Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
.PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Môn Tiếng Viềt có vị trí đặc biệt quan trọng. Học tốt môn Tiếng Việt,
học sinh sẽ có cơ sở để tiếp thu và học tốt các môn học khác. Nắm vững kiến
thức Tiếng Việt và luyện tập thành thạo các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết các em
suy nghĩ mạch lạc, diễn đạt trong sáng và có khả năng làm chủ được tiếng nói và
chữ viết của dân tộc.
Trong nhà trường tiểu học, Tiếng Việt là đối tượng mà học sinh cần
chiếm lĩnh. Đồng thời Tiếng Việt cũng là một môn học hình thành và phát triển
cho học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt để học tập giao tiếp trong các môi
trường hoạt động, góp phần rèn luyện các thao tác tư duy. Môn Tiếng Việt còn
cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt. Góp phần hình
thành, phát triển và biểu hiện nhân cách trong cuộc sống và trong xã hội.
Trong chương trình tiểu học mới, môn Tiếng Việt được chia thành các
phân môn, mỗi phấn môn có nhiệm vụ rèn cho học sinh những kĩ năng nhất
định. Phân môn tập làm văn là phân môn mang tính tổng hợp cao nhất. Nó
rèn cho học sinh cả bốn kĩ năng, trong đó chú trọng vào các kĩ năng nói và viết.
Để thực hiện được mục tiêu của phân môn tâp làm văn là xây dựng các văn bản
(nói và viết), học sinh cần huy động tất cả các kiến thức Tiếng Việt tiếp thu
được qua bài tập đọc, chính tả, luyện từ và câu, kể chuyện,…Vì thế, nếu không
được hướng dẫn chuẩn bị bài ở nhà, thì đến lớp khi học các em khó phát hiện ra
những chi tiết mà kiểu bài yêu cầu.
* Qua thực tế giảng dạy tôi thấy:
- Bài viết của học sinh đạt chất lượng không cao.
- Học sinh thực hiện khâu tìm hiểu bài, chuẩn bị bài trong tiết Tập làm
văn chưa tốt, vì các lí do sau đây:
+ Các em chưa biết cách tìm hiểu bài nhằm phục vụ tốt cho tiết Tập làm
văn trên lớp.
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 1 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4

Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
- Phương pháp điều tra: Điều tra để nắm đặc điểm tình hình của lớp, thực
trạng việc học văn miêu tả của các em học sinh trong lớp để từ đó đưa ra các
biện pháp thực hiện cho phù hợp với tình hình thực tiễn đối với lớp mình trực
tiếp giảng dạy.
- Phương pháp quan sát: dự giờ, rút kinh nghiệm.
3. Giới hạn của đề tài:
Trong đề tài: Một số biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
Phạm vi và địa điểm nghiên cứu: Lớp 4/3
Trường TH Tân Hiệp- Phú Giáo- Bình Dương
Năm học: 2010-2011
4. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu kiểu bài văn miêu tả trong phân môn tập làm văn lớp bốn,
với phạm vi nghiên cứu hẹp như vậy, tôi hy vọng sẽ thu được nhiều kết quả khả
quan hơn, chất lượng của các em được nâng cao hơn.
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 3 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
PHẦN II:GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC DẠY VĂN MIÊU TẢ
LỚP 4
A. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
Phân môn tập làm văn giúp học sinh:
1.Trang bị kiến thức kiến thức và rèn các kĩ năng làm văn.
2. Góp phần cùng các môn khác mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy lô-gíc,
tư duy hình tượng: bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân
cách cho học sinh.
B NỘI DUNG DẠY VÀ HỌC
1.Trang bị kiến thức và rèn luyện kĩ năng làm văn
a) Cấu trúc Chương trình Tập làm văn
Chương trình tập làm văn lớp 4 được thiết kế như sau:

3
3
3
2
2
3
3
Tộng cộng số tiết 32 30 62
b)Các kiến thức tập làm văn
- Văn kể chuyện
+ Thế nào là văn kể chuyện ?
+ Nhân vật trong truyện. Kể lại lời nói ý nghĩ của nhân vật.
+ Cốt truyện
+ Đoạn văn trong bài văn kể chuyện. Mở bài trong bài văn kể chuyện. Kết bài
trong bài văm kể chuyện.
- Văn miêu tả
+Thế nào là văn miêu tả?
+ Miêu tả đồ vật
+ Miêu tả cây cối
+ Miêu tả con vật
- Các loại văn bản khác
+ Viết thư
+ Trao đổi ý kiến với người thân
+ Giới thiệu hoạt động của địa phương
+ Tóm tắt tin tức
+ Điền vào giấy tờ in sẵn (phiếu khai báo tạm trú, tạm vắng; thư chuyển
tiền; giấy đặt mua báo chí)
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 5 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
c) Các kĩ năng làm văn

hiệncác kĩ năng phân tích đề, tìm ý, quan sát, viết đoạn là những cơ hội giúp trẻ
mở rộng hiểu biết về cuộc sống theo các chủ điểm đã học. Việc phân tích dàn
bài, lập dàn ý, chia đoạn bài văn kể chuyện, bài văn miêu tả, tóm tắt truyện,
quan sát đối tượng…góp phần phát triển khả năng phân tích, tổng hợp, phân loại
của học sinh. Tư duy của trẻ cũng được rèn luyện nhờ vận dụng các biện pháp
so sánh, nhân hoá…khi miêu tả nhân vật, miêu tả đồ vật; nhờ huy động vốn
sống, huy động trí tuệ để xây dựng cốt truyện.
Học các tiết Tập làm văn, học sinh cũng có điều kiện tiếp cận vẻ đẹp của con
người, thiên nhiên qua các bài văn, đoạn văn điển hình. Khi phân tích đề tập làm
văn, học sinh lại hướng tới cái chân, cái thiện, cái mĩ được định hướng trong các
đề bài. Khi quan sát đồ vật trong văn miêu tả, học sinh được nhìn đối tượng
trong quan hệ gần gũi giữa người và vật. Các bài luyện tập viết thư, trao đổi với
người thân, giới thiệu địa phương, tóm tắt tin tức, điền vào giấy tờ in sẵn cũng
tạo cơ hội cho học sinh hoà nhập với cộng đồng…Những cơ hội đó làm cho tình
cảm yêu mến, gắn bó với thiên nhiên với con người và việc xung quanh của trẻ
làm nảy nở, góp phần hình thành nhân cách tốt đẹp của trẻ.
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 7 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC
DẠY VĂN MIÊU TẢ LỚP 4
I. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH
1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường và hội cha mẹ học sinh
- Các em được trang bị cho mình dụng cụ học tập sách giáo khoa đến lớp
- Giáo viên có đủ loại sách giao khoa, đồ dùng day học, kết hợp với tranh ảnh
sưu tầm, đồ dùng tự làm.
- Thư viện có nhiều loại sách cho học sinh: Truyện thiếu nhi, báo nhi đồng,
truyện khoa học, truyện ngắn,…
2. Khó khăn:
- Học sinh của trường chủ yếu sống ở vùng nông thôn, điều kiện kinh tế gia

Thường xuyên trau dồi vốn từ của mình. Không ngừng học hỏi cấp trên, đồng
nghiệp, tham khảo sách báo của ngành và đọc những bài văn hay để rút kinh
nghiêm cho bản thân.
2.Chuẩn bị của học sinh
Tôi yêu cầu mỗi học sinh phải có hai quyển vở, một quyển vở ở nhà và một
quyển vở ở lớp. Quyển vở ở nhà ghi lại những điều quan sát được theo yêu cầu
bài học được giáo viên hướng dẫn.
II.Biện pháp thực hiện
1.Rèn kĩ năng quan sát cho học sinh
Đối với kiểu bài văn miêu tả đồ vật: quan sát theo trình tự từ xa tới gần, từ
ngoài vào trong, từ tổng quát đến cụ thể…Ghi chép lại những điều quan sát, tổ
chức học sinh quan sát theo nhiều hình thức (quan sát tranh ảnh, vật thật, mô
hình).
Ví dụ: Khi quan sát đồ chơi (con búp bê), cần quan sát từ tổng thể đến chi tiết.
Và học sinh cần ghi lại những điều quan sát được.
- To bằng em bé mới sinh
- Mặc bộ váy đầm màu hồng
- Nước da trắnh hồng
- Mái tóc màu hạt dẻ…
2.Rèn kĩ năng sắp xếp diễn đạt ý
Văn miêu tả phong phú, giáo viên chú ý đặt câu hỏi yêu câu học sinh tập sử
dụng các giác quan (thị giác, vị giác, khướu giác,…) để thu nhận nhiều nhận xét
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 10 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
khác nhau giúp cho phần tìm hiểu ý được sinh động mới mẻ. Đồng thời tạo cơ
hội cho học sinh biết sử dụng từ tượng thanh, tượng hình từ diễn đạt cảm xúc.
Chẳng hạn: Khi tả một cây ăn quả, các em cần dùng thị giác để miêu tả hình
dáng của cây, quả, lá, cành…dùng tay sờ để miêu tả mặt lá, vỏ cây,…Dùng
thính giác để tả mùi thơm của hoa, của quả, dùng thính giác để nghe tiếng kêu,
tiếng hót…

nhưng được dấu kín (không để bạn khác biết).
c. Cách tiến hành:
Khi chơi, từng bạn đặt câu hỏi để người có đồ vật trả lời. Điều quan trọng là
câu trả lòi phải ngắn gọn và có ý nghĩ rất chung chung, khiến người hỏi phải suy
đoán khá thông minh mới tìm ra tên gọi đúng của đồ vật. Ai có câu hỏi để sau
khi nhận được câu trả lời tự đoán đúng được tên của sự vật sẽ được tính điểm.
Chú ý: Không được đặt câu hỏi bắt bưộc người trả lời phải nêu rõ tên đồ vật.
A: Người đặt câu hỏi.
B: Người trả lời .
Ví dụ: Đặt câu hỏi để khám phá ra cây bút chì( bút máy, thước,…)
Câu hỏi 1:
A: Khi nào bạn dùng nó?
B: Tôi dùng nó nhiều lúc.
Câu hỏi 2:
A: Bạn dùng nó ở đâu?
B: Tôi dùng nó trên giấy.
Câu hỏi 3:
A: Bạn dùng nó thế nào?
B: Tôi dùng tay để điều khiển.
Câu hỏi 4:
A: Bạn dùng nó để làm gì?
B: Tôi dùng nó để viết ra những ý nghĩ.
Câu hỏi 5
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 12 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
A: Bạn có dùng tẩy để xoá chữ viết của nó được không?
B: Được
A:Gọi tên sự vật: Đó là cây bút chi.
Các em có thể tìm những đồ vật khác như: bút mực, bút dạ,bút lông, thước
kẻ,…để cùng các bạn thực hiện trò chơi này.

