A. MỞ ĐẦU:
Chúng ta đều biết bảo vệ môi trường là vấn đề mang tính sống còn của
đất nước, là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững,
liên quan chặt chẽ tới sự phát triển kinh tế - xã hội. môi trường còn ảnh
hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất giống nòi. Thông qua giáo dục
môi trường, các em được trang bị những kiến thức cơ bản về các yếu tố
môi trường, vai trò của môi trường đối với con người và tác động con
người đối với môi trường.
Tuy nhiên, việc giáo dục môi trường đôi lúc còn mang tính chung
chung, chưa thực hiện tốt. Việc giáo dục môi trường cần phải thực hiện
thông qua những hoạt động cụ thể hơn, sinh động hơn, tiến tới không chỉ
nâng cao về mặt nhận thức mà còn hình thành các thói quen tốt trong bảo
vệ môi trường cho học sinh. Các em được giáo dục chu đáo, sâu sắc về
bảo vệ môi trường có thể trở thành những tuyên truyền viên trong cộng
đồng về bảo vệ môi trường tại địa phương mình.
Thực trạng môi trường hiện nay đang ngày càng trở thành vấn đề
gay gắt của toàn nhân loại. Ngày nay con người đang phải đối mặt với sự
cạn kiệt của tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường. Do đó bảo vệ
môi trường là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm, vì sự
phát triển bền vững toàn cầu. Con người là một bộ phận của thiên nhiên,
do đó con người sẽ không sống nổi nếu thiếu thiên nhiên. Nói cách khác,
bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta.
Từ những năm gần đây, những dấu hiệu cho thấy nạn suy thoái môi
trường đã ngày một rõ ràng hơn do nhiều nguyên nhân chủ yếu là do tác
động của con người, phải gánh chịu hậu quả do thiên tai gây ra và con
người đã bắt đầu ý thức được về những ảnh hưởng do chính con người gây
1
ra đối với môi trường sống của mình. Chính vì thế, con người cần quan
tâm đến công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt là bảo vệ môi trường trong
thời kỳ công nghiệp hoá- hiện đại hoá. Do đó Bộ giáo dục và đào tạo đã
đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục nhằm tác động quá

B. NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

:
1. Cơ sở lý luận

:
Bảo vệ môi trường hiện nay là một trong nhiều mối quan tâm
mang tính toàn cầu. Ở nước ta, bảo vệ môi trường cũng đang là vấn
đề được quan tâm sâu sắc. Nghị quyết số 41/ NQ-TƯ ngày 15 tháng
11 năm 2004 của Bộ chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi
trường trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước; quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2001 của
Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án: “Đưa các nội dung
bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” và Quyết định số
256/2003/QĐ-TTg ngày 02 tháng 12 năm 2003 của Thủ tướng Chính
phủ về việc phê duyệt Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến
năm 2010 và định hướng đến năm 2020 đã tạo cơ sở pháp lí vững
chắc cho những nỗ lực và quyết tâm bảo vệ môi trường theo định
hướng phát triển một tương lai bền vững của đất nước.
Cụ thể hoá và triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà
nước, ngày 31 tháng 01 năm 2005, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã ra chỉ thị về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi
trường, xác định nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến 2010 cho giáo dục
3
phổ thông là trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường
và bảo vệ môi trường bằng hình thức phù hợp trong các môn học và
thông qua các hoạt động ngoại khoá, xây dựng mô hình nhà trường
xanh-sạch-đẹp.
2. Cơ sở thực tiễn:
Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường

sống hoà đồng với thiên nhiên, quan tâm đến thế giới xung quanh, có thói
quen sống ngăn nắp, vệ sinh phụ thuộc rất nhiều vào nội dung và cách
thức giáo dục của chúng ta. Do đó việc giáo dục bảo vệ môi trường phải
được đưa vào chương trình giáo dục phổ thông, nhằm bồi dưỡng tình yêu
thiên nhiên, những xúc cảm, xây dựng cái thiện trong mỗi con người, hình
thành thói quen, kĩ năng bảo vệ môi trường.
3. Giải pháp và tổ chức thực hiện
a. Giải pháp thực hiện:
Vấn đề giáo dục môi trường là làm cho học sinh có ý thức và phát
triển những kĩ năng cơ bản, tham gia tích cực vào những hoạt động khôi
phục, bảo vệ và giữ gìn môi trường, có ý thức về tầm quan trọng của môi
trường trong sạch đối với sức khoẻ của con người. Qua đó rèn cho học
sinh kĩ năng và hình thành thói quen biết bảo vệ và giữ gìn vệ sinh lớp
học, sân trường…
* Chương trình tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường qua môn
Giáo dục công dân cấp Trung học phổ thông
- Lớp 10: Tích hợp vào các bài:
5
+ Bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
+ Bài 10: Quan niệm về đạo đức
+ Bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân
loại
- Lớp11 : Tích hợp vào các bài:
+ Bài 1: Công dân với sự phát triển kinh tế
+ Bài 4: Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa
+ Bài 11: Chính sách dân số và giải quyết việc làm
+ Bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường
- Lớp 12: Tích hợp vào các bài:
+ Bài 2: Thực hiện pháp luật
+ Bài 7: Công dân với các quyền dân chủ

Nhóm 2: Tại sao sản xuất của cải vật chất là cơ sở tồn tại xã
hội?
Nhóm 3: Tại sao sản xuất của cải vật chất quyết định mọi hoạt
động của xã hội?
Nhóm 4: Sản xuất của cải vật chất có phải là hoạt động trung
tâm của xã hội loài người hay không?
* Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình:
- Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình là phương
pháp sử dụng một câu chuyện có thật hoặc chuyện được viết dựa trên
những trường hợp thường xảy ra trong cuộc sống thực tiễn, để minh
chứng cho một vấn đề hay một số vấn đề.
7
- Cách thực hiện: Các bước nghiên cứu trường hợp điển hình
có thể là:
- Học sinh đọc (hoặc xem, nghe) về trường hợp điển hình.
- Suy nghĩ về nó.
- Thảo luận về trường hợp điển hình theo các câu hỏi
hướng dẫn của giáo viên.
- Ví dụ minh hoạ:
Để giúp học sinh hiểu được thế nào là nếp sống văn hoá ở cộng
đồng dân cư và ý nghĩa của nếp sống đó (Bài 12. Chính sách tài
nguyên và bảo vệ môi trường – GDCD 11), giáo viên có thể cho
học sinh nghiên cứu tập quán Tết trồng cây ở làng quê Việt Nam
hoặc cho học sinh xem các tranh về môi trường, sau đó tổ chức cho
học sinh thảo luận nhanh các câu hỏi:

Học sinh trồng cây gây rừng
+ Qua quan sát tranh, em thấy môi trường Việt Nam như thế
nào?
+ Thực trạng môi trường nước ta hiện nay ra sao? Nguyên

lại hơi lạnh và lất phất mưa, khiến Lan lưỡng lự không biết có nên đi
cùng các bạn không ………”
Nếu là Lan, em sẽ làm gì trong tình huống đó? Vì sao?
* Phương pháp đóng vai:
- Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành,
“làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định.
Đây là phương pháp nhằm giúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn
đề, bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các em vừa thực
hiện hoặc quan sát được.
- Cách thực hiện: Có thể tiến hành đóng vai theo các bước
sau:
- Giáo viên nêu chủ đề, chia nhóm và giao tình huống, yêu cầu
đóng vai cho từng nhóm. Trong đó có quy định rõ thời gian chuẩn bị,
thời gian đóng vai của mỗi nhóm.
- Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai.
- Các nhóm lên đóng vai.
- Lớp thảo luận, nhận xét về cách ứng xử và cảm xúc của các
vai diễn; về ý nghĩa của các cách ứng xử.
- Giáo viên kết luận, định hướng cho học sinh về cách ứng xử
tích cực trong tình huống đã cho.
- Ví dụ minh họa:
Khi dạy bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất
nước – GDCD 12, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh đóng vai
theo các tình huống sau:
Tình huống 1: Trên đường đi học, em phát hiện có mấy người
đang cưa trộm cây trong rừng. Em sẽ làm gì?
10
Tình huống 2: Em cùng bạn đi nhặt củi trên rừng. Thấy một
nhóm người đang săn bắt thú rừng. Trong trường hợp đó em sẽ làm
gì?


: Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục
liên ngành. Vì vậy giáo dục môi trường cần sử dụng nhiều phương
pháp dạy học của các bộ môn, chịu sự chi phối của các phương pháp
đặc trưng bộ môn, nhưng nó cũng có những phương pháp mang tính
đặc thù. Vì vậy ngoài các phương pháp được nêu, giáo dục bảo vệ
môi trường còn có thể vận dụng nhiều phương pháp khác như:
phương pháp tham quan, điều tra, khảo sát, nghiên cứu thực địa;
phương pháp thí nghiệm; phương pháp hoạt động thực tiễn; phương
pháp nêu gương…….
* Chứng minh vấn đề:
12
Đây là tiết dạy bài giáo dục công dân 11 cụ thể của tôi đã đưa ra giải pháp
khoa học: Biện pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Giáo
dục công dân cấp trung học phổ thông:
Bài 12: CHÍNH SÁCH TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Học bài mới
Vấn đề môi trường ở nước ta đã được đảm bảo hay chưa và tình hình
khai thác tài nguyên như thế nào? Đảng và Nhà nước đã có những chính
sách gì để bảo vệ tài nguyên, môi trường, cũng như khai thác và sử dụng
tài nguyên một cách hợp lí? Đó là nội dung của bài học hôm nay…
Hoạt động dạy – học Kiến thức cơ bản
Để học sinh nắm được nội dung mục
tiêu, phương hướng cơ bản của chính
sách TN&BVMT thì giáo viên nêu
khái quát tình hình TN&MT ở nước
ta.
- TNTN đa dạng và phong phú
+ Khoáng sản phong phú (dầu mỏ, sắt,
bô xít, thiếc, than…)

Nhà nước ta đã có những mục tiêu và
phương hướng gì? Giáo viên giúp học
sinh nắm được nội dung đơn vị kiến
thức này bắng việc sử dụng phương
pháp vấn đáp.
Đối với phần này giáo viên chủ yếu
sử dụng phương pháp thuyết trình kết
hợp với đàm thoại để giúp học sinh
hiểu được một số chính sách quan
trọng để bảo vệ môi trường.
? Theo em Đảng và Nhà nước ta đã
đưa ra những mục tiêu gì để bảo vệ tài
nguyên và môi trường?
- Mục tiêu
+ Sử dụng hợp lý tài
nguyên
+ Làm tốt công tác bảo vệ
môi trường
+ Bảo tồn đa dạng sinh
học
+ Từng bước nâng cao chất
lượng môi trường
- Phương hướng
+ Tăng cường công tác
quản lí của nhà nước.
+ Thường xuyên giáo dục,
tuyên truyền ý thức bảo vệ
tài nguyên, môi trường cho
người dân.
14

ngăn chặn ô nhiễm, cải
thiện môi trường, bảo tồn
thiên nhiên.
+ Khai thác, sử dụng hợp
lí, tiết kiệm tài nguyên.
+ Áp dụng khoa học hiện
đại vào khai thác.
3. Trách nhiệm của công
dân đối với chính sách tài
nguyên và bảo vệ môi
trường.
- Tin tưởng, ủng hộ chính
sách và pháp luật của Nhà
nước về tài nguyên, môi
trường.
15
phục tình trạng ô nhiễm môi trường,
cần kiệt tài nguyên?
- Học sinh tiến hành thảo luận nhóm
theo câu hỏi
- Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo
luận
- Đại diện các nhóm trình bày kết quả
- Các nhóm khác nhận xét, bổ xung
(nếu có)
- Giáo viên ghi ý kiến của học sinh lên
bảng sau đó nhận xét, kết luận, kết hợp
chiếu trên màn hình.
Mỗi chúng ta đều có thể bảo vệ môi
trường bằng việc làm thiết thực cụ thể

phục
- Ý thức của con
người kém
- Phong tục tập
quán
-Pháp luật chưa
nghiêm
- Một số nguyên
nhân khác
- Diện tích rừng giảm
- Ô nhiễm môi
trường
- Tuyệt chủng động
vật, thực vật
- Gây sói mòn, rửa
trôi
- Tuyên truyền, giáo
dục người dân
- Khai thác tiết kiệm
- Tăng cường quản lý
của nhà nước
- Mọi người cùng
tham gia chống các
hành vi phá rừng.
c. Kết quả thực hiện:
Qua thời gian tiến hành nghiên cứu từ đầu năm học đến cuối học kỳ
I và từ cuối học kỳ I đến cuối học kỳ II, thông qua các bài kiểm tra 15
phút, một tiết và bài thu hoạch của các tiết ngoại khóa, bài kiểm tra học
kỳ, tôi thấy rằng với việc thực hiện tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
trong môn Giáo dục công dân cấp THPT một cách cụ thể qua từng giai

10 547 192 35,
1 318 58,1 37 6,8 0 0
0 0
11 571 200 35,
0 341 59,7 30 5,3 0 0
0 0
12 578 205 35,
5 348 60,2 25 4,3 0 0
0 0
Như vậy với kết quả trên nếu tiếp tục được thực hiện trong những
năm tới thì tôi nghĩ chất lượng học tập của học sinh sẽ được nâng cao.
d. Đánh giá kết quả của đề tài:
Qua quá trình giảng dạy và nghiên cứu đề tài “Hiệu quả của
việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong môn giáo dục
công dân”, đã thu được kết quả như sau:
- Học sinh đã hiểu được bản chất của môi trường: tính phức tạp,
quan hệ nhiều mặt, nhiều chiều, tính hữu hạn của tài nguyên thiên
nhiên và môi trường.
- Học sinh nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề
môi trường như một nguồn lực để sinh sống, lao động và phát triển của
mỗi cá nhân, cộng đồng, quốc gia và quốc tế. Từ đó có thái độ , tình cảm
18
yêu quý, tôn trọng môi trường – thiên nhiên; có tình yêu quê hương đất
nước, tôn trọng di sản văn hoá; có thái độ thân thiện với môi trường và ý
thức được hành động trước vấn đề môi trường nảy sinh; có ý thức quan
tâm thường xuyên đến môi trường sống của cá nhân, gia đình và cộng
đồng; bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ rừng, bảo vệ đất đai, bảo vệ nguồn
nước, không khí; giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn lao động; ủng
hộ, chủ động tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, phê phán hành vi
gây hại cho môi trường.

sạch sẽ trường, lớp, nơi công cộng và tiêu dùng tiết kiệm, đó chính là
lúc chúng ta đóng góp một phần vào việc cứu nguy cho Trái đất –
Ngôi nhà chung của mọi người hôm nay và cho thế hệ tương lai.
*Bài học kinh nghiệm:
- Tích hợp giáo dục môi trường trong môn Giáo dục công dân là
vấn đề rất quan trọng, cần thực hiện nghiêm túc và có chất lượng. Do
đó để có một giờ dạy tốt, giáo viên phải chuẩn bị chu đáo bài học để
làm sau phải vừa khắc sâu kiến thức vừa có tác dụng giáo dục đạo đức
cho học sinh.
- Môi trường hiện nay đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, nhưng vẫn còn
nhiều người chưa thực sự quan tâm, hay có người chỉ vì lợi ích riêng
mà quên đi trách nhiệm cuộc sống chung của bao người. Vì vậy đòi hỏi
chúng ta phải trang bị cho các em những kiến thức về môi trường.
20
- Bằng sự nổ lực học hỏi và đổi mới phương pháp dạy học và dự giờ
của đồng nghiệp, đã giúp bản thân thành công trong việc lồng ghép môi
trường vào bài dạy
2. Đề xuất.
- Đối với trường học: Vấn đề thiết thực nhất là nhà trường “xanh, sạch,
đẹp” , vận động các em tham gia xây dựng bảo vệ trường, lớp, vườn
trường, vườn hoa, cảnh quan nơi các em ở. Có ý thức bảo vệ và vận động
mọi người cùng bảo vệ môi trường. Đồng thời hình thành ở các em lòng
yêu quê hương đất nước, yêu thích thiên nhiên, có ý thức bảo vệ thiên
nhiên môi trường xung quanh mình.
Hàng tháng, có một buổi cố định cho học sinh ra quân dọn sạch trường
học và các khu vực lân cận.
Đưa chương trình giáo dục về môi trường vào các tiết học chính khóa và
ngoại khóa.
- Trong lĩnh vực giáo dục: Việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường được
tiến hành lồng ghép vào tất cả các môn học, các khối lớp để tất cả các em

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN
VỊ
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2013
Tôi xin cam đoan sáng kiến kinh
nghiện của mình viết, không sao chép
nội dung của người khác.
2223