Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
LỜI NÓI ĐẦU
Trong công cuộc đổi mới cải cách nền kinh tế từ nền kinh tế tập trung
bao cấp sang nền kinh tế thị trường cùng hoà nhập với nền kinh tế trong khu
vực và nền kinh tế Thế Giới. Tiền lương là một trong những vấn đề khó khăn
và phức tạp, luôn luôn thay đổi để phù hợp với cơ chế thị trường, đồng thời là
nguồn tái tạo sức lao động và đáp ứng nhu cầu đời sống vật chất và tinh thần
của người lao động. Nếu giải quyết tốt mối quan hệ tiền lương giữa người lao
động và người sử dụng lao động thì sẽ thúc đẩy được sản xuất phát triển
khuyến khích được người lao động hăng say lao động sản xuất, phát huy sáng
kiến cải tiến kỹ thuật, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho doanh nghiệp. Để có
thể tồn tại và phát triển trước những cạnh tranh gay gắt của thị trường, doanh
nghiệp phải đổi mới và lựa chọn cho mình các hình thức trả lương sao cho
phù hợp với từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế xã hội.
Nhà máy xi măng Lam Thạch thuộc Công ty cổ phần xi măng và xây
dung Quảng Ninh nơi em đang thực tập được khởi công và chính thức đi vào
hoạt động từ tháng 9/1997. Cũng như nhiều doanh nghiệp sản xuất kinh
doanh khác tiền lương luôn là vấn đề cần phải đổi mới và hoàn thiện cho phù
hợp với điều kiện thực tế. Sau một thời gian thực tập tìm hiểu nghiên cứu và
tham khảo ý kiến của cán bộ công nhân viên nhà máy, đặc biệt là cán bộ
phòng tổ chức lao động tiền lương. Em thấy các hình thức trả mà nhà máy
đang áp dụng còn có một số hạn chế cần phải hoàn thiện.
Bằng những kiến thức đã được trang bị trong quá trình học tập tại
trường cùng với sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình của thầy giáo PGS - TS. Trần
Xuân Cầu - giảng viên trường ĐHKTQD và các cán bộ nhân viên phòng tổ
chức lao động tiền lương và một số phòng ban nhà máy em đã lựa chọn
chuyên đề tốt nghiệp đề tài về: “Hoàn thiện các hình thức trả lương tại nhà
1
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
1
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

khoản thuế, khoản đóng góp, khoản nộp theo quy định.
(- TS. Nguyễn Tiệp, TS. Lê Thanh Hà Trường- Giáo trình tiền lương
tiên công - Cao đẳng lao động xã hội ).
2. Sự cần thiết phải hoàn thiện các hình thức trả lương cho người lao động
trong doanh nghiệp:
Việc tính toán và trả công lao động là một vấn đề phức tạp gây tranh cãi
và thường xuyên phải điêù chỉnh, sửa đổi sao cho hợp với từng thời kỳ phát
triển của doanh nghiệp. Bởi không có chế độ tiền lương nào hoàn hảo, thoả
mãn được cùng hai lợi ích của người lao động và người sử dụng lao động.
Người lao động luôn muốn hưởng lương cao đáp ứng nhu cầu cuộc sống
nhưng công việc lại phải nhàn hạ, điều kiện làm việc phải thuận lợi. Ngược lại
người sử dụng lao động lại muốn khai thác và tận dụng tối đa khả năng của
người lao động, nhưng lại muốn bỏ ra phần chi phí sử dụng lao động thấp
5
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
nhất có thể được. Do đó nhà nước phải luôn luôn sửa đổi, bổ xung, ban hành
chế độ tiền lương mới để doanh nghiệp vận dụng, trả lương tương xứng cho
người lao động, dung hoà giữa hai lợi ích của người sử dụng lao động và
người lao động.
Trong nền kinh tế sản xuất hàng hoá, mỗi ngành, mỗi doanh nghiệp có
những đặc thù riêng trong sản xuất kinh doanh và cũng có những hình thức trả
lương khác nhau sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp
mình. Tuy nhiên cũng không thể tránh khỏi những tồn tại trong công tác xây
dựng đơn giá tiền lương và lựa chọn hình thức trả lương cho ngưòi lao động.
Do đó các doanh nghiệp luôn mong muốn khắc phục những tồn tại và hoàn
thiện các hình thức trả lương cho đơn vị mình với mục đích:
Phát huy tiềm năng trong mỗi cán bộ công nhân viên, kích thích,
khuyến khích họ làm việc tận tụy có năng suất, chất lượng và hiệu quả, mang

