Sở GDĐT Hà Tĩnh
µ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
KHÁM PHÁ NHẰM LỒNG GHÉP KIẾN
THỨC VỀ GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀO
NỘI DUNG TIẾT 50 - BÀI 47 SÁCH
GIÁO KHOA SINH 11 CƠ BẢN: “ĐIỀU
KHIỂN SINH SẢN Ở ĐỘNG VẬT - MỤC
II: SINH ĐẺ CÓ KẾ HOẠCH Ở NGƯỜI”
muốn, dễ mắc một số bệnh như: Lậu, Giang mai, sùi mào gà, AIDS.
Xã hội hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề nên hay không nên đưa
chương trình giáo dục sức khoẻ giới tính vào chương trình giáo dục PTTH. Có ý kiến
cho rằng: không nên vẽ đường cho hươu chạy, ý khác lại cho rằng: Thà vẽ đường cho
hươu chạy còn hơn để con em chúng ta lao xuống vực. Vấn đề lớn được đặt ra ở đây
là làm thế nào để lấp lỗ hổng trong công tác giáo dục giới tính cho các em đang ở giai
đoạn vị thành niên.
Theo ý kiến của cá nhân tôi, việc cần thiết phải trang bị cho các em các kiến thức về
vấn đề giới tính là không cần phải bàn cãi. Với vai trò là một giáo viên dạy môn sinh
học THPT, tôi thấy có một số nội dung trong chương trình SGK có đề cập đến một số
vấn đề về dạng kiến thức GDGT. Nếu GV biết cách triển khai tốt, khai thác bổ sung
thêm một số vấn đề thì sẽ trở thành một bài dạy về giáo dục giới tính rất tốt cho các
em.
Trước đây, chúng ta áp dụng phương pháp dạy học vấn đề, trong đó lấy giáo viên
là trung tâm truyền đạt lại kiến thức cho Học sinh, do đó Học sinh học tập một cách
thụ động, thiếu sáng tạo dẫn đến hiệu quả giảng dạy không cao. Hiện nay, công tác đổi
mới phương pháp dạy học đang vận dung phương pháp dạy học khám phá, lấy học
sinh làm trung tâm, giáo viên giữ vai trò tổ chức, giám sát, định hướng các hoạt động
của học sinh nhằm giúp các em tìm hiểu và lĩnh hội các kiến thức mới.

Qua thực tế giảng dạy môn sinh học lớp 11 tại trường THPT Bán công Thạch Hà,
tôi xin đưa ra một kinh nghiệm nhỏ trong vấn đề: Sử dụng phương pháp dạy học
khám phá nhằm lồng ghép kiến thức giáo dục giới tính trong tiết 50 - bài 47 sách
giáo khoa sinh học 11 nâng cao: Điều khiển sinh sản ở động vật - mục II: Sinh đẻ
có kế hoạch ở người B. Nội dung.
Hoạt động II. Tìm hiểu công tác sinh đẻ có kế hoạch ở người.( 30 phút)
I. Mục tiêu.

gia có quy mô dân số cao nhất thế giới.
Năm 2007, dân số Việt Nam khoảng 84
triệu người, đứng thứ 13 trên thế giới.Dân
số tăng nhanh và quy mô dân số lớn đã và
đang gây ra đã và đang gây ra những áp lực
rất lớn đến nhiều mặt của cuộc sống như
nhà ở, cấp nước, giáo dục, y tế, nhà ở, môi
trường, tài nguyên.
- ?: Làm thế nào để hạn chế tốc độ gia tăng
Dân số?
- HS: Phải thực hiện công tác sinh đẻ có kế
hoạch.
- ?: Sinh đẻ có kế hoạch là gì?
- HS: Nêu khái niệm (như phần nội dung).

- ?: Hiện nay, nước ta đang vận động mỗi
cặp vợ chồng nên sinh bao nhiêu con? Giới
hạn tuổi nào thì không nên sinh con?
Khoảng cách giữa hai lần sinh là bao nhiêu
năm?
- HS: + Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên sinh tối
đa là 2 con.
+ Không nên sinh con trước tuỏi
trưởng thành ( khoảng 18 tuổi).
+ Khoảng cách giữa hai lần sinh
không dưới 3 năm.

- GV: Các em hiểu thế nào về tình dục?
Các em biết gì về các phương pháp tránh
thai? Phần lớn các em đều cảm thấy xấu hổ
2. Các biện pháp tránh thai.

a. Tính ngày rụng trứng.
Trứng rụng vào giữa kì kinh nguyệt và

từng nhóm.
+ Yêu cầu: Thời gian chuẩn bị trong
vòng 5 phút, mỗi nhóm cử đại diện (hoặc
cả nhóm) lên bảng báo cáo.
- HS: + Nhận câu hỏi.
+ Tiến hành thảo luận, chuẩn bị nội
dung.
+ Đại diện nhóm, nhóm trưởng (hoặc
cả nhóm) lên bảng trình bày nội dung yêu
cầu của nhóm mình.
+ Các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi

nữ, triệt sản nam?
- Nêu thực trạng nạo phá thai của thanh
chỉ sống được khoảng 24 giờ. Vì vậy, tránh
giao hợp vào những ngày đó để trứng đang
còn khả năng thụ tinh không gặp được tinh
trùng.
b. Bao cao su tránh thai.
Bao cao su mỏng được lồng vào dương
vật để hứng tinh dịch, làm cho tinh trùng
không gặp được trứng.
c. Thuốc viên tránh thai
Viên thuốc tránh thai có chứa prôgestêron
và ơstrôgen tổng hợp hoặc chỉ chứa
prôgestêron. Uống thuốc tránh thai hàng
ngày sẽ làm cho nồng độ prôgestêron và
ơstrôgen trong máu caô gây ức chế lên
tuyến yên vùng dưới đồi, làm trứng không
chín và không rụng; đồng thời làm cho chất
nhầy ở cổ tử cung đặc lại, ngăn cản không
cho tinh trùng vào tử cung và ống dẫn trứng
để gặp trứng.
d. Dụng cụ tử cung.
Dụng cụ tử cung kích thích lên niêm
mạc tử cung gây phản ứng chống lại sự làm
tổ của hợp tử ở tử cung. Hợp tử không làm
tổ được sẽ bị đảy ra ngoài cơ thể.
e. Triệt sản nữ.
Cắt và thắt 2 đầu ống dẫn trứng ngăn
không cho tinh trùng gặp trứng trong ống
dẫn trứng.

- Chu kì kinh nguyệt của nữ giới:
Kinh nguyệt xảy ra theo chu kỳ 28 ngày. Trong đó:
+ Kinh nguyệt diễn ra trong 3 ngày đầu gọi là ngày hành kinh (1, 2, 3).
+ Từ ngày 3-13: ngày an toàn.
+ Ngày 14-15: Ngày trứng rụng.
+ Ngày 15-28: Ngày an toàn.

Tranh : Sơ đồ chu kì kinh nguyệt của nữ giới. - Cơ chế tác dụng của phương pháp tính ngày rụng trứng: Yêu cầu trình bày như phần
nội dung (Học sinh dùng tranh : Sơ đồ chu kì kinh nguyệt của nữ giới để giải thích).

*Nhóm 2:
- Cơ chế tác dụng của phương pháp bao cao su tránh thai: Học sinh trình bày như phần
nội dung.
- Đặc điểm bao cao su tránh thai: + Bao cao su còn có các tên gọi khác như áo mưa,
bao dương vật, condom, capot.
+ Là một loại bao mỏng, mềm và nhạy cảm làm bằng
cao su nhân tạo, được lồng vào dương vật khi cương cứng để tránh thai.
Tranh: Bao cao su dành cho nam giới.

Tranh: Bao cao su dành cho phụ nữ.

- Các loại bao cao su: + Có hai loại bao cao su là bao cao su cho nam giới và bao cao
su cho nữ giới.


- Một số vấn đề cần chú ý khi sử dụng thuốc tránh thai:
+ Đối với thuốc tránh thai khẩn cấp: Có thể dùng sau khi quan hệ ( khoảng 72 giờ).
Không nên dùng nhiều lần vì có thể ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ (không nên dùng quá
3 lần/tháng). Khi sử dụng cần làm theo hướng dẫn của bác sỹ và nhà sản xuất.
+ Đối với thuốc tránh thai hàng ngày: Phải uống đều đặn mỗi ngày một lần theo đúng
giờ. Dùng thuốc tránh thai có thể có một số tác dụng phụ, ảnh hưởng đến sức khoẻ.
Do đó, không nên quá lạm dụng thuốc tránh thai.

*Nhóm 4.
- Cơ chế tác dụng của phương pháp dụng cụ tử cung: Phần nội dung, HS dùng tranh
minh hoạ để trình bày.
Hình: Vòng tránh thai.
- Cơ chế tác dụng của phương pháp triệt sản nữ: Học sinh sử dụng hình vẽ để giải
thích (như phần nội dung).

Hình: Thắt ống dẫn trứng ở phụ nữ. - Giải thích cơ chế phương pháp triệt sản nam: Học sinh dùng hình vẽ để giảI thích
(như phần nội dung).
Hình: Triệt sản nam.

học sinh chủ động hơn trong quá trình lĩnh hội những kiến thức liên quan đến những
vấn đề về giới tính nhằm trang bị cho các em những kiến thức cơ bản, cần thiết cho
các em thì vai trò chủ yếu thuộc về giáo viên giảng dạy. Để thực hiện tốt vai trò đó,
Giáo viên cần:
- Đánh giá được tâm lí của học sinh trước khi tiến hành các bài giảng về vấn đề giới
tính.
- Chọn lọc những nội dung được xem là quan trọng, cần thiết đối với các em về giáo
dục giới tính.
- Chuẩn bị tốt hệ thống câu hỏi, giáo án, phương pháp phù hợp.
- Sử dụng phương pháp phù hợp, giúp học sinh phát huy tối đa khả năng tự học, tự
nghiên cứu của mình thông qua làm việc, thảo luận theo nhóm, từ đó giúp học sinh tự
mình tìm hiểu và lĩnh hội các kiến thức về giới tính.
- Cần tạo không khí học tập sôI nổi, giúp học sinh vượt qua thái độ ngại ngùng khi nói
về các vấn đề tế nhị.
Trên đây là kinh nghiệm nhỏ khi Sử dụng phương pháp dạy học khám phá
nhằm lồng ghép kiến thức giáo dục giới tính trong tiết 50 - bài 47 sách giáo khoa
sinh học 11 nâng cao: Điều khiển sinh sản ở động vật - mục II: Sinh đẻ có kế
hoạch ở người.
Chuyên đề chỉ khai thác một vấn đề nhỏ trong các nội dung liên quan đến vấn
đề GDGT cho HS, hy vọng với sự đóng góp của các đồng nghiệp chuyên đề sẽ
mang tính sát thực hơn, đầy đủ hơn.
tài liệu tam khảo
1. Chuyên đề: Tổ chức hoạt động học tập trong dạy học sinh học ở trường THPT
- Giảng viên Đỗ Thị Trường- Trường ĐHSP Đà Nẵng.
2. Tạp chí: Giới tính tuổi hoa.
3. Sách giáo khoa sinh học 11 cơ bản - Nhà xuất bản giáo dục năm 2007.
4. Sách giáo viên sinh học cơ bản- Nhà xuất bản giáo duc năm 2007.