Phần 1: mở đầu
1. Lí do chọn đề tài
Đất nớc ta đang trong thời kì Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa, hội nhập với các n-
ớc trong khu vực và trên thế giới. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối
với giáo dục, từ những năm 1990 Bộ giáo dục và Đào tạo đã bắt đầu xây dựng kế
hoạch cải cách chơng trình Tiểu học hệ 165 tuần. Năm 1995 Bộ đã khởi xớng đặt vấn
đề cho chơng trình Tiểu học năm 2000 đã tiến hành dạy trên phạm vi toàn quốc.
Nội dung chơng trình thay đổi đòi hỏi phơng pháp dạy học cũng phải đổi mới. Mục
tiêu giáo dục hiện nay là phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh
trên cơ sở khai thác triệt để các đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học là ph-
ơng hớng đổi mới phơng pháp dạy và học môn Toán ở bậc Tiểu học.
Một trong những biện pháp chủ yếu để đạt đợc mục đích trên là gây cho học
sinh hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng cách lôi cuốn các em vào những
trò chơi Toán học hấp dẫn, phù hợp với trình độ nhận thức, đặc điểm các em trong
giờ học toán, đặc biệt là lớp 1, 2, 3.
Bản thân tôi là một cán bộ phụ trách chuyên môn Tiểu học tôi nhận thấy muốn
dạy tốt chơng trình mới nói chung và chơng trình Toán 2 nói riêng không những ngời
giáo viên phải nắm vững nội dung chơng trình mà còn phải năng động, sáng tạo để
vận dụng linh hoạt những phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp nhằm nâng
cao hiẹu quả dạy học.
Xuất phát từ những lí do trên tôi đã chọn đề tài: Thiết kế trò chơi góp phần đổi
mới phơng pháp dạy học trong giờ học Toán lớp 2.
2. Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu nội dung, phơng pháp và thực trạng dạy học Toán lớp 2 từ đó thiết kế
một số trò chơi góp phần đổi mới phơng pháp dạy học trong giờ học Toán lớp 2.
3.Đối tợng, phạm vi nghiên cứu
Đổi mới phơng pháp dạy hoc Toán: Việc thiết kế một số trò chơi học Toán lớp 2 ở
trờng Tiểu học Quảng Thọ Quảng Xơng Thanh Hóa, năm học 2007 2008.
4.Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài
- Tìm hiểu thực trạng dạy học Toán lớp 2: Việc thiết kế trò chơi.

niềm tin, niềm vui trong học tập. Đồng thời tạo điều kiện cho học sinh phát huy năng
2
lực sở trờng của mình, biết ứng dụng kiến thức mới trong bài học vào thực tế đời sống
xã hội.
Đổi mới phơng pháp dạy học Toán ở Tiểu học không loại bỏ phơng pháp dạy học
truyền thống mà phải vận dụng một cách hợp lí mặt tích cực của phơng pháp dạy học
cũ để tổ chức cho học sinh hoạt động học tập theo kiểu mới, tạo điều kiện cho từng
học sinh đợc tham gia giải quyết vấn đề từ đó mà thu nhận tri thức mới và rèn luyện
kĩ năng mới.
Toán lớp 2 là bộ phận không thể thiếu của chơng trình Toán Tiểu học. Định hớng
của phơng pháp dạy học Toán 2 là dạy học dựa vào các hoạt động học tập tích cực,
chủ động, sáng tạo của học sinh. Cụ thể giáo viên tổ chức hớng dẫn cho học sinh hoạt
động dới sự trợ giúp của dụng cụ, đồ dùng học tập để từng học sinh hoặc từng nhóm
học sinh phát hiện và chiếm lĩnh nội dung học tập rồi thực hành vận dụng nội dung
đó theo năng lực của từng cá nhân.
1.3.Giải pháp đổi mới.
- Đổi mới nhận thức của cán bộ quản lí giáo dục và giáo viên.
- Đổi mới nội dung giáo dục.
- Đổi mới hình thức tổ chức dạy học.
- Đổi mới môi trờng giáo dục.
- Đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị giáo dục.
- Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.
- Đổi mới về bồi dỡng, đào tạo giáo viên.
2.Y nghĩa, tác dụng của trò chơi học Toán:
Học sinh Tiểu học luôn luôn hiếu động, ham chơi, thích cái mới lạ nhng lại chóng
chán. Đối với trẻ, trò chơi là phát hiện mới, kích thích tính tò mò, muốn tìm hiểu
khám phá. Do vậy quan điểm thông qua hoạt động vui chơi để tiến hành hoạt động
học tập phù hợp với nhà trờng Tiểu học.
Trong dạy học Toán ở Tiểu học, đặc biệt ở lớp 1, 2, 3 các trò chơi có nhiều tác
dụng nh:

