Kỹ năng tranh tụng các vụ việc dân sự
MỤC LỤC
I. Khái quát chung về thừa kế và tranh chấp thừa kế 3
II. Đặc điểm về các vụ việc về tranh chấp thừa kế 3
III. Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng
khởi kiện tranh chấp thừa kế ra tòa án 6
1. Luật sư cần biết rõ về khách hàng 6
2. Luật sư cần nắm vững yêu cầu của khách hàng 7
3. Tìm hiểu yêu cầu của khách hàng 7
4. Kỹ năng tiếp xúc với khách hàng 8
5. Hướng dẫn khách hàng những vấn đề về thủ tục khởi kiện 14
6. Kỹ năng chuẩn bị hồ sơ khởi kiện 15
7. Kỹ năng thu thập chứng cứ 16
8. Luật sư cần xác định rõ di sản tranh chấp thừa kế 17
III. Kết luận 23
Học viên: Trần Mạnh Cường Page
1
Kỹ năng tranh tụng các vụ việc dân sự
Điều 58 Hiến pháp năm 1992 quy định: "Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu
hợp pháp và quyền thừa kế của công dân". Từ pháp lệnh thừa kế năm 1990 đến
BLDS năm 1995, BLDS năm 2005 và các văn bản pháp luật hiện hành thể hiện
quan điểm không ngừng hoàn thiện những quy định pháp luật về thừa kế nhằm
đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên,
trên thực tế số lượng các tranh chấp thừa kế vẫn có số lượng tương đối lớn vì tính
chất đặc biệt của loại tranh chấp này là liên quan đến di sản của người đã chết.
Hơn nữa tranh chấp về thừa kế là một trong những tranh chấp phức tạp nhất trong
số những tranh chấp dân sự. Đặc biệt là hầu hết những tranh chấp về thừa kế đều
có mối liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sỡ hữu nhà cho nên tính gay gắt,
phức tạp trong quá trình giải quyết các tranh chấp thừa kế đã tạo nên sự đặc thù,
riêng biệt của loại tranh chấp này. Xoay quanh vấn đề thừa kế trong thực tiễn đời
sống xã hội đã này sinh hàng trăm những vấn đề khác nhau liên quan đến di chúc,

Quan hệ tranh chấp thoạt nhìn thì có vẻ như đơn giản, nhưng bên trong
chứa chất mâu thuẫn phức tạp, nặng nề và nhiều lúc rất gay gắt, sâu sắc. Quan hệ
tranh chấp thừa kế không chỉ liên quan đến một vài đương sự, nhiều vụ việc thực
tế liên quan đến rất nhiều người trong gia đình, họ tộc. Để bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của khách hàng mình trong tranh chấp thừa kế, Luật sư còn cần có trách
Học viên: Trần Mạnh Cường Page
3
Kỹ năng tranh tụng các vụ việc dân sự
nhiệm trong việc giữ gìn tình anh em, nghĩa đồng bào, tình ruột thịt, và xa hơn là
tình làng nghĩa xóm, vun đắp cho tình nghĩa gia đình anh em ruột thịt và tạo cho
xã hội ổn định và phát triển.
Đặc điểm thứ hai: Quan hệ tranh chấp về thừa kế gắn liền với nhiều yếu tố
truyền thống gia phong, gia tộc có những quan hệ gắn với gốc rễ, cội nguồn của
một gia đình, họ tộc, thậm chí ở nhiều địa phương gắn với nhiều phong tục tập
quán sắc tộc, quần cư… Yếu tố gốc gác cội nguồn thể hiện trong quan hệ thừa kế
vừa cụ thể, vừa tế nhị – vì không chỉ là quan hệ pháp lý đơn thuần, mà còn mang
nặng tình cảm của từng cá nhân tham gia vào quan hệ đó.
Đặc điểm thứ ba: Quan hệ tranh chấp về di sản thừa kế không chỉ liên quan
chủ yếu đến quan hệ tài sản và quyền tài sản, mà còn liên quan đến quyền nhân
thân của các đương sự tranh chấp thừa kế. Việc thừa nhận được hưởng di sản gắn
với cội nguồn, quyền nhân thân của họ. Cũng từ đó nhiều lúc liên quan đến danh
dự của từng cá nhân trong xã hội. Có nhiều trường hợp đương sự không chỉ đơn
thuần được hưởng di sản của người để lại thừa kế, mà qua đó để khẳng định tính
huyết thống, tình cảm của người quá cố đối với mình và ngược lại, bằng cách đó
duy trì quan hệ gia đình với người khác…
Đặc điểm thứ tư: Quan hệ tranh chấp về thừa kế, bao giờ cũng liên quan
đến tài sản và quyền tài sản, thường di sản là những tài sản có giá trị lớn hoặc di
sản có ý nghĩa về tinh thần… Di sản càng có giá trị lớn về kinh tế, có ý nghĩa lớn
về mặt tinh thần thì tranh chấp càng gay gắt và đó là quy luật. Hơn nữa, do những
hạn chế của hệ thống pháp luật nước ta trước đây còn thiếu hoặc chưa quy định

