I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
- Như chung ta biết, môi trường có vai trò cực kỳ quan trọng đối với đời sống con
người. Đó không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển mà còn là nơi lao động và
nghỉ ngơi, hưởng thụ và trau dồi những nét đẹp văn hóa, thẩm mĩ nhưng trong vài ba
thập kỷ gần đây, do sức ép của dân số và sự phát triển kinh tế, các nguồn tài nguyên
trên Trái đất ngày càng cạn kiệt, môi trường sống bị suy thoái nghiêm trọng, thậm chí
ở một số vùng có nguy cơ bị phá huỷ hoàn toàn. Hàng loạt các vấn đề đã nảy sinh như
biến đổi khí hậu toàn cầu, suy thoái đa dạng sinh học, suy giảm tầng ô zôn, hoang mạc
hóa đất đai, nước biển dâng cao, nhiệt độ tăng cao làm nảy sinh nhiều bệnh tật… Các
vấn đề nêu trên đang là những thách thức lớn đối với sự sống còn của nhân loại.
- Đứng trước thực trạng trên đòi hỏi mọi cấp, mọi ngành, mỗi tập thể cá nhân trong
xã hội cần có những việc làm thiết thực cùng chung tay bảo vệ môi trường. Hoạt động
dạy học cũng là một trong những cách thức hữu hiệu để tuyên truyền giáo dục bảo vệ
môi trường cho hoc sinh.
- Tuy không có nhiều lợi thế như một số môn khác song bộ môn Lịch sử trong nhà
trường phổ thông cũng có khả năng lồng ghép để giáo dục bảo vệ môi trường cho học
sinh, tuy nhiên vấn đề được đặt ra là tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua
dạy học bộ môn Lịch sử như thế nào cho phù hợp để nâng cao chất lượng, hiệu quả
môn học mà không làm quá tải việc dạy học, không xa rời mục tiêu giáo dục mang
đặc trưng bộ môn. Là người nhiều năm trực tiếp giảng dạy bộ môn Lịch sử khối 12 tôi
đã quyết định lựa chọn đề tài : Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong giảng
dạy một số bài Lịch sử SGK 12 – Ban cơ bản với mục đích nâng cao hiệu quả nội
dung giáo dục bảo vệ môi trường trong dậy học lịch sử ở trường THPT.
2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu dựa trên lý luận dạy học phát huy tính tích cực, chủ động
của học sinh.
- Một số bài học trong chương trình Lịch sử 12 có lợi thế trong việc tích hợp giáo
dục bảo vệ môi trường.
3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trong đề tài là học sọc sinh khối 12 trường THPT Nga Sơn.

nói chung và ở trường THPT Nga Sơn nói riêng chưa thực sự chú tâm và chưa khai
thác hết khả năng của bộ môn trong việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh mà
còn tồn tại những suy nghĩ :
+ Nhiệm vụ của người giáo viên giảng dạy môn Lịch sử là giúp cho học sinh có
những kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới; góp phần hình
thành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương đất
nước, truyền thống dân tộc, cách mạng, bồi dưỡng năng lực tư duy, hành động, thái độ
ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội. Tất cả những mục tiêu này không liên quan
đến vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường, ô nhiễm môi trường, thảm họa tự nhiên bảo
vệ môi trường như ở các môn Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân
+ Áp lực về mục tiêu kiến thức bộ môn quá nặng nên thời gian giành cho giáo dục
bảo vệ môi trường còn rất hạn chế hoặc khiên cưỡng, hình thức hoặc không đưa nội
dung giáo dục bảo vệ môi trường vào trong tiết giảng của mình.
2.2 Về phía học sinh
Hiện nay môi trường được xem là vấn đề mang tính toàn cầu có vai trò rất quan
trọng tới sự sống của nhân loại tuy nhiên có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ
quan nên nhiều học sinh chưa nhận thức rõ và cũng chưa có những kỹ năng cần thiết
để xử lý những vấn đề liên quan tới môi trường, đặc biệt là với đối tượng học sinh
vùng nông thôn. Vì vạy trách nhiệm của người giáo viên bộ môn là tận dụng tối đa
những bài học có khả năng giáo dục bảo vệ môi trường để giáo dục, để tuyên truyền
và hình thành cho học sinh những kỹ năng xử lý các vấn đề liên quan tới môi trường
trong cuộc sống hiện tại và tương lai.
Trên cơ sở nghiên cứu kỹ lý luận kết hợp với thực tiễn công tác bản thân đã giải
quyết được khó khăn trên và tiến hành tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn
Lịch sử với đối tượng là học sinh lớp 12 trường THPT Nga Sơn một cách có hiệu quả
đạt yêu cầu đề ra.
3 Giải pháp và tổ chức thực hiện
3.1 Xác định cụ thể nội dung giáo dục môi trường qua môn Lịch sử:
Môn học Lịch sử trang bị cho học sinh những kiến thức về sự phát triển của xã hội
loài người. Quá trình phát triển của xã hội loài người là quá trình con người đã tác

nghệ.
- Nội dung tích hợp:
Giáo viên sử dụng công nghệ thông tin trình chiếu những tranh ảnh thể hiện những
hoạt động của con người, những hiện tượng tự nhiên thể hiện rõ nét mặt trái của cuộc
mạng khoa học công nghệ đang từng ngày hủy hoại nguồn tài nguyên môi trường. Cụ
thể giáo viên có thể sử dụng những hình ảnh và truyền tải những thông tin liên quan
tới vấn đề môi trường từ những tranh ảnh cung cấp cho học sinh.
- Hoạt động dạy- học:
Như trên đã trình bày, nội dung kiến thức này giáo viên cho học sinh đọc thêm vì thế
để đảm bảo thời gian cho các nội dung kiến thức khác giáo viên không nên ôm đồm
chọn qua nhiều tranh ảnh để giới thiệu, để trình chiếu mà nên lựa chọn có chọn lọc
truyền tải được những nội dung trọng tâm về mặt trái của cách mạng khoa học đó
chính là làm cho môi trường ngày càng bị đe dọa nghiêm trọng, cụ thể giáo viên có
thể lựa chọn những tranh ảnh:
- 3 -
Hình : Hai quả bom nguyên tử Mĩ ném xuống Hi rô si ma và Na ga sa ki ( Nhật Bản)
trong chiến tranh thế giới thứ 2.

Hình : Thành phố Hiroshima gần như bị san phẳng.
Giáo viên không đi sâu vào việc phân tích những hậu quả tự vụ ném bom nguyên tử
( học sinh đã được tìm hiểu trong bài Chiến tranh thế giới thứ hai 1939-1945 – SGK
Lịch Sử 11 ) mà chỉ giúp cho học sinh hiểu mặt trái của cuộc cách mạng KH-CN là
con người đã chế tạo ra những lại vũ khí có sức hủy diệt nghê gớm và nếu con người
biến những thành tựu mang tính khoa học vào mục đích chính trị, chiến tranh thì sẽ
dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp môi trường sống của con người.
Tiếp đó giáo viên có thể cung cấp thêm một số hình ảnh :
- 4 -
Hình : Khói bụi từ các nhà máy gây ô nhiễm môi trường
Hình : Biến đổi khí hậu gây hạn hán nghiêm trọng
- 5 -

chiến tranh rất quy mô, hiện đại, tàn bạo của đế quốc Mĩ và đặc biệt là những chiến
thắng nổi bật của quân và dân ta trên tất cả các mặt trận nhằm đánh bại các chiến lược
chiến tranh của đế quốc Mĩ và mục tiêu giáo dục trong tâm là giúp học sinh tự hào về
những chiến công vang dội, sự sáng tạo, trí tuệ, anh hùng và quả cảm của nhân dân ta
trong cuộc kháng chiến chống Mĩ để từ đó tiếp tục phát huy tinh thần đó trong cuộc
sống hôm nay. Vì vậy lồng ghép nội dung tích hợp môi trường trong bài này đồi hỏi
giáo viên phải vận dụng mội cách khéo léo, tránh dàn trải làm xa rời nội dung trọng
tâm.
Thực đế quốc Mĩ đã rải chất độc da cam xuống chiến trường Miền nam từ 1962 vì
thế khi học sinh tìm hiểu nội dung các chiến lược Chiến tranh đặc biệt 1961-1965,
Chiến tranh cục bộ 1965-1968 giáo viên cũng có thể tích hợp giáo dục bảo vệ môi
trường cho học sinh, tuy nhiên nếu thực hiện điều này sẽ dễ trùng lập và không đảm
bảo thời gian vì vậy tốt nhất là lồng nghép luôn cả 3 chiến lược chiến tranh của đế
quốc Mĩ từ 1961-1972 để thục hiện nội dung tích hợp vì như vạy không anhu hưởng
tới miệu tiêu trọng tâm của bài học mà học sinh lại giễ hệ thống hóa kiến thức liên
quan tới nội dung bảo vệ môi trường.
Giáo viên có thể cho học sinh khai thác những tranh ảnh sau :
- 7 -
Hình : Máy bay Mĩ rải chất độc hóa học xuống các cánh rừng Việt nam
- 8 -
Bản đồ khu vực bị Mĩ rải chất độc hóa học trong thời kỳ 1954 -1975
Sau khi cho học sinh quan sát các bức ảnh giáo viên cung cấp cho học sinh thông
tin trong chiến tranh Việt Nam 1954-1975 đế quốc Mĩ đã rải tổng cộng 72 triệu lít
chất diệt cỏ (bao gồm 44 triệu lít chất độc màu da cam, 20 triệu lít chất trắng, 8 triệu
lít chất xanh) lên 1,7 triệu ha đất trồng và rừng ở miền Nam Việt Nam, ít nhất có 12%
diện tích rừng, 5% diện tích đất trồng trọt bị rải chất độc màu da cam một hay nhiều
lần.

- 9 -
Hình : Các cánh rừng Việt Nam bị chất độc da cam tàn phá

giữa bộ môn Lịch sử và nội dung giáo dục bảo vệ môi trường và đa phần còn nghĩ
môn Lịch sử không có lợi thế trong việc giáo dục bảo vệ môi trường như một số môn
khác trong nhà trường phổ thông. Từ thực tế đó, qua nghiên cứu vá áp dụng vào
những bài giảng cụ thể ( những bài có khả năng, có lợi thế để tích hợp giáo dục bảo vệ
môi trường) đã cho thấy những hiệu quả rõ ràng làm thay đổi nhận thức học sinh về
vấn đề này.
Kết quả thống kê phiếu điều tra trong năm học 2011 - 2012
Nội dung Lớp Sĩ số Có Không
Cung cấp kiến thức về môi trường 12A 50 65% 35%
Nêu tình hình của môi trường hiện
nay
12B 49 25% 75%
Nêu biện pháp bảo vệ môi trường 12C 46 36% 64%
Có tham gia các hoạt động để bảo
vệ môi trường
12D 47 27% 73%

Qua kết quả điều tra học sinh khối 12 trong 2 năm khác nhau cho thấy việc lồng
ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy học lịch sử đã cho thấy những hiệu ứng
tích cực, học sinh đã tiếp cận được những vấn đề liên quan đến môi trường qua giờ
học Lịch sử, có kỹ năng xử lý những vấn đề liên quan tới môi trường góp phần vào
- 11 -
mục tiêu giáo dục toàn diện và kỹ năng sống tốt hơn cho học sinh trước những vấn đề
mang tính toàn cầu như môi trường hiện nay.
III. KẾT LUẬN ĐỀ XUẤT
1. Kết luận
Qua kết quả nghiên cứu và ứng dụng có thể khẳng định tuy không có lợi thế như
một số bộ môn đặc thù song bộ môn Lịch sử cũng có khả năng và lợi thế nhất định
trong việc giáo dục bảo vệ môi trường, tuy nhiên để đảm bảo tính hiệu quả và tránh xa
rời nhiệm vụ trọng tâm bộ môn thì người giáo viên lên lớp cần lưu ý một số vấn đề

3. Những tranh ảnh khai thác trên mạng Internet.
MỤC LỤC
Trang
I. ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………………. 1
- 13 -
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận…………………………………………………………… 2
2 Thực trạng vấn đề………………………………………………. ……… 2
3 Giải pháp và tổ chức thực hiện 3
4. Kiểm nghiệm………………………………………………………… 10
III. KẾT LUẬN ĐỀ XUẤT
1. Kết luận 11
2. Đề xuất ……………………………………………………………… 12
- 14 -