TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
HUỲNH VĂN MẪN
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHÁC ĐỒ GRAALL 2005
ĐIỀU TRỊ BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMP HO
NGƢỜI L ỚN
HÀ NỘI - 2015
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
HUỲNH VĂN MẪN
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PH ÁC ĐỒ GRAALL 2005
ĐIỀU TRỊ BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO
NGƢỜI LỚ N
HÀ NỘI - 2015
LỜI CẢM ƠN
Vi lòng kính trng và bic, tôi xin trân tr ng g i li c
ti PGS.TS. Nguyn Hà Thanh - Phó ch nhim B m ôn Huyt Hc Truyn
m áu - i hc Y Hà Ni, PGS.TS. Nguyn Tn Bnh - c S Y T TP
HCM - Ch nhim B m ôn Huyt Hc Truy i Hc TP
HCM là nhi Th ng dn khoa ht nhiu công sc
ch dn t ng viên tôi trong sut quá trình hc tp, thc
hi tài và hoàn thành lun án ca m ình.
Tôi xin trân trng c ng y , Ban Giám hi i hc
i hc Y Hà N u kin thun li cho tôi trong thi gian thc hin
o nghiên c u sinh tng.
Tôi xin trân trng c ng y, Ban Giám hii hc TP
u kin thun li cho tôi trong quá trình hc nghiên cu sinh.
Tôi xin chân thành c y cô và toàn th cán b nhân viên B
m ôn Huy t Hc Truy n m áu - i hc Y Hà Ni, B m ôn Huyt Hc Truyn
i h, to m u kin cho tôi
Tôi là HUN, nghiên ci hc
Y Hà Ni, chuyên ngành Huyt hc và truy
1. n án do bn thân tôi trc tip thc hii s ng dn
ca Thy Nguyn Hà Thanh và Thy Nguyn Tn Bnh.
2. Công trình này không trùng lp vi bt k nghiên c
c công b ti Vit Nam.
3. Các s liu và thông tin trong nghiên cu là hoàn toàn chính xác, trung
thc và k c xác nhn và chp thun c
nghiên cu.
Tôi xin hoàn toàn chu trách nhic pháp lut v nhng cam kt này.
Hà Nội, ngày 04 tháng 05 năm 2015
i vi Hun DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ATP : Adenosin Triphosphate
BCC
BCCDL
BCCDT
BCH
BCR ABL : Break Cluster Region - Abelson
BGMT : Bordeaux Grenoble Marseille Toulouse
BN
BV TMHH
CALGB : The Cancer and Leukemia Group B
NCI : National Cancer Institution
OS
PAS : Periodic acid schiff
PCR : Polymarase chain reaction
Ph
Ph(+)
RNA : RiboNucleic acid
RQ-PCR : Real Quantitative Polymerase Chain Reaction
RT-PCR : Reverse Transcriptase Polymerase Chain Reaction.
TDD
TKTU
TM
UKALL : United Kingdom Medical Research Council Working Party on
VTMHHTU
WHO MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1. DCH T 3
1.2. CH BNH SINH 3
1.3. BNH NGUYÊN 4
1.4. TRIU CHNG LÂM SÀNG 5
Các triu chn tình trng suy ty 5 1.4.1.
Các triu chn tình tr bào ác tính và 1.4.2.
thâm nhim 5
1.5. BIU HIN XÉT NGHIM 5
c tính 46 2.3.7.
Thu thp và x lý s liu 47 2.3.8.
2.4. KHÍA CNH O C CA TÀI 47
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 49
3.1. C M LÂM SÀNG VÀ CN LÂM SÀNG CA CÁC BNH
NHÂN TRONG NGHIÊN CU 49
m chung ca các bnh nhân trong nghiên cu 49 3.1.1.
m lâm sàng ca các bnh nhân trong nghiên cu 51 3.1.2.
m cn lâm sàng 54 3.1.3.
u tr 59 3.1.4.
3.2. HIU QU VÀ MT S YU T NH NG N HIU QU
U TR 61
u tr tn công 61 3.2.1.
i gian sng còn 65 3.2.2.
Mt s yu t n hiu qu u tr 71 3.2.3.
3.3. C TÍNH VÀ MT S BIN CHNG CA PHÁC 80
c tính và mt s bin chng nhóm BCCDL Ph(-) 80 3.3.1.
c tính và mt s bin chng nhóm BCCDL Ph(+) 82 3.3.2.
Tht bu tr 84 3.3.3.
CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN 85
4.1. C M LÂM SÀNG VÀ CN LÂM SÀNG CA CÁC BNH
NHÂN TRONG NGHIÊN CU 85
m chung ca các bnh nhân trong nghiên cu 85 4.1.1.
m lâm sàng ca các bnh nhân trong nghiên cu 86 4.1.2.
m cn lâm sàng 87 4.1.3.
