SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG
NHÓM VÀO TRONG PHÂN MÔN VĂN
HỌC ĐỂ NÂNG CAO
TÍNH TÍCH CỰC CHO HỌC SINH THCS 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Mục tiêu của chương trình THCS là nhấn mạnh tới sự hình thành và phát triển
các năng lực chủ yếu cho HS ,nhằm đáp ứng nhu cầu phát triễn trong thời kì công
nghiệp hóa ,hiện đại hóa của đất nước như năng lực hành động, năng lực thích ứng,
năng lực giao tiếp ,năng lực tự khẳng định Vì thế trong vai trò giảng dạy hiện nay ,
đòi hỏi GV phải phát huy tính tích cực chủ đạo cho HS ,nhất là đối với GV dạy ngữ
văn trong quá trình dạy văn bản , cần phải khắc phục lối dạy một chiều ,GV thuyết
giảng còn HS học thụ động . Ta biết Ngữ văn là môn học đặc thù thỏa mãn những
khát vọng hiểu biết và giáo dục nhân cách cho HS , nó có vị trí đặc biệt quan trọng
trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường THCS Nó rèn luyện cho các em trở
thành những con người có tính độc lập ,có tư duy sáng tạo , có năng lực thực hành
,có tâm hồn nhạy cảm ,biết rung động thẫm mĩ và biết sử dụng tiếng việt như một
công cụ để tư duy và giao tiếp .Hơn nữa ,luật giáo dục đã đặt ra cho ngành GD một
nhiệm vụ quan trọng là đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy .Vì thế đối với
một GV dạy ngữ văn ,tôi đã từng bước áp dụng các phương pháp cải tiến giảng dạy
theo hướng tích cực ,và một trong các phương pháp đó là hình thức hoạt động nhóm.

đi đến một cách hiểu thống nhất khi chiếm lĩnh tác phẩm mà lớp học vẫn trật tự.
Trước hết GV cần chia nhóm nhỏ, có thể một bàn hoặc hai bàn là một nhóm .Nhóm
nhò như vậy rất thuận lợi vì GV theo dõi được sát đối tượng lại dễ phát hiện và nắm
chắc năng lực học tập của các thành viên trong nhóm cũng như những vướng mắc
của HS.Không nên có sự chênh lệch ,mất cân đối giữa các nhóm ,mà mỗi nhóm nên
có các đối tượng giỏi, khá ,tb, yếu kém
c. Hình thức hoạt động của nhóm:
Mỗi nhóm có một nhóm trưởng để ghi lại tất cả ý kiến của các thành viên trong
nhóm ,sau đó cả nhóm sẽ thảo luận ,tổng hợp ,khái quát và đưa ra những kết luận
chung .Việc thảo luận trong từng nhóm cần đạt được mục đích là mọi thành viên
trong nhóm đều hiểu và nắm được cách giải quyết vấn đề,sao cho khi GV hay nhóm
khác kiểm tra thì mọi thành viên trong nhóm đều trả lời được .Trong quá trình thảo
luận ngoài việc trao đổi giữa các thành viên trong nhóm thì các nhóm cũng có thể
trao đổi với nhau và với GV. GV cần theo dõi ,kích thích ,gợi mở suy nghĩ cho các
em, cần khai thác triệt để những ý kiến ở những khía cạnh khác nhau ,phát huy tính

mạnh dạn ,tự tin, sôi nỗi Sau khi các nhóm đã có ý kiến GV yêu cầu một đại diện
bất kì trình bày những ý kiến của nhóm về vấn đề thảo luận ,các nhóm khác bổ sung
,khẳng định ý kiến của nhóm hay đưa ra những ý kiến khác .GV có thể đặt thêm
những tình huống sư phạm thậm chí trái ngược để lôi kéo HS vào cuộc tranh luận sôi
nỗi .Trong thảo luận có thể có nhiều ý kiến khác nhau ,nhưng dưới sự điều khiển của
GV cùng với định hướng của đề cương thì đó cũng là những thông tin xoay quanh
nội dung của chủ đề thảo luận .Trên cơ sở ý kiến của các nhóm ,GV tiến hành loại
bỏ những ý kiến sai ,khái quát và chính xác hóa những kiến thức trong nội dung
chính của chủ đề thảo luận. GV có thể sử dụng các phương pháp bổ trợ như phương
tiện , mô hình hóa nội dung học tập ,tranh ảnh hay tư liệu nhằm làm sáng tỏ thêm.
Trong thảo luận có thể xuất hiện những vấn đề không phù hợp với chủ đề thảo luận
,hoặc ý kiến của HS khác với ý kiến của GV ,GV có thể giải quyết ngay tại buổi thảo
luận ,hoặc ghi chép lại những ý kiến đó và sẽ giải quyết vào một dịp thích hợp .Khi
thảo luận thì tất cả các nhóm nên cùng giải quyết một vấn đề để GV có cơ sở để so

khớp bên trong nào đó giữa nội dung và hình thức ,giữa cái biểu đạt và cái được biểu
đạt Giáo viên cần cho HS thảo luận nhóm để phát hiện và lí giải được sự thống nhất
biện chứng của các mâu thuẩn nầy để thể hiện chủ đề và làm nên giá trị nghệ thuật
cho tác phẩm
+ Câu hỏi để tìm ra những cách cảm, cách hiểu không giống nhau về cùng một
hình tượng ,yếu tố nghệ thuật .một vấn dề phức tạp trong văn bản .Ví dụ khi dạy bài
: Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La - Phông - Ten "ta hỏi " Giữa BUY
PHÔNG và La -Phông - Ten có những nhận xét rất khác nhau về cừu và sói – Tại
sao? Vậy ai đúng ai sai ?
+ Câu hỏi để nhận ra giá trị nghệ thuật độc đáo của hình tượng tác phẩm bằng các
câu hỏi so sánh, đối chiếu : So sánh văn học giúp người học hiểu đầy đủ những góc
cạnh của vấn đề ,nhận ra cái đặc sắc của hình tượng tác phẩm cũng như tài năng của
tác giả . Hơn nữa , biết cảm hiểu tác phẩm bằng con mắt so sánh là biểu hiện của
người đọc có năng lực .Để có kĩ năng so sánh ,yêu cầu HS phải có kĩ năng khái quát,
có kiến thức sâu rộng nhất định . Vd :Khi dạy bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ "ta cho
các em thảo luận " Khát vọng cống hiến của Thanh Hải có gì giống và khác so với
sự cống hiến của anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long .Và

quan niệm sống đó so với quan niệm của những nhà nho xưa như Nguyễn Trãi,
Nguyễn Bĩnh Khiêm như thế nào ?
Như vậy ,tùy từng thời điểm ,từng mức độ thời gian cho phép mà chúng ta có
những câu hỏi thích hợp . Nhưng có thể nói rằng với một tiết dạy văn bản thì phần
tổng kết và luyện tập là những thời điểm rất thích hợp cho tổ chức hoạt động nhóm .
Sinh hoạt nhóm trong giờ ngữ văn nói chung và trong phân môn văn học nói riêng
có nhiều ưu điểm ,song cũng có những nguyên tắc gắn với đặc trưng bộ môn và
nhiều yêu cầu ,điều kiện cụ thể khác . Cho nên chúng ta cố gắng suy nghĩ ,tổ chức
như thế nào để hoạt động nhóm thực sự có hiệu quả .
3. Kết quả:
Với hình thức sinh hoạt nhóm đã tạo được sự giao lưu gần gũi, cởi mở giữa HS và
GV .GV lại dễ dàng thu nhận được những thông tin phản hồi từ HS .Từ đó GV có