Trong đó:
TL
TG
:Tiền

lương thời gian
ML: Mức lươngứng với các bậc lương trong thang lương, bảng lương.
T
LVTT
: Thời gian làm việc thực tế.
- Đối tương áp dụng:
+ Công chức viên chức.
+ Sĩ quan quân nhân chuyên nghiệp thuộc lực lượng vũ trang.
+ Những người làm công tác quản lí, chuyên môn kĩ thuật nghiệp vụ
trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh.
+ Công nhân sản xuất chỉ nên áp dụng ở những bộ phận không thể tiến
hành định mức một cách chặt chẽ và chính xác hoặc vì tính chất hạn chế do
việc trả công theo sản phẩm sẽ không đảm bảo được chất lượng sản phẩm,
không đem lại hiệu quả thiết thực.
- Điều kiện áp dụng:
+ Phải thực hiện chấm công cho người lao động chính xác.
+ Phải đánh giá chính xác mức độ phức tạp cuả công việc.
Trong thực tế trả lương thời gian có 2 chế độ: Chế độ trả lương thời
gian giản đơn và chế độ trả lương thời gian có thưởng.
9
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
9
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
1.1 . Trả lương theo thời gian giản đơn: ( giờ, ngày, tháng...)
- Khái niệm:

tháng của công nhân viên chức. (TS. Nguyễn Tiệp, TS. Lê Thanh Hà Trường-
Giáo trình tiền lương tiên công - Cao đẳng lao động xã hội ).
- Đối tượng áp dụng:
Chủ yếu áp dụng đối với công nhân viên chức làm việc trong khu vực
nhà nước.
- Công thức tính: ML tháng = ML
CB,CV
+ Các khoản phụ cấp (nếu có)
- Ưu, nhược điểm:
11
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
11
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
+ Ưu điểm: Đơn giản, dễ tính.
+ Nhược điểm: Còn mang tính bình quân, chưa gắn tiền lương với
hiệu suất công tác của từng người.
1.1.2. Chế độ trả lương ngày:
- Khái niệm:
Chế độ trả lương ngày là chế độ tiền lương tính theo mức lương cấp
bậc, chức vụ và số ngày làm việc thực tế.
- Đối tượng áp dụng:
Công nhân viên chức trong các cơ quan đơn vị có thể chấm công và
hạch toán ngày công chính xác cho từng cán bộ công nhân viên.
- Công thức tính:
ML
Ngày
= MLtháng / Ngày chế độ trong tháng
Tiền lương của người lao động được tính theo công thức sau:
Tiền lương = ML
Ngày

Theo hình thức này thì tiền lương người lao động nhận được gồm tiền
lương thời gian giản đơn và một khoản tiền thưởng khi đạt được những chỉ
tiêu về số lượng hoặc chất lượng đã quy định như: nâng cao năng suất lao
động, chất lượng sản phẩm, tiết kiệm vật tư hoặc hoàn thành xuất sắc nhiệm
vụ được giao...
- Đối tượng áp dụng:
Hình thức này chủ yếu áp dụng đối với công nhân phụ, làm việc phục
vụ như công nhân sửa chữa, điều chỉnh thiết bị... Ngoài ra còn áp dụng cho
công nhân chính làm việc ở những khâu sản xuất có trình độ cơ khí hoá cao,
tự động hoá hoặc những công việc tuyệt đối phải đảm bảo chất lượng.
- Công thức tính:
TL
TG
= ML x T
LVTT
+ Tiền thưởng
- Ưu điểm: Chế độ trả lương này phản ánh trình độ thành tích công tác
thông qua các chỉ tiêu xét thưởng đã đạt được. Do vậy khuyến khích người
lao động quan tâm đến trách nhiệm và kết quả công tác của mình. Do đó cùng
với ảnh hưởng của tiến bộ khoa học kỹ thuật chế độ tiền lương này ngày càng
được mở rộng hơn.
15
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
15
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
(TS. Nguyễn Tiệp, TS. Lê Thanh Hà Trường- Giáo trình tiền lương tiên
công - Cao đẳng lao động xã hội ).
2. Trả lương theo sản phẩm.
- Khái niệm:
Hình thức trả lương sản phẩm là hình thức trả lương căn cứ vào số

