HỌC VIỆN TƯ PHÁP
KHOA ĐÀO TẠO LUẬT SƯ
BÀI TIỂU LUẬN

Học phần: Kỹ năng tranh tụng các vụ việc dân sự

Chuyên đề: Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi
kiện tranh chấp lao động về bồi thường chi phí đào tạo ra tòa án


tranh tụng. Trong giai đoạn này luật sư thể hiện hết tài thao lược của mình, bộc lộ hết các
quan điểm và ý tưởng của mình. Một luật sư được đánh giá cao hay không phần lớn thông
qua việc tranh tụng. Vì vậy, chuẩn bị tốt cho giai đoạn này là điều sống còn đối với luật sư và
cả đối với thân chủ của mình nữa.
Trong các vụ án tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng kỹ năng của luật sư là
vô cùng quan trọng thể hiện qua việc cung cấp chứng cứ để chứng minh thiệt hại -góp phần
không nhỏ trong các vụ tranh chấp yêu cầu bồi thường
NỘI DUNG
Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trước hết là một loại trách nhiệm pháp lý. Nếu xét
về bản chất của trách nhiệm dân sự còn được xác định cụ thể , như trách nhiêm dân sự không
thuần tuý( trừng trị thể xác và tinh thần của ngừơi gây thiệt hại) và trách nhiệm dân sự thuần
tuý ( là trách nhiệm của nguời gây thiệt hại chỉ phải bồi thường bằng tiền mà không bị trừng
phạt về thể xác). Nhưng nhìn chung, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đều là
trách nhiệm pháp lý do pháp luật qui định và đều có chung một tính chất là : trách nhiệm của
nguời có hành vi trái pháp luật và là người có lỗi, gây thiệt hại cho người khác về tài sản, sức
khỏe, tính mạng và các quyền nhân thân khác…mà trước đó giữa người gây thiệt hại và
nguời bị thiệt hại không có quan hệ hợp đồng hoặc có quan hệ hợp đồng, nhưng trách nhiệm
của nguời gây thiệt hại không thuộc trách nhiệm do hành vi không thực hiện, thực hiện không
đúng, không đầy đủ nghĩa vụ ( hợp pháp ) theo hợp đồng, mà các bên đã giao kết.
Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo qui định của pháp luật Việt Nam :
Tại Việt Nam, trong các triều đại phong kiến, pháp luật cũng có những qui định trách
nhiệm pháp lý của ngừơi có hành vi có lỗi gây thiệt hại cho người khác thì phải bồi thường.
Nhưng trách nhiệm pháp lý mà người gây thiệt hải phải gánh chịu có thể phải thực hiện bằng
tiền, nhưng có thể bị trừng trị về thể xác ( Luật Gia Long, Quốc triều hình Luật ).
Trong khoa học pháp lý và trong thực tiễn xét xử ngày nay, khi xác định trách nhiệm
dân sự bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng để có căn cứ qui trách nhiệm bồi thuờng ở người
gây thiệt hại thì đều phải căn cứ vào 4 điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường do hành vi
trái pháp luật gây ra và 3 điều kiện phát sinh trách nhiệm dân sự do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra.Trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng còn phát sinh trong một số trường hợp ngoại lệ
khác, mà trách nhiệm đó do pháp luật qui định trứơc trong một số trường hợp cụ thể (về các

- Người gây thiệt hại có hành vi trái pháp luật
- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra
- Người gây thiệt hại có lỗi.
Trách nhiệm dân sự do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là trách nhiệm dân sự đặc biệt
không cần điều kiện lỗi, nhưng phải thoả mãn 3 điều kiện sau đây :
- Có thiệt hại xảy ra
- Có việc gây ra thiệt hại trái pháp luật ( những thiệt hại pháp luật không cho phép
như làm bị thương hoặc gây chết người, gây thiệt hại về tài sản của người khác,
nghĩa là xâm phạm đến nhóm khách thể mà pháp luật bảo vệ ).
- Có mối quan hệ nhân quả giữa sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ và thiệt
hại xảy ra.
Những chứng cứ đặc thù của tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng :
a. Các giấy tờ liên quan đến thiệt hại :
- Bảng kê các chi phí tính được bằng tiền về những thiệt hại
- Chứng cứ điều trị của bệnh viện
- Chi phí mai táng
- Giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu tài sản
- Các hoá đơn thu tiền sửa chữa…
b. Các văn bản, tài liệu giải quyết của cơ quan chức năng
c. Các giấy tờ tài liệu khác….
1/Về yêu cầu cung cấp thêm chứng cứ hoặc triệu tập người làm chứng:
Trước khi kết thúc phần thủ tục bắt đầu phiên Tòa , Luật sư có thể yêu cầu được cung
cấp bổ sung chứng cứ mới hoặc người làm chứng mới nếu thấy cần thiết để bảo vệ quyền lợi
cho khách hàng.
Đương sự có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ để bảo vệ quyền lợi của mình ( theo điều 3
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự ). Luật sư có trách nhiệm giúp đỡ đương sự
trong việc cung cấp chứng cứ. Theo điều 25 khoản 2 pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án
dân sự, luật sư còn có quyền cung cấp chứng cứ.
Các vụ án đòi bồi thuờng thiệt hại ngoài hợp đồng trong thực tế bao gồm các loại yêu
cầu đòi bồi thường thiệt hại về tài sản và sức khỏe do hành vi do xây dựng trái pháp luật gây

tự mình thu thập thông qua các cơ quan chính quyền ở địa phương. Ví dụ : giấy xin xác nhận
hộ khẩu thường trú. Tất cả các chứng cứ này phải đảm bảo theo đúng qui định tại điều 81,
điều 82 Bộ Luật Tố tụng Dân Sự.
+ Đối với các tài liệu đọc được nội dung thì phải là bản chính hay bản sao có công
chứng, chứng thực hợp pháp hoặc do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cung cấp, xác nhận
theo khoản 1 điều 83 BLTTDS. Bản chính có thể là bản gốc hoặc bản đựơc dùng làm cơ sở
lập ra các bản sao. Ví dụ: Đối với vụ tranh chấp hợp đồng mà hợp đồng được lập thành văn
bản thì nhất thiết bản hợp đồng phải là 1 tài liệu quan trong trong hồ sơ. . Để đề phòng trường
hợp thất lạc, luật sư cần hướng dẫn khách hàng sao ra thành nhiều bản, khi sao nên có công
chứng, chứng thực .
+ Đối với những tài liệu đọc được mà lưu giữ tại những cơ quan nhà nước có thẩm
quyền hoặc do cá nhân , tổ chức khác lưu giữ như giấy tờ liên quan đến sở hữu nhà ở hoặc
quyền sử dụng đất, hoặc biên bản hiện trường trong một vụ tai nạn…Luật sư giúp đượng sự
làm đơn yêu cầu cá nhân , cơ quan, tổ chức cung cấp, theo qui định tại điều 7 Bộ Luật Tố
Tụng Dân Sự “ Trách nhiệm cung cấp chứng cứ của cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm
quyền” : “Cá nhân, cơ quan, tổ chức trong phạm vi quyền hạn của mình có trách nhiệm cung
cấp đầy đủ cho đương sự, toà án chứng cứ trong vụ án mà cá nhân, cơ quan, tổ chức đó đang
lưu giữ, quản lý, khi có yêu cầu của đương sự. Nếu không cung cấp thì phải thông báo bằng
văn bản cho đương sự biết. Việc yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức cung cấp tài liệu đang lưu
giữ cần được thể hiện bằng đơn yêu cầu . Luật sư soạn đơn yêu cầu cá nhân, cơ quan, tỏ chức
cung cấp chứng cứ đựơc làm theo mẫu đơn thông thường. Trong đơn phải nói rõ đương sự là
ai, địa chỉ, yêu cầu cụ thể về việc gì, mục đích. “
Trong thực tế, việc thu thập chứng cứ, tài liệu theo cách này rất khó được cá nhân, cơ
quan, tổ chức cung cấp. Trong trừơng hợp này, luật sư cần đề nghị cá nhân, cơ quan, tổ chức
phải thông báo bằng văn bản ghi rõ lý do không cung cấp chứng cứ. Tài liệu này có ý nghĩa
cực kì quan trọng, là cơ sở để sau này đương sự có quyền làm đơn đề nghị toà án tiến hành
biện pháp cần thiết thu thập loại chứng cứ đó theo qui định tại khoản 2 điều 85 BLTTDS .
Đối với tài liệu nghe được, nhìn được, phải kèm theo văn bản xác nhận xuất xứ của tài
liệu đó hoặc băn bản về sự việc liên quan tói việc thu âm, thu hình theo khoản 2 điều 83 Bộ
Luật tố tụng dân sự. Các tài liệu này có thể là băng ghi âm, băng ghi hình, đĩa ghi âm, đĩa ghi

thu thập chứng cứ có sự khác biệt.
+ Trường hợp luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bên gây thiệt hại , cần thu
thập các chứng cứ về loại trừ trách nhiệm bồi thường, trừơng hợp liên đới bồi thừơng. Chứng
cứ chứng minh khả năng kinh tế trứơc mắt và lâu dài để yêu cầu giảm mức bồi thường.
+ Trường hợp luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bên bị thiệt hại, luật sư cần
phải chứng minh được từng khoản thiệt hại thực tế đã xảy ra, mức độ thiệt hại. Theo nguyên
tắc thiệt hại phải được bồi thừơng toàn bộ, tức là thiệt hại bao nhiêu thì phải bồi thường bấy
nhiêu. Tương ứng với mức bồi thuờng, bên bị thiệt hại phải cung cấp chứng cứ chứng minh
có chứng từ, hoặc các giấy biên nhận hợp lệ về các khoản chi phí hợp lý, chi phí phù hợp với
tính chất, mức độ của thiệt hại, phù hợp với giá trung bình ở địa phương tại thời điểm chi phí.
Tùy từng trường hợp mà htiệt hại đựoc xác định cụ thể như tài sản bị mất, bị huỷ hoại , bị hư
hỏng, lợi ích gắn liền với việc sử dụng , khai thác tài sản bị mất hoặc bị giảm sút, những chi
phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế để khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm
sút, những chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng chăm sóc, phục hồi sức khoẻ của
người bị thiệt hại về sức khoẻ…như :
- Hoá đơn thuê phương tiện đi cấp cứu tại cơ sở y tế
- Các hoá đơn mua thúôc và mua các thiết bị y tế
- Chi phí chiếu, chụp X-quang, chụp cắt lớp, siêu âm, xét nghiệm, mổ, truyền máu,
tiền mua thuốc bổ, tiếp đạm, tiền bồi dưỡng phục hồi sức khỏe…kèm hteo đơn
thúôc chỉ định của bác sỹ.
- Hoá đơn thu tiền viện phí
- Hoá đơn về các chi phí cho việc lắp chân giả, tay gải, mắt giả, mua xe lăn, nạng
hcống…để hỗ trợ hoặc thay thế một phần chức năng cơ thể ( nếu có).
- Các chi phí thực tế, cần thiết khác, những chi phí cho việc mai táng….
Đối với yêu cầu bồi thuờng thiệt hại về sức khoẻ do gây thương tích, luật sư cần
hướng dẫn thân chủ thu thập các tài liệu chứng cứ như : biên bản của công an hay của UBND
về sự việc xảy ra, quyết định cảnh cáo của công an, giấy khám thương và tỷ lệ thương tật do
cơ quan công an giới thiệu đi khám.
Đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản do hành vi xây dựng trái pháp luật gây
ra, chứng cứ cần thu thập là :

- Hoá đơn thể hiện chi phí tổ chức xin lỗi, cải chính công khai tại nơi cư trú, nơi làm
việc của người bị thiệt hại.
- Hoá đơn, vé tàu xe đi lại , thuê nhà trọ để đi yêu cầu các cơ quan chức năng xác
minh sự việc, cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng.
- Chi phí đối với việc thu hồi ấn phẩm xúc phạm
- Các chi phí hợp lý khác…
Trong quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài lao động, rất nhiều trường hợp cần chứng cứ
rất quan trọng là các kết luận giám định.
Ví dụ : Giám định tình trạng sức khoẻ, tỷ lệ thương tích do cơ quan gíam định y khoa giám
định để làm căn cứ cho việc bồi thừờng sức khoẻ, hoặc yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại do
công trình xây dựng gây ra cần yêu cầu cơ quan thẩm định kết luận nguyên nhân để có cơ sở
Toà án giải quyết bồi thường. Các chứng cứ này phải mang tính hợp pháp theo qui định của
pháp luật tố tụng dân sự.
Nghiên cứu chứng cứ là việc trực tiếp thụ cảm , xem xét, phân tích và so sánh chúng.
Mục đích của nghiêncứu chứng cứ là nhìn nhận chứng cứ dưới góc độ trực giác để bước đầu
xác định giá trị chứng minh của từng chứng cứ. Đánh giá chứng cứ là quá trình xac định gía
trị chứng minh của chứng cứ và tính hiệu quả của chứng cứ trong tổng thể vụ án. Luật sư
nghiên cứu và đánh giá chứng cứ là để bảo vệ cho thân chủ của mình. Như vậy, không loại
trừ những trường hợp trong quá trình nghiên cứu và đánh giá chứng cứ, luật sư phát hiện ra
những chứng cứ bất lợi cho khách hàng của mình. chứng cứ tồn tại khách quan, luật sư không
thể loại bỏ sự hiện diện và giá trị chứng minh của chứng cứ. Luật sư có thể không khai thác
các chứng cứ đó. Đối với những chứng cứ có lợi, luật sư nên tận dụng triệt để, Quá trình đánh
giá chứng cứ còn tìm ra các bất hợp lý trong các chứng cứ do các đương sự khác cung cấp.
Luật sư cần phải tận dụng những điều đó để vạch ra cho toà án thấy đuợc những bất lợi liên
quan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích của đối thủ của mình.
Ngoài việc chứng minh thiệt hại bằng chứng cứ, Luật sư cần đặt ra các câu hỏi để bảo
vệ quyền lợi cho khách hàng bằng cách thông qua các câu trả lời để khẳng định công khai
những vấn đề cần làm sáng tỏ
Luật sư cần trình bày rõ ràng yêu cầu của khách hàng, chứng cứ chứng minh cho yêu
cầu đó là có căn cứ hợp pháp.