4.2. HIU QU VÀ MT S YU T NH NG HIU QU U TR 91
u tr tn công 91 4.2.1.
Thi gian sng còn 97 4.2.2.
Mt s yu t n hiu qu u tr 104 4.2.3.
gii tính 73
Bng 3.4: Thi gian sng toàn b và thi gian sng không bnh theo các c
m lâm sàng 75
Bng 3.5: Thi gian sng toàn b và thi gian sng không bc
m cn lâm sàng 76
Bng 3.6: Thi gian sng toàn b và thi gian sng không bc
m hình thái, du n min dch, dch não ty, MRD sau tn công
và thng 78
Bng 4.1: So sánh t l lui bnh v c 94
Bng 4.2: So sánh t l lui bnh các tác gi c ngoài 94
Bng 4.3: So sánh t l lui bnh BCCDL Ph+ khi có imatinib 95
Bng 4.4: Bng thi gian sng BCCDL ca các tác gi c 102
Bng 4.5: Bng thi gian sng BCCDL ca các tác gi c ngoài 102
Bng 4.6: Các nghiên cu tr BCCDL Ph+ vi imatinib 103
Bng 4.7: T l t u tr tn công 112
Bng 4.8: T l tái phát ca các nghiên cu v khác nhau 113
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Bi 1.1: Mi liên quan gia s ng t bào ác tính và t hóa tr 13
Bi 1.2: Bi i din cho s ng t c phát hin
26
Bi 3.1: Phân b gii tính trong mu nghiên cu 49
Bi 3.2: Phân b bnh nhân theo nhóm tui 50
Bi 3.3: Phân b bnh nhân theo các lý do vào vin 51
Bi 3.4: Phân b bm lâm sàng lúc ch 52
Bi 3.5: Tình trng nhim trùng lúc ch 53
Bi 3.26: Kaplan Meier biu din thi gian sng toàn b theo nhóm tui . 74
Bi 3.27: Kaplan Meier biu din thi gian sng không bnh theo
nhóm tui 74
Bi 3.28: Kaplan Meier biu din thi gian sng toàn b theo s ng bch
cu 77
Bi 3.29: Kaplan Meier biu din thi gian sng không bnh theo s ng
bch cu 77
Bi 3.30: Kaplan Meier biu din thi gian sng toàn b theo MRD sau tn
công 79
Bi 3.31: Kaplan Meier biu din thi gian sng không bnh theo MRD sau
tn công 79
Bi 3.32: T l c tính liên quan huyt hc u tr
BCCDL Ph- 80
Bi 3.33: T l c tính không phi huyt hu
tr BCCDL Ph- 81
Bi 3.34: T l c tính liên quan huyt hc u tr
BCCDL Ph+ 82
Bi 3.35: T l c tính không phi huyt hu
tr BCCDL Ph+ 83 DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1: Bch cu cp dòng lympho th L1 7
Hình 1.2: Bch cu cp dòng lympho th L2 7
Hình 1.3: Bch cu cp dòng lympho th L3 7
Hình 1.4: Cu trúc cn t hp gen BCR/ABL. 10
Theo Huguet [7] u tr BCCDL Ph- i ln b GRAALL
2003 (Group for Research on Adult Acute Lymphoblastic Leukemia), nghiên
cu trên 214 bnh nhân cho t l lui bnh hoàn toàn là 93.5%, t vong trong giai
n tn công là 6%, thi gian sng không bi gian sng
toàn b Theo A. de Labarthe và CS [8] u tr BCCDL Ph+
i ln (GRAALL 2003) t l lui bnh là hoàn toàn 100%, thi gian sng
không bi gian sng toàn b
2
Theo Thomas [9] nghiên cu trên 20 bu tr
HyperCVAD + Imatinib cho kt qu 100% bt lui
bnh, thi gian sng không bi gian sng toàn b sau
t qu này kh i các nghiên cu khác nên nhóm
gi nguyên phác
GRAALL i vi nhóm Ph- và thay b i
vi nhóm Ph+. GRAALL 2005 n cng c dùng methotrexate,
aracytine và cyclophosphamide liu cao nhm kéo dài thi gian lui bnh và yu
t ng bch cu (G-CSF) giúp gim trùng.
góp phn tìm hiu hiu qu u tr bng GRAALL 2005
bnh BCCDL i ln Vit Nam, chúng tôi thc hin lun án này vi
nhng mc tiêu sau:
1. Nghiên cu m lâm sàng và cn lâm sàng ca bnh BCCDL
2. Nghiên cu hiu qu và mt s yu t ng n hiu qu u
tr GRAALL 2005.
3. Nghiên cu c tính và mt s bin chu tr
GRAALL 2005.
3
Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
t di truyn [3].
Vi rus 1.3.2.
