ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA LỊCH SỬ
---------------------------------
MỘT SỐ VẤN ĐỀ XUNG QUANH VAI TRÒ CỦA SỬ LIỆU
( Chuyên đề: Một số vấn đề cơ bản về lý luận sử học)
1
MỞ ĐẦU
Ngày nay, khoa học lịch sử đã và đang chiếm giữa một vị trí rất quan trọng
trong khoa học nói chung và khoa học xã hội nói riêng. Các công trình nghiên cứu
ngày càng tăng về số lượng và chất lượng. Việc gia tăng số lượng và chất lượng
của các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực sử học có nhiều nguyên nhân khách
quan và chủ quan. Tuy nhiên ở đây cần khẳng định một yếu tố hết sức quan trọng
là việc các nhà nghiên cứu đã biết cách đánh giá đúng vai trò và xử lý hiệu quả các
nguồn sử liệu. Điều này chứng tỏ sử liệu có một vị trí vô cùng quan trọng trong
công tác nghiên cứu lịch sử.
Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về sử liệu học, tiêu biểu như:
Một số vấn đề lý luận sử học (Tác giả: Hà Văn Tấn), Phương pháp luận sử học
(Tác giả: Phan Ngọc Liên)…Bên cạnh đó là các bài viết trên các tạp chí như:
- Phạm Xuân Hằng: Vận dụng phương pháp sử liệu học trong đánh giá tài
liệu chữ viết, Tạp chí Văn thư – lưu trữ, số 4, 1982.
- Phạm Xuân Hằng: Sử học - một khoa học, một thực trạng, Tạp chí Nghiên
cứu lịch sử, số 5, 1991.
Đặc biệt thông qua việc tiến hành nghiên cứu trực tiếp các đề tài cụ thể,
chúng ta ngày càng nhận thức rõ hơn vai trò của sử liệu học đối với quá trình
nghiên cứu lịch sử. Chính vì thế, bài tiểu luận “ Một số vấn đề xung quanh vai trò
của sử liệu” sẽ đi sâu tìm hiểu những vai trò thiết thực nhất của sử liệu đối với một
công trình nghiên cứu lịch sử nói riêng và khoa học lịch sử nói chung.
2
NỘI DUNG
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT XUNG QUANH KHÁI NIỆM SỬ

tích các hiện tượng lịch sử bởi vì mỗi thời đại đều mang dấu ấn ngôn ngữ riêng của
nó.
- Sử liệu truyền miệng: Đó là tất cả những thông tin về lịch sử còn được lưu
truyền trong dân gian và có nhiều dị bản khác nhau.
- Sử liệu viết: loại sử liệu này chỉ có từ khi chúng ta có văn tự và theo thời
gian thì nguồn sử liệu này ngày càng phong phú hơn.
Biết cách phân loại sử liệu một cách chính xác sẽ giúp chúng ta khai thác tối
đa các nguồn tin, đồng thời biết được tiềm năng khai thác thông tin.
Bên cạnh cách phân loại này, các nhà nghiên cứu còn phân sử liệu thành hai
nguồn: đó là sử liệu trực tiếp và sử liệu gián tiếp. Sử liệu trực tiếp có thể là hiện vật
thật, sử liệu viết và bản thân sử liệu đồng thời là một sự kiện lịch sử. Sử liệu gián
tiếp là nguồn sử liệu cho chúng ta những thông tin về lịch sử thông qua người
thông tin trung gian.
II. ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA SỬ LIỆU HỌC THÔNG QUA QUÁ
TRÌNH NGHÊN CỨU ĐỀ TÀI CỤ THỂ
Bên cạnh việc tìm hiểu vai trò của sử liệu thông qua việc tham khảo các tài
liệu viết về sử liệu, thông qua quá trình trực tiếp tiến hành thực hiện đề tài cụ thể
nào đó, chúng ta càng có điều kiện nhận thức rõ hơn, đánh giá chính xác hơn vai
trò của sử liệu. Để thực hiện khoá luận tốt nghiệp, tôi đã chọn đề tài: “Đảng bộ
Yên Nhân lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ xây dựng và phát triển Đảng thời kỳ 2000
– 2005”.
Với bất kỳ đề tài nghiên cứu nào thì công việc thiết yếu quan trọng là phải
tập hợp được sử liệu.Việc sưu tầm, nghiên cứu tư liệu, làm biên niên sự kiện, hệ
thống các vấn đề cần nghiên cứu, tổng kết trong phạm vi không gian và thời gian
4
đã quy định chính là khâu cơ sở, chuẩn bị bước đầu cho việc làm đề cương, tức là
cho toàn bộ công việc sưu tầm tư liệu có liên quan trong phạm vi không gian và
thời gian đã quy định trong kế hoạch nghiên cứu. Các tài liệu được tập hợp, sưu
tầm để phục vụ nghiên cứu ở đây chủ yếu bao gồm:
Trước hết là các tài liệu do Đảng bộ Yên Nhân trực tiếp ban hành như: