1
LỜI MỞ ĐẦU

Văn hố là một sản phẩm do con người tạo nên, nó khơng do một cá nhân
mà do cả một cộng đồng, tập thể người. Tương ứng với mỗi một thời kỳ phát
triển của lồi người là một nền văn hố tập trung riêng. Đồng thời văn hố tự
đánh giá phần nào sự phát triển của văn minh nhân loại và ngày nay văn hố còn
là một yếu tố cấu thành thúc đẩy động cơ đi du lịch. Mỗi một quốc gia và một
dân tộc có những nét đặc trưng văn hố riêng do vậy để hiểu biết, giao lưu tìm
hiểu và thưởng thức buộc con người phải có hoạt động đi du lịch và thơng qua
du lịch cảm thấy gần gũi thân thiết với nhau hơn.
Ở Việt Nam bắt đầu từ nền văn hố đất nước trải dài theo thời gian thơng
qua năm tháng đã tích lũy được một kho tàng văn hố lớn và nó ngày càng có
sức thu hút sự quan tâm chú ý của mọi người ở các quốc gia khác nhau. Hơn bất
cứ một ngành nào du lịch ngày càng có mối quan hệ mật thiết với văn hố. Văn
hố khơng chỉ là động lực của sự phát triển mà còn được gọi là điểm tựa, là nền
tảng cho sự phát triển bền vững. Văn hố du lịch đang trở thành xu thế chủ đạo
trong chiến lược phát triển của ngành du lịch thế giới. Trong Nghị quyết đại hội
Đảng lần thứ VIII đã nêu rõ "Phát triển du lịch tương xứng với tiềm năng du lịch
to lớn của đất nước theo hướng du lịch văn hố sinh thái, mơi trường xây dựng
các chương trình và các điểm hấp dẫn du lịch về văn hố, di tích lịch sử và danh
lam thắng cảnh.
Hà Nội được coi là cái nơi văn hố của cả nước, nơi tập trung nhiều giá trị
văn hố gồm cả văn hố vật chất và văn hố tinh thần, có sức thu hút lơi cuốn
ngày càng nhiều khách du lịch.
Để phát triển du lịch khơng một quốc gia nào trên thế giới lại khơng coi
trọng sự phát triển của du lịch văn hố bởi vì du lịch văn hố là một loại hình du
lịch có nhiều ưu điểm khơng phụ thuộc vào thời tiết có thể phát triển quanh
năm. Nguồn thu từ du lịch văn hóa là nguồn thu ổn định với mức tăng trưởng
ngày càng lớn nó giúp con người hiểu biết sâu sắc về thế giới xung quanh. Điều

những vùng đất mới, tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế, chế độ xã
hội, cuộc sống và phong tục tập qn của địa phương đất nước đến du lịch hoặc
là kết hợp với những mục đích khác nữa.
Du lịch văn hố vừa là phương tiện, vừa là mục đích của kinh doanh du
lịch. Du lịch văn hố nhằm chuyển hố các giá trị văn hố. Các giá trị vật chất
cũng như tinh thần cho hoạt động du lịch. Du lịch văn hố là phương thức hấp
dẫn vì nó giải quyết những nhu cầu về cảm thụ cảnh quan của quốc gia và du
lịch văn hố thường để dành cho những du khách có trình độ cao trong xã hội.
Du lịch văn hố được xem là tổng thể của Du lịch - xem đó là một hiện
tượng văn hố nhằm thu hút khách ở các điểm du lịch phải mang tính văn hố.
Tuỳ theo các tiêu thức khác nhau mà người ta có thể chia du lịch văn hố ra
nhiều loại.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

4
+ Du lch tỡm hiu bn sc vn hoỏ: Khỏch i tỡm hiu cỏc nn vn hoỏ l
ch yu. Mc ớch chuyn i mang tớnh cht kho cu nghiờn cu. i tng
khỏch ch yu l cỏc nh nghiờn cu, hc sinh, sinh viờn.
+ Du lch tham quan vn hoỏ: õy l loi hỡnh du lch ph bin nht du
khỏch thng kt hp gia tham quan. Vi nghiờn cu tỡm hiu vn hoỏ trong
mt chuyn i. i tng tham gia vo loi hỡnh du lch ny rt phong phỳ, bờn
cnh nhng khỏch va kt hp i tham quan va nghiờn cu cũn cú nhng
khỏch ch chiờm ngng bit, tho món s tỡm hoc cú th theo tro
lu... Do vy trong mt chuyn du lch du khỏch thng i n nhiu im du
lch, trong ú va cú nhng im du lch vn hoỏ, va cú nhng im du lch
nỳi, du lch bin, du lch dó ngoi, sn bn... i tng khỏch l nhng ngi a
phiờu lu mo him, thớch tỡm cm giỏc mi v ch yu l nhng ngi tr tui.
+ Du lch kt hp gia thm quan vn hoỏ vi cỏc mc ớch khỏc. Mc
ớch chớnh ca khỏch l trong chuyn i nhm thc hin cụng tỏc hoc ngh
nghip no ú v cú kt hp vi tham quan vn hoỏ. i tng ca loi hỡnh ny

thư ký Unesco đã nói "Cần phải giữ gìn cho được mọi giá trị văn hố dân tộc,
một cộng đồng người, thậm chí một cá thể là những điều khơng thể thay thế
được".
Trên thế giới ngày nay đang phát triển nhiều loại hình du lịch như du lịch
hồi cổ, du lịch tìm cái mới, du lịch tìm hiểu phong tục nhưng du lịch kiểu nào,
ở đây, đến nước nghèo hay nước cơng nghiệp phát triển du lịch bao giờ cũng
gắn liền với văn hố, với bản sắc của mỗi quốc gia ln đầy ắp giá trị. Vì văn
hố là yếu tố tiềm ẩn hố thân trong hoạt động du lịch và hoạt động du lịch trước
hết là hoạt động nhằm đi tìm các giá trị văn hố dân tộc và nhân loại để thưởng
thức, khám phá, hưởng thụ và sáng tạo. Ta có thể khẳng định rằng du lịch khơng
thể tự mình phát triển được nếu khơng dựa trên một nền tảng văn hố và ngược
lại nhờ có du lịch mà các dân tộc hiểu biết được những thành tựu rực rỡ của nền
văn hố nhân loại, tạo ra những điều kiện cần thiết cho sự xích lại gần nhau giữa
các nền văn hố nhằm làm cho các dân tộc ngày càng hiểu rõ nhau hơn. Nhưng
du lịch khơng chỉ dừng lại ở sự thưởng ngoạn cảnh đẹp thiên nhiên, ngắm nhìn
các cơng trình văn hố, tìm hiểu các di tích lịch sử để cảm thụ mà du lịch còn là
một hoạt động khám phá sáng tạo theo quy luật của cái đẹp.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

6
Du lch v vn hoỏ l hai khỏi nim khỏc nhau nhng li ng nht trong
mi khỏt vng ca mi con ngi. Lch s phỏt trin du lch t xa n nay ó
cho thy nh du lch m con ngi ó khỏm phỏ ra nhiu iu mi m v ó
chuyn hoỏ khỏ nhiu giỏ tr vn hoỏ thnh sn phm du lch hp dn. Nh vy
du lch l mt nhu cu khụng th thiu c ca con ngi trong quỏ trỡnh hiu
bit hng th v sỏng to. S úng gúp cho quỏ trỡnh tng trng kinh t
cho s phỏt trin ngun thu t du lch cú nguyờn nhõn t nhu cu ny - du lch
phỏt trin khụng tỏch ri nhu cu hiu bit, khỏm phỏ, sỏng to. Theo c trng
ca vn hoỏ trờn c s bit ỏnh thc cỏc giỏ tr vn hoỏ ca dõn tc, bit xem
cỏc di sn vn hoỏ, di tớch lch s... S phỏt trin ca du lch H Ni, cng nh

