sở giáo dục & đào tạo thanh hoá
trờng THPT Hoàng Lệ kha

SNG KIN KINH NGHIM
N NG CAO HIU QU GIO DC O C HC SINH
LP CH NHIM TRNG THPT HONG L KHA
H TRUNG - THANH HO

Ngi thc hin: Mai Th Liờn
Chc v: T phú chuyờn mụn
SKKN thuc lnh vc: Ch nhim
THANH HO NM 2013
****************
1
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ở trường phổ thông nói chung, trường trung học phổ thông nói riêng, giáo
viên chủ nhiệm (GVCN) có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục đạo
đức cho học sinh. Bởi hơn ai hết GVCN là người quản lí trực tiếp, giáo dục toàn
diện học sinh một lớp. Thầy cô giáo nào khi làm công tác chủ nhiệm cũng mong
muốn đào tạo nên những thế hệ học sinh có đủ đức, đủ tài, trở thành những con
người có ích cho xã hội. Song trên thực tế hiện nay ở nhiều nơi những người làm
công tác chủ nhiệm lớp gặp không ít khó khăn, nhất là trong bối cảnh từng ngày
từng giờ những cám dỗ, những ảnh hưởng tiêu cực của xã hội dội vào nhà
trường. Phải thừa nhận rằng dưới tác động của quy luật kinh tế thị trường và sự
phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học công nghệ, ngoài mặt tích
cực thì những ảnh hưởng tiêu cực cũng rất đáng lo ngại như hệ thống giá trị có
những thay đổi, tính phức tạp của cơ chế mở tác động không nhỏ đến quá trình
giáo dục ở nhà trường, gia đình và xã hội.
Trước những điều kiện khó khăn như vậy đòi hỏi thầy cô giáo nói chung,
các GVCN nói riêng phải thực sự tâm huyết với sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ,
không ngừng trau dồi, rèn luyện, trăn trở, tìm tòi, mạnh dạn áp dụng các biện

của cá nhân với chính mình.
Trong một lớp học, việc giáo dục đạo đức cho học sinh cần được đặc biệt
quan tâm, bởi vì việc giáo dục đạo đức có tác động mạnh mẽ đến chất lượng học
tập văn hoá, đến sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh, là nhân tố quyết
định đến hiệu quả tổ chức các phong trào hoạt động và góp phần vào sự phát
triển chung của nhà trường.
Hiệu quả giáo dục đạo đức học sinh một lớp phụ thuộc rất lớn vào vai trò
của người GVCN, nhất là trong thời đại bùng nổ thông tin, mở cửa và hội nhập
thì việc giáo dục đạo đức là một công việc không đơn giản. Nó đòi hỏi người
GVCN chẳng những phải có trách nhiệm cao, say sưa với nghề nghiệp, yêu
3
thương học sinh mà còn phải có năng lực thiết kế, thi công các kế hoạch hoạt
động, là một nhà hoạt động xã hội, có uy tín, có ý chí vượt khó, kiên định thực
hiện hoài bão, ước mơ, lí tưởng giáo dục thế hệ trẻ.
Ở lứa tuổi học sinh trung học phổ thông (16 - 18), cuộc sống nội tâm của
các em dễ biến đổi do các quá trình tâm lý chưa ổn định và do tác động của xã
hội, của hoàn cảnh sống. Bởi vậy để có thể thành công trong việc giáo dục đạo
đức cho học sinh, GVCN phải thường xuyên quan tâm đến sự thay đổi của từng
học sinh để giúp học sinh có định hướng đúng và điều chỉnh kịp thời.
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1. Thực trạng:
Như chúng ta đã biết, trong những năm gần đây, cả xã hội đã và đang
gióng lên hồi chuông báo động về tình trạng xuống cấp về mặt đạo đức của một
bộ phận không nhỏ học sinh. Bên cạnh những thành tích quan trọng của ngành
giáo dục và đào tạo thì ở các cấp học tỉ lệ học sinh vi phạm các chuẩn mực đạo
đức ở các mức độ khác nhau cũng ngày càng tăng. Đó là các hiện tượng bỏ giờ,
nghỉ học không có lí do thường xuyên, thiếu trung thực, vô lễ với thầy cô, gây
gổ đánh nhau, thiếu ý thức trong học tập, vi phạm an toàn giao thông, sống vô
cảm, thờ ơ, thiếu trách nhiệm, chỉ biết hưởng thụ ăn chơi, thiếu kĩ năng sống …
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hành vi tiêu cực về đạo đức của học sinh, song

