn La. Ni dung
th hin cỏc ch bỏo nh tui, ngh nghip, mc sng, gii tớnh, s con, phng
phỏp giỏo dc ca gia ỡnh, hc vn
Cỏc kt qu iu tra bng bng hi c x lý trờn mỏy vi tớnh theo
chng trỡnh SPSS nhm xỏc lp tớnh tng quan gia cỏc d liu xó hi cn tỡm
hiu.
5.2 Phng phỏp quan sỏt
Qua thc t sinh hot v lm vic ti a phng, chỳng tụi quan sỏt thc
t cuc sng ca nhng ngi c phng vn; quan sỏt hnh vi, c ch ca h
cú c nhng nhn nh chung nht v iu kin v hon cnh sng ca
ngi dõn trong a bn nghiờn cu. Qua ú thu thp thụng tin liờn quan ti mc
tiờu nghiờn cu ca ti.

5.3 Phng phỏp phng vn sõu


I

U KI

N KINH T




X H

I

X TN LP
Nhn thc chung v vai trũ ca gia
ỡnh trong vic giỏo dc con cỏi
Nhn thc ca


ỡnh trong viờc
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
7

PHN 2. NI DUNG CHNH

CHNG 1. C S Lí LUN V THC TIN CA TI
1. C s lý lun ca ti:
Chỳng tụi da trờn quan im ca phộp bin chng duy vt lch s
nghiờn cu v gia ỡnh vi t cỏch l t bo ca xó hi. Gia ỡnh l mt trong
nhng mụi trng quan trng nht ca quỏ trỡnh xó hi hoỏ con ngi. Mt
trong nhng chc nng c bn ca gia ỡnh l giỏo dc tr em. Trong quỏ trỡnh
ú vai trũ ca cha m l cc k quan trng. Cha m thc hin chc nng chm
súc giỏo dc con v mi mt nh: o c, tri thc. ú l vai trũ khụng th thiu
ca cha m nhm ỏp ng yờu cu ca xó hi.
Theo lý thuyt cu trỳc chc nng ca Parson: Vi chc nng xó hi hoỏ
ca gia ỡnh, a tr c hng vo nhng quy chun phự hp vi vai trũ sau

Cỏc khỏi nim cụng c:
2.2.1 Khỏi nim vai trũ:
Khỏi nim ny xut hin t u th k 20 vi nhng cụng trỡnh nghiờn
cu ca Horton Cooley, H. Meal Nú c dựng nh mt trong nhng yu t
cn bn lý gii cỏc quan h xó hi, cng nh tỡm hiu s phỏt trin ca
nhõn cỏch. H. Mead mụ t vai trũ nh l kt qu ca mt quỏ trỡnh tng tỏc
mang tớnh cht sỏng to.
Theo Fitcher: Khi mt khuụn mu tỏc phong trong tỡnh trng tng h
vi nhau c tp trung vo mt nhim v xó hi thỡ s chi phi ú l vai trũ xó
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
9

hi. Nh vy v trớ cho bit mi ngi l ai, cũn vai trũ cho bit ngi ta lm gỡ
v trớ ú.
Theo T.Parson, vai trũ th hin nhng hnh vi hoc nhng mụ hỡnh
hnh vi thuc phm trự khng nh bn sc m quỏ trỡnh tng tỏc gia cỏc cỏ
nhõn v cu trỳc xó hi.
Theo Meisonneuve, vai trũ cú 3 sc thỏi, trong tõm lý xó hi hc 3 sc thỏi
hoc 3 cp ca vai trũ ú l: sc thỏi thit ch, sc thỏi cỏ nhõn v sc thỏi
tng tỏc.
cp thit ch, vai trũ c nh ngha nh l tng th cỏc hnh vi
chun mc ca mt ch th khi ch th ú cú mt a v xó hi tng ng.
Nhng hnh vi ú phự hp vi la tui tng ng, gii tớnh tng ng, v
trớ tng ng, ngh nghip tng ng v v trớ chớnh tr tng ng
(Meisonneuve, 1973, trang72. ). Nh vy, ngi ta phõn bit hai loi vai trũ
thit ch v vai trũ chc nng trong cỏc nhúm v t chc. Khi nghiờn cu vai trũ
mang tớnh thit ch ngi ta thng nh hng cụng vic ca mỡnh l phõn tớch
nhim v nhúm hoc cỏc vai trũ thuc phm vi liờn cỏ nhõn mang tớnh tớch cc
hay tiờu cc. Nhng phõn tớch ú nhm n vic duy trỡ s c kt v s hi lũng,
s úng gúp cỏc nhu cu ca cỏ nhõn ny so vi cỏc cỏ nhõn khỏc.

