Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Nghề nghiệp là một vấn đề quan trọng trong cuộc đời mỗi con người.
Việc có được nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích của cá nhận và nhu
cầu của xã hội sẽ giúp cho mỗi cá nhân có thể phát triển được tài năng, theo đó
tạo ra năng suất chất lượng lao động cao. Đây cũng là điều kiện quan trọng hàng
đầu để đảm bảo cuộc sống cá nhân, cũng như góp phần nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực, đảm bảo sự cân đối giữa đặc điểm của cá nhân với yêu cầu của
nghề nghiệp và nhu cầu của xã hội đối với các ngành nghề. Sự cân đối này sẽ
góp phần tạo nên sự ổn định phát triển xã hội.
Khoản 1, điều 20 Bộ luật lao động của nước ta đã ghi: “Mọi người có
quyền tự do chọn nghề và học nghề phù hợp với nhu cầu việc làm của mình”. Vì
thế mọi thanh niên đều có quyền lựa chọn con đường vào đời, vào nghề một
cách tự nguyện, tự giác mà xã hội đã giành cho mình. Song, ở lứa tuổi thanh
niên mà nhất là lứa tuổi 17 – 18 không phải bất cứ ai và bất cứ lúc nào cũng có
thể trả lời được câu hỏi sau khi tốt nghiệp PTH mình sẽ “đi đâu”, làm “nghề gì”.
Những quyết định chọn nghề của thanh niên nói chung và của học sinh PTTH
nói riêng bị đan xen bởi những mâu thuẫn không dễ gì tháo gỡ được. Đó là mâu
thuẫn giữa những ước mơ, nguyện vọng nghề nghiệp của bản thân với mong
muốn, định hướng của cha mẹ, với nhu cầu nhân lực của xã hội; mâu thuẫn giữa
ước mơ học Đại học với số lượng hạn chế mà nhà trường Đại học có thể tiếp
nhận Hơn nữa khi bước vào đời, các em học sinh còn chưa có được những thái
độ đúng đắn trước khi lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân mình, các em chưa
thấy được nghề nào trong xã hội cũng là cao quý, chưa thấy được và còn định
kiến với những nghề bình thuờng, và chỉ chú ý quan tâm tới những nghề mà
theo các em đó là những nghề thời thượng, vinh quang và cao quý. Từ đây có
thể dẫn đến rất nhiều sai lầm khi các em chọn nghề. Vấn đề đặt ra là: làm thế
nào để giúp các em học sinh có được sự lựa chọn nghề một cách đúng đắn và
khoa học, tức sự lựa chọn đó vừa phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng, năng lực

Những ý kiến đó đều hạ thấp hay không quan tâm đúng mức đến vai trò của gia
đình, nhất là các bậc cha mẹ với tư cách là chủ thể hướng nghiệp cho con cái.
Vì vậy, điều cần thiết hiện nay là phải có những nghiên cứu khoa học cần
làm sáng tỏ cơ sở lý luận và tìm hiểu thực trạng vấn đề hướng nghiệp cho con
cái của các bậc cha mẹ. Từ đó đưa ra những luận cứ khoa học và những biện
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
2
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
pháp hữu hiệu giúp các bậc cha mẹ có thể làm tốt vai trò của mình trong công
tác hướng nghiệp cho con cái, để con cái có được sự lựa chọn đúng đắn trong
thế giới nghề nghiệp. Với những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Bước
đầu tìm hiểu thực trạng vấn đề hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ
huyện Văn Giang– tỉnh Hưng Yên” làm đề tài nghiên cứu khoa học của mình.
2. Đối tượng nghiên cứu:
Thực trạng vấn đề hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện
Văn Giang– tỉnh Hưng Yên.
3. Mục đích nghiên cứu:
Chỉ ra thực trạng vấn đề hướng nghiệp của các bậc cha mẹ huyện Văn
Giang– tỉnh Hưng Yên.
Đề xuất một số khuyến nghị, giải pháp góp phần nâng cao vai trò và hiệu
quả của công tác hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ tại địa phương
nhằm giúp các em hóc sinh có được những lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn, phù
hợp sau khi tốt nghiệp.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu:
4.1. Nghiên cứu lý luận: Làm sáng tỏ một số khái niệm có liên quan đế
đề tài:
- Khái niệm nghề nghiệp.
