“Một số phương pháp giúp các em ghi nhớ các sự kiện Lịch sử ở Trường THCS”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I .LÝ DO:
“ Học, học nữa, học mãi” – hay nói cách khác là chúng ta phải học tập suốt đời.
Ai muốn vươn tới thành công không thể không ngừng học. Năm học 2014 – 2015
thực hiện Nghị quyết XI của Đảng về “Đổi mới căn bản và toàn diện Giáo dục và đào
tạo ”, tiếp tục thực hiện chỉ thị số 06/CT-TW ngày 07/11/2006 của Bộ chính trị về
cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; “Nói không
với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục; của Bộ trưởng Bộ
GD&ĐT, gắn với cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức về tự
học và sáng tạo” và phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trên cơ sở nhiệm vụ trọng tâm năm học 2014 - 2015 của ngành và của nhà
trường, bản thân phải vạch ra cho mình một kế hoạch hoạt động trong năm học để
góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ năm học trên cương vị của mình.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:
“ Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Đối với nước ta hiện nay, giáo dục là quốc sách hàng đầu thì vai trò,vị trí của
bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông đã không ngừng được củng cố và nâng cao; góp
phần vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Nhằm đào tạo con người mới,
giáo dục tư tưởng chính trị và hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ. Song trong thực tế
hiện nay bộ môn Lịch sử vẫn chưa được học sinh coi trọng, xem đó như là một môn
rất khó học. Nhưng ý nghĩa của môn Lịch sử góp phần rất lớn trong việc xây dựng
hình thành những con người mới trong thời đại hiện nay. Đó là lớp người có đạo đức
trong sáng,có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu rõ cội nguồn dân
tộc,hiểu rõ công lao của tổ tiên,của các vị anh hùng. Biết giữ gìn,phát huy các giá trị
văn hóa dân tộc,có năng lực làm chủ tri thức khoa học,xứng đáng là người kế thừa sự
nghiệp cách mạng vinh quang của Đảng.
- Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ sự cần thiết phải học Lịch sử dân tộc, hiểu rõ quá
khứ để nhận thức đúng quá khứ hào hùng, xác định được tình hình thực tế và tích cực
hành động thực tiễn.

1.3:Giáo viên : Giảng dạy theo đúng chuyên môn đào tạo , nhiệt tình trong công tác,
rất chú trọng việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn lịch sử trong học
sinh.
1.4: Học sinh : Có nhiều học sinh yêu thích bộ môn biết tìm tòi, chịu khó trong học
tập, đây là xu hướng lành mạnh đang thu hút ngày càng nhiều học sinh phổ thông
hiện nay. HS có nhiều điều kiện để cập nhật được thông tin đối với những sự kiện của
thế giới và Việt Nam đang diễn ra trên các phương tiện thông tin đại chúng.
2.KHÓ KHĂN:
2.1:Thiết bị, phương tiện dạy -học còn nhiều hạn chế, các tư liệu về bản đồ, tranh ảnh
lịch sử chưa đáp ứng đầy đủ theo yêu cầu của bộ môn, chưa có phòng bộ môn.
Tài liệu tham khảo cho giáo viên chưa được đầy đủ .Các loaị bản đồ chuyên dụng
còn thiếu rất nhiều so với yêu cầu của bộ môn.
Những tiết Lịch sử địa phương (hình thức học ở Bảo tàng hoặc tham quan địa bàn
thực tế) chưa thực hiện được, chưa tổ chức được các buổi tham quan lịch sử cho học
sinh.
2.2: Học sinh : Đa số là học sinh nông thôn, điều kiện kinh tế còn khó khăn, cha mẹ ít
có điều kiện quan tâm đến việc học của HS.
- Quan niệm của một số đối tượng học sinh:
HS yếu thì cho rằng học Lịch sử là môn trừu tượng, rất nhiều sự kiện khó nhớ,học khó
thuộc.
2
“Một số phương pháp giúp các em ghi nhớ các sự kiện Lịch sử ở Trường THCS”
HS khá giỏi thì cho rằng đây là môn học không cần chuẩn bị nhiều,chỉ cần học thuộc
lòng phần bài ghi trong vở là đủ không cần đầu tư nghiên cứu.Cả hai cách suy nghĩ
trên đã dẫn đến kiến thức Lịch sử đối với các em thường khó nhớ,mau quên.
Thực trạng phổ biến nhất hiện nay là HS chỉ nhớ kiến thức đang học ở những bài gần,
còn những kiến thức đã học qua ở những năm trước ít đọng lại trong trí nhớ của các
em.Hoặc khi làm bài học sinh chỉ nhắc lại sự kiện lịch sử một cách đơn thuần, đôi khi
còn nhầm lẫn kiến thức, không có khả năng phân tích,tổng hợp hay rút ra bài học…
2.3: Quan niệm chưa đúng của một số bộ phận trong xã hội về bộ môn Lịch sử.

kiện khác hoặc liên hệ giữa sự kiện ở nơi này với sự kiện ở nơi khác,liên hệ giữa Cách
mạng thế giới với cách mạng Việt Nam trong cùng một thời gian.
3
“Một số phương pháp giúp các em ghi nhớ các sự kiện Lịch sử ở Trường THCS”
Ví dụ : Cách mạng công nghiệp Anh diễn ra khoảng 100 năm sau cách mạng tư sản
Anh( 1640). Ở Anh bắt đầu tiến hành cách mạng công nghiệp thì ở Bắc Mỹ diễn ra
cuộc đấu tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh. Và sau đó khoảng 10 năm ở
Pháp lại bùng nổ cách mạng tư sản hoặc ngày tháng thành lập Quốc tế cộng sản
ngược lại với ngày tháng thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, năm thành lập Quốc
tế cộng sản là sau 01 năm chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc. Kỷ niệm 100 năm
ngày phá ngục Ba-xti ở Pháp đã diễn ra Hội nghị thành lập quốc tế thứ hai
(14/7/1879)…Hay 1789 ở Pháp diễn ra cuộc cách mạng tư sản thì ở nước ta Quang
Trung đại phá 29 vạn quân Thanh vào dịp Tết Kỉ Dậu; trong những năm 1936-
1939, chính phủ Mặt trận nhân dân Pháp giành thắng lợi thi hành một số chính
sách tiến bộ đối với cả thuộc địa của Pháp thì Đảng ta đã phát động phong trào dân
tộc dân chủ rộng lớn .Đây là cuộc tổng diễn tập lần thứ hai chuẩn bị cho cuộc cách
mạng tháng Tám 1945…
Như vậy, nắm được lô-gich của thời gian xảy ra các sự kiện , khi nhớ được một sự
kiện, học sinh sẽ nhớ lại được niên đại của nhiều sự kiện khác.
4. Khi tạo biểu tượng về một nhân vật lịch sử cần khắc họa những nét tiểu sử quan
trọng: gắn với nét tính cách đặc trưng hay một câu nói nổi tiếng của họ.
VD: - Bà Triệu: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh,đạp luồng sóng dữ, chém cá
kình ở biển Đông, đánh đuổi quân Ngô giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ,đâu chịu
khom lưng làm tì thiếp cho người !”
2
. Hoặc khắc họa hình ảnh Bà Triệu khi xung
trận: thường mặc áo giáp,cài trâm vàng,đi guốc ngà,cưỡi voi,trông rất oai phong lẫm
liệt.
-Nguyễn Trung Trực: “ Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết
người Nam đánh Tây”.

Nông dân
Tư sản
Các tầng lớp nhân dân khác
-Không có quyền gì.
-Phải đóng thuế và làm nghĩa vụ với phong kiến.
5.2: Sơ đồ cụ thể hóa nội dung sự kiện:
Dạng sơ đồ này nhằm giúp HS cụ thể hóa nội dung sự kiện bằng những hình học
đơn giản nhằm diễn tả cách tổ chức,cơ cấu xã hội ,chế độ chính trị,mối quan hệ
giữa các sự kiện lịch sử.
VD: Ở lớp 7- bài 10: “Nhà Lý đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nước”, khi học về
cách tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý,GV yêu cầu HS đọc SGK sau đó tập vẽ sơ
đồ bộ máy nhà nước. Trình bày và phân tích sơ đồ dựa vào nội dung SGK chứ
không học thuộc lòng theo sách.Cụ thể như sau:
*Chính quyền trung ương:
5
TĂNG LỮ QUÍ TỘC
ĐẲNG CẤP THỨ BA
VUA
QUAN ĐẠI THẦN
CÁC QUAN VĂN CÁC QUAN VÕ
“Một số phương pháp giúp các em ghi nhớ các sự kiện Lịch sử ở Trường THCS”
*Chính quyền địa phương:
Tương tự như vậy, chúng ta sẽ thực hành lập và phân tích sơ đồ bộ máy nhà nước
từ thời Ngô, Đinh- Tiền Lê,Trần, Lê sơ…,từ đó so sánh rút ra nhận xét về cách tổ
chức bộ máy nhà nước của các thời kì phong kiến trên.
5.3: Dạng sơ đồ hệ thống hóa nội dung bài học:
VD: Ở lớp 9,sau khi học xong bài 14: “Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ
nhất”, Gv hướng dẫn HS lập và giải thích sơ đồ sau( bằng cách điền vào những chỗ
(… ) có thể xem đây là một bài tập về nhà) để củng cố ,khắc sâu kiến thức đã học


-Có phòng truyền thống Đội, kết hợp với công tác Đội trong nhà trường để giáo
dục lòng biết ơn tổ tiên.
2.Đối với GV:
- Phải nắm vững và vận dụng thuần thục hệ thống các PPDH theo hướng đổi mới
PPDH tích cực hiện nay.
- Phải có tâm huyết với nghề nghiệp, cải tiến phương pháp dạy học và coi đây là
một việc làm thường xuyên liên tục của người thầy giáo.
- Áp dụng những kinh nghiệm dạy học trên vào quá trình dạy –học và không
ngừng sáng tạo, bổ sung,rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả giảng dạy.
- Tích cực sưu tầm các nguồn tài liệu để bổ sung vào bài học làm phong phú và
tránh cảm giác bài học quá nặng nề giúp HS thêm yêu thích học tập bộ môn
Lịch sử hơn nữa.
- Kết hợp với nhà trường tổ chức các buổi hoạt động ngoại khóa chủ đề lịch sử,
hoặc tổ chức cho HS sưu tầm tư liệu,tranh ảnh, kể chuyện về nhân vật,sự kiện
lịch sử…có tổng kết thi đua khen thưởng kịp thời.
1. Đối với HS:
- Xác định đúng động cơ học tập, nhất là khắc phục tư tưởng xem nhẹ những bộ
môn xã hội như môn Lịch sử.
- Tham gia tích cực các hoạt động ngoại khóa do trường tổ chức.
- Tự giác hoàn thành các bài tập mà GV cho về nhà, tìm đọc sách báo,truyện về
lịch sử, tìm hiểu trên các phương tiện thông tin đại chúng những gương người
tốt việc tốt…để bổ sung kiến thức vào bài học.
V. KẾT LUẬN:
Đổi mới cách thức tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của HS là
nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên của GV nhằm góp phần thực hiện yêu cầu
nhiệm vụ dạy học bộ môn.Việc học tập lịch sử cũng như học tập bất cứ bộ môn
nào ở nhà trường đều nhằm cung cấp kiến thức khoa học, hình thành thế giới quan
khoa học, phẩm chất đạo đức chính trị cho học sinh. Nắm vững kiến thức lịch sử là
là tiền đề để hiểu đúng hiện thực lịch sử một cách khoa học, biết rút từ quá khứ
những bài học kinh nghiệm cho hiện tại và tương lai. Để làm được điều đó, việc