Đ
g
i: Đơn giá tiền lương một sản phẩm loại i.
i: Số loại sản phẩm i.
- Ưu, nhược điểm:
+ Ưu điểm nổi bật của chế độ này là: Kết hợp được mối quan hệ giữa
tiền công và kết quả lao động của họ được thể hiện rõ ràng làm cho quyền lợi
và trách nhiệm của người lao động gắn chặt với nhau do đó kích thích công
nhân cố gắng nâng cao trình độ chuyên môn, nâng cao năng suất lao động.
17
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
17
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Đồng thời hình thức này cũng dễ hiểu nên công nhân có thể tính được số tiền
nhận được khi hoàn thành nhiệm vụ sản xuất.
+ Nhược điểm: Tuy nhiên chế độ lương này còn làm cho người lao
động dễ chạy theo số lượng mà coi nhẹ chất lượng sản phẩm, ít quan tâm đến
việc sử dụng tốt máy móc thiết bị và nguyên vật liệu, ít quan tâm chăm lo đến
công việc của tập thể.
2.1. Chế độ trả lương theo sản phẩm trực tiếp cá nhân:
- Khái niệm:
Là chế độ trả lương cho công nhân căn cứ vào số lượng sản phẩm hay
chi tiết sản phẩm đảm bảo chất lượng quy định và đơn giá tiền lương cố định.
- Đối tượng áp dụng:
Chế độ trả lương này được áp dụng rộng rãi với người trực tiếp sản
xuất trong điều kiện quá trình sản xuất của họ mang tính độc lập tương đối,
công việc có định mức thời gian, có thể thống kê, kiểm tra nghiệm thu sản
phẩm một cách cụ thể và riêng biệt.
- Công thức tính:
TL

- Đối tượng áp dụng:
Chế độ trả lương này áp dụng để trả cho một nhóm lao động thường áp
dụng đối với những công việc đòi hỏi tập thể công nhân cùng thực hiện, có
định mức thời gian dài, khó xác định kết quả của từng cá nhân.
- Công thức tính đơn giá tiền lương:
ĐG =
∑
=
n
i 1
( L
CBCV
+ PC) x M
TG
Hoặc: ĐG =
∑
=
n
i 1
(L
CBCV
+ PC )/ M
SL
- Tiền lương sản phẩm tập thể:
TL
SP
= ĐG x Q
Sau khi xác định được tiền lương cho tập thể thì tiến hành chia lương
cho từng công nhân. Tuỳ theo tính chất công việc mà doanh nghiệp có thể lựa
chọn một trong hai phương pháp chia lương sau:

tiền lương đã cấp bậc của mỗi người.
TL
SP CNi
= H
đc
x TL
TGTT CNi
* Phương pháp chia lương theo bình điểm và hệ số lương:
- Bước 1: Tính điểm quy đổi của từng công nhân.
Điểm quy đổi = Điểm được bình x HSL cấp
của từng CN của từng CN bậc CN của họ
- Bước 2. Tính tiền lương sản phẩm cho một điểm quy đổi:
TL
SP 1 điểm quy đổi
= TL
SP của nhóm
/ Điểm quy đổi của nhóm
- Bước 3: Tính tiền lương sản phẩm của từng người:
TL
SP CNi
= TL
SP 1 điểm quy đổi
x Điểm quy đổi của một CN
- Ưu, nhược điểm:
+ Ưu điểm: Hình thức này khuyến khích công nhân trong tổ, nhóm
nâng cao trách nhiệm trước tập thể, quan tâm đến kết quả của tổ, đồng thời
quan tâm đến nhau hơn để giúp nhau cùng hoàn thành công việc, khuyến
khích các tổ lao động làm việc theo mô hình tổ chức lao động theo tổ tự quản.
+ Nhược điểm: Sản lượng của mỗi công nhân không trực tiếp quyết
định tiền công của họ nên ít kích thích công nhân nâng cao năng suất cá

