Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong tiết học văn lớp
6, 8 trường Trung học cơ sở Bàu Năng.
1. Vấn đề đặt ra:
Qua việc áp dụng giảng dạy lồng ghép vấn đề môi trường vào
giảng dạy môn Ngữ văn nhiều năm, chúng tôi nhận thấy thái độ
học tập của học sinh đối với môn Ngữ văn còn mang cảm giác
giáo điều, nặng nề. Học sinh chưa thật sự áp dụng những kiến
thức văn học vào môi trường sống nên việc sử dụng phương
pháp dạy học tích cực để lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường
vào môn học, nhằm tạo cơ hội cho các em hiểu biết tổng hợp về
môi trường đang sống, thì sẽ hạn chế thải chất độc hại ra môi
trường không làm ảnh hưởng đất, nguồn nước sinh hoạt và tìm
được hướng giải quyết vấn đề dưới sự hướng dẫn và tổ chức của
giáo viên.
Sự cần thiết của đề tài này là làm thế nào để trong một tiết dạy
Văn tất cả học sinh trong lớp đều nhận thức được tầm quan
trọng của việc bảo vệ môi trường để nâng cao ý thức bảo vệ môi
trường cho bản thân, nhà trường, gia đình và trong công cuộc
xây dựng đất nước hiện nay. Những hiểm hoạ suy thoái môi
trường như trái đất ngày càng nóng lên, ô nhiễm nguồn nước, ô
nhiễm không khí, … đang ngày càng đe doạ cuộc sống củaloài
người. Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của
nhân loại và của quốc gia.Thông qua phương pháp tích hợp lồng
ghép kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường
trong tiết dạy văn nhằm giúp học sinh hiểu được môi trường là
gì? Với việc thực hiện biện pháp này học sinh nhận thức được ý
nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường như
một nguồn lực để sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân,
cộng đồng. Từ đó, học sinh có thái độ và cách ứng xử đúng đắn
trước các vấn đề môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội, xây
dựng quan niệm đúng về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhân

Muốn hướng dẫn học sinh xác định được các yếu tố có liên quan
đến môi trường
trong nội dung văn bảnđạt được hiệu quả cao, giáo viên cần:
. Chủ động trong mọi hoạt động trên lớp.
. Tạo không khí lớp học thân thiện
. Tạo tình huống có vấn đề, hệ thống câu hỏi phù hợp đối tượng
học sinh.
. Tranh ảnh minh họa phải phong phú, phù hợp nội dung, rõ,
đẹp.
. Nêu yêu cầu nhận xét nội dung tranh ảnh và xác định được
vấn đề môi trường
đặt ra trong tranh là gì?
. Giáo viên phải phân loại được các đối tượng học sinhđể có
thể y êu cầu mức
chuẩn bị bài cũ, bài mới cho phù hợp với khả năng từng em. Cơ
bản là phải khuyến khích,
phải kiểm tra việc chuẩn bị ở nhà một cách khoa học và cụ thể.
Bên cạnh đó, giáo viên cần
hướng dẫn, gợi ý cho học sinh tìm hiểu về môi trường tựnhiên
cũng như môi trường xã hội
được lồng ghép vào văn bản.
Tập thể học sinh có những hoạt động đồng bộ, thống nhất theo
sự điều khiển của giáo
viên, tránh các tình huống căng thẳng không cần thiết.
3.2 Đối với học sinh:
Hoạt động tương ứng của học sinh gồm:
+ Nắm được mục đích yêu cầu giải thích, nhận xét nội dung
tranh ảnh.
+ Tìm ra những vấn đề môi trường thông qua gợi ý của giáo
viên.

về môi trường xung quanh được đưa ra trong văn bản. Hoặc
giáo viên cho học sinh tự định
hướng hành động của bản thân về vấn đề môi trường xung
quanh có liên quan đến môi
trường mà các em đã tự tìm hiểu trong văn bản để học sinh có ý
thức sâu sắc và thực hiện
bảo vệ môi trường sống quanh mình tốt hơn.
b. Không tích hợp tràn lan, phải đảm bảo kiến thức cơ bản trong
bài học và
không làm tăng thời gian của bài học:Giáo viên chú ý lồng ghép
giáo dục bảo vệ môi
trường vào các địa chỉ đ ã được qui định và mức độ tích hợp phù
hợp với các nội dung văn
bản. Ngoài ra, tùy nội dung văn bản mà giáo viên tích hợp sao
cho không gượng ép và tràn
lan.
c. Hệ thống câu hỏi phát triển tư duy của học sinh có lồng ghép
giáo dục bảo vệ
môi trường
Hệ thống câu hỏi phù hợp, không gượng ép và cụ thể từ nội
dung văn bản hướng vào
khai thác nội dung môi trường. Đặc biệt là qua đó học sinh hiểu
và có ý thức hành động
bảo vệ môi trường.
Khâu chuẩn bị hệ thống câu hỏi của giáo viên rất quan trọng.
Trong quá trình khai
thác n ội dung văn bản, giáo viên cần chú ý lựa chọn câu hỏi nêu
vấn đề như thế nào để học
sinh vừa nắm bắt được nội dung bài học vừa gợi lên ý thức về
vấn đề môi trường sống, môi

thì sự trực quan bị hạnchế làm giảm đi sự cảm nhận.
đ. Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường phải chú ý đến mức
độ giáo dục ý thức
bảo vệ môi trường
Không phải văn bản nào giáo viên cũng lồng ghép giáo dục bảo
vệ môi trường vào
nội dung bài học như nhau. Khi chuẩn bị bài giảng, giáo viên
cần chú ý đến nội dung văn
bản để lựa chọn mức độ lồng ghép giáo dục môi trường sao cho
phù hợp như mức độ toàn
phần, mức độ bộ phận hay mức độ liên hệ.
Bên cạnh đó, trình độ tiếp thu nhận thức của học sinh cũng
không giống nhau nên
mức độ lồng ghép cũng khác nhau. Nếu là lớp có nhiều học
sinh trung bình, y ếu thì giáo
viên chỉ dừng lại ở mức liên hệ bản thân hoặc liên hệ với địa
phương các em đang sống và
khơi gợi ý thức thực hành bảo vệ môi trường ở học sinh. Ngược
lại, đối với lớp có nhiều
học sinh khá giỏi, dựa vào nội dung văn bản, giáo viên có thể
lựa chọn hai mức độ còn lại
là mức độ toàn phần hay mức độ bộ phận.
e. Tổ chức thực hành ngoại khóa:Ngoài việc thực hiện lồng ghép
ý thức bảo vệ môi
trường vào các tiết học Ngữ văn với các địa chỉ cụ thể, giáo
viên có thể kiểm tra lại nhận
thức của học sinh bằng các hoạt động ngoại khóa như thi đua
giữa các lớp đang phụ trách
giảng dạy về giữ gìn vệ sinh trường lớp, không xả rác bừa bãi,
thực hiện nếp sống văn

tải về thời gian và
nội dung bài học.
5.2 Hiệu quả xã hội: Tạo cho học sinh có ý thức bảo vệ môi
trường từ lớp học đến
nhà trường, từ gia đình đến môi trường xung quanh.
5.3 Về triển vọng áp dụng và triển khai: Đề tài được áp dụng
rộng rãi cho các khối
lớp khác trong trường Trung học cơ sở Bàu Năng. Đồng thời,
khi thực hiện đề tài có hiệu
quả có thể áp dụng ở các trường Trung học cơ sở khác