- Sự lựa chọn nghề nghiệp
- Khái niệm hướng nghiệp và bản chất tâm lý của hoạt động nghề nghiệp.

Theo nhận định ban đầu, chúng tôi đưa ra một số giả thuyết:
- Đa phần các bậc cha mẹ huyện Văn Giang– tỉnh Hưng Yên đã có những
biểu hiện tích cực đối với việc hướng nghiệp cho con cái.
- Một số bậc cha mẹ chưa nhận thức đầy đủ và sâu sắc về vấn đề định
hướng nghề nghiệp cho con cái nên chưa có thái độ tích cực hoặc có thái độ sai
lệch về vấn đề này.
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
4
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề:
Vấn đề hướng nghiệp là đối tượng nghiên cứu được nhiều nhà tâm lý học
trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu. Có thể điểm một số nghiên cứu tiêu
biểu từ trước đến nay về vấn đề này.
Năm 1849, ở Pháp đã cho ra đời cuốn chỉ dẫn về chọn nghề, trong đó có
phân tích các nghề và những năng lực cần thiết để nắm vững nghề.
Năm 1908, Giáo sư của trường Đại học Harvard (Mỹ) là F.Parsons đã
thành lập hội đồng hướng nghiệp ở Boston. Năm 1910, một hội đồng hướng
nghiệp tương tự ở Newyork cũng được thành lập. Nhiệm vụ của các hội đồng
hướng nghiệp này là nghiên cứu các yêu cầu của nghề đối với con người, tìm
hiểu một cách chi tiết về năng lực của học sinh từ đó giúp cho các em học sinh
sâu khi tốt nghiệp phổ thông có đựợc sự lựa chọn nghề phù hợp với năng lực và
hứng thú cá nhân.
Từ sau Hội nghị quốc tế về hướng nghiệp tổ chức tại Bacelona (Tây Ban
Nha) năm 1921, hướng nghiệp và tư vấn nghề bắt đầu trở thành xu thế chung
rộng rãi trên thế giới.
Hiện nay, ở các nước tư bản trọng tâm của vấn đề nghiên cứu về công tác
hướng nghiệp là nhằm mục đích chủ yếu là xác định xu hướng và sự phù hợp

dục chủ trì đã tìm hiểu định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trên một số
địa phương ở cả 3 miền: Bắc, Trung, Nam. Về định hướng giá trị của thanh niên
trong lĩnh vực nghề nghiệp và việc làm đề tài đã khẳng định nghề nghiệp và việc
làm là mối quan tâm hàng đầu, là giá trị quan trọng của thanh niên hiện nay. Kết
quả nghiên cứu cho thấy 73.2% trong số 1542 thanh niên được hỏi cho rằng
nghề nghiệp và việc làm là mối quan tâm số 1 của họ, so với 49.2% thanh niên
đặt tình yêu và hôn nhân gia đình lên hàng đầu.
Nghiên cứu hứng thú nghề nghiệp và động cơ chọn nghề của thanh niên,
đề tài kết luận thanh niên hiện nay chọn những nghề vừa dễ tìm việc làm vừa có
thu nhập cao. Biểu hiện: Thanh niên nông thôn có xu hướng chọn các nghề sản
xuất nông nghiệp nhiều hơn (53.1%) thanh niên thành phố chọn những nghề
kinh doanh (36.7%), tài chính (33.7). Đa số thanh niên có động cơ đúng đắn về
lựa chọn nghề nghiệp và tìm việc làm cho mình phù hợp với yêu cầu của xã hội.
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
6
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
Tuy nhiên, xu hướng chọn nghề của thanh niên còn mang tính tự phát cá nhân,
xuất phát từ những nhu cầu, sở thích của cá nhân và nhu cầu trước mắt của thị
trường lao động. Sỏ dĩ như vậy là vì vai trò định hướng nghề nghiệp cho thanh
niên của xã hội còn mờ nhạt chưa tích cực.
Ngoài ra công trình nghiên cứu này còn chỉ ra những mâu thuẫn trong
định hướng giá trị về nghề nghiệp và việc làm của thanh niên như mâu thuẫn
giữa nguyện vọng muốn có việc làm của thanh niên với khả năng giải quyết của
xã hội., mâu thuẫn giữa hứng thú chọn nghề yêu thích và chọn nghề có thu nhập
cao , mâu thuẫn giữa ý chí lập nghiệp cao và khă năng hạn hẹp về vốn, kinh
nghiệm sống.
Như vậy, dưới góc độ nghiên cứu về định hướng giá trị, đề tài này của
KX- 07 đã đưa ra những phân tích và nhận xét khách quan nhất về vấn đề thanh
niên và việc làm.

Nhìn chung 3 nghiên cứu trên cùng với những công trình nghiên cứu khác
mà chúng tôi chưa đưa ra ở đây cho thấy hướng nghiệp cho thanh niên trong đó
có học sinh PTTH, mà nhất là các em học sinh đang học lớp 12 là một vấn đề
ngày càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Tuy nhiên vai trò của gia đình, nhất là
các bậc cha mẹ với tư cách là chủ thể điều khiển hoạt động hướng nghiệp cho
học sinh PTTH (cùng với nhà truờng, các tổ chức xã hội) vẫn chưa được quan
tâm nghiên cứu một cách đầy đủ và khoa học. Vì vậy mà rất cần thiết có những
công trình nghiên cứu khoa học đánh giá đúng vai trò của các bậc cha mẹ trong
việc định hướng nghề nghiệp tuơng lai của con sau này. Từ đó nâng cao nhận
thức, tình cảm, hành vi của các bậc cha mẹ đối với vấn đề này, giúp cho việc
hướng nghiệp cho con cái có hiệu quả, phát huy vai trò của các bậc cha mẹ đối
với việc lựa chọn nghề nghiệp của con cái. Chính vì vậy, trong đợt nghiên cứu
khoa học này chúng tôi đã chọn vấn đề hướng nghiệp cho con cái của các bậc
cha mẹ làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Các khái niệm:
2.1. Nghề nghiệp:
Từ xa xưa, ông cha ta đã khẳng định vai trò của nghề nghiệp đối với cuộc
đời mỗi con người qua câu tục ngữ: “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” (nghĩa là
rất thạo 1 nghề, giỏi 1 nghề thì cuộc sống sẽ vẻ vang sung túc). Trên thực tế,
trong mỗi con người chúng ta, ai cũng mong muốn cuộc sống của mình được
đầy đủ, sung túc, song để giỏi 1 nghề, thạo 1 nghề lại không hề đơn giản. Muốn
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
8
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
giỏi một nghề trước hết phải lựa chọn được 1 nghề phù hợp nhất với hứng thú,
năng lực của bản thân và yêu cầu của xã hội Do vậy, để lựa chọn nghề 1 cách
phù hợp mỗi học sinh phải hiểu hết ý nghĩa, tầm quan trọng và bản chất của nó.
Vậy nghề nghiệp là gì? Đặc điểm, phân loại của nghề nghiệp ra sao? chúng ta
cần lần lượt làm rõ những vấn đề này. Cụ thể là:

nghề lại có các ngành nhỏ hơn, thậm chí rất hẹp”. Ở Việt Nam, số lượng nghề có
trong xã hội cũng rất đa dạng và phong phú. Trong thế giới nghề đó chỉ có một
số nghề được đào tạo một cách chính quy tại các trường nghề, số còn lại là do cá
nhân được truyền nghề một cách không chính thức từ quá trình lao động hoặc
tự đào tạo, học hỏi Hiện nay trên cả nước có 552 ngành chuyên môn được Bộ
Giáo dục và Đào tạo cho phép các trường nghề được tuyển sinh và đào tạo nghề.
Về khái niệm nghề nghiệp, theo từ điển Laroisse của Pháp định nghĩa:
Nghề là hoạt động thường ngày được thực hiện bởi con người nhằm tự tạo
nguồn thu nhập cần thiết để tồn tại.
Theo E.A.Klimốp, nghề là một lĩnh vực sử dụng sức lao động vật chất và
tinh thần của con người một cách có giới hạn cần thiết cho xã hội (do sự phân
công xã hội mà có), nó tạo ra kỹ năng cho người sử dụng lao động của mình để
thu lấy những phương tiện cần thiết cho sự tồn tại.
Khi định nghĩa về nghề, các tác giả khác đã lưu ý đó là:
Nghề là một hoạt động chuyên nghiệp làm theo sự phân công của xã hội.
Người làm nghề phải có kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và những phẩm chất
tâm lý cần thiết trong lĩnh vực đó thông qua một quá trình đào tạo và tự đào tạo.
Như vậy qua những định nghĩa trên, chúng tôi đưa ra một định nghĩa về
nghề như sau:
Nghề là một lĩnh vực hoạt động chuyên nghiệp do sự phân công lao độnh
xã hội quy định, sử dụng sức lao động vật chất và tinh thần của con người đã
được đào tạo và tự đào tạo nhằm tạo ra những sản phẩm cần thiết cho xã hội và
tạo ra những điều kiện để phát triển con người trong hoạt động đó.
2.1.1.2. Gía trị của nghề nghiệp:
Nghề nghiệp không tách khỏi giá trị, hay nói đúng hơn nghề nghiệp là
một giá trị. Gía trị là cái có ý nghĩa đối với cá nhân, tập thể và xã hội, phản ánh
mối quan hệ chủ thể, khách thể, được đánh giá xuất phát từ những điều kiện xã
hội – lịch sử cụ thể và phụ thuộc vào trình độ nhân cách. Khi đã nhận thức, đánh
giá và lựa chọn, giá trị trở thành một trong những động lực thúc đẩy con người
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên

của nghề giáo viên là tri thức khoa học, kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ sư
phạm, và toàn bộ nhân cách của người thầy giáo.
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
11
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
- Điều kiện lao động: Điều kiện lao động ở đây được hiểu là những đặc
điểm của môi trường làm việc: làm việc trong nhà hay ngoài trời, nhiệt độ, tiếng
ồn, các chất độc hại cũng như những sự cố nguy hiểm có thể xảy ra. Ví dụ: Điều
kiện lao động của nghề may là làm việc trong nha hay trong các dây chuyền sản
xuất ở các phân xưởng. Vì vậy, nghề thợ may không đòi hỏi sự thích ứng đặc
biệt của cơ thể đối với môi trường làm việc. Còn điều kiện lao động của nghề
hướng dẫn viên du lịch là thường xuyên phải ở ngoài trời, phải đi nhiều nơi nên
đòi hỏi người làm nghề này phải có sức khoẻ tốt, kiến thức xã hội sâu rộng, khả
năng giao tiếp tốt.
Ngoài ra nững đặc điểm về quy trình công nghệ, tổ chức quản lý, đặc
điểm tâm sinh lý của người làm nghề cũng không kém phần quan trọng.
2.1.3. Phân loại nghề nghiệp:
Hiện nay trong xã hội có rất nhiều ngành nghề khác nhau, việc phân loại
nghề không hề đơn giản. Tuy nhiên, từ bình diện nhận thức tổng quát có thể nói
rằng cách phân loại nghề nghiệp theo yêu cầu của nghề đối với xã hội của tác
giả Phạm Tất Dong – Nguyễn Thế Trường đã được hầu hết các nhà nghiên cứu
chấp nhận. Theo quan điểm này nghề nghiệp được phân thành 8 loại như sau:
- Những nghề thuộc lĩnh vực hành chính: Trong lĩnh vực này sẽ có những
cán bộ, nhân viên văn phòng, đánh máy, lưu trữ, soạn thảo văn bản Nghề này
đòi hỏi con người có đức tính thận trọng, chu đáo, ngăn nắp, tỉ mỉ. Mọi tác
phong và thói quen cẩu thả, thiếu ngăn nắp đều không phù hợp với nhóm nghề
này.
- Những ngành nghề thuộc lĩnh vực tiếp xúc với con người: Ở đây có thể
kể đến nhân viên bán hàng, thầy truốc, thầy giáo Những người này phải luôn

tòi, phát hiện những quy luật trong đời sống xã hội, trong thế giới tự nhiên cũng
như trong tư duy của con người. Người làm công tác nghiên cứu khoa học phải
biết say mê tìm kiếm chân lý, luôn luôn học hỏi, tôn trọng sự thật, thái độ thật
khách quan trước đối tượng nghiên cưú. Ngoài ra họ còn phải là những con
người thực sự cầu thị, khiêm tốn, chân thực, bảo vệ chân lý đến cùng.
- Những nghề thiếp xúc với thiên nhiên: Đó là nghề bảo vệ rừng, khai thác
gỗ, trồng rừng, trồng hoa và cây cảnh Muốn làm được nghề này con người
phải yêu mến thiên nhiên. Mặt khác họ còn phải cần cù, chịu đựng khó khăn,
thích nghi với hoạt động ngoài trời, cẩn thận và tỉ mỉ.
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
13
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
- Những nghề có điều kiện lao động đặc biệt: Thuộc lĩnh vực lao động
này có những nghề như lái máy bay thí nghiệm, du hành vũ trụ, khai thác tài
nghuên dưới đáy biển Những người làm nghề này phải có lòng quả cảm, ý chí
kiên định, say mê với tính chất mạo hiểm, không ngại khó khăn gian khổ, thích
ứng với cuộc sống không ổn định.
2.2. Sự lựa chọn nghề và bản chất tâm lý của “chọn nghề”
Chọn nghề đối với mỗi cá nhân trước ngưỡng cửa vào đời có một ý nghĩa
rất quan trọng. Nó “không đơn thuần là chọn một công việc cụ thể nào đó mà
còn là sự lựa chọn một cách sống, một con đường sống mai sau nữa. Nó không
chỉ có ý nghĩa cá nhân mà còn có ý nghĩa xã hội”.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề, ngay từ lúc 17 tuổi
C. Mác đã viết trong bài luận: “Những suy nghĩ của một thanh niên khi chọn
nghề” như sau: “Cân nhắc cẩn thận vấn đề này, đó là trách nhiệm đầu tiên của
một thanh niên bước vào đời mà không muốn coi những việc quan trọng nhất
của mình là ngẫu nhiên”. Còn E.A.Kli mốp cho rằng: “Lựa chọn nghề nghiệp là
ngày sinh nhật thứ hai của con người, vị trí của nó trong xã hội, sự thoả mãn
trong công tác, tình hình sức khoẻ và thể chất cũng như tinh thần, niềm vui và

không?)
- Tôi cần làm nghề gì? (tức nghề định chọn có nằm trong kế hoạch phát
triển không?)
 Những sai lầm thường mắc phải khi chọn nghề :
Trong khi chọn nghề nghiệp cho tương lai, chúng ta thường mắc phải
những sai lầm sau:
- Có sự phân biệt giữa lao động trí óc và lao động chân tay, nghề thợ và
nghề kỹ sư, do vậy mà hướn vào những nghề đào tạo bậc Đại học.
- Thành kiến với một nghề nào đó trong xã hội.
- Bị hấp dẫn bởi vẻ ngoài của nghề, thiếu hiểu biết nội dung lao động của
nghề đó.
- Cho rằng đạt thành tích học tập cao trong một môn văn hoá nào đó là
làm được nghề cần đến tri thức của môn đó.
- Không đánh giá đúng năng lực lao động của bản thân nên lúng túng khi
chọn nghề
- Dựa dẫm vào ý kiến cuẩ người khác, không độc lập quyết định chọn
nghề.
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
15
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
- Có quan niệm “tĩnh” về tính chất, nội dung lao động của các lĩnh vực
sản xuất, quên mất sự tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học kỹ thuật ngày
nay.
- Thiếu hiểu biết về thể lực và sức khoẻ của bản thân.
2.3. Hướng nghệp trong quá trình phát triển nghề nghệp
2.3.1 Sự cần thiết của công tác hướng nghiệp
Công tác hướng nghiệp sẽ giúp cho mỗi cá nhân lựa chọn cho mình một
nghề nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của các cá nhân, đáp
ứng mục tiêu kinh tế – xã hội của quốc gia. Vì vậy chọn nghề là một vấn đề có ý

hay gián tiếp của bạn bè đến chọn nghề; di chuyển thái độ đối với người đại diện
cho một nghề nào đó sang chính bản thân nghề đó; sự say mê chỉ xuất phát từ
mặt bên ngoài hay một mặt cục bộ nào đó của nghề nghiệp.
Hai là: Sự thiếu tri thức, kinh nghiệm, thông tin về những tình huống như:
lĩnh vực hoạt động của nghề, lời khuyên hay hành vi của những người xung
quanh.
Vậy, yêu cầu đặt ra là làm thế nào để mỗi nguời có thể lựa chọn cho mình
một nghề nghiệp phù hợp, tránh được những thiếu sót, sai lầm kể trên? Đó chính
là công tác giáo dục hướng nghiệp. Trên thế gới, phòng hướng nghiệp đầu tiên
được thành lập (Boston) từ năm 1915. Từ 1916 những cơ quan chuyên môn về
hướng nghiệp đã được thành lập ở Đức, Pháp, Anh. Khái niệm hướng nghiệp đã
được truyền bá rộng rãi sau hội nghị Quốc tế năm 1921 (ở Barcelona).
Tóm lại, công tác hướng nghiệp có một tầm quan trọng không chỉ dừng
lại ở chỗ giúp cho thanh niên có được một nghề mà còn giúp họ chọn cách sống
cho tương lai, chọn con đường sống cho mai sau. Chúng ta có thể khẳng định,
công tác hướng nghiệp là nhiệm vụ vừa cơ bản vừa cấp bách trong thời đại
ngày nay, nó cần phải được đẩy mạnh hơn nữa.
2.3.2. Khái niệm hướng nghiệp và bản chất tâm lý của hướng nghệp
Bước vào tuổi trưởng thành, mỗi người sớm hay muộn cũng bước vào
đời, tìm cho mình một chỗ đứng tương lai có thể đóng góp tích cực cho xã hội
và qua đó, có thể tạo cho mình một cuộc sống tốt đẹp. Học xong bậc PTCS và
PTTH một số học sinh sẽ tiếp tục học lên tới trình độ Đại học, trong khi nhiều
em khác có thể đi ngay vào con đường lao động nghề nghiệp. Hứong đi trong
thực tế sẽ rất đa dạng, phức tạp, song “ việc lựa chọn nghề nghiệp trở thành
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
17
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
công việc khó khăn, quan trọng nhất và không thể gạt bỏ được đối với học sinh
lớp trên”. Để có được sự lựa chọn nghề một cách đúng đắn, mỗi người cần có sự

- Các phương tiện và phương pháp điều khiển: Công tác hướng nghiệp
của nhà trường, sự giáo dục của gia đình, sự thông tin định hướng nghề của các
cơ quan chuyên môn nhà nước
- Đối tượng điều khiển: Các động cơ và định hướng giá trị của học sinh.
- Kết quả điều khiển: Sự sẵn sàng nghề nghiệp của học sinh, cụ thể là
chuẩn bị cho học sinh có khả năng chọn nghề phù hợp với đòi hỏi của nghề
nghiệp đúng với khả năng của mình và hợp với yêu cầu xã hội.
2.3.3. Mục đích của hướng nghiệp
- Mục đích tổng quát là giúp cho mọi người đang trong độ tuổi lao động
nói chung và cho thanh niên nói riêng có được một nghề, có được một tương lai,
có được một con đường sống phù hợp với bản thân; điều này góp phàn hiện thực
hoá các mục tiêu kinh tế – xã hội trong những giai đoạn lịch sử cụ thể và chiến
lược phát triển xã hội nói chung.
- Vậy, hướng nghiệp trong quá trình phát triển nghề nghiệp nhằm giúp
cho mỗi thanh niên lựa chọn được một nghề để học, nghề đó phải thoả mãn cả
các điều kiện khách quan và chủ quan đối với cá nhân trong điều kiện hiện tại và
tương lai.
2.3.4. Những nội dung của công tác hướng nghiệp
Công tác hướng nghiệp gồm 3 nội dung cơ bản sau:
- Công tác giáo dục nghề nghiệp.
- Tư vấn nghề nghiệp.
- Tuyển chọn nghề nghiệp.
2.3.4.1. Công tác giáo dục hướng nghiệp
Giáo dục nghề nghiệp trong công tác hướng nghiệp là sự tác động có
mục đích, có kế hoạch vào thế hệ trẻ, làm cho họ hiểu về các nghề, hiểu được
nhu cầu về cán bộ của các nghề, qua đó mà hình thành hứng thú và khuynh
hướng với nghề nghiệp nhất định.
Nội dung chủ yếu của công tác giáo dục nghề nghiệp là:
- Tuyên truyền nghề: Tuyên truyền về đặc điểm của nghề nghiệp, phạm vi
ứng dụng của nghề nghiệp, tầm quan trọng của mỗi nghề nhất định.

để chuẩn đoán, phát hiện và đánh giá những năng lực về nhiều mặt của người
được tư vấn nhằm giúp họ chọn nghề một cách có hiểu biết.
Đây là hình thức tác động hướng nghiệp thông qua sự góp ý và lời khuyên
của những nhà chuyên môn đối với việc lựa chọn nghề. Thông thường, người ta
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
20
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
thành lập những ban tư vấn nghề nghiệp trong trường học hoặc trung tâm tư vấn
nghề nghiệp ngoài nhà trường. Tại đó, người ta nghiên cứu, theo dõi sự phát
triển những đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, đối chiếu những đặc điểm đó với
yêu cầu của các nghề rồi giới thiệu một số nghề nên chọn. Tại những trung tâm
tư vấn nghề nghiệp ở nhiều nước, học sinh đến đó nhiều lần trong thời gin học
một cấp học. Người làm công tác tư vấn lập sổ hướng nghiệp cho từng học sinh,
trong đó có đủ những mục cần thiết liên quan đến việc chọn nghề. Sau mỗi lần
tiễp xúc với học sinh, người làm tư vấn ghi lại những gì cần thiết để cuối cùng,
trên cơ sở đó mà cho học sinh những lời khuyên chọn nghề bổ ích, thiết thực.
Ở nước ta hiện nay, việc tư vấn nghề cho thanh thiếu niên nói riêng và
cho mọi người trong cộng đồng nói chung là một trong những việc làm rất cấp
bách, công việc này cần phải đảm bảo một số tiêu chí sau:
- Thông qua tư vấn nghề nghiệp, thế hệ trẻ có những hiểu biết về nghề, từ
đó xác định nghề cho bản thân một cách phù hợp; nghĩa là chọn nghề có căn cứ
khoa học và phù hợp với sự vận động phát triển của xã hội.
- Tư vấn nghề cần được tiến hành ngay khi học sinh còn đang học trong
nhà trường phổ thông. Đây là sự góp sức của các thầy, các cô, các nhà chuyên
môn của các trung tâm tư vấn nghề.
- Tư vấn nghề có tầm quan trọng không chỉ đối với cá nhân mà với cả sự
phát triển xã hội nên cần tiến hành với từng cá nhân học sinh nhằm đảm bảo sự
phù hợp trong mối quan hệ: Cá nhân – nghề nghiệp – xã hội.
2.3.4.3. Tuyển chọn nghề nghiệp (tuyển chọn đầu vào cho học nghề)

Ba mặt trong nội dung công tác hướng nghiệp trên cho thấy, giữa việc
hướng nghiệp và việc tuyển chọn nghề nghiệp không có ranh giới rõ rệt, đặc biệt
trong các lĩnh vực nghiên cứu các khả năng của cá nhân thì cả hai quá trình này
sử dụng cùng một hệ thống phương pháp. Ngoài ra một loạt điều kiện gắn liền
với sự phát triển của các xí nghệp công nghiệp làm cho các vị trí lao động ngày
càng được mở rộng, phong phú hơn và điều này khiến cho việc tuyển chọn nghề
nghiệp ngày càng sát lại gần với việc hướng nghiệp. Trong khi tuyển chọn, nhìn
chung người ta không đặt vấn đề chấp nhận một thí sinh và loại bỏ một số khác,
mà đặt về vấn đề phân bố họ cho phù hợp với các vị trí lao động tương ứng căn
cứ vào các chức năng vốn có của họ.