SP
= ĐG
P
x Q
Trong đó:
TL
SP
: Tiền lương thực tế của công nhân phụ.
ĐG
P
: Đơn giá tiền lương phục vụ.
Q : Sản lượng thực hiện trong tháng của công nhân chính.
Ngoài ra: Tiền lương thực tế của công nhân phục vụ còn được tính theo công
thức:
L =
Đ
g
x L x I
n
M
Trong đó:
I
n
: Là chỉ số hoàn thành năng xuất lao động của công nhân
chính
- Ưu, nhược điểm:
25
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
25
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Trong đó:
TL
lt
: Tổng tiền lương trả theo sản phẩm luỹ tiến.
Đ
g
: Đơn giá cố địng tính theo sản phẩm.
Q
1
: Sản lượng sản phẩm thực tế hoàn thành.
Q
0
: Sản lượng đạt được mức khởi điểm.
k: Tỷ lệ tăng thêm để có được đơn giá luỹ tiến.
- Ưu, nhược điểm:
+ Ưu điểm của hình thức tiền lương này: Là khuyến khích công nhân
tăng nhanh số lượng sản phẩm, làm cho tốc độ tăng năng suất lao động nên
phạm vi áp dụng chỉ đối với khâu chủ yếu của dây chuyền hoặc vào những
27
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
27
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
thời điểm nhu cầu thị trường về loại sản phẩm đó rất lớn hoặc vào thời điểm
có nguy cơ không hoàn thành hợp đồng kinh tế.
+ Nhược điểm: áp dụng chế độ này rễ làm cho tốc độ tăng tiền lương
lớn hơn tốc độ tăng năng xuất lao động của những khâu áp dụng trả lương luỹ
tiến.
2.5. Chế độ trả lương khoán.
- Khái niệm:
Là chế độ trả lương cho một người hay một tập thể công nhân căn cứ

công nhân nhận khoán.
2.6. Chế độ trả lương sản phẩm có thưởng.
- Khái niêm:
Là chế độ trả lương theo sản phẩm kết hợp với các hình thức tiền
thưởng nếu công nhân đạt được các tiêu chuẩn thưởng quy định.
29
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
29
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
- Đối tượng áp dụng:
Đối với công nhân làm lương sản phẩm mà công việc có yêu cầu đòi
hỏi thực sự để góp phần vào việc hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu kế hoạch
của đơn vị.
Công thức tính:
L
SPt
= L +
L
(m.h)
100
Trong đó:
TL
SPt
: Tiền lương sản phẩm có thưởng.
L: Tiền lương trả theo đơn giá cố định.
m: Tỷ lệ % tiền thưởng.
h: Tỷ lệ % hoàn thành vựơt mức sản lưọng được tính thưởng.
- Ưu, nhược điểm:
+ Ưu điểm: Khuyến khích người lao động tích cực học hỏi làm việc,
tích luỹ kinh nghiệm để hoàn thành vượt mức sản lượng.

Giấy đăng kí kinh doanh số: 112 478 do Sở kế hoạch và đầu tư cấp
ngày 14/04/1998.
33
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
33
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
2. Cơ cấu tổ chức của Nhà máy xi măng Lam Thạch .
Cơ cấu tổ chức Nhà máy xi măng Lam Thạch theo mô hình trực tuyến
chức năng, tổ chức sản xuất theo hình thức chuyên môn hoá sản xuất các cung
đoạn (các phân xưởng sản xuất).
Sơ đồ bộ máy tổ chức Nhà máy xi măng Lam Thạch
GIÁM ĐỐC
NHÀ MÁY
PHÓ GIÁM ĐỐC
Phòng kĩ thuật cơ điện an toàn
Phòng TC HC tổng hợp
Phân xưởng Cơ điện
Phân xưởng Nguyên liệu
Phân xưởng Lò nung
Phân xưởng Thành phẩm
Phòng kĩ thuật công nghệ KCS

(Nguồn: Phòng tổ chức hành chính tổng hợp nhà máy)
35
SV: Phạm Văn Trung Lớp: QTNL – K7
35
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
* Giám đốc nhà máy là người đại diện pháp nhân của nhà máy, chịu
trách nhiệm cao nhất về tất cả các quyết đinh SXKD của mình trước pháp luật
và trước Giám đốc công ty.

tạo ra xi măng đóng bao đảm bảo chất lượng, phân loại sản phẩm nhập kho
nhà máy.
* Phân xưởng cơ điện: Có nhiệm vụ quản lí hệ thống điện nước, xe,
máy, thông tin cung cấp phục vụ cho toàn bộ nhà máy. Thực hiện công tác
bảo dưỡng sửa chữa, lắp đặt các thiết bị máy móc đảm bảo cho công tác sản
xuất xi măng được diễn ra liên tục thông suốt.
3. Quy trình công nghệ sản xuất xi măng Nhà máy xi măng Lam Thạch.
SƠ ĐỒ CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT XI MĂNG NHÀ MÁY XI MĂNG LA