MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang là một xu thế
phát triển khách quan. Điều đó đặt sự nghiệp hiện đại hoá, công nghiệp hoá
của đất nước ta nói chung, sự nghiệp giáo dục- đào tạo của chúng ta nói
riêng trước những thời cơ và thách thức không nhỏ.
Tất cả các quốc gia, từ những nước phát triển đến những nước đang phát
triển đều nhận thức được vai trò và vị trí hàng đầu của giáo dục, đều phải đổi
mới giáo dục một cách năng động hơn, hiệu quả trực tiếp hơn những nhu cầu
của sự hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.
Cùng với KH-CN, Giáo dục và Đào tạo được Đảng và Nhà nước ta
đặc biệt chú trọng, đề cao là quốc sách hàng đầu. Phát triển nguồn nhân lực
là nhiệm vụ hàng đầu, là khâu đột phá trong chiÕn lược phát triển kinh tế -
xã hội và chiến lược phát triển giáo dục đào tạo ở nước ta trong thời kỳ
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Nhận thức sâu sắc chiến lược phát triển giáo dục đào tạo của Đảng ta
trong thời kỳ đổi mới đến năm 2001: “ Giáo dục phải đi trước một bước,
nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài để thực hiện thành
công các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế- xã hội”, Bộ Giáo dục và
Đào tạo đã thực sự quan tâm tới việc phát triển giáo dục “ đại trà và mũi
nhọn”. Vì thế từ năm 1987 ở tất cả các tỉnh thành trong cả nước được phép
thành lập trường THPT chuyên (trường chuyên biệt) dành cho những học
sinh đạt kết quả xuất sắc trong học tập nhằm phát triển năng khiếu của các
em về một số môn học trên cơ sở đảm bảo giáo dục toàn diện.
Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ- Hà Tây có tiền thân là Trung
tâm văn hoá giải phóng kháng chiến vùng tự do, thành lập từ năm 1947 tại
làng Sêu- Mỹ Đức. Trường có bề dày truyền thống hơn nửa thế kỷ xây
dựng và trưởng thành. Đến năm 1997 trường được UBND tỉnh Hà Tây
quyết định chuyển thành trường chuyên, bồi dưỡng học sinh giỏi, đào tạo
nguồn nhân tài trẻ tuổi cho địa phương, góp phần vào sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

trạng quản lý chuyên môn ở trường chuyên, đề xuất một số biện pháp nhằm
nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý hoạt động dạy học của nhà trường cũng
như chất lượng giáo dục - đào tạo học sinh trường THPT chuyên Nguyễn
Huệ- tỉnh Hà Tây.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý hoạt
động dạy học ở trường THPT nói chung, nghiên cứu thực trạng quản lý
hoạt động dạy học ở trường THPT chuyên Nguyễn Huệ nói riêng, đề ra
một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao hiệu quả hoạt
động dạy học ở trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục - đào tạo của tỉnh Hà Tây.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT.
- Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở
trường THPT chuyên Nguyễn Huệ.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT chuyên Nguyễn
Huệ Hà Tây chưa thật toàn diện và đồng bộ; điều này ảnh hưởng tới việc
thực hiện các mục tiêu giáo dục - đào tạo của nhà trường và của tỉnh Hà
Tây. Nếu đề ra được những biện pháp quản lý phù hợp hơn sẽ góp phần
nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp
giáo dục - đào tạo ở trường chuyên tỉnh Hà Tây.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường
THPT chuyên.
- Khảo sát thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của
trường THPT chuyên Nguyễn Huệ.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng
cao hiệu quả hoạt động dạy học ở trường THPT chuyên Nguyễn Huệ .
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Bất cứ một tổ chức, một lĩnh vực nào, từ sự hoạt động của nền kinh tế quốc
dân, của một doanh nghiệp, một đơn vị hành chính sự nghiệp đến một tập
thÓ nhỏ như tổ chuyên môn, tổ sản xuất, bao giờ cũng có hai phân hệ :
Người quản lý và đối tượng được quản lý. Sự cần thiết của quản lý trong
một tập thể lao động được K.Marx viết : "Tất cả mọi lao động trực tiếp hay
lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì Ýt nhiều cũng
đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực
hiện những chức năng chung, phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản
xuất khác với sự vận động của những cơ quan độc lập của nó. Một người
độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì
cần phải có nhạc trưởng "(K.Marx và Ăng Ghen-toàn tập, tập 23 trang 34-
NXB Chính trị quốc gia).
Như vậy K.Marx đã lột tả được bản chất quản lý là một hoạt động
lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng
trong quá trình phát triển của xã hội loài người. Quản lý đã trở thành một
hoạt động phổ biến, mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên
quan đến mọi người. Đó là một loại hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất
cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm
đạt một mục tiêu chung.
Quản lý là một khái niệm rộng bao gồm nhiều lĩnh vực, các nhà kinh
tế thiên về quản lý nền sản xuất xã hội, các nhà luật học thiên về quản lý
nhà nước. các nhà điều khiển học thiên về quan điểm hệ thống. Cho nên
khi đưa các định nghĩa về quản lý, các tác giả thường gắn với các loại hình
quản lý cụ thể hoặc phụ thuộc nhiều vào lĩnh vực hoạt động hay nghiên cứu
của mình.
Theo GS Hà Sĩ Hồ : "Quản lý là một quá trình tác động có định
hướng có chủ đích), có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có,
dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường, nhằm giữ
cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới
mục đích đã định".[20]

Lúc đầu giáo dục xuất hiện như một hiện tượng tự phát, sau đó trở
thành một hoạt động có ý thức. Ngày nay giáo dục đã trở thành một hoạt
động được tổ chức đặc biệt, đạt tới trình độ cao, có chương trình, kế hoạch,
C«ng cô
Chñ thÓ QL
Ph¬ng ph¸p
§èi tîng QL
Môc
tiªu QL
M«i trêng qu¶n lý
có nội dung, phương pháp hiện đại và trở thành động lực thúc đẩy sự phát
triển nhanh chóng của xã hội loài người.
Như vậy, giáo dục là một hiện tượng xã hội loài người, bản chất của
nó là sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử- xã hội của các thế hệ
loài người. Nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh
hoa văn hoá dân tộc, nhân loại được thừa kế, bổ sung và trên có sở đó, xã
hội loài người không ngừng tiến lên.
* Khái niệm về quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến
khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt
tới kết quả mong muốn. Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt
động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác
đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội.
Theo M.M Mechti-Zade, nhà lý luận Xô Viết trước đây: Quản lý
giáo dục là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp, cán bộ, giáo
dục, kế hoạch hoá, tài chính ) nhằm bảo đảm sự vận hành bình thường của
các cơ quan trong hệ thống giáo dục, bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở
rộng hệ thống cả về số lượng và chất lượng.
Theo GS Phạm Minh Hạc: Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt động
dạy học. Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính

Nhà trường là một thiết chế xã hội thể hiện chức năng tái tạo nguồn
nhân lực phục vụ cho sù duy trì và phát triển của xã hội. Thiết chế chuyên
biệt này hoạt động trong tính quy định của xã hội và theo những dấu hiệu
phân biệt tính mục đích tập chung hay tính hẹp được “chiết xuất”; tính tổ
chức và kế hoạch hoá cao; tính hiệu quả của giáo dục - đào tạo cao nhờ quá
trình truyền thụ có ý thức tổ chức; tính chuyên biệt tương đối hay tính lý
tưởng hoá các giá trị xã hội; tính chuyên biệt cho từng đối tượng hay tính
chất phân biệt đối xử theo sự phát triển tâm lý và thể chất.