xuân. Cây gạo cũng như con người cũng có những ngày tháng ồn ào náo nhiệt.
(Khi hoa nở chim chóc kéo đến), cũng có lúc trầm tư buồn bã khi mùa hoa hết.
Cho học sinh tìm, sưu tầm những đoạn văn miêu tả hay, đọc trước lớp. Cả lớp
thảo luận rút ra cách dùng từ của đoạn văn đó.
6.Dạy Tập làm văn qua giờ Tập đọc
Trong giờ tập đọc giáo viên phải hướng dẫn học sinh hiểu nghĩa một số từ cần
thiết trong bài. Hiểu được nghĩa đen , nghĩa bóng của từ, điều này sẽ có ích cho
học sinh khi vận dụng từ.
Ví dụ: Khi dạy bài “Chị em tôi” hướng dẫn học sinh hiểu nghĩa của từ cuồng
phong nghĩa đen là gió to, bão. Nghĩa trong bài: Cơn giận. Nếu học sinh chưa
hiểu giáo viên cần đặt từ vào văn cảnh (Hôm nay em nói dối mẹ đi chơi. Mẹ
biết, em sợ sệt chờ đợi một trận cuồng phong của mẹ.)
7. Dạy Tập làm văn qua giờ Chính tả
Để viết đúng chính tả học sinh phải nắm được nghĩa của từ, phân biệt được
cách viết của một số từ có cách đọc gần giống nhau. Học sinh phân biệt được
nghĩa của từ để viết cho chính xác.
Ví dụ:
- Dì: Em gái hoặc chị gái của mẹ. (Tùy cách xưng hô của từng vùng miền.
Miền Nam gọi chị gái cả mẹ là dì. Còn vùng đồng bằng Bắc bộ gọi chị của mẹ là
bác hoặc bá.)
- Gì: Từ dùng để hỏi về sự vật, sự việc, hiện tượng chưa rõ hoặc bất kì.
8.Dạy tập làm văn qua giờ kể chuyện
Giáo viên cần cho các em nêu ra những từ ngữ các em chưa hiểu và hãy để các
em đi tìm câu giải đáp cho chính mình, tất nhiên phải có sự gợi ý của giáo viên.
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 14 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
Nếu là những từ có nghiã không rõ ràng giáo viên có thể đưa nó vào ngữ cảnh
để học sinh nắm nghĩa của từ đó.
Ví dụ: Khi kể câu chuyện: Con vịt xấu xí (Tiếng Việt 4 tập 2 trang 37) học sinh
nêu ra các từ chưa hiểu: xuống ổ, tránh rét,…học sinh giải thích (xuống ổ là từ

hướng dẫn học sinh đặt được những câu đúng, thể hiện được ý cần nói.
Ví dụ: Yêu cầu giới thiệu cây bút chì
- Với học sinh yếu: Cái bút chì này là của em.
- Với học sinh trung bình: Cái bút chì này là của mẹ mua cho em vào lúc
sinh nhật em. Em rất thích cái bút chì này.
- Với học sinh giỏi: Thời gian trôi đi nhanh quá! Chẳng mấy chốc đã đến
sinh nhật lần thứ chín của em. Bạn Kiều Duyên có tặng em một món quà bất
ngờ. Đó là một cây bút chì rất đẹp. (Bài của em Lan Trinh lớp 4/3)
Giáo viên cần tập cho học sinh có thói quen lập dàn ý trước khi viết bài hoàn
chỉnh.
10. Rèn cho học sinh kĩ năng nói trong tập làm văn rất quan trọng.
Giáo viên cần rèn cho học sinh “tự do nói” nghĩ được điều gì thì thoải mái diễn
đạt ra điều ấy, điều này giúp học sinh mạnh dạn phát biểu đưa ra ý kiến của
mình. Thường thì các em mang nặng tâm lí đứng lên lo sợ nói sai sẽ bị cô và các
bạn chê cười. Để giải toả gánh nặng tâm lý này, nên để các em tự do đưa ra ý
kiến của mình dù cho ý kiến chưa sát với câu hỏi đặt ra. Giáo viên không phủ
nhận những suy nghĩ của các em mà cần khéo léo điều chỉnh, hướng vào trọng
tâm đúng mục đích yêu cầu, động viên các em tự tin hơn khi phát biểu.
Giáo viên thay đổi nhiều hình thức học tập để cho nhiều học sinh được tham
gia trình bày ý kiến của mình. Cần lưu ý những em nhút nhát, động viên khen
ngợi kịp thời để các em phấn khởi, tự tin khi trả lời.
11. Cần chấm bài thường xuyên
Giáo viên cần có thái độ thương yêu tôn trọng học sinh. Dù thế nào đi chăng
nữa thì bài tập làm văn là sự cố gắng, là kết quả lao động của các em. Do đó
giáo viên cần có thái độ kiên trì, nhẫn nại, khách quan, công bằng. Đồng thời
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 16 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
giúp học sinh sửa bài thật cụ thể. Giúp các em nhận biết điểm hay của bài cũng
như phát hiện những điểm chưa đạt trong bài văn của mình để rút kinh nghiệm
đồng thời rèn cho học sinh kĩ năng nhận xét bài của bạn.

TSHS Xếp loại Giỏi Khá Trung bình Yếu
24 GHKI 0 5 12 9
26 Cuối HK1 3 9 9 3
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 18 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
PHẦN III: KẾT THÚC VẤN ĐỀ
1.Kết luận chung
Phân môn tập làm văn là một phân môn rất quan trọng. Nó tận dụng các
hiểu biết và kĩ năng về Tiếng Việt do các phân môn khác rèn luyện và cung cấp.
Đồng thời góp phần hoàn thiện chúng. Để làm được một bài tập làm văn nói
hoặc viết, người làm phải hoàn thiện cả bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết. Phải
huy động các kiến thức về tiếng Việt trong quá trình vận dụng này. Các kĩ năng
và các kiến thức đó được hoàn thiện và nâng cao dần.
Trong quá trình nghiên cứu và và thực hiện, bản thân tôi cũng rút ra được
bài học kinh nghiệm cho mình và cho đồng nghiệp như sau:
*Đối với học sinh.
- Cần học tốt phân môn luyện từ và câu, chính tả, tập đọc, kể chuyện
- Tra từ điển để hiểu nghĩa từ.
- Khuyến khích các em có thói quen đọc sách (thơ, văn xuôi, ruỵên cổ
tích ), báo.
- Có sổ tay ghi lại những câu văn hay, ý hay, đoạn hay,
*Đối với giáo viên
- Có cách thức hướng dẫn tìm hiểu bài, cho học sinh chuẩn bị trước bài ở
nhà. Giáo viên là người hướng dẫn còn học sinh là người tự tìm hiểu khám phá,
chiếm lĩnh kiến thức mới một cách chủ động.
- Ngay từ đầu năm học phải nắm vững đặc điểm, tình hình chất lượng ở
học sinh để kịp thời đưa ra biện pháp nằm nâng cao chất lượng học tập ở học
sinh.
- Giáo viên nghiên cứu thật sâu mục tiêu, thể loại bài dạy để lựa chọn
những giải pháp tốt nhất.

giáo và bạn bè đồng nghiệp để đề tài này tiếp tục hoàn thiện và vận dụng vào
thực tế giảng dạy trong những năm học tới đạt kết quả tốt hơn.

Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 20 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4

Tôi xin chân thành cảm ơn.
Tân Hiệp, ngày 14 tháng 2 năm 2011
Người thực hiện

Hán Thị Huyền
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 21 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4
2. Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 4
3. Phương pháp dạy học ở tiểu học.
4. Một số bài tài liệu về để dạy tốt môn tiếng Việt cho học sinh tiểu
học.
5. Từ điển tiếng Việt
6. Tìm hiểu vẻ đẹp bài văn ở Tiểu học.
Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 22 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
MỤC LỤC
Trang
Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài 1
II. Mục đích, phương pháp, giới hạn của đề tài 2
1. Mục đích 2
2. Phương pháp 2

7.Dạy Tập làm văn qua giờ Chính tả 15
8. Dạy Tập làm văn qua giờ kể chuyện 15
9. Đặc biệt chú trọng dạy tiết lập dàn bài 16
10. Rèn kĩ năng nói trong giờ Tập làm văn rất quan trọng 17
11. Cần chấm bài thường xuyên 17
CHƯƠNG IV. KẾT QUẢ THỰC HIỆN 19
PHẦN III: KẾT THÚC VẤN ĐỀ 20
1. Kết luận chung 20
2. Ý kiến đề xuất 21
a) Đối với trường 21
b) Đối với tổ chuyên môn 21
c) Đối với giáo viên 21

Người thực hiện: Hán Thị Huyền – THTân Hiêp - PG-BD - 24 -
Một só biện pháp giúp học sinh học tốt văn miêu tả lớp 4
NHẬN XÉT CỦA BGH TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN HIỆP