MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
1.1. Trong xu thế phát triển của thế giới ngày nay, tất cả các quốc gia
đều nhận thức rõ vai trò to lớn của giáo dục đối với sự phát triển của nền kinh
tế - xã hội của quốc gia, dân tộc mình. Vào đầu thế kỷ XXI tất cả các quốc gia
trên thế giới đều hướng tới sự chăm lo, phát triển con người; năng động, toàn
diện, hướng tới việc giáo dục đào tạo thế hệ trẻ thành lớp người đáp ứng một
cách nhanh nhạy đối với sự đổi thay, phát triển như vũ bão của khoa học, công
nghệ và thời đại. Giáo dục là bước mở đầu của chiến lược con người, là điều
kiện cơ bản để hình thành phát triển và hoàn thiện lực lượng sản xuất của xã
hội. Con người cùng với tri thức đã trở thành nhân tố quyết định cho sự phát
triển kinh tế xã hội. Con người cũng là nguyên nhân làm tăng của cải xã hội
"Sự giàu có và thịnh vượng này càng phụ thuộc vào tri thức và kỹ năng; khoa
học và kỹ thuật bây giờ được xác lập là những lực lượng có sức mạnh to lớn
trong việc định hướng tương lai. Các nước đang phát triển phải đối mặt với sự
thách thức cần phải tạo ra cho chính họ nhưng con đường học hỏi có thể giúp
họ tiếp cận được xu thế của cuộc cách mạng tri thức" (Ravaroy-singh - nền
giáo dục cho thế kỷ XXI: những triển vọng của Châu Á - Thái Bình Dương ) .
- Ngày nay dưới tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học - công
nghệ, lực lượng sản xuất mang tính bùng nổ. Trong đó tri thức khoa học công
nghệ và thông tin ngày càng đóng vai trò quyết định đối với nền sản xuất vật
chất trên quy mô toàn cầu. Sự phát triển kinh tế, tương lai sẽ chủ yếu phụ
thuộc vào nhân tố tri thức - trí tuệ. Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao cho sự
nghiệp đào tạo của nước nhà.
- Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (tháng 6/1996) đã đề ra mục tiêu
"từ nay đến năm 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta cơ bản thành một nước
công nghiệp". Để thực hiện mục tiêu này Nghị quyết hội nghị TW2 khoá VIII
(tháng 12/1996) đã đưa ra định hướng chiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo
của nước ta trong thời kỳ CNH - HĐH và nhiệm vụ, mục tiêu phát triển đến
1
năm 2000. Đồng thời nêu ra giải pháp chủ yếu là: Tăng cuờng các nguồn lực

trong giai đoạn hiện nay cần thường xuyên nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi nâng
cao trình độ và nghiệp vụ quản lý, cải tiến các biện pháp quản lý, vận dụng
một cách linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện cụ thể trong đơn vị quản lý của
mình.
Trong hoạt động quản lý của nhà trường thì quản lý chuyên môn là
nhiệm vụ vô cùng quan trọng và được đặt lên hàng đầu trong công tác quản lý
của Hiệu trưởng. Biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng có vai trò
đặc biệt vì nó tác động trực tiếp đến đội ngũ giáo viên, yếu tố quyết định chất
lượng giáo dục của mỗi nhà trường. Vì thế người Hiệu trưởng phải là hạt nhân
chủ yếu trong việc ứng dụng khoa học quản lý. Vận dụng linh hoạt sáng tạo
các biện pháp quản lý, để thực hiện thắng lợi các mục tiêu giáo dục.
Thực tế ở huyện Chương Mỹ - tỉnh Hà Tây các trường THPT đã có
những đổi mới nhất định về công tác quản lý chuyên môn, song kết quả đạt
được chưa cao. Những biện pháp quản lý chuyên môn mà Hiệu trưởng đã áp
dụng vào công tác quản lý của mình hầu hết là do kinh nghiệm bản thân và
kinh nghiệm của người đi trước truyền lại cho người đi sau đồng thời tự học là
chính.
Vì cho đến hết năm học 2004 - 2005 hầu hết cán bộ quản lý và Hiệu
trưởng của trường THPT trên địa bàn huyện Chương Mỹ chưa được đào tạo
dài hạn về công tác quản lý Giáo dục cho nên dù rất cố gắng trong việc quản lý
đơn vị, nhà trường các đồng chí Hiệu trưởng vẫn không thể tránh khỏi những
hạn chế.
Chính vì vậy việc nghiên cứu thực trạng công tác quản lý chuyên môn
của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây nhằm đề ra
các biện pháp quản lý đồng bộ có tính khả thi cao, phù hợp với phát triển của
giáo dục trong thời kỳ đổi mới của nền kinh tế nước nhà là vấn đề cấp thiết
sớm được nghiên cứu và làm sáng tỏ .
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên tôi chọn đề tài nghiên cứu:
"Một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao
3

6. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu các vấn đề lý luận liên quan đến quản lý, quản lý giáo
dục , quản lý nhà trường, quản lý chuyên môn.
- Tìm hiểu thực trạng các biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu
trưởng trường THPT huyện Chương Mỹ - Hà Tây.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm
nâng cao chất lượng dạy và học.
7. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Để có cơ sở lý luận làm nền tảng
cho quá trình nghiên cứu. Tôi tiến hành thu thập tài liệu lý luận, nghiên cứu tài
liệu, các văn bản pháp quy về giáo dục và đào tạo, các công trình khoa học về
quản lý giáo dục, quản lý chuyên môn từ đó phân tích tổng hợp vấn đề từ góc
lý luận có liên quan đến luận văn.
- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
+ Phương pháp quan sát:
Phương pháp quan sát các hình thức thể hiện công tác quản lý của Hiệu
trưởng và hoạt động giảng dạy của người giáo viên các trường THPT.
+ Phương pháp điều tra:
* Điều tra thu thập số liệu bằng các phiếu, biểu mẫu thống kê về thực
trạng quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học
của giáo viên THPT trong phạm vi nghiên cứu của đề tài.
* Điều tra, khảo sát lấy ý kiến của các bộ phận quản lý nhà trường,
nhằm mục đích đánh giá thực trạng việc quản lý hoạt động chuyên môn của
Hiệu trưởng.
* Điều tra, khảo sát lấy ý kiến của đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy,
các chuyên gia, các chuyên viên để nhằm đánh giá thực trạng một số biện pháp
quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của
giáo viên THPT.
+ Phương pháp phỏng vấn:
5

hiệu, Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng phụ trách
chuyên môn.
Các tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ sự thống nhất quản lý
giữa Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng để đạt mục tiêu đề ra. Các tác giả đều
khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của Hiệu trưởng. Tuy nhiên, trong thực
tế cùng tham gia quản lý nhà trường với Hiệu trưởng còn có vai trò của Phó
hiệu trưởng, đặc biệt là Phó hiệu trưởng phụ trách công tác chuyên môn. Tất
7
nhiên công việc của Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng đều nhằm tiến tới mục
tiêu chung của nhà trường. Song làm thế nào để công việc của Hiệu trưởng và
Phó hiệu trưởng đạt hiệu quả cao nhất, tránh "dẫm chân" lên nhau, tránh bị
"lấn sân" của nhau, mà làm thế là huy động tốt nhất sức mạnh của tập thể giáo
viên. Đó là vấn đề các tác giả đặt ra trong những công trình nghiên cứu của
mình. Vì vậy V.A.Xukhom linxki cũng như các tác giả trước chú trọng đến.
Sự phân công hợp lý giữa Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng ở đây được
hiểu theo nghĩa: Hiệu trưởng là người lãnh đạo tập thể sư phạm của nhà
trường, chịu trách nhiệm về các vấn đề chung, song không xa rời công tác dạy
học. Bằng việc Hiệu trưởng có thể trực tiếp quản lý một công tác chuyên môn
cụ thể nào đó và am hiểu công tác dạy học môn chuyên ngành thuộc lĩnh vực
chuyên môn của mình. Còn Phó hiệu trưởng cùng với Hiệu trưởng đề ra kế
hoạch công tác dạy học tối ưu nhất trong điều kiện cụ thể và là người tổ chức
thực hiện kế hoạch này.
Khi đã cùng nhau bàn bạc thống nhất và đề ra kế hoạch nghĩa là giữa
Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng đã có sự thống nhất và phối hợp chặt chẽ với
nhau. Đây cũng chính là một mặt của sự phân công hợp lý, không phải là dẫm
chân lên nhau mà hơn thế còn là "thống nhất với nhau". Bởi vậy các tác giả rất
coi trọng sự thoả thuận giữa Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng về những thành
công hay thất bại trong công tác quản lý nhà trường cùng tìm ra biện pháp
quản lý nhà trường để đạt đuợc hiệu quả cao. V.A xukhom linxki đã viết
"Trong khi trao đổi ý kiến vối nhau, chúng tôi đã chính xác hoá những quan

những triển vọng của khoa học, thường xuyên hơn, càng làm cho học sinh hiểu
kỹ, tính ham hiểu biết của học sinh bộc lộ ra nhiều hơn, ở các em sẽ nảy sinh ra
nhiều câu hỏi, nhiều thắc mắc hơn, những câu hỏi các em đặt ra sẽ thông minh
hơn, thú vị hơn và khó hơn".
Tuy nhiên để hoạt động này đạt hiệu quả cao, nội dung các cuộc hội thảo
khoa học được chuẩn bị kỹ phù hợp và có tác dụng thiết thực đến việc dạy học,
tổ chức hội thảo sinh động thu hút được nhiều giáo viên tham gia thảo luận,
trao đổi. Vấn đề đưa ra hội thảo phải mang tính thực tiễn cao, phải là vấn đề
9
được nhiều giáo viên quan tâm và có tác dụng thiết thực đối với việc dạy và
học.
Qua các buổi hội thảo Hiệu trưởng hiểu thêm được các quan điểm của
giáo viên về việc dạy học, bản thân các giáo viên nắm vững hơn, hiểu sâu hơn
về khoa học cơ bản, về các vấn đề còn mơ hồ và họ sẽ mở rộng hơn về tầm
nhìn, tầm hiểu biết vận dụng vào trong giảng dạy từ đó để nâng cao chất lượng
dạy học.
- V.A.Xukhom linxki và Xvecxlerơ còn nhấn mạnh biện pháp dự giờ và
phân tích bài học.
Xvecxlerơ cho rằng việc dự giờ và phân tích bài học là đòn bẩy quan
trọng nhất trong công tác quản lý quá trình dạy học của giáo viên. Việc phân
tích bài học trước hết phải nêu cho giáo viên biết cách khắc phục thiết sót, phát
huy các mặt mạnh để nâng cao chất lượng bài giảng, tác giả đã đề ra các yêu
cầu và quy trình phân tích một giờ dạy để giúp cho Hiệu trưởng thực hiện có
hiệu quả biện pháp quản lý này. Trong cuốn "Vấn đề quản lý và nhà lãnh đạo
nhà trường".
Tác giả V.A.Xukhom linxki đã nêu lên rất cụ thể cách tiến hành dự giờ
và phân tích bài học. Theo ông trước hết phải giúp giáo viên chuẩn bị bài dạy
bằng việc phân tích sư phạm của sách giáo khoa, nội dung dạy trong chương
trình. Sau đó giáo viên và Hiệu trưởng dự giờ lẫn nhau và cùng nhau dự giờ
giáo viên giỏi, cứ như vậy, giáo viên đã được Hiệu trưởng dạy cho rất nhiều về

tác động có hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận
của hệ thống giáo dục ở cấp vi mô cũng như vĩ mô" các công trình khoa học này
với tầm vóc quy mô cũng như ý nghĩa, lý luận và thực tiễn nhất định trong quản
lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, tuy nhiên các công trình này chủ yếu chỉ
nghiên cứu về mặt lý luận, song vấn đề nghiên cứu các biện pháp quản lý chuyên
môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THPT chưa được đề cập cụ
thể, đầy đủ và chi tiết trong khoa học giáo dục đây cũng chính là vấn đề bức xúc
trong chiến lược về phát triển Giáo dục ở nước ta cần "Đổi mới mạnh mẽ nội
dung - phương pháp và quản lý Giáo dục - Đào tạo", gần đây một số luận văn
Thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức
11
nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số vấn đề về quản lý cũng như đề
xuất một số biện pháp quản lý trường học như đề tài: "Biện pháp quản lý hoạt
động dạy và giao lưu thầy trò nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh THPT
tỉnh Gia Lai" của Trần Ngọc Chi (1997).
"Một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm góp phần
nâng cao kết quả học tập cho học sinh THPT thị xã Sơn La" của Nguyễn Khắc
Tâm (2000) ; Các biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng trường
THPT tỉnh Thái Nguyên của Đinh Thị Tuyết Mai (2002) nhìn chung các đề
tài đã nghiên cứu lý luận quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học dã khảo
sát được thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng và đề
xuất một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng. Kết quả nghiên cứu các đề tài
trên đã đóng góp vào việc làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý chuyên môn
của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên và phổ biến
một số kinh nghiệm quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý ở từng địa phương.
1.3. Ngành giáo dục tỉnh Hà Tây nói chung, huyện Chương Mỹ nói
riêng vài năm trở lại đây đã có sự chú ý tới công tác quản lý chuyên môn nhằm
nâng nao chất lượng dạy học của giáo viên THPT. Ngành đã tổ chức hội thi
giáo viên giỏi cấp cụm gồm 5 đơn vị đó là Trường THPT Xuân Mai, Chương
Mỹ A, Chương Mỹ B, dân lập Xuân Mai chọn ra giáo viên đứng nhất cụm.