II. MỐI QUAN HỆ GIỮA DU LỊCH VĂN HỐ VỚI Q TRÌNH
CƠNG NGHIỆP HỐ - HIỆN ĐẠI HỐ
1. Điều kiện để phát triển du lịch văn hố
Kinh doanh du lịch là một loại hình kinh doanh cao cấp khơng thể tách rời
văn hố vì xét cho cùng du lịch là hoạt động văn hố. Văn hố là nhu cầu thiết
yếu trong đời sống xã hội đồng thời nó cũng là nhu cầu đặc trưng của con người
khi đi du lịch do vậy văn hố là yếu tố quyết định tính hấp dẫn của sản phẩm du
lịch vì nó giải quyết nhu cầu về nhận thức và thẩm mỹ. Có nghĩa là đến điểm du
lịch nếu đi phải có cái gì cho người ta xem và ngược lại.
Xét về hai khía cạnh: người đi du lịch và những nhà kinh doanh đi du lịch
để phát triển du lịch văn hố thì yếu tố đó là tài ngun văn hố bởi vì:
* Khách du lịch: với ước muốn tìm tòi, hiểu biết thêm về những giá trị
văn hố tinh thần của một dân tộc, một vùng, một địa phương nào đó và do vậy
họ sẽ đến với du lịch văn hố. Du lịch văn hố chỉ có thể phát triển ở một vùng,
một địa phương, một đất nước nếu ở đó có tài ngun văn hố phong phú, đa
dạng, độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc... cùng kết hợp với một số yếu tố khác
tạo nên những địa điểm du lịch văn hố đầy hấp dẫn, cuốn hút. Chính những yếu
tố đó đã đưa khách du lịch tìm đến những nơi có tài ngun văn hố, lơi cuốn và
do đó tài ngun văn hố là yếu tố quan trọng nhất đối với lưu lượng đi du lịch
văn hố ngày càng tăng của khách du lịch.
* Nhà kinh doanh: mục đích của những nhà kinh doanh du lịch là làm sao
thu hút được nhiều khách tham quan, vui chơi giải trí, tìm hiểu về các lĩnh vực
văn hố... để từ đó có được doanh thu cao lợi nhuận lớn. Muốn đạt được mục
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

8
đích đó để phục vụ khách du lịch đến tham quan tìm hiểu thì điều kiện đầu tiên
là phải có tài ngun du lịch thì mới có thể kinh doanh du lịch được. Khi có tài
ngun du lịch thì khách mới có thể thu hút được lợi nhuận từ đây ngành du lịch
cũng vì vậy mà phát triển hơn.

tệ cho đất nước và đẩy mạnh cán cân thanh tốn quốc tế: thơng qua việc tiêu
dùng của du khách người ta có thể thực hiện xuất khẩu tại chỗ "xuất khẩu" bằng
con đường du lịch là xuất khẩu đa số các dịch vụ (dịch vụ lưu trú, dịch vụ bổ
sung, trung gian...) đó là những điều ngoại thương khơng thể làm được. Hơn nữa
thơng qua du lịch ta có thể thực hiện xuất khẩu những ngun liệu và hàng hố
vật khó xuất khẩu qua con đường ngoại thương như hàng ăn uống, hoa quả hàng
lưu niệm... mà nếu muốn xuất khẩu qua con đường ngoại thương đòi hỏi phải
đầu tư nhiều chi phí cho đóng góp, bảo quản, vận chuyển.
c) Phát triển du lịch văn hố góp phần mở rộng và củng cố các mối quan
hệ quốc tế, tăng cường tình hữu nghị giữa các dân tộc, củng cố nền hồ bình thế
giới. Thơng qua sự giao lưu văn hố giữa các vùng các quốc gia tạo sự thúc đẩy
nền văn hố thế giới phát triển.
d) Du lịch văn hố phát triển giúp cho các quốc gia giảm bớt sự căng
thẳng của các trung tâm đơ thị hố cho cơng nghiệp mang lại, giảm bớt sự ơ
nhiễm mơi trường trong đơ thị.
e) Sự phát triển du lịch văn hố có ý nghĩa lớn đối với việc góp phần khai
thác bảo tồn các di sản văn hố dân tộc, bảo vệ và phát triển mơi trường tự nhiên
xã hội, trong q trình CNH-HĐH.
h) Du lịch văn hố là một loại hình có thể phát triển quanh năm, đó là một
lợi thế lớn cho các nhà kinh doanh du lịch bởi vì họ sẽ tiết kiệm được chi phí về
cơ sở vật chất kỹ thuật đảm bảo chất lượng phục vụ và chất lượng đội ngũ lao
động tuỳ thuộc vào điều kiện hồn cảnh của từng địa điểm du lịch mà sự phát
triển du lịch nói chung và cụ thể là sự phát triển du lịch văn hố sẽ tác động tiêu
cực đến đời sống kinh tế từng vùng - đất nước du lịch.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

