Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Như chóng ta đã biết trong thời kỳ hiện nay nền kinh tế trên
thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang chuyển dần sang nền
kinh tế tri thức. Đó là nền kinh tế sẽ tạo ra một năng suất lao động
rất cao so với nền kinh tế công nghiệp. Để đáp ứng được thời kỳ
này thì nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao là cực kỳ quan
trọng. Vì vậy việc quan tâm, xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo
là việc làm cần thiết trước mắt cũng như lâu dài. Chỉ thị 40 CT/TW
của Ban chấp hành TW đã chỉ rõ: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ
về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản
lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề nhà giáo,
thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả
sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân
lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”.
Trước yêu cầu của đất nước trong việc đào tạo nguồn nhân
lực, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đòi hỏi người
giáo viên vừa phải biết thiết kế vừa phải biết thi công, nhằm làm
cho người học biết cách tự học kiến thức, tự học nghề, hình thành
nhân cách Để thực hiện nhiệm vụ này, công tác xây dựng, đào tạo
đội ngũ giáo viên được coi là một nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.
Trong những năm qua Giáo dục và Đào tạo ở nước ta đã đạt được
nhiều thành tựu đáng kể song vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của
1
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chưa rút ngắn được
khoảng cách tụt hậu về giáo dục đào tạo so với các nước trong khu
vực và trên thế giới.
Hiện nay đội ngũ giáo viên ở ngành học GDTX huyện Yên Bình
còn nhiều bất cập, giáo viên dạy ở các lớp ngành nghề và hệ bổ túc
diện của Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Yên Bình.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo
viên ở Trung tâm giáo dục thường xuyên.
- Tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý phát triển
đội ngũ giáo viên ở Trung tâm giáo dục thường xuyên.
- Đưa ra một số biện pháp có tính khả thi nhằm phát triển đội
ngũ giáo viên Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Yên Bình
trong giai đoạn tới.
6. Phương pháp nghiên cứu
Quá trình thực hiện đề tài kết hợp các nhóm phương pháp
nghiên cứu:
- Nhóm các phương pháp lý luận.
Phân tích tổng hợp các vấn đề lý luận từ các tài liệu khoa
học, các văn bản nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Bộ Giáo dục
và đào tạo, Sở Giáo dục và đào tạo Yên Bái, Trung tâm giáo dục
3
thường xuyên huyện Yên Bình liên quan đến các biện pháp quản
lý phát triển đội ngũ giáo viên của ngành học giáo dục thường
xuyên.
- Nhóm nghiên cứu thực tiễn:
Sử dụng phương pháp trò chuyện, phỏng vấn, thống kê,
quan sát, phương pháp chuyên gia để phân tích các dữ liệu đã
thu thập, từ đó để đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp,
khuyến nghị việc thực hiện. Thăm dò tính cấp thiết và khả thi
của các biện pháp.
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo
và phụ lục, luận văn được trình bầy trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng và phát triển đội ngũ
trường, các cơ sở giáo dục ) nhằm mục đích bảo đảm việc giáo dục
xã hội chủ nghĩa cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng
những quy luật chung của chủ nghĩa xã hội , cũng như các quy luật
của quá trình giáo dục, của sự phát triển thế lực, tâm lý trẻ em,
thiếu niên và thanh niên” .
1.1.4. Trung tâm giáo dục thường xuyên
- Trung tâm GDTX tổ chức hoạt động đa dạng, linh hoạt, với
nhiều hình thức học khác nhau. Vừa học vừa làm, học từ xa, tự học
có hướng dẫn.
1.2. Quan niệm về phát triển đội ngũ giáo viên
1.2.1. Đặc điểm hoạt động và đội ngũ giáo viên trung tâm giáo
dục thường xuyên
- Theo quy chế, chức năng hoạt động của trung tâm GDTX
rất đa dạng, phong phú, tạo cơ hội cho mọi người được học tập, học
tập suốt đời và tiến tới một xã hội học tập.
1.2.2. Quan niệm về xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên
Theo từ điển Tiếng Việt (2000):
Xây dựng là “Làm cho hình thành một tổ chức hay một chính
thể xã hội, chính trị, kinh tế, văn hoá theo một phương thức nhất
định tạo ra, sáng tạo ra cái có giá trị tinh thần, có ý nghĩa trừu
tượng”.
Phát triển là “Biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ Ýt đến nhiều,
hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp”.
- Phát triển đội ngũ giáo viên là nói đến phát triển đồng thời
cả 3 yếu tố: Số lượng đội ngũ giáo viên, phẩm chất đội ngũ, trình
độ của đội ngũ giáo viên.