nhiều chức năng, trong đó chức năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dục con cái là
chức năng quan trọng nhất.
Trong đề tài này, chúng tơi chỉ quan tâm đến việc vai trò của gia đình
miền núi trong việc giáo dục bản sắc của con người (con em họ). Quả thực như
vậy gia đình là cái địa điểm đóng góp phần xây dựng bản sắc của cá nhân trong
cuốn sách hơn nhân và q trình xây dựng bản sắc của cá nhân. Trong cuốn sách
“ hơn nhân và q trình xây dựng bản sắc” năm 1960) Hal Bwachs đã vận dụng
các tư tưởng của Mead, Parsons, Berger và kellner để nhận định rằng cuộc sống
chung có tác động thừa nhận và khẳng định thế giới quan của mỗi người. Nghĩa
là nó có tác động làm ổn định bản sắc của con người. Như vậy gia đình là một
khơng gian xã hội hố thứ hai đối với người lớn, nhưng lại là khơng gian xã hội
hố thứ nhất đối với trẻ em.
Đầu những năm 1990 có nhiều cơng trình nghiên cứu đã bổ sung để làm
phong phú vấn đề này. Got Man phê bình thái độ quay lưng với gia đình, cho
rằng cá nhân có thiên hướng phát triển độc lập. Tác giả đã phân tích cách thức
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
11

mà một đứa trẻ hấp thụ di sản văn hố từ bố mẹ ( 1988, 1985). Phân tích của tác
giả đã khẳng định rằng có mối liên hệ chặt chẽ giữa q trình xã hội hố của trẻ
em.Vì vậy trong nghiên cứu này chúng tơi sẽ giành một chương để phân tích
nhận thức của đồn thể, Đảng, nhà nước và gia đình.
Kanf Mann (1992) chỉ ra rằng thói quen hỗ trợ rất nhiều trong việc xây
dựng gia đình và xây dựng bản sắc của cá nhân. Sự kháng cự trong việc chia sẻ
nhiệm vụ gia đình giữa các cặp vợ chồng hay sự kháng cự với cá nhân khác
chứng minh rằng: Cá nhân được xây dựng thơng qua sự chế ngự thế giới riêng
bao quanh nó. Chính vì vậy, sự ổn định của thế giới sự vật cũng quan trọng
khơng kém so với sự ổn định trong mối quan hệ giữa các cá nhân. Ơ đây chúng
tơi muốn nói rằng, nếu nhận thức của cha mẹ về vai trò giáo dục của mình trong
gia đình đối với con cái chỉ dừng lại ở mức cảm tính và khơng ổn định thì sự