- Sử dụng triệt để yêu cầu, nội dung kiến thức cơ bản cũng nh đồ dùng, phơng tiện
có sẵn của môn học (ở th viện, đồ dùng tự làm của giáo viên, học sinh ).
- Các đồ dùng tự làm đợc giáo viên khai thác từ những vật liệu gần gũi ở xung
quanh, từ các phế liệu nh vỏ hộp bánh kẹo, giấy bìa
4
Chơng 2: Thực trạng dạy học Toán 2
Qua dự giờ thăm lớp, trao đổi với giáo viên dạy lớp 2, qua tìm hiểu sách báo, tài
liệu, qua kinh nghiệm thực tế giảng dạy ở trờng tôi nhận thấy:
1.Về giáo viên:
Các hình thức tổ chức hoạt động học tập trong giờ học Toán còn đơn điệu, nghèo
nàn. Việc sử dụng hình thức trò chơi trong dạy học Toán cha thực sự đợc chú trọng.
Sở dĩ có tình trạng trên là do bản thân mỗi đồng chí giáo viên cha thấy hết ý nghĩa tác
dụng của trò chơi trong giờ học Toán.
Tài liệu nói về hình thức tổ chức trò chơi học tập hiếm có, một số tài liệu dự án có
đa ra các hình thức trò chơi phong phú song cha sát thực, không mang tính khả thi.
Bên cạnh đó giáo viên không đợc tập huấn về thiết kế trò chơi trong khi trình độ giáo
viên Tiểu học lại không đồng đều. Thực tế, thờng những giáo viên có năng lực
chuyên môn, khinh nghiệm s phạm ít đợc phân công dạy lớp 2, 3 (do quan điểm của
cán bộ quản lí nhà trờng cho rằng chơng trình lớp 2, 3 dễ hơn các lớp khác). Cũng có
những giáo viên dạy lớp 2 có sáng kiến kinh nghiệm hay song cha đợc tổ chức, đánh
giá tổng kết mà chỉ viết rồi gửi đi dự thi ở trờng, ở phòng Giáo dục hoặc Sở Giáo dục.
Đợc công bố giải thởng mà cha tổ chức hội thảo, cha đợc xây dựng thành quy trình,
cha đợc nhân rộng rãi để áp dụng. Do vậy Sáng kiến kinh nghiệm hay chỉ dừng lại ở
mức phong cách, trình độ riêng của mỗi cá nhân mà cha nhân đại trà.
Một bộ phận giáo viên khi dạy Toán lớp 2, cha linh hoạt lựa chọn các hình thức
dạy học phù hợp với nội dung bài mà chỉ thiên về việc học sinh ghi nhớ tri thức, nắm
phơng pháp giải quyết rồi tái hiện lại để giải quyết bài tập tơng tự một cách cứng
nhắc, không gắn liền hoạt động dạy học với ứng dụng thực tiễn, không tạo ra và duy
trì sự hứng thú, tích cực học tập của học sinh.
Một số giáo viên đã bắt đầu để ý đến việc thiết kế trò chơi trong dạy học Toán nh-

Máy tính nào có tín hiệu trả lời thì giơ tay, quản trò gọi máy tính đó trả lời,
nhận xét.
Đối với các phép tính khác nh 8 : 2; 20 = 30; 6 = 7; tiếp tục làm nh vậy. Hết thời
gian chơi, máy tính nào thực hiện nhanh, đúng và đợc nhiều pháp tính thì đợc thởng.
Trò chơi này đợc thực hiện ở rất nhiều các bài tập tính nhẩm để thực hiện và chơi
đồng loạt ở cả lớp và ở tất cả các lớp 1, 2, 3.
2.Trò chơi thứ 2 Xếp hàng theo thứ tự
*Mục đích:
6
- Giúp học sinh củng cố cách so sánh và sắp xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn
và ngợc lại.
- Luyện khả năng linh hoạt, nhanh nhẹn.
*Thời gian chơi: Từ 3 đến 5 phút
*Chuẩn bị:
- Hai lá cờ hiệu có màu khác nhau
- Mỗi đội 5 mảnh bìa (10 x 15cm) có ghi các số
Ví dụ: Tiết 2: Ôn tập các số đến 100, bài tập 4, trang 4 SGK
Sắp xếp các số: 33, 54, 45, 28, 22 theo thứ tự từ bé đến lớn và ngợc lại
*Chọn đội chơi: Mỗi đội 5 em, các em tự đặt tên cho đội mình.
*Cách chơi: Hai đội trởng nhận và phát tấm bìa cho mỗi bạn ở đội mình. Hai đội
quan sát tự so sánh các số vừa nhận đợc của nhóm trong vòng 1 đến 2 phút.
*Quy ớc: Khi giáo viên hô lệnh và giơ lá cờ trên 2 tay về hai phía (sang ngang)
yêu cầu các em nghe, giơ biển lên cao và xếp hàng ngang, điểm mốc bắt đầu từ cô
giáo. Khi giáo viên đa 2 lá cờ song song về phía trớc thì các em tập hợp hàng dọc.
Giáo viên bắt đầu hô các cách khác nhau nh: Tập hợp theo thứ tự từ bé đến lớn
hoặc Tập hợp theo thứ tự từ lớn đến bé.
Bạn th kí ghi kết quả và tổng hợp điểm. Mỗi lần xếp hàng đúng thứ tự: xếp nhanh,
không ồn ào ghi 10 điểm. Xếp chậm, ồn ào, không thẳng hàng, không cho diểm tối
đa, đội nào xếp sai không ghi điểm. Sau 5 phút kết thúc trò chơi đội nào nhiều điểm
sẽ thắng cuộc.

43x
+8

54 +
x 2 0 :

64 +


2:2
x 0
= 12 + 8 = 9 x 2 = 0 : 10 = 1 x 0
= 20 = 18 = 0 = 0
Mỗi lần giáo viên xuất hiện một bảng con để các đội quan sát một nội dung. Khi
giáo viên có tín hiệu, đội nào có tín hiệu đúng thì giơ mặt cời, nếu cho là thực hiện
sai thì giơ mặt mếu. Giáo viên có thể đa câu hỏi chất vấn thêm để các em nhớ lại thứ
tự nh:
- Vì sao đội em cho là đúng?
- Căn cứ vào đâu mà đội em cho là sai?
Giáo viên cũng đa ra đáp án bằng cách quay mặt nạ.
Ban th kí tổng hợp điểm sau cuộc chơi (mỗi lần trả lời đúng, quay mặt nạ đúng thì
ghi 10 điểm). Nếu quay mặt nạ đúng song cha trả lời đợc câu hỏi phụ của giáo viên
8
thì bị trừ đi 1 đến 2 điểm. Đội nào điểm nhiều nhất sẽ thắng cuộc, sẽ đợc thởng bút,
vở.
5.Trò chơi thứ 5 Giải đáp nhanh
*Mục đích: Luyện kĩ năng tính nhẩm các phép tính cộng, trừ (tròn chục), nhân
chia trong bảng.
*Thời gian chơi: Từ 5 đến 7 phút.
*Chuẩn bị: - Chọn 2 đội chơi, mỗi đội tự đặt tên cho mình (chẳng hạn Thỏ Trắng,

Bạn hãy cho biết câu thơ đúng hay sai?
Hãy tính nhẩm nhanh chu vi hình tứ giác có các cạnh là 2cm, 3cm, 4cm và 5cm?
Câu 4: 2cm
Hình bên có tên gọi là gì?
Chu vi hình đó em thì tính mau. 3cm

5cm
Câu 5: Khoanh vào chữ đặt trớc kết quả đúng số hình tam giác có trong hình vẽ
là:
A. Có hai hình tam giác
B. Có ba hình tam giác.
C. Có bốn hình tam giác
D. Có năm hình tam giác
*Cách chơi: Chơi thi đua giữa các cá nhân
Học sinh xung phong lên hái hoa. Khi hái hoa phải đọc to, rõ ràng nội dung
câu hỏi cho lớp cùng nghe sau đó mới trả lời kết quả. Nếu bạn hái hoa trả lời chính
xác, diễn đạt trôi chảy, gọn gàng, các bạn ở dới lớp vỗ tay thật to để cổ vũ các bạn.
Nếu bạn trả lời đúng kết quả nhng diễn đạt cha mạch lạc thì lớp vẫn vỗ tay khuyến
khích bạn song vỗ tay nhỏ hơn. Nếu bạn trả lời sai, cô giáo gợi ý vẫn không trả lời đ-
ợc thì lặc cò về chỗ, bạn khác có quyền trả lời.
Giáo viên đánh giá, nhận xét có phần thởng cho những bạn xuất sắc trong những
cuộc chơi.
7.Trò chơi thứ 7 Nhận diện hình
- Học sinh chuẩn bị phấn màu hoặc bút dạ.
- Giáo viên chuẩn bị hai bảng phụ hoặc hai tờ giấy to có vẽ các hình học nh hình
tam giác, hình tứ giác ở nhiều t thế, vị trí khác nhau và một số hình khác có hình
dạng vẽ lẫn lộn với hình tam giác hoặc hình tứ giác.
Ví dụ: Hãy tô màu xanh vào các hình tam giác và màu đỏ vào hình tứ giác
10
*Cách chơi:

*Mục đích: Rèn luyện kĩ năng giải các bài Toán với các mối quan hệ trực tiếp và đơn
giản.
*Chuẩn bị:
- Giáo viên chuẩn bị một tờ giấy to hoặc bảng phụ có vẽ hoặc cắt dán hình tợng
trng, gắn hoa hoặc túi đựng đề Toán mà các đội cần giải nh:
Đội Sóc Nâu Đội Thỏ Trắng
Ví dụ: Ôn tập về giải Toán
Đề 1: Năm nay An 4 tuổi, tuổi chị hơn An 5 tuổi. Hỏi năm nay chị bao nhiêu
tuổi?
Đề 2: Hà hái đợc 6 quả cam, kém số cam của anh Hải 3 quả. Hãy tính số cam của
anh Hải hái đợc.
Đề 3: Mỗi con gà có 2 chân. Hỏi 6 con gà có bao nhiêu chân?
Cách chơi: Chia lớp thành 2 đội, mỗi đội 3 đến 4 em, số còn lại là cổ động
viên. Khi giáo viên có hiệu lệnh Bắt đầu chơi, mỗi đội lần lợt rút đề đọc, hội ý
giải và ghi nhanh vào giấy. Các đội bắt đầu giải từ đề 1. Xong đề 1 thì gắn lên
đỉnh núi số 1. Sau đó tiếp tục rút đề 2 và đọc giải đề 2. Nếu đội nào giải nhanh
12
hơn thì có quyền rút đề 3 để giải. Trờng hợp hai đội cùng giải đề 1 và đề 2 xong
cùng một lúc thì giáo viên cùng cả lớp kiểm tra xem hai đội đã giải đúng cha. Nếu
đội nào giải cha đúng thì không đợc quyền giải đề 3. Nếu cả hai đội giải đúng đề
1 và đề 2 thì cả hai đội cùng đọc và giải đề 3 (giáo viên đọc đề cho cả hai đội).
Đội nào giải đúng cả 3 đề, xong trớc thì sẽ là đội chinh phục đợc đỉnh cao, thắng
cuộc sẽ đợc nhận phần thởng khích lệ nh: bút chì, thớc kẻ
Phần 3: kết luận
1.Kết luận chung của đề tài:
Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu đề tài, bản thân tôi nhận thấy việc đa hình
thức trò chơi vào dạy học Toán ở Tiểu học nói chung và dạy học Toán 2 nói riêng là
rất cần thiết. Bởi vì sử dụng trò chơi không chỉ giúp học sinh nắm đợc, củng cố đợc
nội dung kiến thức Toán một cách nhẹ nhàng mà còn giúp học sinh phát triển năng
lực t duy, trí tởng tợng, khả năng diễn đạt mạch lạc và nhất là tạo hứng thú học tập,

đổi mới phơng pháp.
14
Tài liệu tham khảo
1. SGK Toán lớp 2 NXBGD 2003
2. Sách GV Toán lớp 2 NXBGD 2003
3. Ngô Thúc Lanh Giúp em học Toán 1, 2, 3.
4. Trần Ngọc Lan Hệ thống trò chơi củng cố 5 mạch kiến thức Toán ở Tiểu
học.
5. Đỗ Trung Hiệu - Đỗ Đình Hoan Vũ Dơng Thụy Vũ Quốc Trung: PPDH
Toán ở Tiểu học.
6. Phó Đức Hòa GD Tiểu học.
7. Chuyên san báo Giáo dục Tiểu học Vụ Tiểu học.
8. Hỏi đáp về đổi mới PPDH ở Tiểu học NXBGH - 1997.
9. Tài liệu tập huấn thay SGK của Bộ Giáo dục đào tạo 2002.
15
đánh giá bài tập nghiên cứu khoa học
Giáo viên hớng dẫn nhận xét và đánh giá bài tập NCKH qua các mặt sau:
- Vấn đề trong bái tập NCKH đã phù hợp với tình hình hiện nay ở trờng phổ
thông cha? Kết quả nghiên cứu cớ đạt đợc mục đích, nhiệm vụ đã đề ra không?
- Cách lập luận giải quyết vấn đề trong bài tập NCKH có hợp lí, thỏa đáng
không?
- Y nghĩa thực tiễn của bài tập nghiên cứu.
- Hình thức trình bày.


thiết kế một số trò chơi góp phần đổi mới
phơng pháp dạy học trong giờ học toán lớp 2

18
Thanh Hãa, th¸ng 3 n¨m 2008
19
20