10
CHƯƠNG II
TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH
VĂN HỐ Ở HÀ NỘI

.
Với vị trí địa lý và địa thế tự nhiên của mình, Hà Nội đã sớm có một vai
trò đặc biệt trong sự hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam. Từ một
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

11
nghỡn nm nay H Ni ó c ụng cha ta chn lm th ụ. Trong "chiu di
ụ" ca Lý Cụng Un vit vo nm Canh Tut (1010) ó nhn xột v thnh i
La (H Ni ngy nay) nh sau: "... Thnh i La nm trung tõm ca tri t
cú cỏc hỡnh th nh h phc rng chu ỳng cỏc v trớ bn phng ụng, Tõy,
Nam, Bc, trc mt v sau lng u cú s thun tin ca sụng nỳi. t y rng
m bng phng, cao rỏo m sỏng sa, dõn c khụng phi cỏi nn ti tm, m
thp, muụn vt cc k giu thnh, ụng vui. Xem khp t Vit, ú l ch danh
thng, tht l ụ hi trng yu bn phng sum hp v l ụ thnh bc nht
ỏng t lm kinh s cho muụn i...".
T ú n nay H Ni luụn l trung tõm chớnh tr, kinh t vn hoỏ xó hi
ca c nc. õy cng chớnh l tim nng cho H Ni tr thnh trung tõm du
lch hng u ca nc ta.
* H Ni - v trớ u mi giao thụng quan trng
Vi v trớ trung tõm kinh t chớnh tr ca c nc v vi v trớ thun li
trung tõm chõu th Bc B, H Ni ó tr thnh trung tõm u mi cỏc h thng
mng li giao thụng: ng b, ng st, ng khụng t H Ni to i cỏc
min ca t nc, cũn ni tip nc ta vi cỏc nc lỏng ging v th gii.
Do u mi giao thụng quan trng nh vy, khỏch du lch quc t cú th
t tuyn ng khụng, qua ca khu Ni Bi v dng chõn H Ni la
chn cỏc phng tin giao thụng phự hp vi cỏc chng trỡnh hp dn ca
chuyn i.
Trong vũng bỏn kớnh xp x 60-80 km, khỏch du lch cú th n n
Hựng, Tam o (Vnh Phỳ), H i Ni, Ba Vỡ, cỏc lng quan h H Bc,
Cụn Sn - Kip Bc (Hi Dng), Hoa L - Cỳc Phng - Nh th ỏ Ninh

ta... Chùa Kim Liên được coi là ngơi chùa đẹp nhất Hà Nội.
- Chùa Trấn Quốc: Có thể coi đây là ngơi chùa vào loại cổ nhất nước ta,
vì tương truyền là có từ thời Lý Nam Đế (544-548). Chùa còn giữ được lối kiến
trúc độc đáo khác với nhiều chùa, phía trước là nhà Bắc Đường, rồi đến nhà
Tam Bảo, phía sau mới là hai dãy hành lang thập điện và gác chng. Trong
chùa có một số tượng đẹp, đáng chú ý là pho tượng Thích Ca nhập niết bàn bằng
gỗ thếp vàng. Chùa cũng có nhiều bia, cổ nhất là tấm bia dựng năm 1639 do
trạng ngun Nguyễn Xn Chinh soạn, nội dung ghi lại lịch sử xây dựng chùa.
- Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 để
làm nơi biểu dương cho Nho giáo. Sáu năm sau (1076) xây nhà Quốc Tử giám ở
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

