Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
a. Lời mở đầu
Đất nớc ta đang từng bớc đổi mới,quá độ tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội . Với đặc
thù riêng về chính trị đất nớc , hoàn cảnh lịch sử tác động gián tiếp trực tiếp làm
xuất hiện nhiều thành phần kinh tế với sự đa dạng và phong phú về các hình thức sở
hữu . Sự đa dạng về các hình thức sở hữu này đã làm xuất hiện nhiều hình thức phân
phối khác nhau. Mỗi một hình thức sở hữu nhất định nó sẽ làm nẩy sinh một hình
thức phân phối nhất định. Nh vậy khi đI phân tích quan hệ phân phối trong nền kinh
tế chúng ta sẽ nắm bắt đợc các quan hệ kinh tế nhìn nhận đợc sự công bằng xã hội
qua các hình thức phân phối khác nhau.
Trong bất cứ một nền kinh tế nào phân phối cũng luôn chiếm giữ một vị trí vô
cùng quan trọng, là cây cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, là lĩnh vực hoạt động
kinh tế nhạy cảm& phức tạp đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách kinh tế phảỉ
nghiên cứu sâu rộng mỗi một hình thức phân phối nó gắn liền với một chế độ chính
trị pháp quyền nhất định . Nh vậy mỗi một chế độ chính trị xã hội khác nhau ta lại có
một quan hệ phân phối khác nhau ở nớc ta hiện nay đang trong giai đoạn chuyển đổi
kinh tế mạnh mẽ thích ứng với sự chuyển đổi này là sự đa dạng về các hình thức sở
hữu để phát huy hết sức mạnh của nền kinh tế quốc dân. Cho nên làm xuất hiện
nhiều quan hệ phân phối nh phân phối theo lao động ,phân phối ngoài thù lao lao
động ,phân phối theo vốn và tài sản
Quan hệ phân phối trong nền kinh tế nớc ta hiện nay là một chủ đề rộng. Để có
thể tìm hiểu một cách có hệ thống,và sâu sắc hơn về quan hệ phân phối em xin đợc đi
nhiều hơn vào quan hệ phân phối theo lao động(là quan hệ phân phối chủ yếu ở nớc
ta hiện nay) và một hình thức thể hiện rõ nét của nó đó là:hình thức thu nhập theo lao
động
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
B. Nội dung
Chơng I: Một số lý luận chung về quan hệ phân phối
I) Một số quan điểm và bản chất của quan hệ phân phối
1.1) Một số quan điểm về quan hệ phân phối

Trong xã hội t bản ngời công nhân tham gia vào quá trình sản xuất họ sáng tạo ra
những giá trị lớn hơn nhữnh giá trị mà họ nhận đợc từ tay những nhà t bản rất nhiều ,
họ bị nhà t bản chiếm đoạt phần thặng d đó . Nh vậy trong xã hội t bản không có dợc
sự phân phối một cách công bằng, ngời lao động và ngời chủ sở hữu có sự khác biệt
khá lớn về hình thức phân phối . Dới chế độ xã hội chủ nghĩa một chế độ công
hữu về t liệu sản xuất . Ngời lao động đồng thời cũng là ngời làm chủ trong quá trình
sản xuất , họ đợc hởng lợi ích xứng đáng với thành quả lao động của họ , hay nói
cách khác trong xã hội chủ nghĩa phân phối cong bằng hơn cho mọi tầng lớp ngời
trong xã hội.
-Mối quan hệ giữa phân phối và tiêu dùng . Chế độ t bản chủ nghĩa nhà t bản chỉ
quan tâm duy nhất tới lợi nhuận và vì vậy họ đầu t nâng cao năng xuất lao động vắt
kiệt sức của ngời công nhân. quá trình sản xuất tạo ra rất nhiều của cải cho xã hội và
nó là thành quả lao động của ngời công nhân nhng rút cuộc nó lại phục vụ chủ yếu
cho nhà t bản . Các nhà t bản không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần
trong khi đó giai cấp công nhân chỉ nhận đợc giá trị phân phối của nhà t bản chỉ đủ
bù đắp lại sức lao động đã mất , đời sống của họ vẫn nghèo khổ cơ cực , có lẽ sự lệ
thuộc về kinh tế nh vậy nhà t bản mới giữ đợc họ ở tầng lớp thấp kém, làm thuê cho
họ đợc . Khi nghiên cứu sang chế độ xã hội chủ nghĩa Mac thấy rằng trong xã hội
chủ nghĩa vì sự bình đẳng trong quan hệ sở hữu nên đã thiết lập chế độ phân phối
công bằng. Ngời lao động đợc hởng đúng với sức lao động hao phí đã bỏ ra . Khi ng-
ời lao động có hu nhập cao họ sẽ tiêu dùng nhiều hơn một mặt nâng cao đợc đời sống
của ngời lao động mặt khác nó làm cầu tiêu dùng tăng lên có tác dụng thúc đẩy sản
xuất .
-Mối quan hệ giữa phân phối và trao đổi . Thực chất đây là mối quan hệ giữa hai
khâu trung gian trong quá trình phân phối và phân phối lại. Với giá trị nhận đợc từ
trong quá trình lao động ngời lao động có thể dùng nó để trao đổi lấy sản phẩm mà
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
mình cần thiết hơn điều đó đợc thực hiện trong quá trình trao đổi hàng hoá . Trong
xã hội t bản cạnh tranh Mac đề cập đến sự sản xuất tràn lan , và sự cạnh tranh gay gắt

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tiền lơng tối thiểu chỉ diễn ra ở những nớc đang diễn ra sự thoái hoá về kinh tế.Còn ở
những nớc phát triẻn nhanh thì tiền lơng vợt ngoài mức tối thiểu .
Adámsmith cho rằng tiền lơng cao sẽ là động lực tăng trởng kinh tế .cụ thể khi
tiền lơng cao, ngời lao động phấn khởi tìm mọi cách đẻ tăng năng suất lao động ,
tăng thu nhập quốc dân nói chung .Đến lợt mình tăng thu nhập quốc dân đẫn đến
khả năng tăng tích luỹ t bản và do đó tăng cầu về sản phẩm và suy đén cùng nó sẽ
thúc đẩy sản xuất phát triển
Mặc dù có những t tởng hợp lý nh vậy nhng Adámsmith vẫn không tránh khỏi
sự lẫn lộn giữa lao đông và sc lao động và coi tiền lơng là giá cả của sức lao động .
Tiếp tục sự nghiệp này của Adamsmith,D.Ricảrdo cho rằng giá trị ngời lao
động tạo ra gồm :Tiền lơng và Lợi nhuận và khẳng định khi tiền lơng tăng thì lợi
nhuận giảm .Ông có ý đồ giải quyết việc xác định tiền lơng theo quy luặt giá trị nh-
ng khong thành công vì ông đã mắc phải sai lầm giống Adámsmith.một trong những
công lao to lớn của ông là ông đă phân tích đợc tiền công thực tế và xác định lơng
hàng hoá mà ngời cong nhân mua đợc bằng tiền cha quyết định địa vị xã hội của ng-
ời đó.Sự quyết đinh tình cảnh của công nhân phụ thuộc vào mối tơng quan giữa tiền
lơng và lợi nhuận .
Sí smonvi khi đén với quan đIểm về tiền lơng ông có nhiều điẻm rõ ràng hơn
Adamsmithvà Ricardo.Ôcho rằng công nhân dân là ngơì tạo ra của cải vật chất cho
xã hội .Theo ông tiền lơng phải ngang bằng toàn bộ giá trị sản phẩm của công
nhân
Nh vậy một số nhà kinh tế học cổ điẻn trớc C.MAC đã đạt dợc một số thành
tựu nhất định trong việc giải quyết các vấn đè phân phối .Nhng bên cạnh đó rõ ràng
trong nhận định của các ông vẫn còn những hạn chế nhất định.
Đến với những lý luận về quan hệ phân phối của các nhà kinh tế học cổ điển và
lý luận và lý luận của các Mác Đảng và Nhà nớc ta đã có những nhận định riêng trên
cơ sở tổng hợp những u nhợc điểm của các nhà kinh tế chính trị học tù đó rút ra cơ sở
lý luận về vấn đề quan hệ phân phối ở nớc ta.
5

6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
- Để mở mang sản xuất, quá trình sản xuất ngày càng mở rộng, phát triển thì các t
liệu sản xuất phải đợc thay đổi, đổi mới cùng với sự cải tiến của quan hệ sản xuất.
Phần còn lại mới đợc dành cho tiêu dùng. Trong phần này lại đợc phân phối cho
quá trình sản xuất để bù đắp lại những hao phí bỏ ra, quản lý hành chính, phúc lợi
xã hội phần còn lại cuối cùng mới đ ợc dành cho tiêu dùng cá nhân. Nh vậy tổng
sản phẩm xã hội vừa đợc phân phối để tiêu dùng cá nhân vừa đợc phân phối tiêu
dùng cho sản xuất.
2.2.Nguyên tắc phân phối ở nớc ta hiện nay.
Xuất phát từ bản chất của quan hệ phân phối ở nớc ta đã hình thành lên một số
nguyên tắc phân phối chủ yếu sau.
2.2.1. Phân phối theo lao động.
La hình thức phân phối chủ yếu và rã nét nhất ở nớc ta hiện nay. Xuất phát từ
một nền sản xuất chủ yếu dựa trên chế độ công hữu về t liệu sản xuất thì phân
phối theo lao động là một hình thức phân phối tỏ ra thích hợp nhất. Chính sự công
hữu về t liệu sản xuất này đã thiết lập lên sự công bằng cho ngời lao động, quyền
làm chủ của ngời lao động. Ngời lao động sẽ đợc hởng những thành quả lao động
xứng đáng với năng lực sản xuất của mình, giá trị lao động của họ đem lại cho xã
hội, đó cũng chính là cơ sở để tiến hành phân phối theo lao động. Khi mà nớc ta
chủ yếu là kinh tế Nhà nớc, kinh tế tập thể thì phân phối theo lao động là hoàn
toàn phù hợp.
Hơn nữa nớc ta hiện nay còn tồn tại sự khác biệt rất lớn giuã các thành phần
lao động nh lao động động trí óc, lao động chân tay, lao động giản đơn Do xuất
phát từ nớc nông nghiệp lạc hậulại đang định hớng lại theo con đờng phát triển
kết hợp công nông nghiệp-dịch vụ nên có sự pha trộn không đồng đều giữa các
thành phần kinh tế vì vậy mà lao động cũng hình thành nhiều loại khác nhau.
Chính vì vậy mà kết quả lao động cũng rất khác nhau, do đó chúng ta muốn tiến
hành phân phối công bằng cho họ thì cần phải căn cứ vào giá trị mà lao động
động của họ dã tạo ra cho xã hội. Mặt khác trong xã hội hiện còn tồn tại khá

động lực to lớn thúc đẩy huy động vốn trong dân chúng .
chúng ta biết rằng hiện nay, một phần lớn nguồn vốn còn đang nằm rải rác
trong tay ngời lao dộng , nhà t bản nhỏ .Để huy động nguồn vốn này chúng ta
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
không thể áp dụng các biện pháp cỡng bức vì nớc ta là một nóc theo chủ nghĩa xã
hội .một biện pháp tỏ ra hiệu quả trong vấn đề này,không có gì khác chính là
những biên pháp kinh tế mềm dẻo ,khuyến khích nguời dân . Muốn dân chúng
góp vốn kinh doanh thì nhà nớc cần có những chính sách rõ ràng trong việc quy
định lãi suất , lợi nhuận thu đ ợc từ nguồn vốn tài sản đóng góp đó.
Huy động đợc nguồn vốn trong dân kích ứng đợc ngời dân mạnh dạn đầu t sản
suất kinh doanh sẽ nlà một lợi thế lớn tạo đà cho nền kinh tế phát triển vững mạnh
và đó cũng là một trong những mục tiêu chiến lợc của đảng ta.
2.2.3)Hình thức phân phối ngoài thù lao động thông qua quỹ phúc lợi xã hội
Hình thức phân phối này là một trong những hình thức phân phối không
thể thiếu trong một đất nớc luôn vơn tới s công bằng bình đẳng nh nớc ta .Nguyên
tắc phân phối này đảm bảo cho mọi ngời đợc hởng một mức phân phối cômg
bằng và nó mang tính nhân đạo cao . Nhũng ngời làm việc với năng lực cao hơn
mang lại hiệu quả sản xuất kinh doanh tốt hơn sẽ đợc hởng xứng đáng với lao
đông mình bỏ ra , ngoài phần lơng cơ bản ra còn có khen thởng .Điều đó giúp cho
ngời lao động hứng khởi trong sản xuất , ngời làm tốt sẽ làm ngày một tốt hơn
,ngời làm cha tốt thì không ngừng phấn đấu ,rèn giũa mình để làm việc lao động
tốt hơn .Không chỉ bó hẹp trong phạm vi cá nhân ngơì lao đọng nó còn giúp cho
tng nhà máy ,từng phân xởng ,đôn vị sản xuất không ngừng nâng cao năng suất
tạo ra nhiều hơn của cải cho xã hôi.
Phân phối ngoài thù lao lao động thông qua quỹ phúc lợi xă họi mang
tinh chất nhân dạo cao. Qua hai hình thức phân phối đa xét ta thấy rằng nhửng
ngòi có sức lao động , có vốn,hay có đóng gỏp khác cho quá trinh sản xuất xă hội
họ sẽ đợc hởng những giá trị phân phối nhất định từ thành quả lao động ,đóng góp
ấy.Thế vậy còn nhng ngời không có khả năng lao động(nh ngời ốm yếu ,già cả

Tiền lơng còn đợc các nhà kinh tế học thể hiện qua hai phạm trù đó là tiền l-
ơng danh nghĩa và tiền lơng thực tế. Tiền lơng danh nghĩa là phần tiền tệ mà ngời lao
động nhận đợc phù hợp với sức lao động mà họ bỏ ra. Trong điều kiện không có sự
biến động trên thị trờng giá cả và thị trờng tiền tệ thì sự nâng cao tiền lơng danh
nghĩa cũng đồng nghĩa với việc nâng cao đời sống của ngời lao động. Nhng trong
tình trạng lạm phát, chẳng hạn tiền tệ giảm giá trị hàng hóa tăng giá trị khi đó mức
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tiền lơng danh nghĩa không phản ánh đúng mức thu nhập của ngời lao động. Khi ấy
ngời ta phải dùng đến tiền lơng thực tế. Tiền lơng thực tế chính là phần giá trị thu đ-
ợc từ những giá trị vật chất, dịch vụ mà ngời lao động đã có đợc khi mua chúng bằng
tiền lơng danh nghĩa. Mức tiền lơng thực tế phản ánh chính xác nhất đầy đủ nhất thu
nhập thực tế của ngời lao động, nó cho biết đời sống của ngời lao động đợc nâng lên
hay giảm đi. Nh vậy tăng thu nhập tiền lơng thực tế sẽ làm tăng mức sống của dân c.
Rõ ràng tiền lơng có ảnh hởng rất lớn tới đời sống của ngời lao động, do đó
thông qua chính sách tiền lơng, có thể tác động mạnh mẽ tới đời sống của ngời lao
động. Nghị quyết đại hội VII đã khẳng định Đối với chính sách tiền lơng và thu
nhập, khuyến khích mọi ngời tăng thu nhập và làm giàu dựa vào kết quả lao động và
hiệu quả kinh tế bảo vệ các nguồn thu nhập hợp pháp, điều tiết hợp lý thu nhập giữa
các bộ phận dân c, các ngành, các vùng đấu tranh ngăn chặn thu nhập phi pháp.
Thứ hai là : hình thức lợi tức, lợi nhuận.
Trong nền kinh tế thị trờng cái mà các nhà sản xuất kinh doanh quan tâm trớc
hết là lợi nhuận và hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh thể hiện ở lợi nhuận
nhiều hay ít. Lợi nhuận là phần chênh lệch giữa chi phí bán hàng và phí tổn sản xuất.
Trong lịch sử đã có nhiều nhà kinh tế học quan niệm rằng lợi nhuận chính là
sự trả công cho những ai dám mạo hiểm vay vốn đầu t vào quá trình sản xuất kinh
doanh và dám chấp nhận rủi ro, thậm chí phá sản. Để đạt lợi nhuận tất yếu các nhà
sản xuất kinh doanh phải cạnh tranh mạnh mẽ với nhau tìm mọi cách để giảm chi phí
để thu lợi nhuận cao nhất. Trong nền kinh tế thị trờng lọi nhuận là động lực chi phối
hoạt động của ngời sản xuất kinh doanh. Chính lợi nhuận đã đa doanh nghiệp đến