Như vậy trong khn khổ nghiên cứu này chúng tơi tập trung phân tích
giáo dục gia đình dưới góc độ xây dựng “bản sắc” con người. Còn những giáo
dục truyền đạt lại kiến thức hướng nghiệp là chúng tơi khơng quan tâm mà
chúng tơi chỉ quan tâm đến việc thiết chế giáo dục con cái trong gia đình.
3. Tổng quan nghiên cứu:
Ở Việt Nam, các nghiên cứu về gia đình và giáo dục gia đình đã được coi
trọng từ rất lâu và rất nhiều các cơ quan, trung tâm nghiên cứu quan tâm đến vấn
đề này. Năm 1994, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học về Phụ nữ ( nay là Trung
tâm Nghiên cứu Khoa học về Gia đình và Phụ nữ ) đã hồn thành đề tài nghiên
cứu “ vai trò của gia đình trong sự hình thành và phát triển nhân cách con người
Việt Nam” mã số KX 07 – 09. Nghiên cứu có những nội dung cơ bản sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về xã hội hố con người và chức năng
xã hơi hố của con người trong lịch sử và hiện đại.
-Phân tích vai trò của gia đình Việt nam trong việc tổ chức đời sống con
người, ni dưỡng đào tạo lớp trẻ, hồn thiện nhân cáh con người trưởng thành.
- Trách nhiệm và hạn chế của giáo dục gia đình trong tình hình hiện nay,
những điều kiện, biện pháp, chính sách cần thiết nhằm giúp gia đình làm tròn
chức năng đó.
Bên cạnh đó cũng có rất nhiều cơng trình nghiên cứu vấn đề gia đình.
Bài viết của PGS. TS Mạc Văn Trang về một số khuynh hướng sai lệch
trong giáo dục gia đình hiện nay và sự ảnh hưởng của gia đình trong việc hình
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
13

thnh nhõn cỏch tr. Trong ú, ễng a ra mt s kiu giỏo dc cú khuynh
hng ỏng no ngi nh:
+ Kiu gia ỡnh khụng cú thi gian quan tõm n con tr. Nhng gia
ỡnh ny b m mi lo lm n kinh t, lo s ghip u thỏc vic giỏo dc con
cỏi cho ụng b,cho nh trng, ho l tr t xoay s.
+ Kiu gia ỡnh quỏ nuụng chiu con, khụng un nn tr theo yờu cu

di dân tiếp theo đã được xây dựng tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu , Sơn La
trên diện tích quy hoạch 1.347 ha với 411 căn nhà sàn và trệt kết cấu khung bê
tơng, tường gạch, mái ngói hoặc tấm lợp kèm theo các cơng trình hạ tầng ( điện,
đường, trường, trạm thuỷ lợi, nước sinh hoạt,…). Hiện nay dự án đã vận hành
tiếp nhận 1.791 hộ dân với 8.539 nhân khẩu thuộc mặt bằng cơng trường phải di
chuyển trước khi đáp ứng tiến độ khởi cơng nhà máy về định cư. Theo một cán
bộ tỉnh Sơn La thì chính sách đền bù, hỗ trợ di dời tái định cư được áp dụng là
rất thoả đáng. Các hộ gia đình chuyển về tái định cư ở Tân Lập ( gồm 8 điểm:
tiểu khu 32 Tà Phình, bản Hoa, bản Dọi, bản Ơn, Nậm Khao, Nậm Tơm, Nà
Pháy, Lng Cóc).
Cơng tác di dân, thực hiện đền bù đã được Tỉnh uỷ, UBND tỉnh thành lập
Ban chỉ đạo di dân Tái định cư, có nhiệm vụ tiếp nhận các hộ dân, phân cong
trách nhiệm cụ thể, tổ chức tun truyền vận động đến từng hộ dân dưới nhiều
hình thức.
Phát triển kinh tế :
Hiện nay, các hộ gia đình tái định cư khơng chỉ được cấp nhà mà còn
nhận đất sản xuất là 1,4 ha/ hộ. Bên cạnh đó các cơ quan có trách nhiệm, đặc
biệt là Ban quản lý dự án di dân của tỉnh và trực tiếp là Ban chỉ đạo di dân tái
định cư của xã Tân Lập đã tạo điều kiện cho những hộ dân đang định cư tại đây,
cấp đất trồng chè, cung cấp giống cây trồng và vật ni, hướng dẫn trực tiếp tới
từng hộ gia đình kỹ thuật chăn ni, trồng trọt. Để ổn định lâu dài đời sống của
người dân nơi đây, cũng như chuẩn bị đón tiếp các hộ sắp chuyển về, xã tập
trung thâm canh tăng vụ, hướng dẫn người dân chăm sóc và khai thác triệt để
diện tích trồng chè kinh doanh, phục hồi và trồng mới diện tích chè trong dự án
di dân.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
15

Các điểm tái định cư ở Tân Lập (gồm 8 điểm) đang phát triển mơ hình
bản, làng văn hố mới gắn với sản xuất. Các hộ gia đình tái định cư được tập

Tỡnh hỡnh an ninh trờn a bn cng khỏ n nh. Thc hin tt nhim v
quc phũng v an ninh a phng.
Nhỡn chung b mt kinh t, xó hi ca xó trong nhng nm qua ó cú
nng thay i ỏng k, i sng nhõn dõn c tng bc nõng cao hn, t c
s h tng hn hp ca d ỏn di dõn. Cỏc hot ng kinh t vn cũn mang tớnh
cht thi v. Ngun thu nhp chớnh ca cỏc h gia ỡnh vn ch yu vo cõy
chố. M a s cỏc h ó quen vi vic trng lỳa nng, mi lm quen vi cỏc k
thut trng chố, vi ging cõy nờn nng sut cũn cha cao. Vi k hoch ó
ra ca cụng tỏc di dõn v tỏi nh c thỡ Tõn Lp vn c nhỡn nhn l mụ hỡnh
thớ im, t ú hon thin v tip tc chnh sa cho cỏc d ỏn di dõn tip theo
trờn a bn ton tnh Sn la núi riờng v ton quc núi chung. õy l mt khú
khn rt ln cho xó trong nhng nm ti cn gii quyt.
2.2 Nhn thc chung v vai trũ ca gia ỡnh trong vic giỏo dc con cỏi:
Gia ỡnh l t bo ca xó hi, mt xó hi n nh, tt p khi m cỏc t
bo xó hi y l cỏc gia ỡnh cú luõn thng o lý v hnh phỳc vng bn.
cú mt gia ỡnh hnh phỳc ờm m, ngoi vic nhng thnh viờn trong gia ỡnh
khụng ngng vun p, dng xõy cho t m y bng nhng n lc ca bn thõn,
thỡ vic giỏo dc trong gia ỡnh cú mt vai trũ rt quan trng, iu ú em hnh
phỳc n mi gia ỡnh, ng thi mang li s n nh, s tt p cho xó hi.
2.2.1 Nhn thc ca ng v Nh nc:
ng v Nh nc ta ó a ra mt quan im rt ỳng n, ú l: coi
con ngi va l mc tiờu va l ng lc ca s nghip phỏt trin t nc
theo nh hng xó hi ch ngha. M tr em chớnh l ngi k tc s nghip
xõy dng v bo v T quc, ng thi cng l nhng chu nhõn tng lai ca
t nc. Do ú tr em luụn l mi quan tõm c bit. õy khụng ch biu hin
tỡnh cm v o lý ca dõn tc m cũn l trỏch nhim ca cỏc t chc xó hi,
on th v c bit l gia ỡnh. Phm cht v giỏ tr ca con ngi ph thuc
rt ln vo gia ỡnh v nn giỏo dc ca gia ỡnh. Nu giỏo dc trong gia ỡnh
c cỏc bc cha m quan tõm thỡ s to nn tng vng chc cho nhng a con
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

ở đồng bằng hay ở thành thị. Các em khơng có khu vui chơi dành riêng cho
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
18

mỡnh.Vo ngy mựa, cha m thng i lm t sỏng n ti mi v, ngoi gi i
hc thỡ cỏc em khụng ai qun lý, cỏc em chi sõn trng.
Theo quan sỏt ca chỳng tụi thỡ khụng thy cú s phõn bit gia nam v
n. cỏc em chia bố ra ri chi. Khỏc vi tr em thnh ph cú iu kin i chi
nhiu ni, cú nhiu loi hỡnh gii trớ phong phỳ chi in t, i chi cụng viờn,
i xem xic, cũn cỏc em õy chi trũ ui nhau, chi trũ ụ tụ õm vo nhau.
ễ tụ ca cỏc em ch l nhng viờn gch c bc trong t giy, khụng phi l
chic ụ tụ chi cú th chy bng pin ca tr em thnh ph.
2.2.3 Nhn thc ca cha m trong vic giỏo dc con cỏi:
nc ta trong nhng nm qua, cựng vi nhng thnh tu trong cụng
cuc i mi t nc, i sng cỏc tng lp nhõn dõn dc nõng lờn rừ rt.
Cựng vi ú, cỏc nhu cu ca nhõn dõn tng bc c ci thin v ngy cng
a dng, phong phỳ. Tuy nhiờn nhng mt trỏi ca c ch th trng, cỏc t nn
xó hi cú chiu hng ngy cng gia tng, nh mi dõm, ma tuý, HIV/AIDS
ó v ang tỏc ng n mi con ngi, tng gia ỡnh v ton xó hi; iu ú
i hi vic giỏo dc trong gia ỡnh cn c xem xột, nhỡnh nhn ỳng n
hn.
Trong thc t ta thy, cú nhiu bc cha m k c vựng ũng bo ng
bng cng nh min nỳi; v t nụng thụn n thnh th u cú quan nim sai
lm rng con cỏi l s hu ca h, nờn h ng nhiờn cho mỡnh cỏi quyn
quyt nh v s phn con cỏi. Sut thu u th ca a tr sng hu nh hon
ton tu thuc vo cha m, õy cng l thi k rt quan trng trong vic hỡnh
thnh v phỏt trin th cht cng nh nhõn cỏch ca a tr. Nu hiu c tm
quan trng ny, cỏc bc lm cha lm m s phi cú trỏch nhim hn v sn
phm m h ó sỏng to ra - ú l con cỏi h, ri cú nhng i x phự hp,
khoa hc. Khi a tr ra i thỡ cha m chỳng l nhng thy cụ u tiờn ca tr.

Trước khi sinh con Sau khi sinh con
0 tháng
56 29,5 7 3,8
1 -3 tháng
128 67,3 143 76,8
4 - 6 tháng
3 1,6 33 17,8
7 -9 tháng
1 0,5

Đa phần phụ nữ khi mang thai và sau khi sinh được nhgỉ từ 1- 3 tháng
chiếm tương ứng 67,3 và 76,8; có trường hợp phụ nữ vẫn phải làm công việc
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
20

nng nhc khi sp sinh (29,5) v khi sinh con sinh con xong ngh my ngy thỡ
h lm vic luụn, nhng s ny khụng chim nhiu (3,8%). Qua vic chm súc
ph n khi mang thai v cú con nh ta cú th o c nhn thc ca gia ỡnh i
vi vic giỏo dc con cỏi. Vỡ thụng qua hnh vi quan tõm chm súc ca cỏc
thnh viờn trong gia ỡnh (c th l ph n cú thai hoc con nh) cng dn tỏc
ng n nhn thc v trỏch nhim ca mỡnh i vi cỏc thnh viờn trong gia
ỡnh ca tr sau ny. Vớ d, khi phng vn ti mt gia ỡnh thụn N Tõn tụi
quan sỏt c mt trng hp, ch con dõu vai u mt chỏu bộ khong 8 thỏng
tui trờn lng, nhng vn vn v chuyn mt bao ngụ rt nng t di sn lờn
tng trờn, trong khi ú ngi chng v b chng li ang ngi thn nhiờn ung
nc; hoc khi thc hin phng vn ch Hi trng Hi ph n Thụn N Tõn,
ch cho bit: Ph n trong cỏc gia ỡnh õy khụng cú ch l ngh ngi
trc v sau khi sinh con trong khong thi gian l bao nhiờu, cú ngi sinh
xong mt vi hụm, h dy c, i li c l h li lm vic nng trong nh
bỡnh thng. Vỡ vy m nhn thc v vic chm súc cỏc b m tr em khụng

thỏi hoc 3 cp ca vai trũ ú l: sc thỏi thit ch, sc thỏi cỏ nhõn v sc
thỏi tng tỏc. trong nghiờn cu ny, chỳng tụi quan tõm ch yu cp
tng tỏc trong v ngoi thit ch gia ỡnh.
a) Trong gia ỡnh
Tr khi sinh ra khụng la chn gia ỡnh, khụng la chn b m m ú l
s duyờn s. Cú a tr sinh ra sung sng, cũn cú nhng a tr sinh ra ó
nghốo kh. Vit Nam ta cú cõu:
Con vua thỡ li lm vua, con sói chựa thỡ quột lỏ a
Hay:
Trng rng li n ra rng,
Cõy thụng li n cõy thụng rm r
núi rng a v, v th sn cú ca gia ỡnh nh hng n vic giỏo dc
tr.Tr sinh ra trong gia ỡnh khỏ gi, cha m l ngi cú tri thc, c x ỳng
mc, thỡ con cỏi hc c iu tt t ụng b, cha m trong gia ỡnh.
Trỡnh hc vn cha m, tri thc ca cha m nh hng n s phỏt trin
nhõn cỏch cua tr. Trong cỏc gia ỡnh min nỳi, gia ỡnh ụng con khụng cú
iu kin cho con n hc n ni n chn hoc do quan nim nờn ngi ta
thng cho con cỏi hc bit ch, khụng phi hc thnh ti cho nờn con cỏi
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
22

hc ht THCS, THPT, ch cú rt ớt em hc i hc. Cú s phõn bit gia nam v
n, cỏc tr em gỏi thng phi ngh hc sm hn tr em trai lý do nh ph
giỳp cha m, do quan nim con gỏi hc nhiu lm gỡ, ri nú i ly chng l con
nh ngi ta.
Con gỏi khụng cn phi hc nhiu, bit ch l c, sm mun ri
cng ly chng, phc v nh chng, Cũn con trai l tr ct trong gia ỡnh thỡ
phi c quan tõm hn, cho n hc n ni n chn. (*)
T cỏch c x vi nhng ngi trong gia ỡnh , trong h hng v nhng
ngi xung quanh thỡ con cỏi hc c cỏch phi c s vi mi ngi, vad t

hng n s phỏt trin nhõn cỏch ca tr .
2.3.2 Vai trũ ch quan ca gia ỡnh min nỳi trong vic giỏo dc con cỏi
Bỏc ó tng dy chỳng ta: phi nuụi dy, giỳp cho nhi ng phỏt trin
sc kho v trớ úc, thnh nhng tr em cú 4 tớnh tt: Hot bỏt, mnh dn, cht
phỏc, tht th. Dy tr cng nh trng cõy non, trng cõy non c tt thỡ sau
ny cõy nờn tt. Dy tr nh tt thỡ sau ny cỏc chỏu thnh ngi tt. Giỏo dc
cỏc em l vic chung ca Gia ỡnh- Nh trng- Xó hi, b m,thy giỏo v
ngi ln phi cựng nhau ph trỏch, gia ỡnh tt thỡ xó hi mi tt.(1).
Theo quan nim ca chỳng tụi mc dự ngi n ụng v ngi ph n cú
phỏt trin riờng, nhng khi lp gia ỡnh cn phi cú s thng nht tng i gia
h trong vic giỏo dc con cỏi. Do vy chỳng tụi quan tõm n vic phõn tớch
vai trũ ch quan ca cha m min nỳi trong vic giỏo dc con cỏi. S tn ti mt
phm trự riờng nh vy trong gia ỡnh cho phộp cỏ nhõn to thờm nng lc
xõy dng thờm bn sc riờng.
M dy thỡ con khộo
Cha dy thỡ con khụn
Trc õy ngi cha thng l ngi quyt nh trong gia ỡnh, ngi
m bo cho s tn ti ca gia ỡnh. Cũn ngi m thỡ nm gi vai trũ l ngi
chm súc con cỏi, tho món yờu cu hng ngy ca con cỏi. Quyn iu hnh c
bn vn nm trong tay ngi cha. Khi nc ta cha phỏt trin, trong nhng gia
ỡnh nụng nghip, lm ngh th cụng, hng ngy a tr phi chng kin cnh
lao ng ca ngi cha v nú cng t mỡnh thc hin nhng cụng vic n gin
h tr cha. Mt khỏc, ngi cha tin hnh nhng cụng vic xó hi, a tr cng
c chng kin v ú tr thnh hỡnh mu cho chỳng sau ny khi trng thnh.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
24

Nhưng phần lớn thời gian ở nhà, chúng tiếp xúc với mẹ, mẹ không chỉ là người
chăm sóc, mà còn là người giáo dục chúng, trực tiếp khen, thưởng, phạt chúng…
Ngày nay, cha mẹ cùng tham gia vào công việc xã hội. Cấu trúc, vai trò trong

Tổng
100 100 100 100

Qua bảng số liệu trên, số người trả lời tỷ lệ nghịch với số giờ họ dành cho
chăm sóc con cái. Có nghĩa là số giờ dành cho con cái tăng thì số người trả lời
giảm. Ơ đây có sự khác biệt giữa cha và mẹ trong việc chăm sóc con cái, người
cha thường dành thời gian chăm sóc con cái hơn người mẹ. Trong đó 2 tiếng
(nam: 64,3%; nữ: 35.7%); 2-4 tiếng (nam: 61,9%; nữ: 38,1%); 5-6 tiếng (
nam:58,8%; nữ:41,2%).
Anh hưởng của cha mẹ tới con cái đều để lại những “dấu vết” trong tâm
hồn trẻ. Quyền lực tương đối của hai vợ chồng có liên quan nhiều đến vị trí, vị
thế nghề nghiệp của cha hoặc của mẹ, trình độ học vấn và phẩm chất nhân cách
của họ. Từ đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến cách giáo dục con cái trong gia
đình, ảnh hưởng đến cái tôi của đứa trẻ.Mặc dù, những năm đầu tiên, sự chăm
sóc trực tiếp đứa trẻ là người mẹ còn các thành viên khác có thể là những người
giúp những công việc khác nhau. Nhưng ngày nay, vai trò của cha mẹ trong việc
giáo dục con cái có tính chất bổ sung cho nhau, khi bổ sung cho nhau, cha mẹ
cùng thực hiện nhiệm vụ giáo dục con cái một cách đa dạng. Con cái thường
trông đợi ở người cha sự cương quyết, tinh thần trách nhiệm còn ở người mẹ
sự dịu dàng, nhiệt tình, âu yếm, gần gũi trong cuộc sống gia đình.
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
25

Quan hệ cha mẹ, con cái trong gia đình có ý nghĩa quan trọng khơng chỉ
tạo nên bầu khơng khí tâm lý thân thiện, u thương, hồ hợp trong gia đình mà
nó còn ảnh hưởng mạnh mẽ tới sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau
này.
2.3.2.1 Vai trò của gia đình trong việc giáo dục đạo đức cho trẻ em:
Giáo dục trong gia đình cần nhất là tình u thương, sự quan tâm đúng
mức, sự hiểu biết và tế nhị.Trước hết, các bậc cha mẹ phải có tinh thần trách