* Theo quan điểm điều khiển học:
Quản lý là chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau :
sinh học, xã hội học, kỹ thuật nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt
động. Quản lý là một tác động hợp quy luật khách quan, làm cho hệ vận động,
vận hành và phát triển.
* Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống:
Quản lý là "Phương thức tác động có chủ định của chủ thể quản lý lên
hệ thống, bao gồm hệ các quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối
tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa
hệ thống sớm đạt tới mục tiêu".
13
Trên đây là những quan niệm khác nhau về quản lý, tuy có cách tiếp cận
khác nhau nhưng chúng tôi nhận thấy khái niệm quản lý bao hàm một ý nghĩa
chung là:
- Quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành công
việc qua những nỗ lực của mọi người trong tổ chức.
- Quản lý là một hoạt động thiết yếu, đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá
nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm.
- Quản lý là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của một nhóm
người, một tổ chức, một cơ quan hay nói rộng hơn là một Nhà nước.
- Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể
quản lý lên đối tượng quản lý, thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có
hiệu quả các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để hệ thống ổn
định, phát triển, đạt được những mục tiêu đã định.
Như vậy theo chúng tôi khái niệm quản lý có thể được hiểu: Quản lý là
một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản
lý nhằm đạt được mục tiêu chung. Bản chất của quản lý là một loại lao động để
điều khiển lao động xã hội ngày càng phát triển, các loại hình lao động phong
phú, phức tạp thì hoạt động quản lý càng có vai trò quan trọng.
- Để đạt được những mục tiêu đã định, quản lý phải thông qua các chức

những bài học kinh nghiệm.
Theo lý thuyết hệ thống (Cyberneticque): Kiểm tra là giữ vai trò liên hệ
nghịch, là trái tim mạch máu của hoạt động quản lý. Có kiểm tra mà không
đánh giá coi như không có kiểm tra, không có kiểm tra coi như không có hoạt
động quản lý.
SƠ ĐỒ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ
15
LËp kÕ ho¹ch
Th«ng tin
ChØ ®¹o
2.1.3. Các nguyên tắc quản lý:
Trong việc quản lý các tổ chức (Kinh tế - Chính trị - Văn hoá, giáo
dục ) mà yếu tố chủ yếu là con người, các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý
thường vận dụng các nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng:
Đảng cộng sản Việt Nam là Đảng lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối vì thế
trong quản lý chóng ta phải thường xuyên bám sát vào các Chỉ thị, Nghị quyết
của Đảng, các chủ trương, đường lối chính sách và pháp luật của Đảng và Nhà
nước.
- Nguyên tắc tập trung dân chủ:
Đây là nguyên tắc quan trọng đảm bảo sự thành công trong công tác
quản lý. Tạo khả năng quản lý một cách khoa học, có sự kết hợp chặt chẽ của
cơ quan quyền lực với sức mạnh sáng tạo của quảng đại quần chúng trong việc
thực hiện mục tiêu quản lý.
Tập trung trong quản lý được hiểu là toàn bộ các hoạt động của hệ thống
được tập trung vào cơ quan quyền lực cao nhất, cấp này có nhiệm vụ vạch chủ
trương đường lối phương hướng mục tiêu tổng quát và đề xuất các giải pháp cơ
bản để thực hiện. Nguyên tắc tập trung được thông qua chế độ thủ trưởng.
Dân chủ trong quản lý được hiểu là: Phát huy quyền làm chủ của mọi
thành viên trong tổ chức. Huy động trí lực của họ, dân chủ được thể hiện ở chỗ

chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống (Từ
các cơ sở Giáo dục đến trường và đến Bộ) nhằm mục đích đảm bảo việc giáo
dục hình thành nhân cách cho đứa trẻ tình yêu quê hương, đất nước, con người
17
Việt Nam. Nguyện suốt đời hy sinh phấn đấu cho lý tưởng cao cả đó là xây
dựng thành công Chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
Dù quan niệm về quản lý giáo dục ở các nước tư bản chủ nghĩa hay các
nước XHCN có khác nhau, thì điểm chung nhất mà ta thấy được là đều nhằm
nâng cao hiệu quả giáo dục (tất nhiên quan niệm về hiệu quả giáo dục ở đây có
sự khác nhau).
Ở Việt Nam, quản lý giáo dục cũng là lĩnh vực được quan tâm, nghiên
cứu:
- Theo Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý giáo dục thực chất là tác động đến
nhà trường, làm cho nó tổ chức tối ưu được quá trình dạy học, giáo dục thể chất
theo đường lối nguyên lý giáo dục của Đảng, quán triệt được những tính chất
trường THPT xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bằng cách đó tiến tới mục tiêu dự kiến,
tiến lên trạng thái chất lượng mới".
- Theo Đặng Quốc Bảo thì: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là
hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác
đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội".
- Theo Phạm Minh Hạc "Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục
đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ thống giáo dục) nhằm
làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng thực hiện
được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá
trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến
lên trạng thái mới về chất"
Những khái niệm về quản lý giáo dục nêu trên tuy có những cách diễn
đạt khác nhau nhưng nhìn chung lại có thể là sự tác động có tổ chức, có định
hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý ở các cấp lên đối
tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ

quản lý nhà trường phổ thông là quản lý hoạt động dạy học, tức là làm sao đưa
hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục
đích giáo dục". Ông còn viết "Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ chức
19
hoạt động dạy học có tổ chức hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất
của nhà trường phổ thông Việt Nam XHCN, mới quản lý được giáo dục tức là
cụ thể hoá đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực,
đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước".
Có thể thấy công tác quản lý trường học bao gồm xử lý các tác động qua
lại giữa trường học và xã hội đồng thời quản lý chính nhà trường. Người ta có
thể phân tích quá trình giáo dục của nhà trường như một hệ thống gồm 6 thành
tố :
1.Mục đích yêu cầu.
2. Nội dung giáo dục
3. Phương pháp giáo dục
4. Thầy giáo
5. Học sinh
6. Cơ sở vật chất và các phương tiện, thiết bị phục vụ giáo dục.
Các thành tố này được chia thành 3 loại. Thành tố con người, thành tố
tinh thần, thành tố vật chất.
Hoạt động quản lý của người quản lý là phải làm sao cho hệ thống các
thành tố vận hành liên kết chặt chẽ với nhau đưa đến kết quả mong muốn,
người quản lý trường học là Hiệu trưởng các trường.
3.2. Quản lý trường THPT:
Trong quản lý nhà trường thì quản lý trường THPT là vấn đề tất yếu
được đặt ra, và nếu trường THPT là một cơ sở giáo dục thì quản lý trường phổ
thông được hiểu là quản lý giáo dục theo nghĩa hẹp.
Như chóng ta đã biết, trong các trường học đặc biệt là trường THPT thì
hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã
đề ra. Vì thế có ý kiến cho rằng: Quản lý trường phổ thông là quản lý chuyên

giáo dục chúng tôi nhận thấy: Các nhà nghiên cứu giáo dục nước ngoài cũng
như Việt Nam đã nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp quản lý của Hiệu
trưởng. Có một số tác giả đề cập tới chất lượng dạy học của bậc THPT nhưng
21
lại thiên về vấn đề cải tiến phương pháp dạy học bộ môn mà chưa đề cập một
cách sâu sắc đến các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đến các hoạt động dạy
học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Ở đề tài này, chúng tôi khảo sát thực
trạng quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học
của giáo viên THPT huyện Chương Mỹ - tỉnh Hà Tây. Từ đó có cơ sở đề xuất
thêm một số biện pháp quản lý chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học
của giáo viên.
Như vậy quản lý trường THPT là tập hợp các tác động tối ưu sự công
tác, tham gia hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp của chủ thể quản lý đến tập
thể giáo viên, học sinh và cán bộ công nhân viên nhằm tận dụng các nguồn dự
trữ do nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp và do xây dựng vốn tự có
hướng vào việc đẩy mạnh hoạt động của nhà trường, thực hiện nhiệm vụ trọng
tâm của nhà trường mà hoạt động cơ bản nhất là quản lý chuyên môn, cũng
chính vì thế mà nội dung cơ bản nhất trong nhà trường của Hiệu trưởng là quản
lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học, thực hiện
có chất lượng mục tiêu Giáo dục - Đào tạo.
4. Hiệu trưởng trường THPT và vấn đề quản lý chuyên môn, nâng
cao chất lượng dạy học của giáo viên THPT:
4.1. Đặc điểm chung của trường THPT:
Trường THPT là bậc học cuối cùng của giáo dục phổ thông, gồm 3 năm.
Đây là bậc học hoàn thiện kiến thức phổ thông cho học sinh, là bậc học tạo nguồn
nhân lực cho yêu cầu của xã hội, đồng thời chuẩn bị tích cực, trực tiếp cho thế hệ
trẻ chuẩn bị hành trang vào đời, đi vào cuộc sống lao động sản xuất làm nghĩa vụ
công dân và có điều kiện để tiếp tục học lên.
Trường THPT có mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục mang tính
phổ thông cơ bản, toàn diện, với những đặc thù riêng nhằm thực hiện nhiệm

sau khi tốt nghiệp THPT hoà nhập vào thị trường lao động, chờ đón cơ hội để
có thể học thêm.
Như vậy giáo dục THPT không phải có "Mục tiêu kép" vừa chuẩn bị
cho học sinh vào Đại học - Cao đẳng, vừa chuẩn bị cho học sinh vào đời. Từ
23
đó trong trường THPT ngoài trang bị kiến thức cần phải hình thành cho học
sinh một số năng lực chủ yếu. Năng lực thích ứng với sự thay đổi của thực tiễn
để chủ động, tự chủ trong lao động, trong cuộc sống và hoà nhập với môi
trường lao động.
Định hướng chiến lược phát triển giáo dục của Đảng ta đã chỉ ra đặc
điểm chủ yếu của nhiệm vụ và các đặc trưng về mục tiêu quản lý nhà trường
THPT. Hiệu trưởng với vai trò nhà quản lý là nhân tố quyết định hiệu quả việc
quản lý nhà trường. Do vậy có sự quản lý phù hợp để nâng cao hiệu quả giáo
dục của nhà trường.
4.2. Vai trò, vị trí của Hiệu trưởng trong trường THPT:
Trường THPT là cơ quan đơn vị giáo dục của Đảng và Nhà nước. Hiệu
trưởng là thủ trưởng cơ quan đó, nên Hiệu trưởng quản lý nhà trường, quản lý
giác dục theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ
trách. Thủ trưởng chịu trách nhiệm đối với cấp trên, có quyền xử lý và ra quyết
định theo đúng quyền hạn và chức trách của mình.
Người Hiệu trưởng trước hết là người có phẩm chất chính trị tốt, biết
vận động thu hút quần chúng thực hiện tốt nhiệm vụ nhà trường, đồng thời
phải biết hy sinh quyền lợi cá nhân vì tập thể. Có chuyên môn vững, biết vận
dụng sáng tạo chủ trương đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước vào
trong đơn vị phát huy tốt tinh thần dân chủ, sáng tạo đoàn kết trong việc thực
hiện nhiệm vụ quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng
dạy học cho giáo viên.
Theo điều lệ trường THPT thì Hiệu trưởng có 10 nhiệm vụ và 6 quyền
hạn như sau:
* Nhiệm vụ của Hiệu trưởng:

- Chỉ đạo thực hiện phong trào thi đua hai tốt trong cán bộ, giáo viên và
học sinh.
- Tổ chức hội nghị công nhân viên chức, hội nghị liên tịch để thực hiện
chế độ quần chúng tham gia quản lý trường học.
25