2. Kết quả của thực trạng trên:
Trường THPT Hoàng Lệ Kha nằm ở trung tâm thị trấn Đò Lèn (huyện Hà
Trung – tỉnh Thanh Hoá), cạnh quốc lộ 1A. Trong những năm gần đây chất
lượng giáo dục toàn diện của nhà trường đã đạt được kết quả khả quan. Công
tác giáo dục đạo đức được ban giám hiệu, tập thể sư phạm, các tổ chức trong nhà
trường quan tâm. Số HS đạt hạnh kiểm tốt ngày càng tăng. Đa số các em có ý
thức tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất, nhân cách của mình và phấn đấu học tập
tốt. Tuy nhiên trong bối cảnh chung của toàn xã hội thì việc giáo dục đạo đức
cho học sinh của nhà trường cũng gặp không ít khó khăn. Trong những năm làm
công tác chủ nhiệm ở trường THPT Hoàng Kha, tôi được phân công chủ nhiệm
5
các lớp về học lực đầu vào không có HS giỏi, số HS có học lực khá chỉ khoảng
1/3 lớp, còn lại là học lực trung bình, ¼ là hs thuộc diện chính sách: hộ nghèo,
vùng đặc biệt khó khăn, con TBB, phần lớn các em đều là con em gia đình nông
dân, gồm 9 xã trong huyện (Hà Hải, Hà Phú, Hà Thái, Hà Lai, Hà Toại, Hà Lâm,
Hà Ninh, Hà Lĩnh, Hà Sơn), số ít là học sinh thị trấn. Một số em cha mẹ đi làm
ăn xa ở Hà Nội, Hồ Chí Minh…thiếu sự quan tâm, quản lý sát sao của các bậc
phụ huynh. Đối với học sinh khối 10 có nhiều bỡ ngỡ, ý thức tự giác chưa cao,
số ít có tư tưởng chưa ổn định chuyển lớp để được gần bạn gần bè cũ, một số đã
nghiện games, chat từ khi học cấp 2.
Tuy nhiên dưới sự quan tâm sát sao của Ban giám hiệu, đảng bộ nhà
trường, sự đoàn kết nhất trí của tập thể sư phạm, với tấm lòng yêu nghề mến trẻ,
mỗi thầy cô giáo đã chủ động sáng tạo khắc phục khó khăn vươn lên hoàn thành
tốt nhiệm vụ được giao, đặc biệt là đội ngũ các thầy cô làm công tác chủ nhiệm
lớp. Bản thân tôi trong những năm là công tác chủ nhiệm cũng đã có nhiều cố
gắng. Xuất phát từ thực trạng và các nguyên nhân đã nêu, căn cứ mục tiêu và
nhiệm vụ của bậc học THPT trong giai đoạn hiện nay, tôi đã tích cực học hỏi,
tích luỹ làm phong phú kinh nghiệm của bản thân để thực hiện tốt công tác giáo
dục đạo đức học sinh lớp chủ nhiệm.
III. Các giải pháp thực hiện:

giáo nói chung, các giáo viên chủ nhiệm nói riêng cần giúp học sinh, tạo mọi
điều kiện để học sinh tham gia vào các hoạt động giao lưu. Tuy nhiên cần chú
trọng đến những hoạt động chuyên biệt chứa đựng nội dung tư tưởng chính trị,
pháp luật, nhân văn
3. Tiến hành có hiệu quả các nội dung, kế hoạch giáo dục đạo đức cho
học sinh lớp chủ nhiệm
Để làm tốt công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, GVCN hơn ai hết cần
phải có những năng lực sư phạm, những tính cách như bình tĩnh, trung thực, giữ
chữ tín đồng thời cần nắm được những công việc của người GVCN, cách thức
7
tiến hành công việc để đạt hiệu quả cao nhất. Có rất nhiều nội dung giáo dục đạo
đức cho học sinh, dưới đây được trình bày một số biện pháp cơ bản nhất mà tôi
đã tiến hành.
II. Các biện pháp tổ chức thực hiện:
1. Tìm hiểu và phân loại học sinh lớp chủ nhiệm để có những tác động
sư phạm thích hợp:
Để giáo dục học sinh có hiệu quả thì GVCN phải hiểu sâu sắc về các em,
từ đó mới có thể đặt ra được những tác động sư phạm thích hợp. Tìm hiểu học
sinh là một việc làm liên tục, thường xuyên, vừa có tính cấp bách trong những
khoảng thời gian nhất định, lại vừa có tính giai đoạn. Việc tìm hiểu học sinh
được tiến hành bằng nhiều biện pháp khác nhau. Chẳng hạn như:
- Nghiên cứu lí lịch học sinh: Công việc này được tiến hành ở lớp đầu cấp
hoặc tiếp quản lớp chủ nhiệm. GV cho học sinh làm kê khai (mẫu sau):
BẢN KÊ KHAI HỌC SINH
Họ tên học sinh: Nam (Nữ)
Ngày sinh
Nơi sinh…………………………………………………………………………
Chỗ ở hiện nay: (ghi rõ xóm, thôn, xã)
Họ tên cha: Nghề nghiệp:
Họ tên mẹ: Nghề nghiệp:

Căn cứ vào kết quả phân loại trên GVCN đề ra kế hoạch, nội dung và biện
pháp giáo dục thích hợp cho từng nhóm đối tượng nhằm phát huy những mặt
mạnh sẵn có, đồng thời hình thành phát triển những phẩm chất cần thiết ở mỗi
em, xây dựng cho các em một cuộc sống tâm hồn tình cảm phong phú, trong
sáng, cao cả và nhân hậu, có năng lực và sức khoẻ dồi dào, thích ứng cuộc sống
tự lập của bản thân, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước.
Ví dụ: Với những học sinh không thể hiện rõ tính tích cực của mình trong
tập thể lớp, tôi thường xuyên mời các em phát biểu ý kiến trong các giờ sinh
9
hoạt, gợi mở cho các em từ những điều đơn giản nhất, trao đổi với các thầy cô
giáo bộ môn hàng ngày gọi các em xây dựng bài, lên bảng làm bài tập. Đặc biệt
quan tâm đến năng lực sở trường của các em, tạo điều kiện để các em phát huy.
Trước khi tiến hành các hoạt động tập thể tôi thường phân tích những lợi ích của
hoạt động, động viên lôi cuốn các em tham gia, giao việc cho các em, có sự
khen ngợi khi các em tham gia nhiệt tình. Dần dần một số em có thái độ thờ ơ,
nhút nhát đã có những thay đổi tích cực: phấn khởi, hoà đồng, gắn bó với tập
thể, vì tập thể.
- Các biện pháp khác:
+ Nghiên cứu hồ sơ học sinh: Học bạ, biên bản họp lớp, bản tự kiểm điểm, các
sản phẩm do chính học sinh làm ra.
+ Trao đổi với học sinh để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, xu hướng sở thích, thái
độ trong quan hệ tập thể lớp (thờ ơ hay hăng hái, nhanh nhẹn hay chậm chạp)
+ Trao đổi với GVCN và giáo viên bộ môn của năm học trước về tình hình
chung của của lớp cũng như tình hình học tập rèn luyện của từng học sinh.
+ Trao đổi với phụ huynh học sinh để có thêm thông tin cụ thể về hoàn cảnh gia
đình, tính cách học sinh, đồng thời cũng là dịp để bàn bạc với gia đình cùng
thống nhất những biện pháp giáo dục con em của họ.
+ Quan sát học sinh thông qua các hoạt động tập thể để hiểu rõ hơn về tinh thần
tập thể, ý thức hợp tác trong công việc chung.

- Tổ trưởng: Theo dõi và điều khiển các hoạt động tổ, nắm tình hình cụ thể
về học tập, kỉ luật từng tổ viên (có ghi chép vào sổ theo dõi), tổng hợp và báo
cáo kết quả hàng tuần, nhắc nhở, động viên các thành viên của tổ.
- Cán sự chức năng:
+ Cán sự môn học: Tổ chức truy bài 15 phút đầu giờ, liên hệ với giáo viên
bộ môn đề đạt nguyện vọng của lớp, xin ý kiến giáo viên bộ môn nhằm giúp lớp
học có hiệu quả…
11
Sa
o
đỏ
T ổ
1:
Lâm
T ổ
2:
B oả
T ổ
4:
Thả
+ Cán sự văn thể: Dạy bài hát mới cho lớp, đôn đốc giờ thể dục, cùng lớp
phó văn thể chăm lo phong trào văn nghệ, thể thao của lớp.
- Thủ quỹ: thu giữ các khoản tiền quỹ, quản lí chi tiêu
- HS giữ sổ đầu bài: quản lý, giữ gìn sổ đầu bài, ghi các mục theo quy định
- Thư ký: Bảo quản, ghi chép biên bản sinh hoạt lớp và các cuộc họp cán bộ
lớp.
Ngoài ra có BCH chi đoàn do đại hội chi đoàn bầu ra cũng được phân công
cụ thể những hoạt động của Đoàn và phối hợp tốt với Ban cán sự lớp.
* GVCN hướng dẫn nội dung ghi chép sổ công tác cho từng loại cán bộ.
* GVCN có kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tự quản, bồi dưỡng cho toàn lớp

nhiệm tôi đã lựa chọn hình thức phổ biến nhất là thi kể chuyện về tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh.
+ Thời gian tổ chức: tiết sinh hoạt 15 phút đầu giờ hoặc tiết sinh hoạt cuối
tuần, 1 tháng tổ chức một lần. Sơ kết vào cuối học kì, trao phần thưởng cho
những HS xuất sắc nhất
+ Cách thức tổ chức: cung cấp tư liệu cho Bí thư chi đoàn, lớp trưởng và 4
tổ trưởng. Giao cụ thể cho mỗi tổ lựa chọn những mẩu chuyện tiêu biểu về
phong cách, đạo đức Hồ Chí Minh.
Tổ 1: Những mẩu chuyện về đời sống giản dị, tiết kiệm của Bác.
Tổ 2: Những mẩu chuyện về tình thương yêu bao la
Tổ 3: Những mẩu chuyện về sự cố gắng, chăm chỉ, tinh thần trách nhiệm
Tổ 4: Những lời dạy thân tình của Bác (trước hết đối với thanh niên).
Tổ trưởng chịu trách nhiệm phân công, động viên các thành viên tham
gia. Mỗi mẩu chuyện quy định tối đa là 5 phút, các em cũng không mất nhiều
thời gian, lại được thể hiện mình, thể hiện tình cảm kính trọng đối với Chủ tịch
Hồ Chí Minh, nhìn chung các em tham gia hào hứng và học tập được những đức
tín cao đẹp của Bác qua những việc làm cụ thể. Ví dụ khi lớp tan học bao giờ
các em cũng biết tắt hết các thiết bị điện, hôm nào thời tiết đẹp đã đủ ánh sáng
thì không bật các bóng điện…
13
+ Tôi cũng đã tham mưu cho Đoàn thanh niên tạo điều kiện để các em
được bày tỏ những cảm nhận, quan điểm của mình trong các bài viết về Bác.
Các bài viết trên được phát thanh và các buổi sinh hoạt 15 phút sáng thứ 3 và
thứ 6 hàng tuần, nhất là vào những dịp kỉ niệm ngày thành lập Đảng (3 -2), ngày
sinh nhật Bác (19 -5). Có nhiều bài viết hay, cảm động, có tác dụng tốt trong
việc truyên truyền học tập theo tấm gương của Bác.
- Thảo luận theo chủ đề:
+ Các chủ đề đã tiến hành thảo luận: Tình bạn, tình yêu tuổi học trò; Bạo
lực học đường; Tuổi trẻ với An toàn giao thông; Định hướng nghề nghiệp trong
tương lai; Xây dựng tập thể lớp vững mạnh; Truyền thống tôn sư trọng đạo; …

đề người phụ nữ Việt Nam…
4. Một số nguyên tắc giáo dục học sinh chưa ngoan:
- Thương yêu và quan tâm:
Tình thương yêu và sự quan tâm của thầy cô có tác động mạnh mẽ đến sự
hình thành và phát triển nhân cách của học sinh toàn lớp nói chung và đặc biệt
với những học sinh chưa ngoan. Bằng tình cảm chân thành của người thầy,
người mẹ, người chị, người anh có tác dụng cảm hoá rất lớn đối với học sinh. Đa
phần những học sinh ngỗ nghịch thường thiếu đi tình thương yêu và sự quan tâm
chia sẻ của chính gia đình mình. Nên những tình cảm của thầy cô như luồng gió
mát thổi vào tâm hồn các em, cho các em một điểm tựa tinh thần.
Với sự quan tâm của mình GVCN nắm bắt được hoàn cảnh gia đình học
sinh, phối chặt chẽ gia đình, giáo viên bộ môn để hiểu thêm về năng lực học
tập cũng như thái độ và sự tôn trọng, lễ phép của học sinh “chưa ngoan” và
trực tiếp hay gián tiếp giúp đỡ, quan tâm, ân cần hơn đối với các em. gắn các
em vào những hoạt động mà các em ưa thích, hoặc chia sẻ, giúp đỡ các em
những khó khăn. Học sinh bây giờ khá thông minh, các em cũng đã lớn rồi
nên có thể tự nhận ra giáo viên nào tôn trọng và dành tình cảm cho mình. Khi
được quan tâm, tôn trọng các em sẽ nể phục thầy cô và dần thay đổi.
15
- Kiên nhẫn, kiềm chế: Để học trò có thể nhận ra lỗi ngay lập tức là điều rất khó,
vì vậy giáo viên đôi khi cũng phải “nhịn” đi một chút. Không phải các em cứ
mắc lỗi là lại gọi ra để mắng. Có thể để đến ngày hôm sau, ngày hôm sau nữa
hoặc khi các em có một vài lỗi sai giáo viên mới nên gọi ra để trò chuyện và
nhắc nhở. Một trong những nghệ thuật sư phạm là “sự chờ đợi”. Nghệ thuật
chính là ở thời điểm nào thì nên nói điều gì và làm cái gì.
- Nhẹ nhàng, động viên: Có những học sinh thực hiện không tốt nội quy trường
lớp nhưng khi được nhắc nhở thường hay phản ứng lại, bướng bỉnh hoặc lì lợm.
Bằng sự nhẹ nhàng, hỏi han, nắm bắt hoặc nói chuyện riêng học sinh các em
thấy đỡ ngại với bạn bè, an tâm, tin tưởng ở cô. Cố gắng thiết lập tình cảm cô trò
gần gũi, không nên cô lập và miệt thị các em.

