Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc
thời kì Hi Lạp cổ đại
ở thời kì Nguyên Thuỷ, cùng với sự phát triển về nhiều mặt, con người đã
có những bước sáng tạo trong nghệ thuật. Tuy mới dừng lại ở những tác phẩm
đơn giản nhưng các loại hình nghệ thuật như tranh vẽ trên tường, vách hang, các
tác phẩm điêu khắc đã có mặt trong đời sống nguyên thuỷ. Sang thời kì cổ đại,
Mĩ thuật đã phát triển rực rỡ để lại nhiều tác phẩm vô giá và chứng tỏ sự sáng
tạo của con người đã đạt tới đỉnh cao về mét số mặt, một số lĩnh vực.Trong
những lĩnh vực đó, không thể không kể đến sự phát triển của nghệ thuật kiến
trúc và nghệ thuật điêu khắc thời kì Hi Lạp. Nó đã để lại cho con người những
tác phẩm đồ sộ cả về tinh thần cũng như giá trị của chúng như: Đền Pác-tê-nông,
nhà hát Epidause, Nhóm tượng Lao - Cun, tượng ở Xni - dơ, tượng Người ném
đĩa, tượng Vệ nữ mi-lô,…
Sự phát triển về mọi mặt đó chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như lịch sử,
địa lí, con người,…Quá trình phát triển của nghệ thuật kiến trúc và nghệ
thuật điêu khắc thời kì Hi Lạp cũng chịu ảnh hưởng của những yếu tố
trên.
Khi chế độ chế độ công xã nguyên thuỷ tan rã cũng là lúc nhà nước xuất
hiện. Xã hội loài người đã tiến lên thêm một bước. Điều kiện xã hội thay đổi,
tôn giáo tín ngưỡng thay đổi, cuộc sống con người thay đổi. Loài người bước
vào một thời kì mới, thời kì cổ đại. Mọi sự thay đổi tất yếu sẽ dẫn đến sự thay
đổi của mĩ thuật. Cùng với sự ra đời của những nhà nước đầu tiên như Lưỡng
Hà, Ai Cập, Hi Lạp, La Mã, rất nhiều phát minh, nghiên cứu về toán học, thiên
văn học, văn học, sử học…con người đã có nhiều phương tiện để giao tiếp. Chữ
viết xuất hiện đã đánh dấu một bước phát triển lớn của con người thời kì cổ đại.
Đó là phương tiện giúp con người trở lại lịch sử để tìm hiểu nghệ thuật nhanh
hơn, rõ ràng hơn. Hơn nữa, khi xã hội phát triển nó sẽ kéo theo sự phát triển của
mĩ thuật. Điều đó được chứng minh là các công trình kiến trúc, điêu khắc và hội
hoạ còn lại cho nhân loại ngày nay thấy được sự sáng tạo tuyệt vời của con
người thời cổ đại, sự tuyệt vời đó không thể không kể đến sự đóng góp vô cùng

những công trình điêu khắc vĩ đại của cả nhân loại. Đó là: Đền Pác-tê-nông, nhà
hát Epidause, Nhóm tượng Lao-Cun, tượng ở Xni-dơ, tượng Người ném đĩa,
tượng Vệ nữ mi-lô,… “trên một phương diện nào đó, nghệ thuật kiến trúc và
điêu khắc Hi Lạp được coi là tiêu chuẩn và những kiểu mẫu không thể bắt
trước được”.
Nghệ thuật Hi Lạp nói chung, nghệ thuật kiến trúc nói riêng đã đạt được
những thành tựu to lớn và chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử phát triển
của văn hoá thế giới. Thành tựu của nghệ thuật tạo hình vừa biểu hiện sự sáng
tạo tuyệt vời của người Hi Lạp vừa chứng tỏ đỉnh cao về sự mẫu mực của Hi
Lạp về trí tuệ. Các chuẩn mực về tỉ lệ con người đến nay vẫn là chuẩn mực, là
sự khâm phục đối với con người thười kì Phục Hưng họ đã tìm thấy trong nền
2
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
nghệ thuật cổ đại Hi Lạp một tư tưởng nhân văn cao cả một nền nghệ thuật hiện
thực, ca ngợi giá trị vẻ đẹp con người . Vai trò của nghệ thuật Hi Lạp đối với sự
phát triển văn hoá và nghệ thuật nhân loại là rất lớn. “Không có các cơ sở đó, cơ
sở do Hi Lạp và La Mã xây nên, thì không thể có Châu Âu hiện đại”- Ăng-
ghen . Sự phát triển của nghệ thuật Hi Lạp không giống với sự phát triển của Ai
Cập của các nước khác. Bên cạnh đó, chế độ dân chủ đã tạo điều kiện cho các tài
năng nghệ thuật phát triển. ở Hi Lạp cổ đại tên tuổi các vị vua hay người đứng
đầu thành bang không được biết đÕn. Xã hội Hi Lạp cổ đại là xã hội chiếm hữu
nô lệ. Nhưng bên trong xã hội Êy lại chứa dựng những tư tưởng dân chủ tiến bộ.
Chế độ đó mở đường cho các nhà khoa học, các nhà nghệ thuật được phát triển
tài năng, sáng tạo. Hơn thế nữa, mảnh đất Hi lạp-ngườn gốc của các thần thoại
Hi Lạp. Mọi câu chuyện thần thoại ra đời đều muốn giải thích các hiện tượng tự
nhiên và xã hội. Quan niệm củ thế giới thần linh cung giống thế gới con người
“thần nhân đồng hình”. Nó đã chi phối việc xây dựng các công trình kiến trúc,
điêu khắc rất riêng. Ngoài ra thần thoại Hi Lạp còn là những câu chuyện hay,
hấp dẫn tạo nguồn cảm hứng cho người nghệ sĩ tạo ra những tác phẩm nghệ
thuật bất hủ, đầy tính nhân văn. Trong đó không thể không kể đến những tác

cột có nhiều chi tiết hoa lệ, giống như một lẵng hoa kết hợp cùng với mấy
tầng là phiên thảo diệp. Thức cột này do kiến trúc sư Callimachus sáng tạo
ra. Cột này có ưu điểm hơn hai cột trên là đối xứng nhiều chiều và có thể
cảm nhận được trong không gian. Có thể thấy công trình sử dụng loại cột
này tại đền Olympeion ở Athena và đền Apollo ở Bassae.
Các loại cột trên sau này được người La Mã cổ đại kế thừa và phát triển,
đồng thời sáng tạo thêm hai loại thức cột mới là Toscan và Composite.
Thức kiến trúc Hi Lạp
Thức kiÕn tróc trong đó tương quan giữa các bộ phận của hệ “dầm-cột” đạt
tới mức độ hoàn mĩ có nhiệu quả nghệ thuật cao.
Các nhà kiến trúc sư đã nghiên cứu tìm tòi, phát minh ra nhứng thức cột đạt
đến độ chắc chắn về cấu trúc, thẩm mĩ về hình thể tạo nên một kiến trúc có một
không hai, và đã để lại cho nhân loại một kho báu kiến thức về kến trúc và
những di sản nghệ thuật của nhân loại.
4
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
Những nghiên cứu thức cột của các kiến trúc sư
Quá trình phát triển đền đài Hy Lạp cổ đại
Đền thờ Hy Lạp cổ đại có đặc điểm là nhiều cột chạy vòng
phía bên ngoài. Các loại hình đền đài được phân theo mức độ
phức tạp của cách thiết kế những cột đó như sau:
• Loại đền cổ nhất có dạng hình chữ nhật, lối vào chính ở
cạnh ngắn và có hai cột ở chính cạnh ngắn này, gọi là dạng
cột đôi ở hiên (Distyle); ví dụ như ngôi đền thờ thần
Themis ở Rhamnus.
Thần Themis ở Rhamnus.
• Loại đền cổ thứ hai có dạng như trên, nhưng
cú thờm hai cột ở cạnh ngắn phía sau nữa,
gọi là dạng cột đôi ở hiên cả hai đầu ; ví dụ
đền thờ Artemis ở Eleusina .

Mặt bằng đền thờ dạng Amphi-prostyle
Mặt bằng đền thờ Hy Lạp cổ đại được tạo thành bởi ba thành phần chính:
pronaos (tiền sảnh), naos (gian thờ) và pathenon (phòng để châu báu). Ngoài ra,
trong một số đền cũn cú thờm opisthodomos (hậu sảnh).
Vẻ đẹp của đền đài Hy Lạp cổ đại gắn liền với sự ra đời và phát triển của các
loại thức cột.
Kiến tróc Hi Lạp cổ đại là kiểu kiến trúc phòng cột, chủ yếu là các dãy cột
cao đồ sộ, không có tường, thường là kiến trúc đền thờ với ba kiểu cột đặc trưng
cho ba thời kì của nghệ thuật Hi Lạp cổ đại.
Nghệ thuật kiến trúc Hi Lạp cổ đại cùng với đời sống xã hội của Hi Lạp chịu
ảnh hưởng lớn của tôn giáo. Họ thờ nhiều vị thần,và mỗi nơi khác nhau thì thờ
một thần bảo trợ khác nhau. Bởi vậy có nhiều nhà thờ ra đời với các kiểu kiến
trúc nhà thờ khác nhau phát triển. Đó là điều kiện tạo nên sự đồ sộ của kiến trúc
Hi Lạp cổ đại.
Điển hình nhất có thể kể đến đền thê Pác-tê-nông mét trong bảy kì quan của thế
giới cổ đại.
6
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
Đền thờ Pác-tê-nông nhìn xiên Đền thờ Pác-tê-nông nhìn chính
diện
Đền thờ Pác-tê-nông(447 – 432 T.CN)
Đền thời Đền thờ Pác-tê-nông là sự kết hợp hài hoà giữa sự khoẻ khoắn bằng
những đường thẳng của thức Đô- ríc và sự nhẹ nhàng uyển chuyển giữa đường
thẳng và đường cong của thức I-nô-níc. Pác-tê-nông được xây dùng vào năm
443 trước công nguyên. Đền thờ nữ thần A-tê-na, vị thần bảo vệ thành A-ten. Vẻ
đẹp của Pác-tê-nông thể hiện trong sự cân đối, hài hoà về tỉ lệ toàn bộ công trình
và giữa các bộ phận kiến trúc. Vẻ đẹp của Pác-tê-nông còn được thể hiện, bộc lộ
trong sự đơn giản, trang nhã mà khoẻ khoắn, mạnh mẽ của khối kiến trúc chủ
yếu dựa trên những đường thẳng với sù trang trí bằng các tác phẩm điêu khắc và
phù điêu dạng trụ ngang. Pác-tê-nông do hai nhà kiến trúc sư Calicrats và


Đền thê Actemits(bị phá huỷ theo thời gian)
8
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
Nghệ thuật Hy Lạp và sự giàu có của châu Á đã kết hợp tạo dựng nên một
công trình kiến trúc thần thánh và nguy nga. Đền thờ nữ thần Artemiss
nằm trong số Bảy kỳ quan bởi tớnh trỏng lệ về kiến trúc và kích thước
khác thường.
Đền thờ này rất lớn, đây là một trong số những ngôi đền đồ sộ nhất do người
Hy Lạp cổ đại xây dựng từ trước đến nay. Tọa lạc gần Ephesus bên bờ
biển Ionia thuộc Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay, cả hai ngôi đền và thành phố đều
trở nên thịnh vượng do số người hành hương đến viếng ngôi đền tráng lệ
này, là nơi thờ tượng vị nữ thần huyền bí “Nữ thần đi săn của người
Ephesia”, thường được đồng nhất với vị nữ thần Hy Lạp Artemis, trong
thực tế được xem như là vị thần của người Anatolia thời cổ đại.
Đền thờ nữ thần Artemis không những là một trong số những ngôi đền Hy
Lạp đồ sộ nhất, mà còn là một trong những công trình được xây dựng toàn
bằng đá cẩm thạch lâu đời nhất. Đền được xây dựng ở địa điểm gồm cỏc
ngụi đền xây dựng đầu tiên vào khoảng năm 550 TCN với sự giúp đỡ tài
chính của Croesus, một vị vua nổi tiếng giàu có thuộc vương quốc Lydia
lân cận. Thế nhưng, vào năm 356 TCN, công trình kiến trúc nguy nga này
bị thiêu huỷ. Trong vòng vài thập niên sau, người ta dựng tại địa điểm cũ
ngôi đền mới, theo hình dáng của ngôi đền ban đầu.

Ngôi đền mới trùng tu vẫn còn tồn tại dưới thời kỳ La Mã, khi ấy nhà văn La
Mó đó ngạc nhiên trước kích thước và việc xây dựng ngôi đền. Ba cửa sổ
lớn được trổ thẳng xuyên qua mái, cửa sổ ở giữa tạo ra một khoang hở
giúp những người viếng đền có thể nhìn thấy vị nữ thần Artemis trên bàn
thờ. Chính bàn thờ cũng là một công trình cú dóy cột thật tráng lệ ở bờn
phía, đặt ở phía trước ngôi đền.

tới thế kỉ VI tr.CN, các đền thờ của Hi Lạp đều được làm bằng gỗ hoặc gạch.
Đến thế kỉ thứ V tr.CN người Hi Lạp chuyển sang các kiến trúc đá cẩm thạch
sang trọng và lộng lẫy với bốn mặt là các hàng cột đá. Kiến trúc tôn giáo là thể
loại biểu hiện tài năng của người Hi Lạp. Tuy vậy người cổ đại Hi Lạp không
dừng ở đây. Họ đã sáng tạo ra nhiều thức kiến trúc với nhiều kiểu dáng phong
phú. Điều đó phải kể đến viếc quy hoạch đô thị, xây dựng các nhà hát, các thành
luỹ, các quảng trường,… và thời kì từ thế kỉ thứ VI tr.CN đến thế kỉ II tr.CN.
Người Hi Lạp đã tiến hành quy hoạch trung tâm thành Pecgam to lớn, đồ sộ
vượt qua cả thành Aten. Có những lăng mộ lớn được xếp vào một trong bảy kì
quan của thế giới cổ
đại như lăng
Mausole ở
Halicanasse.
.

Nhà hát Epidause(giữa thế kỉ IV tr.CN)
Nghệ thuật Hi Lạp nói chung, nghệ thuật kiến trúc nói riêng đã đạt được
những thành tựu to lớn và chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử phát triển
của văn hoá thế giới. Thành tựu của nghệ thuật tạo hình vừa biểu hiện sự sáng
tạo tuyệt vời của người Hi Lạp vừa chứng tỏ đỉnh cao về sự mẫu mực của Hi
Lạp về trí tuệ.
Thế vận hội đầu tiên được tổ chức tại Hi Lạp vào năm 776 tr. CN nhằm tôn
vinh thần Zeus. Đây là một đại hội thể dục thể thao quan trong nhất. Đó là
phong trào rèn luyện mang nhiều ý nghĩa lớn lao, thể thao giúp rèn luyện sức
11
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
khoẻ để có thể trở thành các chiến binh dũng mãnh, đồng thời còn tạo ra những
cơ thể đẹp, thân hình cân đối. Đây là nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ Hi Lạp
nghiên cứu và sáng tạo ra những tỉ lệ “vàng” cho hình tượng con người. Đó
chính là nguồn gốc của những tác phẩm điêu khắc có một không hai cho đến bây

cơ, như chất da thịt mịn màng,…ở tượng Doripho, làm cho ta có cảm nhận
được sự vững của cơ thể, sự chuẩn xác về giải phẫu tạo hình kết hợp với cái
đẹp của đường nét, hình khối.

ggggg
Tượng Đorifor (440 tr.CN)

Tượng Nữ Thần Chiến Thắng
13
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
Hình ảnh đàn ông khỏa thân rất phổ biến trong nghệ thuật Hy Lạp, mặc dự cỏc
sử gia vẫn khẳng định rằng người Hy Lạp cổ đại hầu như không hở phần
nào trên cơ thể. Nay một nghiên cứu cho thấy, nền nghệ thuật tân tiến đú
đó mụ phỏng sát thực tế.
Khỏa thân là một công cụ của nghệ sĩ để minh họa các vai trò khác nhau của
người đàn ông, từ chủ nghĩa anh hùng tới kẻ chiến bại.
"Trong nghệ thuật Hy Lạp cổ, có rất nhiều kiểu khỏa thân khác nhau mang
những ý nghĩa khác nhau", Jeffrey Hurwit, lịch sử gia nghệ thuật cổ đại tại Đại
học Oregon, Mỹ, nói. "Đôi khi chỳng cũn mõu thuẫn nhau".
Nghiên cứu mới của Hurwit cho thấy người Hy Lạp đúng là cú lừa thể trong
một số trường hợp. Đàn ông đi lại không mặc gì trong buồng ngủ và tại những
bữa tiệc rượu đêm mà ở đó họ vui chơi, ăn uống. Tình trạng khỏa thân cũng phổ
biến ở những nơi thi đấu thể thao và các kỳ Olympic games.
Tuy nhiên, không mặc gì cũng là điều mạo hiểm cho người Hy Lạp. "Nhìn
chung, không có chuyện đàn ông đi lại trên đường phố mà ở trần, họ cũng không
cưỡi ngựa trần truồng và tất nhiờn khụng tham chiến mà lừa lồ", Hurwit nói,
"Trong hầu hết cỏc mụi trường công cộng, mặc quần áo là bắt buộc, và trong
chiến đấu khỏa thân có nghĩa là tự sát".
Tuy nhiên, các chiến binh và anh hùng vẫn thường được miêu tả trần trụi trong
cỏc tỏc phẩm nghệ thuật. Theo Hurwit, các nghệ sĩ muốn lột tả sức mạnh thể

phải cầm tượng thần chiến thắng. Phần trên của

Tượng thần Zeus (450 tr.CN) hình mô phỏng.
tượng được khảm ngà voi, nửa thân dưới được phủ một tấm vải bằng vàng dát
máng, dép cũng được làm bằng vàng. Ngai vàng được làm bằng ngà voi.
.
Đây là bức tượng của vị thần mà các cuộc thi tài thể thao Olympic
cổ được tổ chức để tôn vinh ông. Tượng đặt tại thành phố cổ Olympia,
nằm ở bờ biển phía tây Hy Lạp hiện nay, cách thủ đô Athens 150 km.
Theo lịch Hy Lạp cổ bắt đầu từ năm 776 TCN thỡ cỏc cuộc thi đấu cũng
bắt đầu từ năm đó. Bức tượng Zeus kỳ vĩ do kiến trúc sư Libon thiết kế
15
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
và được xây dựng vào năm 450 TCN. Vào thời điểm nước Hy Lạp đang
hùng mạnh, ngôi đền kiểu Doric quá tầm thường đơn giản nên cần cú
cỏc sửa đổi lớn. Giải pháp là đặt một bức tượng
khổng lồ trong đền. Điêu khắc gia Athens được
giao nhiệm vụ "thiêng liêng” này. Nhiều năm
sau đó, ngôi đền thu hút số du khách và người
hành hương đến từ khắp nơi trên thế giới. Bước
sang thế kỷ II TCN, bức tượng được tu sửa chút ít
rồi đến thế kỷ I SCN, hoàn đế La Mã Caligula tìm
cách đưa bức tượng về Rome nhưng giàn giáo do
các nhân công của Caligula xây dựng bị đổ sụp.
Sau khi các cuộc thi đấu Olympic bị cấm năm 391
SCN, Hoàng đế Theodosius cũng ra lệnh đóng cửa đền Zeus. Sau đó thành
phố Olympia bị động đất, trượt đất và ngập lụt tấn công. Đến thế kỷ V S.CN,
đền lại bị lửa làm hư hại. Nhưng trước đó, bức tượng đã dược những người
Hy Lạp giàu có chuyển đến Constantinople và tượng đứng vững tại đây cho
đến khi nó bị lửa làm thiệt hại nặng vào năm 462 SCN. Hôm nay bức tượng

tiêu biểu là các tác giả:
Tượng vệ nữ Milô
Prasitile: Thích vẻ đẹp mềm mại duyên dáng khác với vẻ đẹp tráng
kiện, uy nghêm của thế kỉ trước; Vẻ đẹp khoả thân của cơ thể nữ. Đây là sự
thay đổi lớn trong trong nghệ thuật điêu khắc Hi Lạp cổ đại. Các nghệ sĩ đã
phô diễn vẻ đẹp tuyệt mĩ mà tạo hoá đã ban tặng cho người phụ nữ qua
những pho tượng nữ khoả thân: Vệ nữ Milo, Vệ nữ Xnidơ của Praxiten.
Lixip: VÒ tỉ lệ nam giới lại có sựu thay đổi, ở Policlet có tỉ lệ 7 đầu thì
ở tượng A-po-xi-o-men có chuẩn mực về tỉ lệ là 8 đầu, một vẻ đẹp thanh
mảnh hơn, đầu nhỏ thân dài,…
Giai đoạn 3: Thời kì Hi Lạp hoá (thế kỉ V-IV tr.CN): giai đoạn này bớt
chất lí tưởng hoá, tăng thêm chất hiện thực. Tìm đến một phong cách mới. Hoặc
đẩy cao hơn về mặt biểu hiện những tình cảm đau thương, bi thảm. Hoặc diễn tả
17
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
phức tạp hơn, hoặc cường diệu hoá. Thể loại thường gặp trong điêu khắc thời kì
Hi Lạp hoá là nhóm tượng và phù điêu lớn. Tiêu biểu là nhóm tượng Lao-cun:

Nhóm tượng đẹp và mang nhiều
chất bi tráng, diến tả một cảnh tượng
khủng khiếp về số phận con
người.nhốm tượng diễn tả ba nhân vật,
mỗi người mang một nét đẹp riêng.
Ngoài cái lí tưởng về thể hình, tác giả
còn muốn nhấn mạnh vẻ đẹp về tính
cách , về sự bộc lộ nội tâm. Cụ thể ở
đây qua các hình dáng,
thái độ khác nhau của ba nhân vật đã
bộc lộ nỗi khiếp sợ, đau đớn kiệt sức
của ba cha con Lao-cun. Sức căng vặn

phù điêu được trang trí rất sinh động, tất cả bằng đá.
.
Dưới bầu trời trong xanh Địa Trung Hải, những ngôi đền nổi bật lờn
khụng phải bằng chiều cao đồ sộ, bằng màu sắc thâm trầm bí ẩn, mà bằng
đá cẩm thạch trắng, bằng hàng cột duyên dáng, bằng vẻ nhẹ nhàng, thanh
thoát, tươi tắn, gần gũi, có sức thu hút, làm say mê lòng người. Dường
như đõy không phải là nơi thâm nghiêm linh thiêng thờ cúng mà như
được xây dựng làm nhà bảo tàng nghệ thuật. .
Giá trị nghệ thuật cao và giá trị hiện thực sinh động của các kiến trúc cổ
đại Hi Lạp chính là chỗ đó. .
Ở A-ten có một khu thờ cỳng xõy trờn một quả nỳi nhỏ ở ngoại vi
thành phố. Ở đây người ta được thấy một số đền đẹp nhất của Hi Lạp,
trong đó có ngôi đền Pỏc-tờ-nụng, mặc dù ngày nay đã bị vỡ lở khá nhiều,
vẫn đứng đó như muốn khoe cùng Vũ Trụ một tài năng nghệ thuật kiến
trúc của con người, một kiệt tác của muôn đời. .
Nghệ thuật Hy Lạp và sự giàu có của châu Á đã kết hợp tạo dựng nên
một công trình kiến trúc thần thánh và nguy nga. Đền thờ nữ thần
19
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
Artemiss nằm trong số Bảy kỳ quan bởi tớnh trỏng lệ về kiến trúc và kích
thước khác thường.
Hội tụ tất cả các yếu tố trên là điều kện tuyệt vời cho sự phát triển của văn
hoá, nghệ thuật Hi Lạp. Nghệ thuật tạo hình Hi Lạp nhất là kiến trúc và điêu
khắc đã đạt tới đỉnh cao chỉ sau hơn 200 năm, từ thế kỉ VII đến thế kỉ Vtr.CN.
Từ giữa thế kỉ IV tr.CN, Hi Lạp đã có nhêìu biến động lớn. Hi Lạp đã xâm
chiếm Ba Tư, Tiểu á, Ai Cập , Ân độ …Đây là giai đoạn Hi lạp hoá trong nghệ
thuật Hi Lạp.Đến thế kỉ II tr. CN Hi Lạp bị La Mã chinh phục. Đây là giai đoạn
kết thúc của nền văn hoá văn minh Hi Lạp cổ đại. Nhưng đã để lại cho nhân loại
một di sản khổng lồ về văn hoá nghệ thuật.
Nền nghệ thuật từ thế kỉ 12 tr.CN. đến thế kỉ 1 tr.CN. của vùng đất Hi Lạp,

và các tượng nữ thần ở giai đoạn này cho thấy ý nguyện của các nhà
điêu khắc không phải là đúc tạothiờn thần, mà là diễn tả vẻ đẹp thân
hình của người phụ nữ, phục vụ cho sự hưởng thụ cái đẹp nhân tính.
Trung tâm mĩ thuật của giai đoạn này là tiểu Vương quốc Pecgam
(Pergam; Pecgamụn), nơi có đàn tế thần Zơt (Zeus) xây dựng năm 180
tCn., với những phù điêu trang trí mô tả cuộc chiến giữa người khổng
lồ với thần, nhóm tượng Laocụn không còn tinh thần cổ điển mà mang
tính khoa trương ( “Laocụn và các con”).
Nghệ thuật Hi Lạp nói chung, nghệ thuật kiến trúc nói riêng đã đạt được
những thành tựu to lớn và chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử phát triển
của văn hoá thế giới. Thành tựu của nghệ thuật tạo hình vừa biểu hiện sự sáng
tạo tuyệt vời của người Hi Lạp vừa chứng tỏ đỉnh cao về sự mẫu mực của Hi
Lạp về trí tuệ.
“Trên một phương diện nào đó, nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Hi Lạp
được coi là tiêu chuẩn và những kiểu mẫu không thể bắt trước được”.
“Không có các cơ sở đó, cơ sở do Hi Lạp và La Mã xây nên, thì không thể
có Châu Âu hiện đại”- Ăng-ghen .
TÀI LIỆU THAM KHẢO
21
Lịch sử mĩ thuật thế giới – Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kì Hi Lạp
1. Lịch sử mĩ thuật thế giới, tác giả: Phạm Thị Chỉnh
2. Câu chuyện nghệ thuật, tác giả: Lê Sĩ Tuấn biên dịch
3. Câu chuyện nghệ thuật hội hoạ thế giới từ tiền sử đến hiện đại, tác giả:
Sister, Wendi, Beckett
4. Báo mạng: Báo xây dựng; Việt báo,…
22