Bình giảng đoạn thơ trong bài Đây thôn Vĩ Dạ của thi sĩ Hàn Mặc Tử:
Gió theo lối gió, mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay:
Thuyền ai đậu bên sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
Mơ khách đường xa, khách đường xa,
Áo em trắng quá nhìn không ra:
ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình cũ có đậm đà?
DÀN Ý
Giới thiệu bài thơ và vị trí của đoạn thơ cần bình giảng.
Đây thôn Vĩ Dạ rút trong tập Thơ điên của Hàn Mặc Tử
Bài thơ được sáng tác sau khi Hàn Mặc Tử nhận được tấm hình chụp phong cảnh thôn Vĩ Dạ
bên bờ sông Hương của Hoàng Cúc. Và đó cũng là lúc nhà thơ biết mình đã lâm bệnh hiểm
nghèo:
Bài thơ là hình ảnh những kỉ niệm đẹp về Thôn Vĩ, về xứ Huế, và mối tình chỉ còn trong nuối tiếc,
xót xa, nhưng đầy thơ mộng, vấn vương. Bài thơ có ba khổ thơ. Đoạn bình giảng là hai khổ thơ
sau.
Bình giảng đoạn thơ
Các yếu tố nghệ thuật cần bình giảng:
Giọng thơ, nhịp thơ, lối đối trong những vần thơ:
+ Giọng thơ buồn, nhịp thơ khoan thai gợi buồn:
Gió theo lối gió, mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
và:
Ai biết tình cũ có đậm đà ?
+ Lối đối tạo nên câu thơ cân đối, gợi tả nỗi buồn chia li: “Gió theo lối gió mây đường mày”,
“Dòng nước buồn thiuhoa bắp lay: Hoa bắp lay - nồi buồn thương nhớ không yên
Các hình ảnh gợi cảm, giàu tưởng tượng, liên tưởng:
+ Thuyền chở trăng trên bến sông trăng:
Thuyền ai dậu bến sông trăng đó

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
Khổ thơ cuối của bài thơ là hình ảnh cô gái, người tình, như gần, như xa, như thực, như mơ,
vừa thân thiết, vừa xa vời hiện ra như một ảo ảnh trong nỗi niềm “chới với”, của thi nhân:
Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra
Vừa như hi vọng, vừa như trách móc Một nỗi buồn, cô đơn như thấm lạnh cả linh hồn:
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?
Quy Nhơn và xứ Huế, chiều về và sáng sớm đều nhiều sương khói. Sương khói trong thơ xưa
thường gợi nhớ quê hương. Sương khói ở đây là sương khói của đất trời, của thời gian hay của
tình người? Câu kết của bài thơ là một câu hoi không lời đáp. Tình yêu đối với cảnh và người Vĩ
Dạ, xứ Huê đã trở thành xa xăm, chỉ còn trong hoài niệm. Nhưng đa tình mà mệnh bạc. Suốt đời
thi sĩ sống trong cô đơn. Bệnh tật. Câu thư kết ngưng đọng bao nhiêu buồn thương, nhở tiếc vấn
vương.