MỤC LỤC
TT NỘI DUNG TRANG
A LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
B NỘI DUNG
3
I Cơ sở lí luận 3
II Cơ sở thực tiễn
4
III Thực trạng vấn đề
5
1 Đối với giáo viên
5
2 Đối với học sinh
5
IV Các giải pháp thực hiện 6
1
Những nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà
trường phổ thông
6
2
Phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua bài 15
"Bảo về môi trường và phòng chống thiên tai" Địa lí 12 THPT
7
V Thực nghiệm và kết quả 13
C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
13
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1
- Các em học sinh chính là những chủ nhân tương lai, là những người sẽ quyết
định sự phát triển của quê hương đất nước trong những năm tới. Nếu không có

trình môn học. Vì thế tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài này mong muốn chia sẻ
cùng đồng nghiệp nhằm đóng góp phần nào kinh nghiệm giáo dục cho học sinh
trường chúng ta trở thành những con người toàn diện, năng động, sáng tạo hòa
nhập cùng cộng đồng, và có ích cho xã hội
B. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I. Cơ sở lí luận
Thuật ngữ kĩ năng sống bắt đầu xuất hiện trong các nhà trường phổ thông Việt
Nam từ những năm 1995 - 1996, thông qua Dự án “Giáo dục kĩ năng sống để
bảo vệ sức khỏe và phòng chống HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài
nhà trường” do UNICEF phối hợp với Bộ Giáo dục – Đào tạo và Hội Chữ thập
đỏ Việt Nam thực hiện. Từ đó đến nay, nhiều cơ quan, tổ chức trong nước và
quốc tế đã tiến hành giáo dục kĩ năng sống gắn với giáo dục các vấn đề xã hội
như: phòng chống ma túy, phòng chống mại dâm, phòng chống buôn bán phụ nữ
và trẻ em, phòng chống tai nạn thương tích, phòng chống tai nạn bom mìn, bảo
vệ môi trường,… Giáo dục phổ thông nước ta những năm vừa qua đã được đổi
mới cả về mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học gắn với bốn trụ cột giáo
dục của thế kỉ XXI: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học để cùng
chung sống - mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống. Đặc biệt, rèn luyện kĩ
năng sống cho học sinh đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định là một trong
năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008- 2013.
Thực tế cho thấy có nhiều quan niệm khác nhau về kĩ năng sống:
- Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kĩ năng sống là khả năng để có hành vi
thích ứng và tích cực, giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu
và thách thức của cuộc sống hàng ngày
3
- Theo Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), kĩ năng sống là cách tiếp cận
giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới. Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân
bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ và kĩ năng.
- Theo Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), kĩ

- Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh cũng là một cách bồi dưỡng cho học sinh
kĩ năng làm việc mà các em rất cần trong tương lai
III. Thực trạng vấn đề
1. Đối với giáo viên
Trong những năm qua vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đã được
ngành giáo dục Việt Nam triển khai sâu rộng với mục tiêu chuyển từ cung cấp
kiến thức là chủ yếu sang hình thành và phát triển những năng lực cần thiết ở
người học để đáp ứng sự phát triển và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước. Tuy nhiên đối với trường ta thì vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học
sinh còn nhiều hạn chế.
Đối với giáo viên chủ nhiệm còn có nhiều giáo viên chưa thực sự quan
tâm hoặc chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục kĩ năng sống; thậm chí còn có
một số ít giáo viên thiếu kĩ năng sống dẫn đến học sinh lớp chủ nhiệm chất
lượng học tập và nền nếp không tốt
Đối với giáo viên bộ môn đặc biệt là những môn dễ lồng ghép giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh như: Văn, Sử, Địa, Sinh, Giáo dục công dân Thì còn
dạy nặng về kiến thức ít quan tâm đến giáo dục kĩ năng sống; hoặc có quan tâm
nhưng chưa thường xuyên, chưa có kế hoạch và nội dung bài bản.
2. Đối với học sinh
Đối tượng học sinh trường THPT Lang Chánh là học sinh dân tộc thiểu số
sống ở vùng sâu vùng xa, điều kiện kinh tế - xã hội còn rất khó khăn. Vì thế đã
ảnh hưởng không nhỏ đến sự hạn chế kĩ năng sống ở các em. Qua thực tế cho
thấy kĩ năng sống của học sinh THPT Lang Chánh hiện nay là rất yếu: Cụ thể:
5
- Đa phần các em chưa có kĩ năng xác định mục tiêu một cách rõ ràng. Nhiều em
học sinh không biết học để làm gì, không có động cơ học tập, không có mục
đích lý tưởng và hoài bão
- Kĩ năng hoạt động nhóm còn hạn chế, chỉ ở mức trung bình thậm chí yếu.
- Các em hầu như chưa tìm ra hướng giải quyết khi gặp khó khăn trong học tập,
cuộc sống.

được những gì mình không muốn, mặc dù công việc đó có nhiều khó khăn thử
thách. Khi có kĩ năng kiên định học sinh sẽ dung hòa được sự hiếu thắng, tính
phục tùng khi đó các em sẽ tự bảo vệ được chính kiến quan điểm, thái độ và
những quyết định của bản thân, đứng vững được trước những áp lực khó khăn
trong cuộc sống cũng như từ bên ngoài.
* Để giáo dục kĩ năng này giáo viên có thể sử dụng các phương pháp sau:
Bước 1. Giáo viên sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi cho học sinh
Câu 1: Vấn đề bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai hiện nay mang tính:
A. Cấp bách của huyện Lang Chánh
B. Cấp bách của tỉnh Thanh Hóa
C. Cấp bách của nước Việt Nam
D. Cấp bách của toàn Thế giới
Câu 2: Biểu hiện của tình trạng mất cân bằng sinh thái môi trường là:
A. Gia tăng các cơn bão
B. Gây ra lũ, lụt, hạn hán
C. Biến đổi thời tiết, khí hậu
D. Trái Đất nóng lên, hiệu ứng nhà kính
E. Tất cả đều đúng
Câu 3: Các môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng ở nước ta hiện nay là:
A. Môi trường không khí
B. Môi trường nước
7
C. Môi trường đất
D. Tất cả đều đúng
Câu 4. Ở địa phương Lang Chánh thường xuyên chịu ảnh hưởng của các thiên
tai nào?
A. Triều cường
B. Sóng thần
C. Lũ quét
D. Vòi rồng

Câu 1: Tại sao chúng ta cần phải bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai?
Câu 2: Công việc bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai thuộc trách nhiệm
của ai?
Câu 3: Mục tiêu nhiệm vụ của chiến lược bảo vệ môi trường là gì?
Câu 4. Bản thân em đã đặt ra mục tiêu và hành động như thế nào để bảo vệ môi
trường và phòng chống thiên tai tại địa phương em?
Bước 2. Học sinh thảo luận trả lời, giáo viên kết luận
Mỗi người chúng ta ai cũng biết hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt
động giữ cho môi trường trong lành sạch đẹp, phòng ngừa, hạn chế tác động xấu
đối với môi trường, ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái,
phục hồi và cải thiện môi trường; khai thác sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài
nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học. Đất nước ta trong thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa với sự ra đời và phát triển của nhiều nhà máy, xí
nghiệp với lượng chất thải và khí thải ra môi trường rất lớn, nếu không có hoạt
động bảo vệ môi trường, không xử lí chất thải trước khi thải ra môi trường thì
gây ra hậu quả rất nghiêm trọng đối với sức khỏe, tính mạng con người và sự
phát triển bền vững của đất nước. Nhờ hoạt động bảo vệ môi trường đã phần nào
9
hạn chế được những tác hại do chất thải và khí thải của các nhà máy, xí
nghiệp, Bên cạnh đó hoạt động bảo vệ môi trường môi trường càng có ý nghĩa
hơn nữa khi thế giới hiện nay đang đứng trước thực trạng là Trái đất đang nóng
dần lên, thì vấn đề bảo vệ môi trường không còn là nhiệm vụ của mỗi cá nhân
mà là của toàn nhân loại. Bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề sống
còn của nhân loại, là nhân tố đảm bảo sức khỏe và chất lượng cuộc sống của
nhân dân; góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế xã hội, ổn định chính
trị, an ninh quốc gia và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta.
Từ việc phân tích vai trò và ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường, phòng
chống thiên tai, học sinh sẽ hứng thú học tập hơn và xác định được mục tiêu học
học tập để làm gì; từ đó các em sẽ hình thành kĩ năng xác định mục tiêu cho
cuộc sống của mình.

dân của một vùng (Nhóm trưởng là cán bộ) và giao nhiệm vụ.
Nhóm Nội dung tìm hiểu và báo cáo Thiên tai Vùng phụ trách
1
Nêu thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và
biện pháp phòng chống
Bão
Duyên hải miền
Trung
2
Nêu thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và
biện pháp phòng chống
Ngập lụt
Đồng bằng sông
Cửu Long
3
Nêu thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và
biện pháp phòng chống
Lũ quét
Trung du miền
núi Bắc Bộ
4
Nêu thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và
biện pháp phòng chống
Hạn hán Tây Nguyên
11
1. Bão
2. CO2
3. Lũ quét
4. Hạn hán
5. WSC

12
động xấu tới các mặt sức khoẻ thể chất, tâm lý tình cảm, tư duy và hành vi -
hành động của các em.
Vấn đề môi trường và thiên tai là vấn đề ảnh hưởng thường xuyên đối với
nước ta. Đây là vấn đề tiêu cực của tự nhiên và xã hội mang lại.
* Để giáo dục kĩ năng này giáo viên sử dụng một số phương pháp sau:
Cách 1: Giáo viên đặt tính huống để học sinh suy nghĩ trả lời và vận dụng.
- Tình huống 1: Bạn đã từng đi phá rừng chưa? Nếu thấy người đi phá rừng bạn
sẽ hành động như thế nào?
- Tình huống 2: Trên đường đi học về bạn thấy 3 người đi phun thuốc trừ sâu
đang rửa bình phun và vứt chai thuốc đã hết ra con suối mà bạn đi qua. Bạn sẽ
suy nghĩ và làm gì?
- Tình huống 3: Trước tình hình một cơn bão đang đổ bộ vào địa phương bạn
sống. Bạn sẽ làm gì?
Cách 2: Cho các nhóm học sinh trong lớp thi sưu tầm và tự sáng tác các câu
khẩu hiệu về bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai.
Qua những nội dung phương pháp trên sẽ giáo dục được kĩ năng đương
đầu, hóa giải stress và cảm xúc tiêu cực cho học sinh và tạo ra tâm thế học tập
thoải mái giúp các em tiếp thu bài học tốt hơn, đặc biệt các nội dung học tập
khó.
2.6. Kĩ năng bảo vệ môi trường
- Là khả năng của mỗi em học sinh tham gia tích cực và có hiệu quả vào
hoạt động bảo vệ môi trường trong đó có cả việc ứng xử hợp lí với môi trường,
tuyên truyền bảo vệ môi trường.
- Để có được kĩ năng sống về bảo vệ môi trường các em học sinh cần phải
biết được vai trò của môi trường, hiểu kiến thức về môi trường, kiến thức bảo vệ
môi trường, hiện trạng môi trường nơi các em đang sống.
* Để giáo dục kĩ năng này giáo viên sử dụng phương pháp sau:
13
- Giáo viên cho học sinh đọc các câu khẩu hiệu về ý nghĩa vai trò của việc bảo

- Giáo viên giáo dục thông qua các câu ca dao, tục ngữ như:
“ Nào ai chài lưới ra khơi,
Thấy mây đỏ ngọn thì bơi thuyền vào ”
“ Kiến đắp thành thì bão,
Kiến ẵm con chạy rảo thì mưa ”
Chớp đằng đông, nước đồng tràn ngập
Chớp đằng đông vừa trông vừa chạy
Chớp đằng nam vừa làm vừa chơi
Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa
Trên trời có vẩy tê tê
Là mưa sắp sửa kéo về nay mai
Đầu măng ngã gục vào hè
Nương nhờ vào mẹ kẻo e bảo về.
Cỏ gà loang lỗ, tức đỗ mưa to
Rễ sanh ra trắng điềm nắng đã hết.
Qụa tắm thì ráo, Sáo tắm thì mưa.
Gío heo may chuồn chuồn bay thì bão
Cóc nghiến răng trời đang nắng thì mưa.
Êch kêu om om, ao chôm đầy nước.
Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì nắng bay vừa trời râm.
Cua bò lên cao, thế nào cũng lũ.
Cò bay ngược, nước vô nhà
Cò bay xuôi nước lui ra biển.
Én bay thấp, mưa ngập bờ ao
Én bay cao mưa rào lại tạnh.
Kiến đen vỡ tổ bay ra
Bão táp mưa sa tới gần.
Rán mỡ gà có nhà thì giữ.
Đông rắc tía tía màu hồng

Ghi chú
12C1 40 38 2 0
Trực tiếp
dạy và áp
dụng
12C2 42 36 5 1
12C3 41 37 3 1
12C4 42 28 4 10 Không trực
tiếp dạy,
không áp
dụng
12A1 36 10 12 14
12A4 42 20 10 12
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ và những kết quả nghiên cứu khi thực
hiện đề tài giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trường THPT Lang Chánh qua
môn Địa Lí tác giả thu được các kết quả sau:
- Góp phần làm phong phú thêm cơ sở lí luận và thực tiễn của tài liệu
giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các phương pháp giảng dạy và tổ
chức các trò chơi địa lí.
- Nhận thấy giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của trường thông qua
môn Địa lí không chỉ giúp học sinh phát triển toàn diện mà còn góp phần gúp
học sinh học tập tích cực cũng như giúp giáo viên đổi mới phương pháp dạy học
hiệu quả.
16
- Nắm được thực trạng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của nhà trường
hiện nay, nêu ra được nguyên nhân của thực trạng đó.
- Đưa ra được những kiến thức cơ bản về kĩ năng sống, tầm quan trọng
của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.

Hà Nội.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày 20 tháng 3 năm
2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
18
Phạm Văn Tâm
19