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
22
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
2.3.5. Các nguyên tắc của hướng nghiệp và một vài quan điểm về định hướng
nghề hiện nay
2.3.5.1. Các nguyên tắc cơ bản của hoạt động hướng nghiệp
Khi tiến hành hoạt động hướng nghiệp, chúng ta cần phải đảm bảo một số
nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc hình thành, giáo dục: Sự thích hợp nghề được hình thành
trong hoạt động, do vậy cần phải đào tạo, giáo dục cho con em có khả năng
thích ứng nghề nghiệp.
- Nguyên tắc tôn trọng như nhau đối với các loại lao động khác nhau.
- Nguyên tắc kết hợp công tác theo nhóm với công tác cá nhân, công tác
của nhà trường đối với công tác xã hội, gia đình nhằm đưa việc hướng nghiệp
đến từng học sinh.
- Nguyên tắc xem hướng nghiệp như là một khâu hữu cơ của việc giáo
dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ.
- Nguyên tắc đảm bảo quyền độc lập và tự giác lựa chọn nghề nghiệp của
học sinh gắn liền với việc đánh giá thực tế tình huống cụ thể của cuộc sống.

Với đánh giá trong đề tài khoa học nghiên cứu động cơ chọn nghề của học
sinh PTTH của tác giả Phạm Nguyệt Lãng, kết quả cho thấy phần đông học sinh
PTTH chọn nghề theo đúng hứng thú cá nhân, theo sự phù hợp khả năng cá
nhân với nghề nghiệp, nghề có điều kiện học lên, nghề được xã hội coi trọng. Từ
số liệu của một cuộc điều tra học sinh PTTH năm 1981 thấy 89.4% trong số các
em được hỏi thích vào Đại học, Cao đẳng, đến năm 1996, con số này là 91.2%,
chỉ có 3.9% thích học nghề. Giáo sư Phạm Tất Dong khẳng định: Việc chọn
nghề của học sinh PTTH còn nhiều lệch lạc, biểu hiện ở tâm lý chuộng bằng
cấp, chọn nghề theo ý thích chủ quan và cảm tính, có khi a dua theo trào lưu thời
thượng trước mắt, lệ thuộc vào ý kiến của gia đình, thiếu thực tế. Đồng thời việc
chọn nghề đào tạo sau khi ra trường chưa xuất phát từ nhu cầu của thị trường lao
động. Chính điều này là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng sinh
viên tốt nghiệp Đại học chưa có việc làm ngày càng gia tăng, năm sau cao hơn
năm trước. Chúng ta có thể dẫn ra một vài con số:
Hơn 60% sinh viên ra trường chưa có việc làm, trong số những người tìm
được).
Hướng nghiệp cho con cái của các bậc cha mẹ huyện Văn Giang - Tỉnh Hưng Yên
24
Báo cáo thực tập Đỗ Thị Hường K49
TLH Tại chức
Năm 1993, trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh có 7830 kỹ sư, cử nhân,
bác sĩ ra trường không có việc làm, 2% trong đó có trình độ khá giỏi, 20% học
những ngành ít có nhu cầu tuyển dụng.
Đại học Y Hà Nội từ năm 1987 đến năm 1991 có tới 1000/1600 bác sĩ ra
trường không có việc làm, trong khi mới chỉ có 17.7% tổng số trạm xá xã trên cả
nước có bác sỹ. Tháng 5/2002 con số này lên tới 52.7%.
Những con số mà chúng tôi đưa ra ở trên cho thấy rằng thực tế công tác
hướng nghiệp chưa được chú trọng. Vì vậy trong nững năm tới để hạn chế
những tình trạng trên, chúng ta cần phải đẩy mạnh hơn nữa công tác hướng
nghiệp. Giáo dục hướng nghiệp cần thiết phải trở thành trách nhiệm chung của