Website: Email : Tel : 0918.775.368
A . Đặt vấn đề
Trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, sự tuỳ thuộc lẫn nhau về
kinh tế ngày càng gia tăng, các nớc trên thế giới đều rất coi trọng khả năng
độc lập tự chủ về kinh tế nhằm bảo đảm lợi ích chính đáng của quốc gia, dân
tộc mình, trong cuộc đấu tranh kinh tế gay gắt và để xác lập một vị thế nhất
định trên trờng quốc tế.
Nhận thức đợc tính tất yếu khách quan, Đại hội Đảng Cộng Sản Việt
Nam lần thứ XIII đã xác định nhiệm vụ: Mở rộng quan hệ kinh tế đối
ngoại, chủ động tham gia các tổ chức quốc tế và khu vực, củng cố và nâng
cao vị thế nớc ta trên trờng quốc tế . Ngày 18 tháng 1 năm 1996, Bộ chính
trị ra nghị quyết vế kinh tế đối ngoại nhằm chỉ đạo việc thực hiện nhiệm vụ
quan trọng này. Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ IX khẳng định
chủ trơng: Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần
phát huy tối đa nội lực nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập
tự chủ và định hớng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, an ninh quốc
gia, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc,bảo vệ môi trờng
Trong bối cảnh hiện nay, đặt vấn đề xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ
và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế là hoàn toàn đúng đắn và chính xác.
Hai mặt có mối quan hệ biện chứng với nhau, nhằm phát triển nền kinh tế n-
ớc ta ngày càng vững mạnh theo định hớng xã hội chủ nghĩa.
Trên cơ sở đó , em làm bài luận: Phép biện chứng về mối liên hệ phổ
biến và phân tích vận dụng mối liên hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc
lập tự chủ với hội nhập kinh tế quốc tế ở nớc ta hiện nay. Em xin chân
thành cảm ơn cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Anh đã giúp đỡ và chỉ dẫn em hoàn
thành bài tiểu luận này .
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
B. Nội dung
Chơng I : Phép biện chứng về mối liện hệ phổ biến
1 . Phép biện chứng duy vật

biện chứng . Cho nên nó đã khắc phục đợc nhũng hạn chế của 2 hình thức phép
biện chứng trớc đây và thực sự trở thành khoa học . Đối tợng của phép biện
chứng duy vật là thế giới vật chất vô cùng vô tận cho nên nội dung của nó rất
phong phú . Trong đó , nguyên lí về mối liên hệ phổ biến và sự phát triển có ý
nghĩa kháI quát nhất và là 2 nguyên lí cơ bản của phép biện chứng duy vật . Tù
đó Ăngghen định nghĩa : phép biện chứng chẳng qua chỉ là môn khoa học về
những quy luật phổ biến của sự vận động và phát triển của tự nhiên , của xã hội
loàI ngời và của t duy
-
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
2 . Nội dung biện chứng về mối liên hệ phổ biến
2.1 : KháI niệm về mối liên hệ phổ biến
Trong quá trình phát triển của lịch sử t tởng triết học , các trờng pháI triết
học khi tìm hiểu bản chất của thế giới không chỉ xem xét mối quan hệ giữa vật
chất và ý thức, con ngời có nhận thức đợc thế giới hay không , mà còn phảI trả
lời nhiểu câu hỏi nh : thế giới là bất động , đứng yên hay là không ngừng vận
động và phát triển ? Các sự việc hiện tợng của thế giới ở trạng tháI cô lập tách
rời nhau hay là có sự liên hệ có tác động qua lại và chuyển hoá lẫn nhau ? Theo
lịch sử triết học có 2 quan đIểm , cách xem xét tráI ngợc nhau khi giảI đáp
những câu hỏi trên là : phép biện chứng và phép siêu hình
- Phép siêu hình : Phơng pháp siêu hình coi mọi sự vạt hiện tợng của thế
giới đều tồn tại cô lập và tách rời nhau . Chúng luôn ở trạng tháI tĩnh tại , đứng
im , không vận động và giữa chúng không có mối liên hệ ràng buộc quy định,
không chuyển hoá và không phát triển. Nếu giữa các sự vật hiện tợng có mối
liên hệ với nhau thì đó chỉ là liên hệ có tính chất ngẫu nhiên , hời hợt bên
ngoàI . Ví dụ nh xã hội loàI ngời chỉ là tổng số đơn giản của những cá nhân
đơn lẻ Quan niệm này tồn tại trong hoàn cảnh trình độ khoa học tự nhiên còn
bị hạn chế và dẫn đến những sai lầm về thế giới quan triết học . Đồng thời nó
tạo nên ranh giới giả tạo giữa các sự việc hiện tợng, đối lập một cách siêu hình

con ngời, là ý niệm tuyệt đối , là ý chí thợng đế . Quan niệm này hoàn toàn
tráI ngợc với quan niệm của phép biện chứng duy vật . Mối liên hệ của các sự
vật hiện tợng trong thế giới là đa dạng và nhiều vẻ . Khi nghiên cứu hiện thực
khách quan cần phảI xem xét nó trên tất cả các mặt , các mối liên hệ có thể có
cho nên để tránh bỏ sót chúng ta có thể phân chia thành nhiều loại . Việc phân
chia này tuỳ theo tính chất đơn giản hay phức tạp, phạm vi hẹp hay rộng, vai trò
trực tiếp hay gián tiếp và có thể kháI quát thành nhiều mối liên hệ nh : cáI
chung và cáI riêng , bên trong và bên ngoàI , chủ yếu và thứ yếu , bản chất và
hiện tợng , tự do và tất yếu , tất nhiên và ngẫu nhiên sự phân loại này chỉ có
ý nghĩa tơng đối và mỗi loại chỉ là 1 hình thức , 1 bộ phận , 1 mắt xích của mối
liên hệ phổ biến nói chung . Nhng sự phân loại lại rất cần thiết vì vị trí của từng
mối liên hệ trong việc quy định sự vận động và phát triển của sự vật hiện tợng
không hoàn toàn nh nhau .
2.3 : ý nghĩa của phơng pháp luận
Nghiên cứu nguyên lí về mối liên hệ phổ biến rất có ý nghĩa trong hoạt động
nhận thức và thực tiễn .
Mọi sự việc hiện tợng trong thế giới đều tồn tại trong mối liên hệ phổ biến đa
dạng và nhiều vẻ cho nên muốn nhận thức đợc và tác động vào chúng thì chúng
ta phảI có quan đIúm toàn diện . Quan đIểm toàn diện đòi hỏi chúng ta nếu
nhận thức đúng sự vật, hiện tợng thì phảI nhận thức mọi mối liên hệ vốn có của
chúng hay đặt chúng vào mối quan hệ với các sự vật hiện tợng khác, phảI xem
xét tất cả các mặt , yếu tố và cả các khâu trung gian , gián tiếp . NgoàI ra ,
chúng ta phảI còn biết phân loại các mối liên hệ phổ biến vì quan đIúm toàn
diện không có nghĩa là xem xét tràn lan mà phảI xác định đợc vị trí của từng
mối liên hệ , từng mặt , từng yếu tố trong tổng thể quần chúng . Và qua đó ta
mới nắm đợc bản chất của sự vật hoặc hiện tợng . Đồng thời quan đIúm toàn
diện chống lại cách nhìn phiến diện, chống chủ nghĩa triết trung , chống nguỵ
biện .
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368

và linh hoạt theo, độc lập tự chủ có tính tơng đối. Xây dựng nền kinh tế độc
lập tự chủ đợc đặt trong mối quan hệ biện chứng với việc đa phơng hoá đa
dạng hoá quan hệ quốc tế, mở cửa giao lu với các nền kinh tế là đối tác tin
cậy của các nớc trong cộng đồng quốc tế, hợp tác bình đẳng và cùng có lợi.
Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế không bị lệ thuộc không bị phụ
thuộc vào nớc khác vào ngời khác hoặc vào một tổ chức kinh tế nào đó về đ-
ờng lối chính sách phát triển, không bị bất cứ ai dùng các điều kiện kinh tế
tài chính thơng mại viện trợ để áp đặt khống chế làm tổn hại chủ quyền quốc
gia và lợi ích cơ bản của dân tộc.
Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế trớc những biến động của thị
trờng, trớc sự khủng hoảng kinh tế tái chính ở bên ngoài, nó vẫn có khả năng
cơ bản duy trì sự ổn định và phát triển; trớc sự bao vây cô lập và chống phá
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
của các thế lực thù địch, nó vẫn có khả năng đứng vững, không bị sụp đổ
không bị rối loạn.
1.1.2.Sự cần thiết khách quan xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ trong
đIều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ở nớc ta hiện nay
Từ thực tiễn Việt Nam và kinh nghiệm các nớc trên thế giới chúng ta ý
thức sâu sắc rằng đối một quốc gia dù lớn hay nhỏ độc lập tự chủ về kinh tế
luôn là nền tảng vật chất cơ bản để giữ vững độc lập tự chủ về chính trị và
tăng cờng độc lập tự chủ của quốc gia. Không thể có độc lập tự chủ về chính
trị trong khi bị lệ thuộc về kinh tế.Tuy nhiên, trong bối cảnh của thế giới
hiện nay khi toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra nh một
xu thế khách quan ngày càng có nhiều nớc tham gia, trong đó, nớc ta không
phải là ngoại lệ, mà quá trình đó đang bị các nớc t bản phát triển và các tập
đoàn siêu quốc gia chi phối, thì vấn đề xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ
với những nội dung mới càng đợc đặt ra một cách nghiêm túc và bức xúc.
Có ý kiến cho rằng, trong điều kiện toàn cầu hoá nền kinh tế mở của hội
nhập mà lại đặt vấn đề xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ là thiếu nhạy bén

Website: Email : Tel : 0918.775.368
kinh tế quốc tế mà phải đa ra các chính sách phát triển nhằm nâng cao năng
lực nội sinh, vừa tham gia kinh tế toàn cầu, vừa toan tính để có thể chiếm giữ
vị trí, lợi thế để tự bảo vệ nền kinh tế của mình, khuếch trơng u thế và những
giá trị của mình đến mức cao nhất để từ đó chi phối nền kinh tế cacs nớc
khác và nền kinh tế thế giới. Nh vậy đủ thấy là mỗi nớc sẽ không thể thực
hiện đợc những mục đích đã định ra nếu không có một nền kinh tế của chính
mình và đủ mạnh.
Hai là, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ vì sự phát triển vững chắc và
bảo đảm tính an toàn cho mỗi nền kinh tế. Trong quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế hiện nay ẩn chứa rất nhiều những yếu tố bất ổn khó lờng mà mức độ
cũng nh khả năng phòng tránh khắc phục tuỳ thuộc rất nhiều vào trình độ
phát triển của các nền kinh tế. Hội nhập kinh tế quốc tế bên cạnh những tác
động tích cực của nó cũng đặt ra nhiều vấn đề buộc ngời ta càng ngày càng
phải cảnh giác, càng có nhiều băn khoăn hơn đối với quá trình này. Quá
trình hội nhập kinh tế quốc tế càng phát triển thì nguy cơ xảy ra các cuộc
khủng hoảng tài chính tiền tệ kinh tế càng cao, biên giới kinh tế của các
quốc gia sẽ ngày càng giảm, do hàng rào thuế quan và phi thuế quan sẽ bị
bãi bỏ dần, một nền kinh tế toàn cầu sẽ xuất hiện, các quan hệ kinh tế tuỳ
thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế quốc gia sẽ phát triển, các thể chế kinh
tế toàn cầu sẽ hình thành. Điều đó có nghĩa là các nền kinh tế trở nên dễ
biến động, bất ổn định hơn trớc. Trong điều kiện đó, một nền kinh tế muốn
không lệ thuộc vào bên ngoài, muốn tự đảm bảo lấy các nhu cầu thiết yếu
chắc chắn sẽ không có chỗ đứng chân. Một nền kinh tế phát triển hiệu quả
sẽ phải là một nền kinh tế gồm những nghành có lợi thế cạnh tranh cao, và
đơng nhiên là phải tuỳ thuộc vào thị trờng thế giới. Độc lập tự chủ trong mô
hình kinh tế theo hớng hội nhập quốc tế chấp nhận sự tuỳ thuộc lẫn nhau
trên cơ sở cùng có lợi trong quan hệ giữa các quốc gia. Sự tuỳ thuộc lẫn nhau
này diễn ra trên hầu hết các lĩnh vực từ hoạch định chính sách phát triển, thể
chế kinh tế vĩ mô, đến cả sự hình thành các nghành kinh tế các công ty. Ta

nội lực của mình, nâng sức mạnh kinh tế trong nớc, chống lại sự can thiệp
quá sâu từ bên ngoài, giữ cho nền kinh tế tăng trởng ổn định.
Bốn là, bản thân nguyên lý của cuộc chơi toàn cầu hoá cũng phải có sự
thay đổi do sự phát triển về bề rộng và chiều sâu của quá trình toàn cầu hoá
kinh tế. Những lý thuyết kinh tế thờng đợc xuất hiện trong những điều kiện
và hoàn cảnh cụ thể của kinh tế mỗi nớc hoặc mỗi chế độ xã hội. Khi điều
kiện hoàn cảnh kinh tế có sự biến chuyển khác đi thì các lý thuyết kinh tế
hoặc phải thay đổi hoặc không đợc tuân theo. Trong khi tuân thủ những quy
tắc ứng xử toàn cầu mỗi nớc cũng có những chủ thuyết kinh tế của riêng
mình và điều đó là cơ sở cho việc xây dựng một nền kinh tế riêng độc lập tự
chủ và việc hội nhập vào nền kinh tế thế giới tuỳ thuộc vào trình độ phát
triển và mức độ chuẩn bị của nền kinh tế trong nớc.
Trong bối cảnh quốc tế phức tạp và đầy mâu thuẫn trên đây, đối với đất nớc ta
việc xây dựng một nền kinh tế dộc lập tự chủ càng trở nên cấp thiết hơn bởi đó
là điều kiện quyết định để giữ vững đợc định hớng phát triển mà chúng ta đã lựa
chọn. Chỉ có xây dựng đợc nền kinh tế độc lập tự chủ chúng ta mới có cơ sở và
điều kiện để chủ động nhập kinh tế quốc tế, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp
hoá hiện đại hoá đất nớc nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh.
1.1.3. Đặc trung của nền kinh tế độc lập tự chủ trong đIều kiện hội nhập
kinh tế quốc tế hiện nay
Trớc hết, và quan trọng nhất và phải đảm bảo lợi ích phát triển của quốc
gia ở mức cao nhất có thể đợc.Có thể có một nền kinh tế không lệ thuộc gì
vào bên ngoài, tự bảo đảm đợc các nhu cầu chủ yếu, và do vậy cũng ít chịu
các tác động của các biến động ở bên ngoài. Các mối quan hệ của một nớc
với các nớc khác phải đợc đánh giá trên tiêu chuẩn có đảm bảo đợc lợi ích
phát triển của đất nớc hay không. Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
tiến triển nh hiệnh nay, mọi nền kinh tế ngày càng tuỳ thuộc nhiều hơn vào
bên ngoài. Nền kinh tế nớc ta trong thời kỳ đổi mới đã ngày càng tuỳ thuộc
hơn vào bên ngoài, kim ngạch xuất khẩu năm 1999 của nớc ta đã chiếm trên

- An ninh lơng thục quốc gia : Nớc ta có dân số đông và gần 80% dân c ỏ
nông thôn nên thuận lợi trong vấn đề bảo đảm an ninh lơng thực cả về số l-
ợng , chất lợng và cơ cấu góp phần giữ vững ổn định kinh tế xã hội và tạo
tiền đề đảy mạnh công nghiệp hoá , hiện đại hoá . Cần có quy hoạch cụ thể
về sử dụng đất nông nghiệp và có chính sách khuyến khích về giá , đảm bảo
lợi ích cho nông dân . Đồng thời, an ninh lơng thực là phảI làm tốt việc đIều
chuyển lơng thực giữa các vùng và có dự trữ quốc gia
- An toàn năng lợng : Ngày nay , cùng với sự phát triển của thế giới năng l-
ợng luôn giữ vị trí đặc biệt và không thể thiếu đợc . Nớc ta có tiềm năng t-
ơng đối khá về dầu khí , thuỷ đIện than có đIều kiện phát triển phục vụ
nhu cầu trong nớc và tạo đợc nguồn xuất khẩu quan trọng . Một số vấn đề
quan trọng là chúng ta phảI xây dựng một cơ cấu hợp lí và từng bớc đIện ký
hoá nông thôn .
- Kết cấu hạ tầng cần đợc bảo đảm : Kết cấu hạ tầng là nền tảng vật chất cơ
bản của nền kinh tế , xã hội . Để tạo tiền đề cho sự phát triển , thoát khỏi sự
đói nghèo và kém phát triển và tiến tới công nghiệp hoá , hiện đại hoá đất n-
ớc yêu cầu đảm bảo kết cấu hạ tầng hết sức quan trọng . Do đó , ta phảI
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
khẩn trơng xây dựng kết cấu hạ tầng có hiệu quả, vợt qua những khó khăn
trớc mắt .
- Phát triển một số nghành và cơ sở công nghiệp có vai trò nền tảng : Về lâu
dàI, sức mạnh kinh tế của nớc ta chủ yếu dựa vào công nghiệp . Phát triển
công nghiệp vẫn là nhiệm vụ trọng tâm của công nghiệp hóa , hiện đại hoá.
Sức mạnh kinh tế , khả năng tự chủ về kinh tế phụ thuộc vào sức mạnh
cạnh tranh trên thị trờng cho nền phát triển công nghiệp phảI u tiên cho
những ngành và sản phẩm có thể tạo ra sức cạnh tranh dựa trên thé mạnh,
lợi thế của những sản phẩm , doanh nghiệp và quốc gia Việt Nam .
- An toàn môI trờng : Ngày nay , cùng với sự phát triển về kinh té thì vấn đề
thị trờng ngày càng đợc quan tâm trớc những thách thức to lớn về sự suy

kiện nào đó mà họ có thể thoả thuận thống nhất đợc với nhau tạo ra sự công
bằng trong quan hệ hợp tác kinh tế nhằm khai thác một cách có hiệu quả các
khả năng của mỗi nớc phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế của các quốc
gia.
10