nơi các em thường tụ tập hoặc cả ở điểm dừng xe buýt.
- Nghiêm khắc: GVCN cần xử lí những vi phạm của tất cả học sinh trong lớp
với một thái độ nghiêm khắc, công bằng và tôn trọng học sinh, cho dù đó là
cán bộ lớp hay học sinh “chưa ngoan”. Có như vậy những em “chưa ngoan” sẽ
cảm thấy GVCN đã tôn trọng tất cả thành viên trong lớp, không thiên vị, không
hề “ghét bỏ” mình. Tuy nhiên nếu nghiêm khắc quá mức hoặc quá cứng nhắc
sẽ dẫn đến “phản sư phạm” và phản tác dụng.
- Định hướng: Những học sinh chưa ngoan thường không định hướng được
mình phải học tập, rèn luyện như thế nào, hướng đến những mục tiêu cụ thể gì
để có cuộc sống tốt sau này. Chính vì vậy GVCN sẽ là người giúp các em biết
quan tâm đến bản thân, gia đình cũng như suy nghĩ đến việc chọn nghề để
các em có hoài bão, ước mơ và trở thành người hữu ích.
Ví dụ: Toàn hay bỏ học đi đánh điện tử. Một hôm tôi hỏi Toàn: sau khi
tốt nghiệp lớp 12 em sẽ đi học ngành gì? Em có thích làm việc trong quân đội
không? Toàn nói có thích đi bộ đội. Tôi phân tích cho Toàn thấy cơ hội chuyển
sang bộ đội chuyên nghiệp sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, niềm vui
17
trong quân ngũ. Tôi nhờ một số thầy cô giáo bộ môn quan tâm đến Toàn hơn,
lôi cuốn Toàn vào các hoạt động tập thể. Toàn thấy yêu mến, gắn bó với lớp
học. Dần dần Toàn cũng không còn ham điện tử nữa, đi học chuyên cần, thực
hiện tương đối tốt nội quy. Cuối năm lớp 12 Toàn đi bộ đội, sau đó học chuyên
nghiệp, giờ đang công tác tại tỉnh Long An.
5. Đánh giá kết quả giáo dục đạo đức học sinh:
a. Yêu cầu đánh giá:
- Đánh giá khách quan, công bằng về kết quả rèn luyện toàn diện của học sinh.
- Căn cứ vào các chỉ tiêu giáo dục đạo đức trong nhà trường.
- Việc đánh giá được tiến hành thường xuyên, theo định kì hoặc tuỳ thuộc vào
nội dung công việc.
b. Cách thức tiến hành đánh giá:
- Xác định chuẩn đánh giá và thảo luận để mỗi học sinh hiểu và có trách nhiệm

- Biết quan tâm tới bạn bè, cùng chia sẻ với bạn
bè.
- Kính trọng thầy cô giáo.
3. Ý thức tự rèn luyện:
- Không vi phạm nội quy nhà trường.
- Không vi phạm luật an toàn giao thông.
- Tham gia lao động tích cực
- Biết giữ gìn vệ sinh chung, vệ sinh cá nhân tốt.
Chú ý:
+ Loại tốt: Thực hiện đầy đủ các chỉ tiêu.
+ Loại Khá: Thực hiện tương đối đầy đủ, còn một vài vi phạm nhỏ không đáng
kể.
+ Loại trung bình: Thực hiện không đầy đủ, đôi khi có bị nhắc nhở vì vi phạm
khuyết điểm.
+ Loại yếu: Thường xuyên vi phạm, bị nhắc nhở nhiều lần.
- Sau đó tổ họp đánh giá từng thành viên của tổ dựa trên các chỉ tiêu đó và xếp
loại đạo đức của bạn. Kết quả xếp loại của tổ là nguồn thông tin có giá trị để
GVCN xem xét và quyết định xếp loại đạo đức học sinh.
19
- Cuối cùng GVCN quyết định và công bố kết quả xếp loại đạo đức của từng
học sinh. Việc đánh giá khách quan, chính xác, nghiêm túc, không đặt ra
những yêu cầu quá cao hoặc quá thấp so với năng lực của học sinh giúp các em
tự tin, phấn khởi, có thêm ý chí và quyết tâm phấn đấu.
C. KẾT LUẬN:
I . Kết quả:
Tôi về trường THPT Hoàng Lệ Kha từ năm 2003. Qua 10 năm công tác
tại đây, bằng tấm lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm cao, sự cố gắng của bản
thân cùng với sự giúp đỡ của đồng nghiệp, sự tạo điều kiện của Ban giám hiệu,
các lớp do tôi làm công tác chủ nhiệm có những ưu điểm cơ bản sau đây:
Tập thể lớp đoàn kết, có tinh thần kỉ luật và tính tự giác cao. Phần lớn

Trước những ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường và sự bùng nổ
thông tin, công tác chủ nhiệm nói chung, công tác giáo dục đạo đức học sinh nói
riêng gặp rất nhiều khó khăn. Vì vậy cần có chế độ chính sách động viên đối với
đội ngũ thầy cô giáo, đặc biệt với giáo viên chủ nhiệm để các thầy cô toàn tâm
toàn ý phục vụ sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ./.
Xác nhận của BGH Thanh Hoá, ngày 15 tháng 5 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.

Tác giả

Mai Thị Liên

21
22