6
1.3. Yêu cầu của công tác Trung tâm giáo dục thường xuyên
trong giai đoạn hiện nay và nhiệm vụ quản lý phát triển đội ngũ
giáo viên của các trung tâm giáo dục thường xuyên
* Những khó khăn:
- Đời sống của người dân thu nhập thấp, văn hoá xã hội
chưa bền vững, đặc biệt chất lượng giáo dục đào tạo còn hạn chế.
- Số lượng học sinh ở bậc THPT ngày càng tăng nên việc dạy
nghề hướng nghiệp cho học sinh chưa được đáp ứng đầy đủ.
2.2. Khái quát về Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Yên Bình
Trung tâm GDTX huyện Yên Bình (trước đây là trường Bồi
dưỡng giáo dục huyện Yên Bình) được thành lập ngày 1/1/1989
trực thuộc Phòng Giáo dục và đào tạo Yên Bình quản lý, ngày
3/7/2003 Uỷ ban nhân dân tỉnh Yên Bái đã ra quyết định số
261/QĐ-UB về việc đổi tên và nâng cấp các trường Bồi dưỡng giáo
dục huyện, thị, thành phố tỉnh Yên Bái thành các trung tâm GDTX
huyện, thị, thành phố trực thuộc quản lý của Sở Giáo dục và đào tạo
Yên Bái. Trung tâm GDTX Yên Bình, là một cơ sở giáo dục độc lập
có con dấu riêng.
Trong 3 năm qua Trung tâm đã đào tạo được: 512 học sinh,
học viên tốt nghiệp bổ túc THPT; 352 học viên đào tạo nâng chuẩn
và trên chuẩn cho đội ngũ cán bộ, giáo viên bậc tiểu học, THCS có
trình độ THSP 12+2 và cao đẳng sư phạm; 195 học viên có trình độ
A, B tin học văn phòng.
8
Về cơ cấu tổ chức năm học 2006 - 2007 Trung tâm có:
- Số lượng cán bộ, giáo viên, công nhân viên: 20 (cả hợp đồng
lao động, có 02 giáo viên thỉnh giảng ).
- Số lượng học sinh: 13 lớp với 494 học sinh, học viên.
- Ban giám đốc gồm: 01 giám đốc, 01 phó giám đốc.
- Tổ chức Đảng có 01 chi bộ trực thuộc Huyện uỷ Yên Bình
Các tổ chuyên môn có: 3 tổ chuyên môn
Về tổ chức đoàn thể có: Tổ chức công đoàn, Đoàn cơ sở
- Phối hợp với các trung tâm học tập cộng đồng mở các lớp tập huấn
Các mặt yếu kém:
- Trình độ giảng dạy của giáo viên không đồng đều, những
giáo viên trẻ có kiến thức, nhiệt tình nhưng chưa có kinh nghệm
giáo dục học sinh, học viên.
- Một số giáo viên lớn tuổi chưa tiếp cận được với những kiến
thức và thông tin hiện đại, do đó hiệu quả giờ giảng còn hạn chế,
chưa có sức thuyết phục đối với học sinh.
2.4. Thực trạng công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo
viên của Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Yên Bình từ
1989 đến 2005
2.4.1. Nhận thức về sự cần thiết công tác xây dựng đội ngũ giáo
viên
- Đội ngũ giáo viên là người trực tiếp thực thi, chủ đạo trong
quá trình giáo dục. Do vậy, phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm
xuất phát từ nhu cầu nội tại cũng như đòi hỏi thực tế khách quan.
10
2.4.2. Những thuận lợi và khó khăn trong việc xây dựng và phát
triển đội ngũ giáo viên
Những thuận lợi chính:
- Đảng và Nhà nước đã quan tâm, đầu tư phát triển ngành học
giáo dục thường xuyên.
- Cán bộ quản lý Trung tâm luôn quan tâm coi trọng việc xây
dựng và phát triển đội ngũ vì đó là chiến lược quan trọng trong việc
xây dựng và phát triển nhà trường
- Đối tượng học sinh, học viên luôn thể hiện tinh thần ham
học hỏi, ham hiểu biết.
* Những khó khăn:
- Đang có sự mất cân đối về giáo viên ở một số bộ môn, có
giáo giáo viên phải dạy chéo môn
- Trong công tác quản lý, các biện pháp quản lý chuyên môn
- Việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên phải phù hợp,
về mặt lý luận, thực tiễn nhưng cũng phải mang những nét đặc thù
của trung tâm giáo dục thường xuyên.
12
- Việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên phải kết hợp
được giữa nội lực và ngoại lực, phù hợp với chức năng và nhiệm vụ
của Trung tâm.
3.1.3. Mục tiêu xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên Trung
tâm giáo dục thường xuyên huyện Yên Bình
Về cơ cấu:
- Đảm bảo sự cân đối giáo viên giữa các bộ môn.
- Đảm bảo sự cân đối về độ tuổi.
- Đảm bảo sự cân đối giữa nam và nữ.
Về số lượng:
- Đảm bảo đủ số lượng theo qui định.
- Dự kiến trong 5 năm tới (2006 – 2010) với quy mô học sinh,
học viên tăng hàng năm 200 – 300 thì số lượng đội ngũ giáo viên sẽ
là 35 người.
Về chất lượng:
- Phấn đấu đến năm 2010, đội ngũ giáo viên có trình độ
chuyên môn: 100% đại học, trong đó thạc sỹ: 04 người.
100% giáo viên tham gia các chương trình bồi dưỡng thường
xuyên, tự bồi dưỡng hoặc bồi dưỡng theo chu kỳ.
100% giáo viên được xếp loại chuyên môn đạt khá, giỏi, trong
đó có 55% đạt loại giỏi.
Về phẩm chất:
- Lập trường tư tưởng chính trị kiên định, vững vàng, có phẩm
chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, đảm bảo tính mô
phạm.
13
- Đảm bảo đáp ứng được những yêu cầu trước mắt cũng như
lâu dài cho sự phát triển của Trung tâm.
- Tuyển chọn giáo viên chú ý ưu tiên tuyển giáo viên nam,
giáo viên là người địa phương.
Nội dung tuyển chọn :
- Với những giáo viên giỏi từ các nơi khác có nhu cầu về công
tác tại Trung tâm thì Trung tâm cần đưa ra các tiêu chuẩn để lựa
chọn.
- Sinh viên tốt nghiệp loại khá, giỏi ở các trường đại học sư
phạm, đại học sư phạm kỹ thuật.
Phương thức thực hiện:
- Quy định cụ thể về chế độ tuyển dụng và công khai hoá
những tiêu chuẩn tuyển dụng.
- Thành lập hội đồng tuyển chọn theo thông tư số
18/1998/TTLT – BGD&ĐT – BTCCP.
- Tiếp nhận hồ sơ kiểm tra tìm hiểu thông tin cần thiết đối với
người dự tuyển.
- Bố trí lớp, thời khoá biểu để giáo viên dự tuyển tiến hành
các tiết dạy thử.
Điều kiện để thực hiện:
- Có chỉ tiêu và nhu cầu thực tiễn của các bộ môn.
- Bản thân những giáo viên có nguyện vọng thuyên chuyển
hay dự tuyển phải có đủ các điều kiện theo quy định.
15
- Hội đồng xét tuyển phải thực sự khách quan, đánh giá trình
độ của người dự tuyển một cách chính xác.
- Mỗi giáo viên phải có lập trường tư tưởng vững vàng, phẩm
chất đạo đức trong sáng, mẫu mực, yêu nghề, thương yêu học sinh,
học viên.
- Có ý thức tổ chức kỷ luật, giữ vững kỷ cương, có lòng vị tha
giáo viên còn băn khoăn với việc bố trí sử dụng lao động của Trung
tâm.
Điều kiện thực hiện:
- Chuẩn bị đầy đủ các điều kiện làm việc cho giáo viên.
- Phân công, bố trí sử dụng đội ngũ đúng người, đúng việc.
- Có chế độ chính sách cụ thể, rõ ràng và hợp lý.
3.2.4. Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy.
- Khai thác và sử dụng một cách có hiệu quả các trang thiết bị
hiện có.
- Xây dựng và hình thành thói quen sử dụng các phương tiện
giảng dạy tránh lối dạy chay.
- Phát động phong trào làm, sử dụng phương tiện dạy học
vào trong giảng dạy và học tập.
- Cuối mỗi học kỳ hay sau mỗi năm học có tổng kết, đánh giá,
tuyên dương ken thưởng kịp thời để động viên và tạo động lực thúc
đẩy hoạt động cho những năm sau.
17
- Chuẩn bị tốt về trang thiết bị, cơ sở vật chất trong Trung
tâm.
3.2.5. Tăng cường bồi dưỡng, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên
- Nâng cao năng lực tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên.
-Lập kế hoạch cụ thể cử giáo viên đi học tập nâng cao, đi bồi
dưỡng kiến thức và kỹ năng.
Lấy tự học, tự bồi dưỡng làm cơ sở chính cho việc nâng cao
tri thức, kiến thức, kỹ năng và thái độ, nâng cao năng lực sư phạm
của mỗi giáo viên.
Sơ đồ 1:
Phẩm
chất
…
Sơ đồ 2: Hình thức bồi dưỡng giáo viên.