Mc dù không có bng chng trc tip cho thy virus gây bnh
BCCDL. Tuy nhiên, có bng chng thy có s liên quan gia vi rus và bnh
c cho là có kh nh. Human T cell leukemia virus (HTLV
c cho là tác nhân gây bnh BCCDL T [3].
Tia xạ 1.3.3.
Tn s bnh bch cu có mi liu tia x. Ph n mang
thai mà tip xúc trc tip tia x s con sinh ra và
s lm tia x càng nhii b
nhim x (chng hn các nn nhân bom nguyên t, các bu
tr mt s bnh bng tia x) s c bnh [3].
Hóa chất 1.3.4.
Chng hc thuc hóa cht s du tr ung
p xúc vi thuc tr c và trong lúc mang thai làm
nh BCCDL tr em [3].
5
1.4. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG
Các triệu chứng liên quan đến tình trạng suy tủy 1.4.1.
Hi chng thiu máu: da xanh, niêm nht, mt mi, p nhanh, khó
th, có th tin trin vài tun.
Hi chng xut huyt: xut huyi da, chm, nt xut huyt, bm
máu, chy máu niêm mkhi xut huyt ni tng, do gim tiu cu hay
i mch ri rác.
St có th do nhim trùng vì gim bch cu ht hoc do nhng nguyên
- 1, interleukin-6 và
yu t hoi t khc phóng thích t các t bào non ác tính [1],[2],[11].
Các triệu chứng liên quan đến tình trạng tăng sinh tế bào ác tính 1.4.2.
và thâm nhiễm
1
L
2
L
3
Kích thước tế bào
Nh
Ln
Ln
Nhiễm sắc chất
Mn hoc kt cm
Mn
Mn
Hình dạng nhân
u, có th ch
hoc lõm
u, có
th ch hoc lõm
u, t hình oval
n tròn
Hạt nhân
Không phân bit
hoc không thy
Mt hoc nhiu,
ln, rõ ràng
Mt hoc nhiu,
ln, rõ ràng
Lượng bào tương
Ít
Trung bình
bng k thut min dch t bào dòng chy (flow-cytometry). Các kháng
nguyên này gi là cm CD (cluster of differentiation). Mt s kháng nguyên
ng phát hin trên mt dòng nhnh và trong mn bit hóa nht
phân bigiá tui ca t bào mt cách
chính xác. D các kháng th n kt vi các kháng
nguyên b mt, các nhà khoa h c mt h thng kháng
nguyên ca các t bào to máu t ng thành. Bng k thut min
dch t bào dòng ch i ta phân bi c t bào dòng ty hay dòng
lympho, lympho B hay lympho T và u tr,
theo dõi hiu qu u tr ng bnh BCC [2],[16],[17].
Phân tích kiu hình min dch là tiêu chu nh ch
BCCDL, ci chi tia, mt kiu hình
min dch chuyên bit lúc ch t
bào ác tính bm t bào dòng chy. Hu ht các th nghim
kiu hình min dch s dng mu máu hay mu tu nhum vi các du n b
m nhum mu ty sinh thit vi các
kháng th [18],[19].
9
Hu hng hp BCCDL (khong 75%) là dòng B. Dòng này
c phân loi nh n m bit hoá ca s ng
thành trong s phát tring ca t bào B. BCCDL B ph bin nht
vi các du n min dch t bào B CD34, TdT, CD19, CD22, CD79a, CD10,
cytoplamic µ (cµ) và immunoglobuline b mt (sIg) [16].
BCCDL T chim khong 25-c phân làm nhiu dng da
n bit hoá ca t bào T. BCCDL T có biu hin các du n CD2,
du biu hin CD4, CD8 và
CD1a [18],[20],[21].
S ng th hin các du n min dch khác không phi ca dòng
lympho khác trên nguyên bào lympho ca c dòng B và T. Các du n dòng
ty là ng gp [17].
a2
e1
e1a2
b3a2
b2a2
Major BCR/ABL mRNA
Minor BCR/ABL mRNA
1
2
3
Xếp loại theo bất thƣờng nhiễm sắc thể và gen 1.6.3.
Kho sát nhng bng nhim sc th (NST) và gen ti thm chn
t quan trng, giúp la ch u tr
thích hp và là du theo dõi t u tr.
Bng NST gm có bng v s ng và cu trúc, chim t 50
ng hp BCCDL. Nhng bng v s
gim s ng NST; và nhi v cn và
chuyn NST. Mt s chuyn NST to ra nhng t h
trong b 2) to ra t hp gen BCR/ABL; t(1;19), t(4;11),
t(12;21) to ra t hp gen E2A/PBX1, MLL/AF4 và TEL/AML1 ng. Bt
ng NST là nhng yu t ng quan trng trong BCCDL [23],[24],
[25],[26].
Các bng NST và gen ph bin: