Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý

Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
A - Đặt vấn đề
Giáo dục đạo đức là một mặt giáo dục mà xã hội cần phải quan tâm. Trong công cuộc đổi mới
hiện nay khi yếu tố con ngời đợc đặc biệt coi trọng thì tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh
thần và đạo đức của con ngời càng đợc đề cao và phát huy mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực xã hội.
Việc nâng cao chất lợng hiệu quả của giờ dạy môn học đạo đức trong trờng Tiểu học là trách
nhiệm và là việc làm vô cùng cần thiết của mỗi ngời giáo viên. Với đặc điểm tâm sinh lý học sinh
Tiểu học thì giáo dục đạo đức cho trẻ không thể nào là thuyết giảng hay, nhồi nhét các bài học
đạo đức mà cần phải sử dụng nhiều phơng pháp. Một trong những phơng pháp đạt hiệu quả cao
trong tiết học đạo đức là phơng pháp tổ chức trò chơi cho học sinh.
I - Cơ sở lý luận
Trò chơi là hoạt động rất quen thuộc gần gũi với con ngời. Bất cứ ai trong cuộc đời cũng từng
tham gia các trò chơi. Cũng nh lao động, học tập, trò chơi là một loại hình hoạt động sống của
con ngời. Trò chơi có chứa đựng chủ đề, nội dung nhất định, có những quy chế nhất định mà ngời
chơi phải tuân thủ. Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi, giải trí song đồng thời lại có ý nghĩa
giáo dỡng và giáo dục lớn lao đối với con ngời. Trò chơi có ý nghĩa đặc biệt đối với lứa tuổi trẻ
em. Trò chơi tạo tất cả những điều kiện để trẻ em thể hiện nhu cầu tự nhiên về hoạt động, tạo ra ở
trẻ em những rung động thực tế và quan trọng cho cuộc sống. Trong khi chơi, trẻ em phản ánh
hiện thực xung quanh, đồng thời thể hiện thái độ nhất định đối với môi trờng . Đốivới trẻ em,
chơi có
nghĩa là hoạt động, là khơi dậy trong mình những cảm giác và ớc mơ, là cố gắng để thực hiện
những ớc mơ đó là cảm giác, tri giác và phản ánh một cách sáng tạo thế giới vào trong tởng tợng
của mình. Đúng nh AM- Go- rơ - ki đã nhận xét "Trò chơi là con đờng để trẻ em nhận thức thế
giới, là nơi chúng đang sống và là cái chúng nhận thấy cần phải thay đổi "
Cùng với học chơi là nhu cầu không thể thiếu đợc của học sinh Tiểu học, dù không còn là hoạt
động chủ đạo song vui chơi vẫn giữ một vai trò rất quan trọng trong hoạt động sống của trẻ, vẫn
có một ý nghĩa lớn lao với trẻ. Lý luận và thực tiễn đã chứng tỏ rằng: Nếu biết tổ chức cho trẻ vui
1

nớc. Song song với việc cải tiến nội dung chơng trình thì việc đổi mới phơng pháp dạy học đã và
đang đợc các cấp các ngành quan tâm. Trong những năm gần đây đã có nhiều đợt học tập, sinh
2
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý
hoạt chuyên môn, hội thảo, thao giảng cấp trờng, cấp huyện, cấp tỉnh để giáo viên cùng với nhà
chuyên môn trao đổi về đổi mới phơng pháp dạy học. Một trong những phơng pháp tổ chức dạy
học theo xu hớng mới là phơng pháp tổ chức trò chơi học tập. Không ai có thể phủ nhận đợc
mặt tích cực mà việc tổ chức trò chơi học tập mang lại. Tuy nhiên thực trạng của việc tổ chức trò
chơi vào trong những tiết dạy đạo đức của trờng tôi cũng nh những trờng khác còn nhiều bất cập.
Nhiều giáo viên không thấy hết đợc tác dụng của phơng pháp tổ chức trò chơi còn xem nhẹ và rất
ngại sử dụng phơng pháp này. ở những tiết học đợc thanh tra, thao giảng hay hội giảng thì tổ chức
lôi thôi, luộm thuộm , mang nặng tính hình thức. Giáo viên hết sức lúng túng không biết tổ chức
vào lúc nào, cách thức tổ chức ra sao. Học sinh ngợng ngùng, bỡ ngỡ không nghiêm túc khi thể
hiện nên dẫn đến sau trò chơi không mang lại hiệu quả giáo dục cao. Tất cả những điều trên do
đâu? Tôi nghĩ thứ nhất do điều kiện cơ sở vật chất trờng lớp, bàn ghế, trang thiết bị phục vụ cho
giảng dạy còn quá nhiều thiếu thốn. ở một số giờ học giáo viên muốn tổ chức trò chơi thì không
có điều kiện. Thứ hai là do trình độ, năng lực, chuyên môn của đội ngũ giáo viên còn nhiều hạn
chế cha đáp ứng với nhu cầu cải tiến nội dung cũng nh phơng pháp giảng dạy.
Độ nhiệt tình, ý thức trách nhiệm cũng nh nhận thức rõ ràng là cần phải thực sự đổi mới phơng
pháp giảng dạy cha cao . Nguyên nhân thứ ba là về phía học sinh đặc điểm trờng chúng tôi theo
điều tra cơ bản đầu năm học có tới hơn 90% số học sinh có bố mẹ làm nghề nông nghiệp. Các em
ít có điều kiện tiếp xúc với truyện tranh ảnh, sách báo. Do điều kiện sống, môi trờng gia đình mà
sự hiểu biết của các em về thế giới xung quanh còn nhiều hạn chế. Các em còn rụt rè, ngợng
ngùng không tự tin trong giao tiếp. Đây là điểm khác biệt lớn so với trẻ em thành phố. Bên cạnh
việc khắc phục khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tôi luôn quan tâm gần
gũi bồi dỡng t tởng tình cảm vốn sống cho học sinh, đồng thời tự học hỏi, trau dồi kiến thức, trình
độ chuyên môn nghiệp vụ s phạm qua bạn bè, đồng nghiệp, qua sách báo tìm tòi ra những hớng đi
mới để giảng dạy tốt các môn học nói chung và môn Đạo đức nói riêng
III - Quá trình nghiên cứu

nào để khắc phục tình trạng trên, đây là câu hỏi luôn trăn trở đối với mỗi giáo viên trực tiếp đứng
lớp. Tôi nghĩ ngoài việc đề nghị Ban giám hiệu, hội cha mẹ học sinh và các cấp có thẩm quyền
quan tâm giúp đỡ thì ngời giáo viên phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức trò chơi học
tập đạo đức cho học sinh. ở những trò chơi cần điều kiện sân bãi rộng, bàn ghế đúng quy cách để
tổ chức cho học sinh cả lớp cùng tham gia một trò chơi, thì ta có thể chia nhỏ từng tốp học sinh
hoặc thay đổi thành trò chơi khác phù hợp với điều kiện về cơ sở vật chất của lớp, của trờng mà
vẫn đảm bảo đợc nội dung giáo dục cho học sinh. Chúng ta có thể huy động từ phía học sinh thu
gom đồ phế thải tận dụng làm những đồ dùng đơn giản. Ví dụ : Khi tổ chức cho học sinh trò chơi
4
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý
“Ném bóng” trong bài: “Em là học sinh lớp 1” ( Đạo đức – lớp 1). Giáo viên có thể làm quả bóng
bằng giấy báo vo viên to bằng 1/2 quả bóng thờng, bên ngoài bọc bằng giấy màu cho đẹp. Hay ở
trò chơi “Tặng hoa” ; “ Hái hoa dân chủ” (Trò chơi này đợc áp dụng ở rất nhiều bài trong chơng
trình đạo đức lớp 1, 2, 3). Giáo viên có thể dùng giấy màu cắt thành những bông hoa nhiều màu
sắc, lọ hoa có thể tận dụng bằng vỏ lon bia Hàng ngày giáo viên, học sinh có thể su tầm thêm
tranh ảnh sách báo về các loài cây, hoa, ngời, động vật để có thể minh hoạ cho trò chơi thêm
sinh động hấp dẫn.
Tóm lại tuỳ từng điều kiện hoàn cảnh mà ngời giáo viên có thể linh hoạt, chủ động sáng tạo tổ
chức trò chơi cho học sinh sao cho đạt hiệu quả, yêu cầu cần giáo dục.
2) Giải pháp khắc phục những vớng mắc từ phía học sinh.
Theo phơng pháp dạy học mới thì học sinh là ngời chủ động lĩnh hội kiến thức dựa trên sự hớng
dẫn của giáo viên.
Tuy nhiên trong khi tổ chức trò chơi cho học sinh tôi thấy các em còn rất nhút nhát, thiếu tự tin.
Đây chính là hạn chế chủ yếu của các em học sinh vùng nông thôn vì sự hiểu biết, vốn từ của các
em không nhiều, các em ít có điều kiện tiếp xúc với tranh ảnh, sách báo. Để khắc phục hạn chế
ấy, ngay từ khi nhận lớp (đầu năm học) tôi làm công tác điều tra cơ bản, lấy thông tin từng hoàn
cảnh gia đình, điều kiện sống của từng học sinh, tìm hiểu tính cách, cá tính, trình độ năng lực, khả
năng hiểu biết của các em, sau đó phân loại để có các cách khác nhau giúp đỡ học sinh. Trong
quá trình giảng dạy, tôi cố gắng dạy tốt tất cả các môn học, thành lập tủ sách măng non của lớp

vì vậy mà ngời giáo viên phải am hiểu và có kiến thức nhất định về những vấn đề cần cung cấp
cho học sinh.
- Không ngừng học hỏi, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ qua sách báo và các phơng tiện thông
tin khác. Thờng xuyên cập nhật các thông tin có liên quan cần thiết cho giảng dạy. Mạnh dạn trao
đổi với đồng nghiệp những vấn đề còn vớng mắc để cùng nhau tháo gỡ. Trong khi tổ chức trò
chơi cho học sinh giáo viên cần quan sát, kiểm nghiệm tự đúc rút ra những kinh nghiệm để áp
dụng cho những năm học tiếp theo.
3.2/ Cách lựa chọn, tổ chức trò chơi môn Đạo đức ở lớp 1, 2, 3.
a) Lựa chọn xem nên tổ chức trò chơi vào lúc nào trong tiết dạy.
Trong giờ học đạo đức với đặc trng của môn học ngời giáo viên có thể tổ chức trò chơi vào bất
cứ lúc nào, tuỳ từng nội dung bài học có thể là khởi động, giới thiệu bài, có thể để học sinh tìm
hiểu bài, phát hiện nội dung bài học hoặc có thể để củng cố, khắc sâu kiến thức cho học sinh. Tuy
nhiên thờng thì chúng ta lựa chọn, tổ chức trò chơi ở cuối tiết 2, phần củng cố bài học. Sau khi
học sinh đã nỗ lực tự giác giải quyết các nhiệm vụ của bài học, nếu giáo viên chuyển sang một
hình thức học tập mới (trò chơi) thì các em sẽ đợc chuyển từ trạng thái "căng thẳng" sang một
6
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý
trạng thái "hng phấn" phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
b) Khi thiết kế trò chơi cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
* Thiết kế nội dung trò chơi:
- Phải đảm bảo tính giáo dục, phù hợp với chủ đề giáo dục đạo đức cho học sinh.
- Đảm bảo yêu cầu phổ cập, nghĩa là trò chơi phù hợp với năng lực và trình độ của mọi học sinh
với sức khoẻ của các em. Bởi vì, nếu trò chơi quá khó thì học sinh sẽ không thể thực hiện đợc;
còn nếu quá đơn giản thì học sinh sẽ nhàm chán, không muốn chơi.
- Đảm bảo tính hấp dẫn đối với học sinh thu hút đợc nhiều học sinh tham gia chơi, tạo đợc
không khí thi đua, sôi nổi hào hứng trong lớp học.
- Trò chơi phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn của lớp học, trờng học (về quỹ thời
gian, về không gian, về các phơng tiện cần thiết cho trò chơi)
- Đảm bảo an toàn, không gây nguy hiểm cho học sinh.

là các em nhập vai thành công. Nhờ sự nhập vai thành công này, các em đợc vui chơi thoải mái,
dễ dàng thể nghiệm những chuẩn mực hành vi đạo đức đã đợc học.
- Nguyên tắc 4: Bảo đảm luân phiên các trò chơi một cách hợp lý.
ở học sinh Tiểu học, khả năng chú ý có chủ định và hứng thú cha thật bền vững. Do đó tôi
không tổ chức một trò chơi quá dài mà căn cứ vào yêu cầu giáo dục của từng chủ điểm, căn cứ
vào đặc điểm tâm sinh lý của học sinh để lựa chọn trò chơi thích hợp, để có thể luân phiên nhau
giúp học sinh chuyển hớng chú ý và hứng thú một cách hợp lý.
- Nguyên tắc 5 : Bảo đảm tổ chức trò chơi với tinh thần thi đua đồng đội.
Trong khi tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi có tính chất đồng đội tôi luôn quan tâm đến
yếu tố thi đua có chuẩn và thang đánh giá thành tích của cá nhân cũng nh thành tích chung của
đồng đội.
Nhờ vậy luôn kích thích đợc tính tích cực phấn đấu của mỗi học sinh vì thành tích bản thân, vì
thành tích đồng đội mà mình là một thành viên. Qua đó, vun đắp cho các em ý thức đồng đội, tình
bạn thân ái.
* Quy trình lựa chọn và tổ chức trò chơi học tập môn đạo đức cho học sinh lớp 1,2,3
Trong quá trình tổ chức trò chơi cho học sinh tôi luôn tiến hành theo quy trình sau:
* Giai đoạn thứ nhất: Lựa chọn trò chơi.
Bớc 1: Phân tích yêu cầu giáo dục của chuẩn mực hành vi đạo đức.
Bớc 2: Chọn thử trò chơi nào đó để phân tích nội dung và khả năng giáo dục của nó.
Bớc 3: Đối chiếu nội dung và khả năng giáo dục của trờ chơi (vừa chọn thử) với yêu cầu giáo
dục hành vi đạo đức.
8
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý
Nếu thấy không phù hợp thì trở lại bớc 2: Chọn thử trò chơi khác và tiến hành lại công việc
theo các bớc đã quy định. Nếu thấy phù hợp thì quyết định chọn trò chơi đã phân tích.
* Giai đoạn thứ 2: Chuẩn bị tổ chức trò chơi.
Bớc 4: Thiết kế giáo án.
+ Tên trò chơi.
+ Mục đích giáo dục của trò chơi: Qua trò chơi cần đạt những yêu cầu giáo dục gì về tri thức,

học sinh tham gia đánh giá.
- Làm một số động tác th giãn (nếu chơi trò chơi vận động)
- Tính tổng điểm của từng nhóm và công bố kết quả.
Bớc 10: Tuyên dơng học sinh, đặc biệt là nhóm có cố gắng hơn.
Trao phần thởng (nếu có)
Lu ý: Không chê học sinh trong khi tiến hành tổ chức trò chơi.
Để minh hoạ cho quy trình trên sau đây tôi xin nêu một số ví dụ về tổ chức trò chơi trong giờ
dạy Đạo đức ở lớp 1 và lớp 2. Bắt đầu từ giai đoạn thứ hai.
Ví dụ 1: Trò chơi trong bài “Em là học sinh lớp 1” (Đạo đức lớp 1) đợc tổ chức ở hoạt động 1
của tiết 1.
Mục đích: Giúp học sinh nhớ tên nhau một cách vui vẻ.
Bớc 1 : Chuẩn bị.
Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm từ 6 đến 7 học sinh, đứng thành vòng tròn;
một quả bóng bằng nhựa hoặc bằng giấy báo vo tròn.
Bớc 2 : Nêu tên trò chơi.
Trò chơi mang tên “Ném bóng”
Bớc 3: Phổ biến luật chơi: Các nhóm đứng thành vòng tròn, bóng đợc truyền từ ngời này sang
ngời khác một cách từ từ. Ai nhận đợc bóng phải nói to tên của mình để cả lớp nghe rõ. Sau khi
cả nhóm đã lần lợt nhận đợc bóng thì đổi cách chơi. Lần này ngời ném bóng phải gọi đúng tên
ngời đã ném bóng cho. Cứ nh vậy cho đến khi mọi ngời trong nhóm đều đợc gọi tên. Ai nói sai
hoặc không nhớ tên bạn, sẽ phải nhảy lò cò một vòng.
Giáo viên cử ra nhóm trọng tài gồm ba em.
Bớc 4: Tiến hành trò chơi: Giáo viên tổ chức cho một nhóm làm mẫu. Giáo viên rút kinh
nghiệm và cho cả lớp tiến hành chơi thật. Giáo viên hô (có dự lệnh - động lệnh) “Trò chơi – Bắt
đầu”.
Giáo viên cùng trọng tài quan sát và điều chỉnh cho các nhóm hoạt động khẩn trơng, đúng luật.
Bớc 5: Tổng kết trò chơi: Giáo viên đánh giá chung cả lớp và riêng từng nhóm.
10
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý

11
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý
- Học sinh đã ghi nhớ dợc dễ dàng, lâu bền các kiến thức cần ghi nhớ vì ở từng nội dung trò
chơi đã minh hoạ một cách sinh động cho các mẫu hành vi đạo đức, những mẫu hành vi này đã
tạo đợc những biểu tợng rõ rệt ở từng học sinh.
- Học sinh đã biết cách thể hiện hành vi đúng ra ngoài thực tế cuộc sống vì trong các trò chơi
học sinh đã đợc luyện tập những kỹ năng, những thao tác hành vi đạo đức.
- Học sinh đã có khả năng tự quyết định cho mình cách ứng xử đúng phù hợp trong một số tình
huống.
- Qua trò chơi học sinh có cơ hội để thử nghiệm những chuẩn mực hành vi. chính nhờ sự thể
hiện này đã hình thành đợc ở học sinh niềm tin về chuẩn mực hành vi đã học, tạo ra động cơ bên
trong cho những hành vi ứng xử trong cuộc sống.
- Học sinh đợc hình thành năng lực quan sát, đợc rèn luyện kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi
của ngời khác là phù hợp hay không phù hợp với chuẩn mực đạo đức.
- Khả năng giao tiếp giữa học sinh với giáo viên giữa các em với nhau đợc tăng cờng hơn. Các
em đã mạnh dạn, tự tin hơn trong giáo tiếp…
- Học sinh có hứng thú tích cực tham gia vào các hoạt động học tập cũng nh các hoạt động tập
thể khác.
C – Kết luận
Chuẩn bị tốt, biết kết hợp hài hoà giữa các yếu tố cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, hoạt
động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh, tôi thiết nghĩ việc tổ chức trò chơi học tập
vào môn học Đạo đức không còn là băn khoăn, vớng mắc của ngời giáo viên nữa. Thông qua trò
chơi việc rèn luyện hành vi đạo đức cho học sinh đợc tiến hành nhẹ nhàng sinh động. Học sinh
đợc lôi cuốn vào quá trình luyện tập một cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm,
đồng thời giải tỏa đợc những mệt mỏi căng thẳng trong quá trình học tập. Giờ học đạo đức sẽ nhẹ
nhàng hơn, không còn khô khan cứng nhắc nữa. Nội dung giáo dục mà giáo viên truyền đạt tới
học sinh sẽ đợc các em tiếp thu dễ dàng hơn.
1) Bài học kinh nghiệm
Để tổ chức tốt trò chơi trong giờ dạy đạo đức ở lớp 1, 2, 3 giáo viên cần:

tạo điều kiện cho chúng tôi tham quan, học tập một số trờng điển hình hay mở hội nghị, hội thảo
bàn về vấn đề đổi mới phơng pháp giảng dạy để chúng tôi có điều kiện nâng cao năng lực chuyên
môn học tập đổi mới phơng pháp giảng dạy .
Trên đây là tất cả những kinh nghiệm mà tôi đã tích luỹ đợc trong việc tổ chức trò chơi môn đạo
đức ở lớp 1, 2, 3. Với khuôn khổ hạn hẹp của sáng kiến rất mong nhận đợc ý kiến đóng góp của
các nhà chuyên môn, các bạn đồng nghiệp bổ xung vào bài viết này để hoàn thiện hơn.
13
Tổ chức trò chơi học tập trong giờ dạy Đạo đức ở lớp 1, 2, 3
Tiểu học Đức Lý
Tháng 03 năm 2007
Cỏc sản phẩm khỏc: :
Nâng cao chất lượng giảng dạy tuyến kiến thức "Giải toán có lời văn" ở lớp
1
14