13
kề sát Văn Miếu, ban đầu là nơi học của các hồng tử sau mở rộng thu nhận cả
những học trò giỏi trong cả nước. Ngày nay, ở đây được dùng làm nơi trưng bày
chun đề về cổ sử của Thủ Đơ.
Du khách tới đây khơng chỉ tiếp xúc với một di tích văn hố giáo dục có
đủ 900 tuổi mà còn được giới thiệu thêm về lịch sử hình thành của Thăng Long -
Đơng Đơ - Hà Nội.
- Di tích thành cổ Hà Nội: Thăng Long là kinh đơ từ năm 1010, vua Lý
Thái Tổ đã xây thành trải qua các đời Trần, Hồ, Lê sơ, Mạc, Lê Trung Hưng,
Tây Sơn đều sử dụng thành này. Năm 1803, vua Gia Long nhà Nguyễn cho lệnh
phá thành này, xây thành mới. Do đó, vị trí thành Thăng Long từ đời Lý (thế kỷ
11) đến đầu nhà Nguyễn (thế kỷ 19) đến nay chưa thể nói chính xác ở nơi nào.
Còn thành nhà Nguyễn thì tuy nay khơng còn nhưng các bản đồ cổ vẫn
còn và có thể nhận ra địa giới. "Địa giới phía Bắc là đường Phan Đình Phùng,
phía Đơng là đường Phùng Hưng, phía Tây là đường Hùng Vương bây giờ".
Thành cổ đã bị thực dân Pháp phá huỷ từ năm 1894 đến năm 1897. Ngày
nay chỉ còn lại một di tích đáng kể là thềm điện Kính Thiên.
- Cột cờ Hà Nội: Đây là một trong những cơng trình kiến trúc ít ỏi thuộc

Kiến trúc của Hà Nội cũng đặc sắc và rất đa dạng. Ở Việt Nam, ngồi Hội
An ra chỉ có Hà Nội là còn giữ được một khu phố cổ.
Nói về độ giới khơng gian. Khu phố cổ thì có thể coi đó là một hình tam
giác, có đỉnh là phố hàng Than, cạnh phía Đơng là đi sơng Hồng, cạnh phía Tây
là các phố Hàng Cót, Hàng Điếu, Hàng Da, còn đáy là trục Hàng Bơng, Hàng
Gai, Cầu Gỗ. Tại khu phố này, cho tới trước khi người Pháp tới đều chung một
dáng dấp: Các phố chi chít ngang dọc kiểu bàn cờ, phần lớn mang tên gọi của
các mặt hàng sản xuất hay kinh doanh tại nơi đó: Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng
Bồ... Tất cả các ngơi nhà ở hai bên đường đều theo kiểu "nhà ống". Nhà như một
cái ống, bề ngang hẹp, chiều dài sâu, có khi thơng ra một ngõ khác, phố khác.
Bố cục thường là như sau: Gian ngồi là chỗ bán hàng hoặc làm hàng tiếp đó là
một khoảng sân lộ thiên để lấy ánh sáng. Trên sân có bể cạn (trong đó có hòn
Nam Bộ, cá vàng để thu gọn thiên nhiên vào căn nhà). Gian trong mới là nơi ăn
ở, và tiếp đó là khu phụ. Đa số là nhà một tầng, lợp bằng những viên ngói nhỏ
nhắn với hai bức tường hồi vượt cao lên khỏi mái, xây giật cấp như những bậc
thang và đầu nóc là hai trụ đất dấu vết đặc trưng. Cũng có một số nhà xây thêm
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN