Khóa luận tốt nghiệp
MỤC LỤC
Mục lục.....................................................................................................................1
.....................................................................................................................................
Danh sách các bảng.................................................................................................3
Mở đầu......................................................................................................................4
Phần I: Tổng quan về du lòch thác.........................................................................7
Chương 1: Những vấn đề chung về du lòch, du lòch sinh thái và du lòch đòa chất7
1.1. Các khái niệm chung về du lòch..................................................................7
1.2. Lòch sử phát triển du lòch............................................................................7
1.3. Đặc trưng của ngành du lòch.....................................................................12
1.4. Các loại hình du lòch.................................................................................13
1.5. Phát triển du lòch bền vững.......................................................................14
1.6. Du lòch sinh thái........................................................................................16
1.7. Du lòch đòa chất.........................................................................................25
Chương 2: Du lòch sinh thái thác nước.................................................................29
2.1. Khái niệm thác nước.................................................................................29
2.2. Sự hình thành thác nước............................................................................29
2.3. Các loại hình thác nước.............................................................................34
2.4. Đặc điểm của loại hình du lòch sinh thái thác nước..................................34
Phần II: Nghiên cứu đánh giá tài nguyên du lòch sinh thái thác Trinh Nữ.......36
Chương 3: Đặc điểm môi trường tự nhiên và xã hội thác Trinh Nữ.................36
3.1. Serepok – tiềm năng du lòch trên sông của tỉnh Đăk Lăk và Đăk Nông. .36
3.2. Đặc điểm môi trường tự nhiên thác Trinh Nữ...........................................39
3.3. Đặc điểm môi trường xã hội khu vực Thác Trinh Nữ...............................42
3.4. Đánh giá hiện trạng du lòch tại khu du lòch sinh thái Thác Trinh Nữ........47
Chương 4: Đònh hướng quy hoạch phát triển du lòch khu vực thác Trinh Nữ. .49
1
Khóa luận tốt nghiệp
4.1. Mục tiêu đònh hướng phát triển khu du lòch sinh thái thác Trinh Nữ........49
4.2. Phương án quy hoạch phân khu chức năng...............................................50
thái thác Trinh Nữ
Bảng 5.2: Ma trận tác động khi đưa khu du lòch thác Trinh Nữ vào hoạt động
Hình 6.1: Bản đồ Đề xuất quy hoạch phát triển công viên đòa chất
3
Khóa luận tốt nghiệp
MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Du lòch được xem là một ngành công nghiệp lớn nhất và có tốc độ phát
triển nhanh nhất so với các lónh vực kinh tế khác. Nó mang lại nhiều lợi ích to
lớn và là nguồn lợi đáng kể cho một quốc gia hay một vùng lãnh thổ. Du lòch
đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí và khám phá, tìm hiểu của con người ngày
càng tăng cao.
Có nhiều loại hình du lòch mà trong đó loại hình du lòch sinh thái hiện
đang được nhiều người ưa chuộng do tính hướng tới thiên nhiên của nó. Du lòch
sinh thái giúp con người có thể khám phá và hòa hợp với những vùng thiên
nhiên mới lạ, đồng thời kết nối con người lại gần nhau hơn. Mặt khác, du lòch
sinh thái là một hình thức du lòch bền vững mà con người đang cố gắng hướng
tới.
Với những điều kiện thuận lợi do thiên nhiên ưu đãi, đã mang đến cho
Việt Nam một tiềm năng du lòch rất lớn. Hoạt động du lòch có thể được tổ chức ở
tất cả các tỉnh thành với những nét độc đáo rất riêng và đặc sắc. Cùng với sự
phát triển của các ngành kinh tế khác, du lòch Việt Nam đã có những bước tiến
đáng kể và được quốc tế biết đến như một nơi du lòch an toàn và độc đáo. Ngày
càng nhiều du khách quốc tế chọn Việt Nam là một trong những điểm đến để du
lòch và để quay lại trong những lần du lòch tiếp theo.
Đăk Nông – một tỉnh rất mới của nước ta được tách ra từ tỉnh Đăk Lăk từ
năm 2003, cũng nhanh chóng trở thành một đòa điểm mà nhiều du khách lựa
chọn làm điểm đến du lòch. Là một trong những tỉnh thuộc vùng đất đỏ basalt
Tây Nguyên trù phú, Đăk Nông không chỉ sở hữu những vùng thiên nhiên còn
4
2. Mục tiêu của khóa luận
Đánh giá hiện trạng và tiềm năng du lòch sinh thái của khu du lòch sinh
thái thác nước Trinh Nữ – huyện CưJút tỉnh Đăk Nông, từ đó đề ra các giải
pháp bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế trong khai thác du lòch
tại khu vực này.
3. Nội dung chính của khóa luận
Đánh giá tài nguyên du lòch sinh thái khu vực nghiên cứu
Đánh giá các tác động môi trường do hoạt động du lòch dựa vào các dự án
quy hoạch chi tiết khu du lòch thác Trinh Nữ – huyện CưJút.
Nghiên cứu và xây dựng các giải pháp nhằm phát triển du lòch sinh thái
và bảo vệ môi trường khu vực nghiên cứu.
4. Phương pháp nghiên cứu
- Tổng hợp tài liệu
Thu thập các tài liệu về dự án quy hoạch chi tiết khu vực nghiên cứu, các
tài liệu liên quan đến hiện trạng môi trường khu vực nghiên cứu, hoạt động du
lòch diễn ra tại khu vực, các số liệu thống kê, quan trắc chất lượng môi trường
của khu vực nghiên cứu.
- Thu thập các bản đồ liên quan
Gồm các bản đồ hành chính – du lòch khu vực, bản đồ quy hoạch du lòch
của dự án đầu tư xây dựng khu du lòch.
- Phương pháp thực đòa
Tiến hành điều tra, khảo sát hiện trạng môi trường các tuyến du lòch và
hoạt động du lòch tại khu vực nghiên cứu.
6
Khóa luận tốt nghiệp
PHẦN I
TỔNG QUAN VỀ DU LỊCH THÁC NƯỚC
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DU LỊCH, DU LỊCH
SINH THÁI VÀ DU LỊCH ĐỊA CHẤT
đó số người đi du lòch tăng lên và lúc này du lòch bắt đầu trở thành cơ hội kinh
doanh.
Thời kỳ phong kiến: Hoạt động du lòch hình thành rộng rãi hơn, các chuyến
đi nhằm mục đích lễ hội ngắm cảnh, giải trí của các tầng lớp vua chúa quan lại
phát triển mạnh, các khu vực có giá trò chữa bệnh và phục hồi sức khỏe thu hút
đông đảo khách du lòch. Các hoạt động buôn bán của các thương gia phát triển
nhanh không chỉ diễn ra trong một nước mà còn rộng ra các nước xung quanh, do
đó loại hình du lòch công vụ phát triển.
Các hoạt động phục vụ ăn uống, nghỉ ngơi, vui chơi cũng hình thành và
phát triển rõ hơn, du lòch lúc này được đònh hình với tư cách là một ngành kinh tế
– ngành du lòch
Thời kỳ Cận đại: Du khách tập trung chủ yếu vào các nhà tư bản giàu có,
giới q tộc trong xã hội. Hoạt động du lòch và kinh doanh du lòch mới chỉ tập
trung ở một số nước tư bản có nền kinh tế phát triển.
Thời kỳ hiện đại: Đặc biệt là thế kỷ XX sự phát triển của công nghiệp và
những phát minh về khoa học đã tạo ra cho du lòch tiến bước nhanh chóng, đó là
sự xuất hiện của xe lửa, ô tô, đặc biệt là khi xuất hiện máy bay thì du lòch trở
thành nhu cầu quan trọng đối với mọi người.
8
Khóa luận tốt nghiệp
Du lòch với tư cách là một ngành kinh tế chỉ mới thực sự xuất hiện từ giữa
thế kỷ XIX. Đó là năm 1841 Thomas Cook, người Anh, đã tổ chức chuyến đi
đông người đầu tiên đi du lòch trong nước, sau đó ra nước ngoài, đánh dấu sự ra
đời của tổ chức kinh doanh lữ hành.
Sự lớn mạnh nhanh chóng của các hoạt động du lòch trên thế giới đánh
dấu ngành du lòch như một hiện tượng đáng chú ý nhất của nền kinh tế và xã hội
trong thế kỷ qua. Lượng những chuyến bay quốc tế với mục đích du lòch chỉ rõ sự
tiến triển đó, từ con số thấp nhất là 25 triệu lượng khách đi quốc tế trong năm
1950 đến xấp xỉ 806 triệu trong năm 2005, tương ứng với tỷ lệ trung bình hằng
năm là tăng lên 6,5%.
tích được nhà nước đài thọ theo chương trình điều dưỡng đã tăng lên nhanh
chóng.
Đặc biệt là sau năm 1990 khi chính sách đổi mới và thực hiện đổi mới nền
kinh tế đã thu được những thành công thì du lòch trở thành xu hướng có tính phổ
10
Khóa luận tốt nghiệp
biến trong mọi tầng lớp dân cư. Các hoạt động du lòch đã phát triển mạnh mẽ cả
về số lượng lẫn loại hình, chỉ tiêu và thời gian. Du lòch không chỉ diễn ra trong
nước mà cả các chuyến đi du lòch ra nước ngoài cũng tăng dần.
Sự phát triển của du lòch Việt Nam được đánh dấu qua các mốc lòch sử
sau:
Ngày 9/7/1960 thành lập công ty du lòch Việt Nam thuộc Bộ Ngoại
Thương.
Ngày 12/9/1969 ngành du lòch được giao lại cho Bộ Công An và Văn
phòng Thủ tướng trực tiếp quản lý, giai đoạn này chủ yếu phục vụ các đoàn
khách của Đảng và Nhà nước, những người có thành tích trong chiến đấu, lao
động và học tập.
Ngày 27/6/1978 Tổng cục Du lòch Việt Nam được thành lập trực thuộc
Hội đồng Bộ trưởng. Qua nhiều lần tách nhập vào các bộ khác nhau, đến cuối
năm 1992, Tổng cục Du lòch lại được thành lập trở lại và tồn tại đến nayNgành
du lòch Việt Nam đang dần khẳng đònh vò thế của một ngành kinh tế đầy triển
vọng. Hội đồng du lòch và lữ hành thế giới WTTC đưa ra dự đoán Việt Nam sẽ
là 1 trong 10 nước có ngành du lòch phát triển mạnh nhất trong giai đoạn 2006 –
2015, với tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt từ 7,2% - 9,9%.
Bảng 2.2: Ước tính lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong giai đoạn từ 2004 –
2010
Năm Số lượt khách (lượt) Tỷ lệ tăng trưởng(%)
2003 2.428.735
2004 2.800.000 (20%)
2005 3.300.000 18%
hưởng thụ sản phẩm du lòch).
Tính chi phí: Biểu hiện ở chỗ mục đích đi du lòch của các khách du lòch là
hưởng thụ các sản phẩm du lòch chứ không phải với mục đích kiếm tiền.
12
Khóa luận tốt nghiệp
1.4. Các loại hình du lòch
Việc phân loại các loại hình du lòch có ý nghóa to lớn, cho phép xác đònh
được vai trò của du lòch. Từ đó có thể xác đònh cơ cấu khách hàng, mục tiêu của
điểm du lòch. Sau đây là sự phân loại theo tác giả Trần Thò Thúy Lan và Nguyễn
Đình Quang trong Giáo trình tổng quan du lòch, Nhà xuất bản Hà Nội, 4/2005:
a. Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ chuyến đi
- Du lòch quốc tế
- Du lòch trong nước
b. Căn cứ theo mục đích chuyến đi
- Du lòch thiên nhiên
- Du lòch văn hóa
- Du lòch xã hội
- Du lòch hoạt động
- Du lòch giải trí
- Du lòch thể thao
- Du lòch chuyên đề
- Du lòch tôn giáo
- Du lòch sức khỏe
- Du lòch dân tộc học
c. Căn cứ vào loại hình cư trú
- Du lòch ở trong khách sạn
- Du lòch ở trong Motel
- Du lòch ở trong nhà trọ
- Du lòch cắm trại
d. Căn cứ vào thời gian chuyến đi
Khóa luận tốt nghiệp
kinh tế và văn hóa – xã hội tại điểm du lòch, và sự cân bằng phải được thiết lập
giữa ba nhân tố này để đảm bảo sự bền vững lâu dài”. (Theo UNEP, 2007)
Khái niệm du lòch bền vững (Sustainable tourism) xuất hiện chừng 10
năm trở lại đây, trên cơ sở cải thiện và nâng cấp khái niệm “Du lòch Mềm” đầu
những năm 1990 và được đa số các quốc gia và hiệp hội du lòch lớn trên thế giới
ủng hộ
Theo hội đồng du lòch và lữ hành quốc tế (WTTC) năm 1996: “Du lòch
bền vững là sự đáp ứng lại nhu cầu hiện tại của người đi du lòch và vùng du lòch
mà vẫn đảm bảo khả năng đáp ứng nhu cầu cho các thế hệ du lòch tương lai”.
Du lòch bền vững đòi hỏi các cấp và đơn vò kinh doanh du lòch quản lý tất
cả các dạng tài nguyên du lòch theo một cách nào đó để một mặt đáp ứng được
các nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ, mặt khách vẫn duy trì được bản sắc văn
hóa, các quá trình sinh thái cơ bản, sự đa dạng sinh học và các hệ sinh thái bảo
đảm sự sống. (Theo Hens L,1998)
1.5.2. Mười nguyên tắc của du lòch bền vững
Theo Hồng Vân (2006), du lòch bền vững được chia làm các nguyên tắc sau:
Sử dụng các tài nguyên tự nhiên, xã hội, văn hóa một cách hợp lý.
Giảm thiểu tiêu thụ nguyên liệu, giảm tải tiêu thụ rác thải độc hại đối với
môi trường.
Duy trì tính đa dạng của môi trường tự nhiên, xã hội và văn hóa.
Lồng ghép du lòch vào quy hoạch phát triển của vùng, đòa phương, quốc
gia.
Hỗ trợ kinh tế đòa phương, tính toán các chi phí phát triển để bảo vệ đòa
phương.
Thu hút sự tham gia của nhiều thành phần trong cộng đồng đòa phương.
15
Khóa luận tốt nghiệp
Có sự tư vấn và nhất trí của các cơ quan chủ quản và người dân trong phát
triển du lòch.
Tài nguyên du lòch là một dạng đặc sắc của tài nguyên nói chung. Khái
niệm tài nguyên du lòch luôn gắn liền với khái niệm du lòch.
Theo Pháp lênh Du lòch Việt Nam năm 1999: “Tài nguyên du lòch là cảnh
quan thiên nhiên, di tích lòch sử, di tích cách mạng, giá trò nhân văn, công trình
lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du
lòch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lòch, khu du lòch nhằm tạo ra sự
hấp dẫn du lòch”.
Là loại hình du lòch phát triển dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản đòa, tài
nguyên du lòch sinh thái là một bộ phận quan trọng của tài nguyên du lòch bao
gồm các giá trò tự nhiên thể hiện trong một sinh thái cụ thể và các giá trò văn
hóa bản đòa tồn tại và phát triển không tách rời hệ sinh thái tự nhiên đó.
Tuy nhiên không phải mọi giá trò tự nhiên và văn hóa bản đòa đều được
coi là tài nguyên du lòch sinh thái mà chỉ có các thành phần và các thể tổng hợp
tự nhiên, các giá trò văn hóa bản đòa gắn với một hệ sinh thái cụ thể được khai
thác, sử dụng để tạo ra các sản phẩm du lòch sinh thái, phục vụ cho mục đích
phát triển du lòch nói chung, du lòch sinh thái nói riêng, mới được xem là tài
nguyên du lòch sinh thái.
Tài nguyên du lòch sinh thái bao gồm tài nguyên đang khai thác và tài
nguyên chưa khai thác.
Mức độ khai thác tiềm năng du lòch sinh thái phụ thuộc vào các yếu tố
sau:
17
Khóa luận tốt nghiệp
- Khả năng nghiên cứu, phát hiện và đánh giá các tiềm năng tài nguyên vốn
còn tiềm ẩn.
- Yêu cầu phát triển các sản phẩm nhằm thảo mãn nhu cầu ngày càng cao và
đa dạng của khách du lòch sinh thái.
- Trình độ tổ chức quản lý đối với việc khai thác tài nguyên du lòch sinh thái,
đặc biết ở những nơi có các hệ sinh thái nhạy cảm.
- Khả năng tiếp cận để khai thác các tiềm năng tài nguyên.
quanh năm, song cũng có loại mà việc khai thác ít nhiều lệ thuộc vào thời vụ. Sự
lệ thuộc này chủ yếu dựa theo diễn biến của khí hậu, mùa di cư và sinh sản của
các loài sinh vật, đặc biệt là các loài đặc hữu, quý hiếm.
Để khai thác có hiệu quả tài nguyên du lòch sinh thái, các nhà quản lý, tổ
chức điều hành cần có những nghiên cứu cụ thể về tình mùa của các loại tài
nguyên để làm căn cứ đưa ra các giải pháp thích hợp.
Tài nguyên du lòch sinh thái thường nằm xa các khu dân cư và được khai
thác tại chỗ để tạo ra các sản phẩm du lòch
Một đặc điểm có tính đặc trưng của tài nguyên du lòch là chúng thường
nằm xa các khu dân cư; bởi chúng sẽ nhanh chóng bò suy giảm, bò biến đổi, thậm
chí không còn nữa, do tác động trực tiếp của người dân như săn bắn, chặt cây,…
nhằm thỏa mãn nhu cầu cuộc sống của mình. Điều này giải thích tại sao phần
lớn tài nguyên du lòch sinh thái lại nằm trong phạm vi các vườn quốc gia, khu
bảo tồn thiên nhiên – nơi có sự quản lý chặt chẽ.
Khác với nhiều loại tài nguyên khác, sau khi khai thác có thể vận chuyển
đến nơi khác để chế biến nhằm tạo ra sản phẩm rồi lại được đưa đến tận nơi tiêu
19
Khóa luận tốt nghiệp
thụ, tài nguyên du lòch nói chung, tài nguyên du lòch sinh thái nói riêng thường
được khai thác tại chỗ để tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu của du khách. Trong
một số trường hợp thực tế có thể tạo ra những vườn thực vật, các công viên với
nhiều loài sinh vật đặc hữu trong môi trường nhân tạo để du khách thăm quan.
Tuy nhiên, các sản phẩm này chưa phải là sản phẩm du lòch sinh thái đích thực,
chúng được tạo ra nhằm thỏa mãn nhu cầu của du lòch đại chúng, đặc biệt là ở
các đô thò lớn là nơi mà người dân có rất ít điều kiện để đến các khu tự nhiên.
Do những đặc điểm trên nên để khai thác có hiệu quả tài nguyên thiên
nhiên du lòch sinh thái, cần thiết phải có được điều kiện hạ tầng cơ sở thuận lợi
tiếp cận với các khu vực tiềm năng. Thực tế cho thấy các vườn quốc gia, khu bảo
tồn thiên nhiên,… nào có vò trí đòa lý thuận lợi, tiện đường giao thông thì hoạt
động du lòch nói chung, du lòch sinh thái nói riêng sẽ phát triển hơn. Ngược lại,
nhau trong sự nghiệp bảo vệ môi trường sống chung của nhân loại.
Đa dạng sinh học là sự khác biệt trong giới sinh học thuộc mọi nguồn bao
gồm các hệ sinh thái ở đất liền, ở biển và các phức hệ sinh thái mà chúng là một
bộ phận; đồng thời cũng bao gồm đa dạng trong các giống loài, giữa các giống
loài và các hệ sinh thái.
b. Du lòch sinh thái với phát triển cộng đồng
Khái niệm cộng đồng bao gồm 4 yếu tố:
- Tương quan cá nhân mật thiết với những người khác
- Có sự liên hệ về tình cảm
- Có sự tự nguyện hy sinh đối với những giá trò được tập thể xem là cao cả
- Có ý thức đoàn kết với mọi thành viên trong tập thể.
21
Khóa luận tốt nghiệp
Đoàn kết xã hội là một đặc tính hàng đầu của mỗi cộng đồng. Ý thức
cộng đồng được quan niệm như một ý chí và tình cảm chung do quá trình cùng
sinh sống trong một lãnh thổ, có những mối liên hệ về mặt huyết thống hay quan
hệ láng giềng… Một cộng đồng tồn tại được là do các thành viên của nó luôn tìm
được tiếng nói thống nhất trong mọi hành động. Quá trình công nghiệp hóa
nhanh chóng ở các nước phát triển đã làm biến đổi các quan hệ xã hội trong
cộng đồng, chủ yếu là do cơ cấu nghề thay đổi.
Sự hình thành một cộng đồng thường dựa vào các yếu tố lãnh thổ, kinh tế
và văn hóa.
Trong những năm gần đây, các nhà bảo tồn đang ngày càng quan tâm đến
tác động của du lòch ở các nước đang phát triển. Mặc dù du lòch là một sự đầu tư
có hiệu quả kinh tế cao, du lòch phổ thông có thể mang lại các hậu quả tiêu cực
sâu xa cho những cư dân bản đòa và môi trường. Nó có thể làm thoái hóa môi
trường thông qua sự quá tải dẫn đến lạm phát đòa phương, làm tăng khoảng cách
về văn hóa và kinh tế giữa người đòa phương với những người du lòch giàu có.
Du lòch sinh thái thực thụ phải dựa vào một hệ thống quan điểm về tính
bền vững và sự tham gia của đòa phương, của cư dân nông thôn ở những nơi có
dụng tài nguyên mà trước đây chưa có du lòch họ phải khai thác để phục vụ cuộc
sống hằng ngày.
Phát triển du lòch sinh thái bền vững có các nguyên tắc sau:
Cơ sở của các nguyên tắc du lòch sinh thái:
Du lòch sinh thái lấy một số cơ sở sau để phát triển:
- Tìm hiểu và bảo vệ các giá trò thiên nhiên, văn hóa
23
Khóa luận tốt nghiệp
- Giáo dục môi trường
- Phải có tổ chức về nghiệp vụ du lòch, để chỉ gây ảnh hưởng ở mức thấp
nhất đối với môi trường.
- Phải hỗ trợ cho bảo vệ môi trường.
Nguyên tắc du lòch sinh thái bền vững
- Du lòch sinh thái nên khởi đầu với sự giúp đỡ của những thông tin cơ bản
nhưng đa dạng của cộng đồng và cộng đồng nên duy trì việc kiểm soát sự phát
triển du lòch.
- Sử dụng và bảo vệ tài nguyên một cách bền vững. Bao gồm cả tài nguyên
thiên nhiên, văn hóa và xã hội. Việc sử dụng bền vững tài nguyên là nền tảng
cơ bản nhất của việc phát triển du lòch sinh thái bền vững.
- Chương trình giáo dục và huấn luyện để cải thiện, quản lý di sản và các
tài nguyên thiên nhiên nên được thành lập. Giảm tiêu thụ, giảm chất thải một
cách triệt để nhằm nâng cao chất lượng môi trường.
- Duy trì tính đa dạng về tự nhiện, văn hóa,… (chủng loại thực vật, động vật,
bản sắc văn hóa, dân tộc… )
- Lồng ghép các chiến lược phát triển du lòch của đòa phương với quốc gia.
- Phải hỗ trợ kinh tế đòa phương, tránh gây thiệt hại cho các hệ sinh thái ở
đây.
- Phải thu hút sự tham gia của cộng đồng đòa phương. Điều này không chỉ
đem lại lợi ích cho cộng đồng, cho môi trường sinh thái mà còn nhằm tăng cường
khả năng đáp ứng các thò hiếu của khách du lòch
vững. (Để làm được điều này thường thì phải thông qua du lòch).
Đòa du lòch (Geotourism): Là một hình thức du lòch nhằm duy trì và phát
triển các đặc trưng thuộc đòa chất tại một nơi nào đó – bao gồm: môi trường, di
sản, tính thẩm mỹ, văn hóa của nó và sự thònh vượng của cư dân sống ở nơi đó.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©