Bồi
dưỡng
ngắn
hạn
Bồi
dưỡng
thường
xuyên
Bồi
dưỡng
tại
trường
Xi
mi
na
hội
giảng
Tham
quan
thực tế
Tù
học
tù
bồi
dưỡng
Chi bé, Ban giám đốc tạo điều kiện và thời gian, kinh phí để
tổ chức các hoạt động bồi dưỡng .
3.2.6. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, nghiên cứu khoa học phải
- Tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao.
- Sử dụng hợp lý các nguồn ngân sách để nâng cao mức thu
nhập cho giáo viên.
- Thực hiện chế độ công khai, công bằng về quyền lợi và
chính sách cho mọi đối tượng. Với phương châm “Dân biết, dân
bàn, dân kiểm tra”
3.2.8. Phát triển Đảng trong đội ngũ giáo viên.
- Xây dựng công tác Đảng phải chú trọng xây dựng trên cả ba
mặt: Chính trị, tư tưởng và tổ chức.
- Những giáo viên có phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn
vững vàng, có chí hướng phấn đấu vươn lên có thể xem xét cử đi
học lớp đối tượng Đảng.
Những nội dung về xây dựng công tác phát triển Đảng là:
- Thông qua tổ chức Công đoàn và Đoàn thanh niên để giới
thiệu cho chi bộ những đoàn viên ưu tú, xem xét để cử đi học đối
tượng Đảng.
3.2.9. Tăng cường công tác kiểm tra và đánh giá chuyên môn,
nghiệp vụ
Quan điểm về kiểm tra đánh giá:
- Kiểm tra nhằm phát huy những mặt mạnh, đồng thời phát
hiện ra những sai sót, kịp thời uốn nắn, điều chỉnh.
- Kiểm tra nhằm động viên, khen thưởng những giáo viên có
thành tích trong giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu khoa học.
Tổ chức hoạt động kiểm tra, đánh giá.
21
- Cần định lượng hoá các nội dung kiểm tra, xác định phương
pháp kiểm tra cho phù hợp với thực tiễn. Các hình thức đánh giá có
sự thống nhất công khai trong quá trình kiểm tra.
- Có thể kiểm tra đánh giá chất lượng đội ngũ giáo viên thông
qua các phiếu hỏi, điều tra hoặc phỏng vấn trực tiếp các giáo viên,
tri thức cho huyện Yên Bình nói riêng và tỉnh Yên Bái nói chung.
Trong 17 năm qua và trong tương lai Trung tâm luôn phấn đấu cho
nhiệm vụ đó, với yêu cầu ngày càng cao hơn, chất lượng ngày càng
tốt hơn. Để thực hiện được điều đó, quan tâm xây dựng và phát triển
đội ngũ giáo viên là một nhiệm vụ hết sức quan trọng của các cấp các
ngành nói chung, đặc biệt là ngành Giáo dục và Đào tạo, trong đó
các nhà trường đóng vai trò quyết định đến chất lượng đội ngũ giáo
viên. Người cán bộ quản lý nhà trường cần vận dụng tốt các biện
pháp làm sao cho phù hợp với tình hình thực tế ở đơn vị mình.
Những biện pháp đó được thực hiện đồng bộ song không có nghĩa là
ngang nhau. Không thể hy vọng có sự hoàn chỉnh trọn vẹn, do đó để
đảm bảo có tính khả thi, cần lựa chọn nhấn mạnh một số biện pháp
trong từng thời điểm nhất định, phù hợp với điều kiện khách quan và
chủ quan, phù hợp với nội lực và ngoại lực. Với 10 biện pháp đã đề
xuất nếu thực hiện đồng bộ và đầy đủ các biện pháp này, tin chắc
rằng đội ngũ giáo viên Trung tâm GDTX huyện Yên Bình sẽ phát
23
triển đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo đủ về số lượng và có chất lượng tốt
đáp ứng được yêu cầu phát triển của Trung tâm.
Chúng tôi hy vọng rằng, những biện pháp được nêu ra sẽ gợi ý
tham khảo vận dụng cho các trung tâm khác. Việc thực hiện tốt công
tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên chính là khâu đột phá có
tính chiến lược trước mắt cũng như lâu dài của các nhà trường. Đội
ngũ giáo viên là lực lượng quan trọng quyết định chất lượng giáo
dục, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu của sự nghiệp giáo dục và
đào tạo đó là “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân
tài”, tạo nguồn nhân lực cho địa phương và cả nước nói chung, thực
hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì
mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn
minh”.
tác khác cho phù hợp hoặc đề nghị cấp trên cho nghỉ hưu, đồng thời
bổ sung thêm những giáo viên trẻ về Trung tâm.
25