sinh häc ph¸t triÓn
TS. Nguy n Th Trangễ ị
1. Mô tả được cấu tạo của tinh trùng và các loại trứng.
2. Trình bày được đặc điểm sự phân cắt và sự tạo
thành phôi của các loại trứng.
3. Nêu được định nghĩa, các đặc điểm của GĐ sinh
trưởng, GĐ trưởng thành, GĐ già lão và GĐ tử
vong.
4. Trình bày được cơ chế điều khiển phát triển cá thể
ở giai đoạn phôi và các nhân tố ảnh hưởng lên sự
phát triển phôi.
MỤC TIÊU
Sinh học phát triển
Nghiên cứu các quy luật phát triển cá thể của cơ thể
sinh vật, nghiên cứu các nhân tố và cơ chế điều khiển sự
phát triển cá thể của cơ thể sinh vật

Quá trình phát triển cá thể
Là quá trình từ khi sinh ra mầm mống của cơ thể mới,
phát triển qua các gđ cho tới khi già và chết của cá thể
C¸c c¸ thÓ ® îc h×nh thµnh qua SS
SS VÔ TÍNH
SS VÔ TÍNH
SS HỮU TÍNH
SS HỮU TÍNH
SS ĐẶC BIỆT
SS ĐẶC BIỆT
CÁC PHƯƠNG THỨC SINH SẢN CỦA SINH VẬT
CÁC PHƯƠNG THỨC SINH SẢN CỦA SINH VẬT
TIẾP HỢP
VD: Trùng lông


T
I
Ế
N

H
Ó
A

T
R
O
N
G

S
S

H
Ữ
U

T
Í
N
H
Với ĐV có xương sống, q/trình p/triển cá thể qua
hình thức SS hữu tính gồm 7 GĐ chính:
1. Giai đoạn tạo giao tử.

C:Trứng đoạn hoàng: n.hoàng rất nhiều (bò sát, chim)
D: Trứng trung hoàng: côn trùng.
E: Trứng vô hoàng: ĐV có vú.
2.2. GĐ t o h p t - Sù thô tinhạ ợ ử
1
2
3
4
6
7
8
9
a
b
c
d
e
g
h
i
Quá trình thụ tinh của ĐV có vú

2.3. Giai đoạn phôi thai
Định nghĩa: bắt đầu từ trứng đã thụ tinh (hợp tử) phân
cắt, p/t tạo cơ thể non mới tương đối h/chỉnh tách khỏi
noãn hoàng, vỏ trứng hoặc tách khỏi mẹ.
Trải qua 3 GĐ kế tiếp: GĐ phân cắt, GĐ phôi vị hóa và
GĐ tạo hình các CQ.
Đặc điểm:
- Q/t p/t cá thể phát sinh lặp lại 1 số GĐ chính của hệ

TB khác p/t thành dưỡng mô.
Ở ĐV có vú trên cơ sở màng ối lại p/t thêm rau thai hút
chất bổ từ cơ thể mẹ và thải chất bài tiết ra cơ thể mẹ.
2.3.4. Sự phân cắt và phát triển phôi
2.3.1. Sự phân cắt và phát triển phôi của trứng đẳng hoàng
Đặc điểm: Quá trình phân cắt xảy ra hoàn toàn và đều, toàn
bộ các tế bào phân cắt từ hợp tử đều phát triển thành phôi
thai.
+ Qu¸ tr×nh: ph«i d©u, t¹o ph«i nang.
.
G§ ph«i vÞ hãa:
- T¹o l¸ ph«i ngoµi, l¸ ph«i trong, m«i l ng,
m«i bông
- MÇm hÖ thÇn kinh, mÇm d©y sèng
- T o l¸ ph«i gi÷aạ : TB xen vµo gi÷a l¸ ph«i
ngoµi & l¸ ph«i trong
G§ ph¸t
sinh mÇm
CQ: T¹o
èng thÇn
kinh, D©y
sèng, L¸
ph«i gi÷a,
èng ruét
Phát triển phôi trứng đoạn hoàng
- L ợng noãn hoàng trung bình:
+ ĐĐ phân cắt: hoàn toàn, không đều,
không đồng thời, toàn bộ phôi bào đều
phát triển thành phôi thai.
- L ợng noãn hoàng nhiều:

1 0
a
b
c
d
3
1
4
5
2
S¬ ®å sù ph©n c¾t vµ ph¸t triÓn
ph«i cña trøng chim
Phát triển phôi của trứng vô hoàng
•
Đặc điểm: Sự phân cắt là hoàn toàn nhưng
không đều, các tế bào phân cắt từ hợp tử sớm
biệt hóa, một phần phát triển thành phôi thai,
phần còn lại phát triển thành lá nuôi, sau đó biệt
hóa thành rau thai để cung cấp chất dinh dưỡng
cho thai.
Quá trình diễn biến
Quá trình phân cắt phôi ở trứng vô hoàng
T ơng lai của các lá phôi
Lá phôi ngoài (ngo i b ỡ): tạo th ợng bì, tóc, lông,
móng chân, móng tay, T. mồ hôi, hệ TK, TB thu nhận
kích thích của các giác quan, nhân mắt, các n. mạc
miệng, mũi, hậu môn, men răng, t. tiền yên
Lá phôi giữa (trung bỡ): tạo cơ, tổ chức liên kết, x
ơng, sụn, răng, máu, màng treo ruột, màng bụng,
màng phổi, CQ niệu SD (trừ TB SD), CQ tuần hoàn,