Thực chất của quản lý giáo dục là tạo điều kiện thuận lợi cho các
hoạt động của nhà trường được vận hành theo đúng mục tiêu. Trường học
là những tế bào quan trọng của hệ thống giáo dục. Những tế bào có hoạt
động tốt, hiệu quả, đúng mục tiêu thì hệ thống giáo dục mới thực hiện được
những mục tiêu xã hội giao phó. Vì vậy, để trường học vận hành và phát
triển thì cần phải quản lý. Quản lý trường học có thể hiểu như một bộ phận
của quản lý giáo dục nói chung.
Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong
phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên
lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành
giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh.
Bản chất của việc quản lý nhà trường phổ thông là quản lý hoạt động
dạy học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái
khác để dần tiến tới mục tiêu giáo dục.
Quản lý nhà trường là tổ chức hoạt động dạy học có tổ chức hoạt
động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt
Nam XHCN, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối đó
thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước.
Theo GS Phạm Minh Hạc: ”Quản lý nhà trường là thực hiện đường
lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường
vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu
đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh”. [17 -

thống giáo dục quốc dân.
Tóm lại: Quản lý nhà trường là một bộ phận của QL giáo dục. Thực
chất của QL nhà trường, suy cho cùng là hệ thống những tác động có mục
đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể QL nhằm làm cho nhà trường
vận hành theo đúng đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện
được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam mà điểm hội tụ là quá
trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ. Người QL nhà trường phải làm sao cho
hệ thống các thành tố vận hành liên kết chặt chẽ với nhau, đưa đến kết quả
mong muốn.
1.1.4.Khái niệm về biện pháp quản lý họat động dạy học
* Dạy học
Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm, với nội dung khoa
học, được thực hiện theo một phương pháp sư phạm đặc biệt, do nhà
trường tổ chức, thầy giáo thực hiện nhằm giúp học sinh nắm vững hệ thống
kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng hoạt động, nâng cao
trình độ học vấn, phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách. Dạy học là con
đường cơ bản để thực hiện mục đích giáo dục xã hội. Học tập là cơ hội
quan trọng nhất giúp mỗi cá nhân phát triển và thành đạt.
* Quản lý hoạt động dạy học
Là quá trình người hiệu trưởng hoạch định, tổ chức, điều khiển,
kiểm tra hoạt động dạy học của giáo viên nhằm đạt được mục tiêu đã đề
ra. Trong toàn bộ quá trình quản lý nhà trường thì quản lý hoạt động dạy
học của hiệu trưởng là hoạt động cơ bản nhất, quan trọng nhất.
Quản lý hoạt động dạy học thực chất là quản lý quá trình truyền thụ
tri thức của đội ngũ giáo viên và quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ
xảo của học sinh; QL các điều kiện có sở vật chất, trang thiết bị, phương
tiện phục vụ hoạt động dạy học của cán bộ QL nhà trường
* Biện pháp quản lý hoạt động dạy học
Là nội dung, cách thức, cách giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó
của chủ thể quản lý. Trong quản lý giáo dục, biện pháp quản lý là tổ hợp

trường THPH chuyên
1.2.1. Trường THPH trong hệ thống giáo dục quốc dân
* Vị trí trường THPT
Điều 2, Chương I Điều lệ trường THPT quy định: "Trường TH là cơ
sở giáo dục của bậc trung học, bậc học nối tiếp bậc tiểu học của hệ thống
giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Trường trung học
có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng".
THPT là cấp học cuối cùng của giáo dục phổ thông, là giai đoạn quan
trọng mà học sinh cần phải tích luỹ đầy đủ những kiến thức phổ thông cơ
bản, toàn diện để chuẩn bị học lên (đại học, cao đẳng, trung học chuyên
nghiệp) hoặc đi vào cuộc sống xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Ở độ tuổi từ 15 –
18, học sinh THPT có đủ các điều kiện về tâm - sinh lý, trí tuệ và thể chất
để phát triển nhân cách toàn diện. Chất lượng học tập ở bậc học này quyết
định năng lực làm việc, tư duy sáng tạo, kỹ năng sống của mỗi con người .
* Mục tiêu, nội dung và kế hoạch đào tạo của trường THPT
- Mục tiêu giáo dục THPT
"Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết
quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết
thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao
đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động".
Xác định đúng đắn mục tiêu giáo dục có vai trò, ý nghĩa quan trọng
trong việc hoàn thành các mục tiêu xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế -
xã hội. Mục tiêu giáo dục như là một phần của định hướng, chỉ đường cho
các khuôn mẫu phát triển và làm nền tảng cho sự vận động của tình hình
hiện tại đi đến tương lai.
Để giáo dục - đào tạo phát triển mạnh mẽ nhằm: "Phát huy nguồn lực
con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững", khi bước
vào thời kỳ mới, Đảng và Nhà nước ta đã xác định: "Mục tiêu chủ yếu là
thực hiện giáo dục toàn diện; đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục ở tất cả các
bậc học".

chất lượng cũng như tăng cường việc đào tạo, sử dụng đội ngũ giáo viên
càng trở nên cấp bách.
- Kế hoạch giáo dục ở bậc trung học phổ thông.
Kế hoạch giáo dục là một văn bản có tính pháp lý của Nhà nước do Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành trong toàn quốc, mọi cán bộ quản
lý, giáo viên phải thực hiện nghiêm túc.
Kế hoạch giáo dục quy định: Thành phần các môn học, trình tự dạy
các môn ở từng lớp, số giờ dành cho từng bộ môn học trong tuần, trong
năm, cầu trúc thời gian của năm học, khoa học giáo dục là tài liệu quan
trọng nhất nhằm xác định nội dung, mức độ học vấn phổ thông và tổ chức
các hoạt động giáo dục góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo của cấp học,
bậc học.
Định hướng mang tính nguyên tắc khi xây dựng kế hoạch giáo dục
trong thời gian tới:
+ Kế hoạch giáo dục phải phản ánh mục tiêu giáo dục toàn diện bao
gồm những yêu cầu về giáo dục đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, lao
động kỹ thuật.
+ Kế hoạch giáo dục phải phản ánh tính hài hoà, cân đối giữa các
mặt giáo dục bảo đảm tính hệ thống, kế tiếp. Xác định hệ thống môn học
với thời lượng phù hợp, bảo đảm coi trọng nội dung giáo dục, khoa học tự
nhiên, xã hội và nhân văn, kỹ năng và công nghệ.
+ Kế hoạch giáo dục xây dựng phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý
và sức khoẻ của học sinh
Để bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh THPT, những
nội dung kiến thức cần thiết về kỹ thuật, công nghệ, hướng nghiệp, và
những kiến thức về: dân số, môi trường, pháp luật, giao thông, ngoại ngữ,
sử dụng máy tính, âm nhạc, mỹ thuật, hướng nghiệp ngày càng được cập
nhật hoá, tích hợp trong các môn học.
Mục tiêu, nội dung, phương pháp, kế hoạch giáo dục là những thành
tố của hệ thống giáo dục và chúng có quan hệ hữu cơ, gắn bó và tác động

dân, do dân tham gia thực hiện, sự phát triển vì nhân dân, vì hạnh phúc con
người, xem con người là động lực phát triển của xã hội. Đảng ta đã đề ra
mục tiêu: "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".
- Nền kinh tế thế giới cũng như khu vực đi đến một khuôn khổ toàn
cầu. Bất kể đất nước nào nếu thu nhận được những bài học của thị trường,
tạo lập được những phẩm chất cho phép cạnh tranh trong một thế giới kinh
tế không biên giới thì mới có cơ hội thành công. Giáo dục được nhận thức
như một động lực, một đòn bẩy cho sự phát triển kinh tế
- Thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau: Ngày nay các quốc gia
không còn tách biệt nhau mà càng ngày càng liên kết trong một cộng đồng
khu vực giáo dục, yêu cầu sử dụng vệ tinh cho giáo dục từ xa, nhu cầu xây
dựng trường quốc tế, đa quốc gia .
Sự hợp tác đa phương, song phương ngày càng mở rộng, làn sóng đua
tranh, sàng lọc ngày càng gay gắt. Xuất hiện trạng thái đa văn hoá trên nền
văn hoá truyền thống. Trong quan hệ quốc tế, hợp tác trí tuệ rất quan trọng.
Hợp tác quốc tế về trí tuệ là nét điển hình trong thế giới ngày nay.
- Bối cảnh thế giới sẽ xuất hiện những khủng hoảng trầm trọng, như
nạn ô nhiễm môi trường sinh thái, sự bùng nổ dân số, xung đột sắc tộc, dân
tộc và tôn giáo, sự đói nghèo, lạc hậu và ngu dốt, các nạn dịch thời đại
(HIV/AIDS, SARS, H5N1) cũng ảnh hưởng đến nền giáo dục nói chung và
GDTH nói riêng trong tình hình mới hiện nay.
- Ở nước ta, từ năm 1986 trở lại đây, thời gian mặc dù chưa dài,
nhưng con người Việt Nam bước đầu bộc lộ một số đặc điểm nhân cách
của mình trong điều kiện mở cửa. Chuyển sang cơ chế mới, mỗi con trước
hết phải chịu trách nhiệm về công việc của mình. Cho nên biết tính toán
hiệu quả kinh tế, sự đòi hỏi mức tiêu dùng hàng ngày càng cao, chấp nhận
ganh đua, chấp nhận giàu nghèo. Vì vậy tạo ra sự hăng say lao động, học
tập thay cho trung bình chủ nghĩa, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh THPT và
sinh viên
- Về vai trò của giáo dục trên thế giới cũng như trong nước ngày

Như đã trình bày, hệ thống giáo dục trong giai đoạn mới biến đổi
nhanh chóng về khoa học, kỹ thuật, kinh tế - xã hội, hoạt động dạy và học
phải luôn tự điều chỉnh để thích ứng.
GDTH có vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tốc độ phát triển
kinh tế xã hội, đất nước, thực hiện 3 mục tiêu giáo dục là nâng cao dân trí,
đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Trong những năm tới, GDTH cần
được đổi mới theo hai phương hướng sau:
- Góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, thực hiện
mục tiêu công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, xây dựng một nước Việt
Nam giàu mạnh, bình đẳng, hạnh phúc thông qua việc nâng cao hiệu quả và
chất lượng giáo dục. Đồng thời góp phần hình thành và phát triển nhân
cách học sinh, nhằm đào tạo ra những con người năng động, sáng tạo, có
năng lực giải quyết những vấn đề cuộc sống đặt ra cho cá nhân, gia đình,
cộng đồng và xã hội.
- Hoà nhập GDTH trên thế giới, nhất là ở khu vực trong bối cảnh một
thế giới mở cửa, hợp tác để giải quyết những vấn đề mang tính toàn cầu
Để thực hiện sứ mệnh trọng đại này, trong quá trình đổi mới GDTH
cần phải giải quyết những vấn đề sau đây:
- Tăng cường khả năng mở rộng quy mô đào tạo để đáp ứng những
yêu cầu phát triển sản xuất, góp phần thực hiện bình đẳng trong cơ hội
hưởng thụ giáo dục.
- Bảo đảm hiệu quả và chất lượng GDTH trong tình hình đất nước còn
nghèo, khả năng tài chính của đất nước đầu tư cho giáo dục còn hạn hẹp.
- Đa dạng hoá các hình thức tổ chức GDTH để vừa bảo đảm cơ hội
học tập cho mọi người, vừa đáp ứng những yêu cầu của một nền kinh tế
đang phát triển, tạo ra một xã hội học tập.
- Phân hoá nội dung đào tạo vừa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã
hội, vừa đáp ứng nhu cầu của học sinh và mong muốn của gia đình học
sinh
Ngành giáo dục - đào tạo nước ta đứng trước 3 mục tiêu lớn: Nâng

động cơ, tinh thần, thái độ học tập đúng đắn, có phương pháp, nền nếp và
kỷ luật học tập ở lớp cũng như ở nhà.
Để thực hiện được nhiệm vụ đó thì điều kiện cơ sở vật chất, phương
tiện, thiết bị, nguồn kinh phí đóng vai trò rất quan trọng. Vì vậy quản lý
hoạt động dạy và học không những chỉ quản lý hoạt động dạy của thầy,
quản lý hoạt động học của trò mà còn phải quản lý những điều kiện vật
chất-kỹ thuật, điều kiện về kinh phí để phục vụ cho quá trình dạy và học ở
trong nhà trường.
* Quản lý hoạt động dạy của thầy
Hoạt động dạy của thầy là hoạt động chủ đạo trong quá trình dạy
học. Quản lý hoạt động này bao gồm: Quản lý việc thực hiện chương trình
dạy học, quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp, quản lý giờ lên lớp của
giáo viên, quản lý việc dự giờ và phân tích bài học sư phạm, quản lý hoạt
động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Quản lý việc thực hiện chương trình
Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo
mục tiêu của nhà trường phổ thông. Nó là pháp lệnh của nhà nước do Bộ
Giáo dục - Đào tạo ban hành. Yêu cầu đối với hiệu trưởng là phải nắm
vững chương trình, tổ chức cho giáo viên tuân thủ một cách nghiêm túc,
không được tuỳ tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học
(nếu có thay đổi, bổ sung phải theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục- Đào tạo,
Sở Giáo dục - Đào tạo địa phương).
Sù nắm vững chương trình dạy học là việc bảo đảm để hiệu trưởng
quản lý thực hiện tốt chương trình dạy học. Bao gồm :
+ Nắm vững những nguyên tắc cấu tạo chương tình, nội dung và
phạm vi kiến thức của từng môn học, cấp học.
+ Nắm vững phương pháp dạy học đặc trưng của môn học và các
hình thức dạy học của từng môn học.
+ Nắm vững kế hoạch dạy học của từng môn học, từng khối lớp
trong cấp học.

+ Chỉ đạo không rập khuôn, máy móc, bảo đảm và khuyến khích tính
tích cực, tự giác và sáng tạo của giáo viên.
Để việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp của giáo viên có thể thực hiện theo
một kế hoạch đồng bộ và có hiệu quả, hiệu trưởng nhà trường cần phải
phân công trách nhiệm cụ thể cho cán bộ, giáo viên trong trường, tạo mọi
điều kiện để họ thực hiện tốt việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp, có kế hoạch
thường xuyên kiểm tra, theo dõi để khuyến khích kịp thời, đồng thời điều
chỉnh những sai lệch nhằm thực hiện đúng quy định đã đề ra.
- Quản lý giờ lên lớp của giáo viên
Hoạt động dạy và học trong nhà trường phổ thông hiện nay được
thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp, với những giờ lên
lớp và hệ thống bài học cụ thể. Nói cách khác, giờ lên lớp là hình thức tổ
chức cơ bản và chủ yếu nhất của quá trình dạy học trong nhà trường để
thực hiện mục tiêu cấp học.
Chính vì vậy trong quá trình quản lý dạy và học của mình, hiệu
trưởng phải có những biện pháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt để
nâng cao chất lượng giờ lên lớp của giáo viên, đó là những việc làm của
hiệu trưỏng, là trách nhiệm của người quản lý.
Quản lý giờ lên lớp của giáo viên phải bảo đảm các yêu cầu chủ yếu là :
+ Xây dựng được "chuẩn" giờ lên lớp để quản lý tốt giờ lên lớp của
giáo viên. Chuẩn này, ngoài những quy định chung của ngành như Thông