Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9




 !"#$%

 !"”
&'()*+,-$#((.+/
!0+1#2$1345(6(37(891
:;-$#(
Trang 1 -
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
Năm học: 2010-2011
Trang 2 -
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
23425
Môi trường là nơi con người sinh ra,lớn lên,tồn tại phát triển.Môi trường còn là nơi con
người nghỉ ngơi,hưởng thụ vẻ đẹp của thiên nhiên ban cho.
Môi trường gắn liền với con người,những yếu tố của môi trường ảnh hưởng trực tiếp,gián
tiếp đến sức khoẻ, sự phát triển của giống nòi.Nhưng hiện nay môi trường ngày càng suy
thoái và có những biến động cực kì phức tạp như:hạn hán,lũ lụt,sạt lở đất,xâm thực của thuỷ
triều,sóng thần,động đất, Các thành phần của môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng.
Thực trạng môi trường đang ngày càng trở thành vấn đề gay gắt của toàn nhân loại, khi
con người đang ngày phải đối mặt với sự cạn kiệt của tài nguyên và ô nhiễm môi trường trên
khắp địa cầu cùng song hành với sự phát triển kinh tế.

luyện tập của học sinh, hình thành các phương pháp dạy học tích cực, tự giác học tập, chủ
động khai thác kiến thức, chiếm lĩnh tri thức bài học. Với lí do trên tôi đã chọn đề tài giáo
dục bảovệ môi trường .Với thời gian có hạn ,khả năng có hạn tôi giới hạn đề tài trong phạm
vi đưa ra một vài 
 !"
Trang 4 -
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
)67425.
8)9:;<; .
1. Hiện nay ở cấp học trung học cơ sở giáo dục BVMT chưa phải là môn học chính khoá
nên việc tich hợp giáo dục BVMT vào môn học có liên quan đến kiến thức về môi trường là
đều cần thiết .Nhưng kiến thức giáo dục BVMT không phải muốn đưa vào bài học nào củng
được , mà phải căn cứ vào nội dung của bài học có liên quan với vấn đề môi trường mới có
thể tích hợp được .
Vậy chúng ta cần xác định nội dung kiến thức bảo vệ môi trường , phương pháp tích hợp
, mục tiêu tích hợp , địa chỉ tích hợp trong bài giảng sao cho hợp lí
2.Mục tiêu giáo dục BVMT trong sinh học 9 phải trang bị cho học sinh một hệ thống
kiến thức tương đối đầy đủ về môi trường và kỹ năng bảo vệ môi trường .Các em phải í
thức được rằng giữ gìn bảo vệ môi trường sống phải từ các hoạt động bình thường ,ngay
trong lớp học ,giờ chơi,lúc nghỉ ngơi ,sinh hoạt trong gia đình ,nơi công cộng.Xa hơn nữa
lúc làm việc trên đồng ruộng, trồng rừng ,trong nhà máy công sở.Và có khả năng cải tạo
môi trường xung quanh bằng những việc làm đơn giản mà hiệu quả ,củng có thể nảy sinh
những ý tưởng mới mẻ về BVMT trong giới trẻ.
Trang 5 -
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
=)9:>?

"#>=>?:Các nhân tố
sinh thái ảnh hưởng đến
đời sống sinh vật
"#  >>$ Ảnh hưởng lẩn
nhau giữa các sinh vật.
"#>@A>B Thực hành.
"#>C$Quần thể người
"#>/$ Quần xã sinh vật
.
Khái niệm môi trường,vai trò các nhân tố sinh thái
Nhận biết các nhân tố sinh thái ảnh hưởng đến đời sống sinh
vật
Bảo vệ đa dạng sinh hoc,giữ cân bằng sinh học tránh sự cạnh
tranh
Tìm hiểu các nhân tố sinh thái ảnh hưởng đến đời sống sinh
vật.
Gia tăng dân số là nguyên nhân dẫn đến suy thoái môi
trường ,ô nhiễm môi trường,tàn phá rừng và tài nguyên khác.
Các loài trong quần xã luôn có quan hệ mật thiết với nhau.Số
lượng cá thể trong quần xã luôn được khống chế ở mức độ phù
hơp với khả năng của môi trường ,tạo nên sự cân bằng sinh
học trong quần xã.
Trang 7 -
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
"#@D$Hệ sinh thái.
"#@<@=$ Thực hành
hệ sinh thái.
"#@?$Tác động của con

"#  @/$ Khôi phục môi
trường và giữ gìn thiên
nhiên hoang dã .
"#BD$ Bảo vệ đa dạng hệ
sinh thái.
"#B<$ Luật bảo vệ môi
trường.
"#  B=$ Thực hành vận
dụng luật bảo vệ môi
trường vào việc BVMT ở
địa phương
Tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận ,chúng ta cần phải
sử dụng một cách tiết kiệm và hợp lí vừa đáp ứng nhu cầu sử
dụng tài nguyên của xã hội hiện tại,vừa đảm bảo duy trì lâu dài
các nguồn tài nguyên cho thế hệ mai sau .Bảo vệ rừng và cây
trên trái đất sẽ có vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ đất,
nước và các tài nguyên sinh vật khác.
Bảo vệ các khu rừng hiện có ,kết hợp với trồng cây gây rừng là
biện pháp rất quan trọng nhằm bảo vệ và khôi phục môi trường
đang bị suy thoái .Mỗi chúng ta đều trong việc giữ gìn và cải
tạo thiên nhiên .
Các hệ sinh thái quan trọng cần bảo vệ:Hệ sinh thái rừng ,hhẹ
sinh thái biển ,hệ sinh thái nông nghiệp .Mỗi quốc gia và mọi
người dân đều phải có trách nhiệm bảo vệ các hệ sinh thái ,góp
phần bảo vệ môi trừơng sống trên trái đất .
Luật bảo vệ môi trường được ban hành những hành vi gây
ônhiễm môi trường ,khác phục những hậu quả xấu do hoạt
đông của con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường tư
nhiên.
Nâng cao ý thức của học sinh trong viêc BVMT ở đia phương

chúng được vi sinh vật phân giải vào trong đất ,bay hơi trong khí quyển .Như vậy động vật
,thực vật,vi sinh,các nhân tố vô sinh của môi trường tồn tại cùng nhau ,tựa vào nhau khống
chế lẫn nhau tạo thành một thể thống nhất:Đó là một hệ sinh thái bền vững.
Trang 11
-
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
Bài quần xã sinh vật giáo viên giải thích cân bằng sinh học trong quần xã :Các nhân tố vô
sinh ( khí hậu,nhiệt độ độ ẩm ) các nhân tố hữu sinh như thức ăn, kẻ thù ,dịch bệnh .Ngoại
cảnh thay đổi làm biến đổi số lượng cá thể trong quần xã , nhưng giữa các quần thể trong
quần xã luôn luôn diễn ra mối quan hệ hổ trợ và đối địch ,chính mối quan hệ đói địch này
làm cho số lượng cá thể của mỗi thể được khống chế ở mức độ nhất định phù hợp với khả
năng của môi trường , tạo nên sự cân bằng sinh học trong quần xã .
Học sinh hiểu khái niệm cân bằng sinh học là cơ sở của biện pháp phòng trừ sâu bệnh
bằng biện pháp đấu tranh sinh học, dùng sinh vật có ích tiêu diệt sâu bệnh,không gây ô
nhiễm môi trường .Từ đó học sinh có ý thức bảo vệ động vật có ích .
A7(891F(0F)M0FN

Phương pháp này giáo viên đưa ra các câu hỏi học sinh trả lời , hoặc ngược lại.
Ví dụ bài quần thể người, mục tăng dân số và phát triển xã hội giáo viên có thể hỏi:
- Một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho nước ta nghèo nàn và lạc hậu là
do đâu?
- Dân số tăng nhanh dẫn đến hậu quả gì?
- Vì sao chúng ta phải thực hiện triệt để pháp lệnh dân số?
Bài tác động của con người đối với môi trường, có thể hỏi học sinh:
- Những tác động nào của con người làm cho tài nguyên đất bị suy giảm?
- Những hoạt động nào của con người đã làm suy giảm tài nguyên nước?
- Nguyên nhân chủ yếu nào làm cho rừng bị thu hẹp nhanh?
- Nguyên nhân chủ yếu nào làm cho môi trường tự nhiên bị suy giảm nhanh?

biểu ,nên rất khó thực hiện .Cho nên ta phải giao cho học sinh làm các bài tập thực hành ở
nhà theo tổ.Qua tiết thực hành hình thành cho các em kỹ năng học tập kỹ năng bảo vệ môi
trường .
Trang 13
-
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
Ví dụ bài thực hành 54-55:Thực hành hệ sinh thái .Khi bắt đầu học bài quần xã sinh
vật ,giáo viên chuẩn bị nội dung thực hành ,cho học sinh tìm hiểu các bảng 51.1 , 51.2 ,
51.3 .51.4 . Sau đó hướng dẫn các nhóm tiến hành sưu tầm trên sách báo, mạng internet
(tranh ảnh, băng hình) về các quần xã sinh vật
GV có thể đưa ra xây dựng mô hình ao sinh thái ở nông thôn : Bờ ao chỉ xây kè hợp lý
chống lở đất, quanh ao trồng các cây bản địa có sức sống cao như: sung, ngái, trúc, khế,
dừa xen kẽ những loại cây nhỏ: cúa tần, rau má Rễ cây hút chất bẩn trong nước cao,
tán cây ngăn bụi bặm tạo bóng mát vừa phải, dưới ao trồng sen, súng tạo phong cảnh đẹp.
Thả một vài loại cá có sức sống khoẻ như: cá chép, cá rô, cá quả. Nước ao nhờ khả năng làm
sạch của các sinh vật dưới nước lẫn trên bờ, có thể dùng nước trong ao để tắm giặt. Trên mặt
nước có thể thả bè rau muống để lấy rau ăn. Nhờ ao sinh thái này mà không khí quanh nhà
luôn mát mẻ. Những ao sinh thái như vậy ở nông thôn xây dựng cũng không khó.
GV cũng có thể giới thiệu những nhà vườn chuyên trồng rau không dùng thuốc trừ sâu,
phân bón hoá học cung cấp rau sạch cho siêu thị.
Có thể cung cấp thêm thông tin hệ sinh thái rừng phòng hộ của huyện Tiên Phước bị
giảm sút. Một số nơi rừng bị thu hẹp, động vật rừng không có nơi để sinh sống. Ở Tiên Hiệp,
Tiên Lãnh có hiện tượng voi xuống làng phá hại vườn tược, nhà cửa.
Bài thực hành 56-57 : Tìm hiểu tình hình môi trường ở địa phương.
Chia học sinh thành các nhóm theo địa bàn liên cư liên địa.Chọn địa điểm tiêu biểu nổi
cộm về ô nhiễm môi trường ở địa phương như: khu vực chợ , bệnh viện , một tổ dân phố
đông dân cư.
Nội dung đièu tra :Các tác nhân gây ô nhiễm , mức độ ô nhiễm ,hậu quả do ô nhiễm gây

rừng Rừng bị tàn phá, môi trường bị ảnh hưởng, động vật giảm về số lương, đất bị xói
mòn, lũ lụt, hạn hán, đời sống con người ngày một khó khăn hơn. GV kết luận: “Con người
vừa là nguyên nhân vừa là nạn nhân của ô nhiễm môi trường”.
Ở bộ môn văn, mĩ thuật HS có thể chuyển tải những thông điệp, ý tưởng mong muốn, bày
tỏ thái độ của mình với môi trường, thông qua những bài luận văn, những bài tập vẽ hoặc
Trang 15
-
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
tham gia hội thi “tuyên truyền về giáo dục và bảo vệ môi trường”. Từ đó các em có ý thức
hơn trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp ở trường học, khu dân cư, đường
phố Có thái đô, hành vi ứng xử thân thiện với môi trường.

Trang 16
-
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
CD72E2F
Trong quá trình giảng dạy, dành thời gian cho học sinh làm việc cá nhân, theo nhóm và thảo
luận chung cả lớp.
+ Cần phát huy tối đa khả năng vận dụng kiến thức bài học của học sinh trong tích hợp
môi trường.
+Trong giảng dạy người thầy, người cô phải là người yêu nghề mến trẻ. Phải có năng lực
sáng tạo luôn có ý thức đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với thời kì mới, tạo ra không
khí vui tươi hứng thú trong giờ học. thực hiện lồng ghép biện pháp giáo dục bảo vệ môi
trường cho HS thông qua phần sinh vật và môi trường trong Sinh Vật 9 ttôi nhận thấy đật
được những kết quả nhất định.
1) Về mặt kiến thức:

Câu 3: Hậu quả của việc sử dụng quá mức thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoá học?
a. Làm suy thoái đất trồng, ô nhiễm đất, nước.
b. Giảm tính đa dạng sinh học ở vùng nông thôn.
c Giảm các loài thiên địch, tăng khả năng chống chịu của sâu bệnh đối với thuốc bảo
vệ thực vật.
d. Tất cả các ý trên.
G#=) Mỗi học sinh cần phải làm gì để khôi phục môi trường và bảo vệ hệ sinh thái?
G#@) Em hãy nối mũi tên vào sơ đồ sau thể hiện việc chặt phá rừng quá mức gây ra
những hậu quả nào?
Trang 18
-
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*
Cần phải khai thác rừng
hợp lí và có kế hoạch
(Y!F(0GZ1
R30;[+
Tăng cường
rửa trôi
Xóimòn
đất
Thiếu thức
ăn gia súc
Năng suất gỗ
giảm sút
Giảm độ phì
nhiêu
Thiếu phân
chuồng
Thiếu củi
đun

chuồng
Thiếu củi
đun
Chăn nuôi
động vật giảm
Cần phải khai thác rừng
hợp lí và có kế hoạch
Năng suất thấp và
không ổn định
Khô hạn
Đề tài: MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA PHẦN
“SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG” TRONG SINH HỌC 9
\WX$
Năm học 2008-2009 trong quá trình dạy học tôi chưa đi sâu vào các biện pháp
GDBVMT năm học 2009-2010, 2010-2011 tôi thực hiện các biện pháp đã nêu trong đề tài.
Kết quả đạt được như sau:
Năm học Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%) SL TL(%)
2008-2009
Tông số: 150
HS
50 33,3 70 46,7 30 20
2009-20010
Tông số: 200
HS
80 40 80 40 40 20
2010-2011
Tổng số: 250
HS
135 54 95 37,6 20 8,4

trong nhà trường ngày càng tốt hơn.
W&\_$
1. Sách giáo khoa sinh học 9 NXB Giáo Dục.
2. Bài giảng sinh học 9 của Trần Hồng Hải NXB Giáo Dục.
3. Giáo dục BVMT trong môn sinh học trung học cơ sở của Ngô Văn Hưng Phan Thị
Lạc, Trần Thị Nhung, Phan Thị Hồng The NXB Giáo Dục.
4. Luật BVMT.
Trang 22
-
#$%&#'()*+,-(./.+.01(*