SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG HÌNH ẢNH TRỰC
QUAN ĐƠN GIẢN TRONG
GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI GDCD
LỚP 12
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ:

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết, tất cả các môn học được đưa vào giảng dạy đều có một ý
nghĩa riêng, mang một sắc thái riêng của nó, song môn giáo dục công dân(GDCD)
là môn học góp phần rất lớn trong việc đào tạo các thế hệ học sinh thành những con
người có phẩm chất tốt đẹp, có lập trường chính trị vững vàng, có thói quen sống và
làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật, có ý thức trách nhiệm cao đối với Tổ Quốc,
đối với nhân dân, đối với gia đình và chính bản thân mình.
Nhưng trên thực tế hiện nay, trở ngại lớn nhất đối với việc dạy môn GDCD ở
trường THPT Nguyễn Sinh Cung nói riêng và trường THPT nói chung là phần lớn


1. Cơ sở lý luận:
Hình ảnh trực quan đơn giản là những hình ảnh có thể trình bày ngay, trình
bày nhanh trong quá trình giảng dạy. Hình ảnh trực quan đơn giản có thể được vẽ
nhanh trên bảng bằng phấn màu hoặc phấn trắng, hoặc có thể vẽ trước trên giấy khổ
lớn và được sử dụng khi giảng bài.
Hình ảnh trực quan đơn giản có liên quan đến việc làm rõ bản chất của pháp
luật, mối quan hệ giữa pháp luật với các yếu tố khác, hoặc để làm rõ nội dung của
một số quyền được pháp luật quy định. Đó có thể là một sơ đồ hoặc một bảng tóm
tắt đơn giản.
Sử dụng hình ảnh trực quan đơn giản cho phép nâng cao hiệu quả bài dạy học
mà không cần phải tốn nhiều tiền để chuẩn bị đồ dùng dạy học, nhưng đòi hỏi giáo
viên phải chịu khó tìm tòi để đưa ra được những hình ảnh trực quan đơn giản hiệu
quả nhất.
2. Cơ sở thực tiễn:
Sau hai năm đổi mới chương trình sách giáo khoa, gắn liền với đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của học
sinh, cùng với việc kết hợp các phương pháp dạy học như: Đàm thoại, nêu vấn đề,
thảo luận nhóm, phương pháp tình huống,…tôi cũng đã đưa vào sử dụng một số
hình ảnh trực quan đơn giản.
Sử dụng hình ảnh trực quan đơn giản giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ bài, sáng
tỏ được bản chất pháp luật, khắc sâu được kiến thức của các quyền cơ bản, giúp học
sinh củng cố bài học, học bài, làm bài tập và vận dụng kiến thức tốt hơn.
Cụ thể:
- Bằng một sơ đồ đơn giản có thể cho học sinh thấy được mối quan hệ giữa
pháp luật và đạo đức, hoặc mối quan hệ giữa pháp luật và kinh tế.
- Bằng một bảng tóm tắt đơn giản có thể giúp học sinh nắm được nội dung
của một số quyền của công dân
- Có thể sử dụng hình thức trực quan đơn giản để hướng dẫn cho học sinh
làm bài tập. ( Hướng dẫn hoàn thành nội dung bài tập theo mẫu tóm tắt có sẵn ở
HS trả lời câu 3), GV ghi nhận: Xây dựng

Tác động
HS trả lời câu 4), GV ghi nhận:

Xây dựng

Tiêu Tích
Thực tiễn
xã hội
Pháp luật
Thực tiễn
xã hội
Pháp luật
Thực tiễn
xã hội
Pháp luật
cực cực
Tác động

Trên cơ sở sơ đồ GV mời một HS trả lời tại sao nói pháp luật mang bản chất xã hội?
HS dựa vào sơ đồ, kết luận: Pháp luật mang bản chất xã hội vì:

HS chỉ cần vẽ sơ đồ vào vở ghi bài.
Giáo viên lấy ví dụ minh họa, giúp HS nắm kỹ bài hơn.
2. Quan hệ giữa pháp luật với kinh tế: Không áp dụng
3. Quan hệ giữa pháp luật với đạo đức: Sử dụng hình ảnh trực quan đơn giản
Nội dung: Trong quá trình xây dựng hệ thống pháp luật, Nhà nước luôn cố
gắng chuyển những quy phạm đạo đức có tính phổ biến, phù hợp với sự phát triển
và tiến bộ xã hội thành các quy phạm pháp luật. Làm cho các quy phạm đạo đức ấy
trở thành các quy phạm pháp luật.
Cách thực hiện: GV hướng dẫn HS thực hiện tuần tự các bước sau:
1) GV sử dụng phương pháp động não: Cho hai dãy HS lên ghi ở hai phần
bảng.
* Phần bảng 1- dãy 1: Nêu các quy tắc xử sự của pháp luật mà thường
ngày chúng ta phải thực hiện?
* Phần bảng 2- dãy 2: Nêu các quy tắc xử sự của đạo đức mà thường ngày
chúng ta phải thực hiện?
2) GV cho cả lớp nhận xét các câu trả lời ở hai phần bảng.
3) GV nhấn mạnh ở những quy tắc vừa là đạo đức, vừa là pháp luật. Giải
thích làm rõ.
4) GV đặt câu hỏi: Theo các em, giữa pháp luật và đạo đức có mối quan hệ
như thế nào?
5) HS trả lời.
6) GV hỏi: Nếu sử dụng hình vẽ để mô tả mối quan hệ giữa pháp luật và đạo
đức, em sẽ mô tả như thế nào?
7) HS sẽ thể hiện được bằng sơ đồ sau:

Nhóm 2: Em hiểu thế nào là quyền học bất cứ ngành nghề nào? Văn bản pháp
luật nào quy định quyền này đối với mọi công dân?
Nhóm 3: Em hiểu thế nào là quyền học thường xuyên, học suốt đời ? Văn bản
pháp luật nào quy định quyền này đối với mọi công dân?
Nhóm 4: Em hiểu thế nào là quyền được đối xử bình đẳng về cơ hội học tập? Văn
bản pháp luật nào quy định quyền này đối với mọi công dân?
Sau khi HS trình bày, GV nhận xét, sử dụng sơ đồ kết luận.
QUYỀN HỌC TẬP CỦA CÔNG DÂN

Nội dung Biểu hiện Văn bản pháp luật
Mọi
công
dân đều
có
quyền
Học không hạn chế. Học từ mầm non đến tiểu
học, đến trung học, đến cao
đẳng, đại học, cao học…
Điều 36 Hiến pháp
1992- sửa đổi; Học bất cứ ngành
nghề nào.
Có thể học ngành kỹ thuât,
ngành y, ngành luật…; hoặc
học nghề, trung cấp chuyên
nghiệp…
Điêù 59 Hiến pháp
1992- sửa đổi; Chương

năm 2005.

3. Quyền sáng tạo của công dân:Không áp dụng
Với bảng tóm tắt trên, HS dễ nắm bắt nội dung một cách đầy đủ, có hệ thống và
dễ nhớ bài hơn.

*Ví dụ 2:Có thể sử dụng hình thức trực quan đơn giản để hướng dẫn cho học
sinh làm bài tập.
Bài 2- THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
Bài tập câu 1.Phân tích những điểm giống và khác nhau giữa các hình thức thực
hiện pháp luật.
GV: Chia lớp thành 4 nhóm. Mỗi nhóm hoàn thành một nội dung theo mẫu:
Nhóm
1:

Hình thức Chủ thể thực hiện Cách thực hiện Ví dụ
Sử dụng
pháp luật Nhóm
2:
Doanh nghiệp X nộp
thuế.
Tuân thủ pháp
luật:
Cá nhân, tổ chức kiềm chế
không làm

những điều mà pháp luật
cấm.

Ban Lan không đi xe
máy đến trường.
Áp dụng pháp
luật:
Cơ quan, công chức
nhà nước có thẩm
quyền
C
ă
n c
ứ v
ào pháp lu
ật
để
ra các quyết định làm phát
sinh, thay đổi hoặc chấm
dứt việc thực hiện các
quyền, nghiã vụ cụ thể
CSGT ra quyết định
xử phạt B vì đã

cho rằng GDCD đơn thuần chỉ là môn học thuộc lòng, mất nhiều thời gian. Giúp các
em chủ động, tích cực hơn trong việc ghi nhớ bài, đồng thời làm cho bài giảng đi
vào trí nhớ của các em nhẹ hàng hơn, logic hơn.
Cùng với việc đổi mới phương pháp dạy học, tôi tin tưởng việc sử dụng hình
ảnh trực quan đơn giản sẽ giúp các em có hứng thú hơn đối với việc học môn
GDCD, giúp chất lượng dạy học GDCD ngày càng đạt hiệu quả tốt hơn.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi trong quá trình sử dụng hình ảnh
trực quan đoqn giản để giảng dạy một số bài GDCD 12, với tư cách cá nhân nên
trong quá thình thực hiện còn có nhiều thiếu sót, hạn chế nhất định. Vì vậy, rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp, xây dựng của quý thầy cô giáo và các bạn
đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn và có thể phát triển cả chiều rộng lẫn
chiều sâu.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Phú Vang, ngày 14 tháng 4 năm 2010
Người thực hiện Nguyễn Thúy Hằng