miền, địa phương lại tồn tại tập quán riêng về thừa kế mà tại địa phương đó đã
Học viên: Trần Mạnh Cường Page
5
Kỹ năng tranh tụng các vụ việc dân sự
thành thông lệ, ví dụ như quyền thừa kế của con trai trưởng, hoặc thừa kế theo
huyết thống dấu ấn chế độ mẫu hệ… hoặc tồn tại ý thức trong một số người quan
niệm trọng nam, khinh nữ trong quan hệ thừa kế. Những quan niệm phong kiến ở
nhiều nơi ăn sâu, bám rễ và là nguyên nhân gây nên sự tranh chấp về thừa kế.
Đặc điểm thứ tám: Đây là đặc thù gây không ít khó khăn trong giải quyết
các tranh chấp về thừa kế, đó là do trình độ pháp lý của dân chưa cao, nhiều người
dân không hiểu biết những quy định của pháp luật thừa kế. Họ không biết họ có
quyền gì và như thế nào. Thậm chí, những quy định về di chúc để lại thừa kế họ
cũng không biết, những quy định của pháp luật chia thừa kế theo pháp luật họ
cũng không nắm được. Những đặc thù này gây những phức tạp nhất định trong
việc giải quyết các tranh chấp về thừa kế.
III. Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh
chấp thừa kế ra tòa án
1. Luật sư cần biết rõ về khách hàng
Do đòi hỏi nghề nghiệp Luật sư trước hết phải biết về khách hàng, đây là cả
một vấn đề khoa học và nghệ thuật lớn. Để bảo vệ lợi ích cho khách hàng, Luật sư
không thể không biết rõ về khách hàng của mình, đặc biệt trong các vụ việc tranh
chấp về thừa kế. Bằng cách gì và như thế nào để có được những thông tin đầy đủ
khách quan, chuẩn xác về khách hàng, điều đó phụ thuộc cách tiếp cận và khả
năng khai thác của từng cá nhân Luật sư. Luật sư cần lưu ý, khách hàng có thể là
tổ chức, pháp nhân được thừa kế theo di chúc của người để lại di sản thừa
kế.Trước hết, trong vụ việc tranh chấp thừa kế, luật sư cần có đầy đủ thông tin về
gốc gác, gia đình của chính khách hàng, những gì liên quan đến nhân thân của
khách hàng. Xác định chính xác quan hệ gia đình, dòng tộc của khách hàng với
Học viên: Trần Mạnh Cường Page
6

thể nắm bắt nỗi niềm, dự cảm của khách hàng mình. Từ đó để Luật sư hiểu thêm
về các luận cứ mà khách hàng dựa vào đó đưa ra yêu cầu. Nghiên cứu đơn của
khách hàng là nguyên đơn dân sự, để Luật sư có thể giúp khách hàng hoàn chỉnh
lại đơn, mở rộng phạm vi, yêu cầu hoặc sơ bộ giới hạn yêu cầu… Việc nghiên cứu
kỹ đơn của khách hàng nhằm xác định đúng yêu cầu của khách hàng, sẽ giúp cho
Luật sư tìm những căn cứ pháp lý và căn cứ thực tế chứng minh cho yêu cầu
chính đáng của khách hàng và sẽ không có những trục trặc khi phiên toà diễn ra.
Tránh được tình trạng: ông nói gà, bà nói vịt giữa khách hàng và luật sư.Đối với
khách hàng là bị đơn dân sự, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng
của mình, Luật sư phải nắm bắt căn cứ phản tố của khách hàng và những yêu cầu
mà khách hàng có thể đưa ra độc lập đối với nguyên đơn. Tìm hiểu những trăn
trở, băn khoăn của khách hàng, qua đơn phản tố, Luật sư có thể nắm bắt được tinh
thần mà khách hàng mình muốn giải quyết trong vụ việc, mức độ thoả hiệp,
những giới hạn không thể chấp nhận thoả hiệp, những vấn đề về nguyên tắc mang
tính sống còn trong giải quyết tranh chấp và chủ định của khách hàng về hướng
giải quyết vụ tranh chấp. Chuẩn bị tốt khâu này, tại phiên toà sẽ không có những
trục trặc bất ngờ có thể xảy ra giữa luật sư và khách hàng là bị đơn dân sự.
4. Kỹ năng tiếp xúc với khách hàng
4.1 Trao đổi với khách hàng về nội dung tranh chấp
Trước tiên Luật sư cần xác định được yêu cầu cụ thể của khách hàng,
những nguyện vọng của họ khi muốn yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp thừa kế
này. Để hiểu được những yêu cầu và mong muốn cụ thể đó Luật sư phải nắm
được nội dung của vụ việc tranh chấp. Luật sư có thể yêu cầu khách hàng trình
bày vụ việc và yêu cầu họ cung cấp các tài liệu về vụ việc.
Học viên: Trần Mạnh Cường Page
8
Kỹ năng tranh tụng các vụ việc dân sự
Khi đã có một cái nhìn sơ lược về vụ việc điều quan trọng tiếp theo là Luật
sư phải chỉ ra được loại quan hệ pháp luật tranh chấp có thực sự phải là tranh chấp
thừa kế hay không nếu phải thì thuộc loại nào: