Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Trong giai đoạn phát triển hiện nay, khi Việt Nam đã là thành viên của
những tổ chức lớn như: Asean, Apec, WTO…thì quan niệm về nguồn nhân
lực cũng thay đổi. Nguồn nhân lực giờ đây không chỉ đơn thuần là phương
tiện, là một nguồn lực giống như những nguồn lực khác mà nguồn nhân lực
đã được nhận định là yếu tố cơ bản, là mục tiêu của sự phát triển.
Một trong những nội dung chủ yếu trong chiến lược phát triển bền vững
ở Việt Nam đã xác định: Con người là trung tâm của sự phát triển, vừa là
mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển. Nguồn nhân lực là tài sản quý
báu của mỗi quốc gia, quyết định sự hưng thịnh hay suy vong của nó trong
mỗi thời kì lịch sử. Trong phát triển kinh tế - xã hội, nguồn nhân lực là một
bộ phận cấu thành và có tính chất quyết định hiệu quả của quá trình hoạt
động sản xuất kinh doanh. Nguồn nhân lực được hình thành từ dân số và
được sử dụng trên phạm vi nền kinh tế quốc dân cũng như trong từng tổ
chức từng doanh nghiệp.
Trong thời kì chuyển đổi cơ chế như hiện nay, để có thể tồn tại và phát
triển được, để có thể cạnh tranh được với những tập đoàn lớn trên thế giới
mà không lâu nữa họ sẽ tham gia vào thị trường Việt Nam và cũng có thể
nói “để doanh nhiệp Việt Nam không bị thua ngay trên sân nhà” thì một
mặt chúng ta phải phát huy tiềm năng yếu tố con người, mặt khác phải có
những biện pháp để đương đầu với những vấn đề nảy sinh từ một nền kinh
tế yếu kém.
Vấn đề được đặt ra hiện nay là làm thế nào để nguồn lao động ở Việt
Nam đáp ứng được những đòi hỏi mà nền kinh tế đang đặt ra. Với sự phát
triển của nền kinh tế đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực đông đảo, vừa
giỏi về chuyên môn nghiệp vụ vừa năng động sáng tạo trong công việc. Để
có thể giải quyết được vấn đề này chúng ta phải “Nâng cao chất lượng của
nguồn lao động” hiện tại, đào tạo thêm lao động đủ tiêu chuẩn để đáp ứng
yêu cầu.
Lª ThÞ Kim TuyÕn Líp: QTNL 46B

Lª ThÞ Kim TuyÕn Líp: QTNL 46B
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Một là: Quy mô nguồn nhân lực tiếp túc tăng nhanh, đồng thời với yêu
cầu chuyển đổi mạnh sang đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng của sự
phát triển đang tạo áp lực lớn về đầu tư cả chiều rộng và chiều sâu. Hàng
năm, chúng ta có khoảng 1,2 triệu người bước vào độ tuổi lao động. Cụ thể
năm 2005 so với năm 2004 con số tăng thêm là 1,143 triệu, năm 2004 so
với năm 2003 là 1,114 triệu người. Tính đến 1/7/2005, chúng ta có khoảng
44,385 người hoạt động trong lĩnh vực kinh tế. Và theo dự báo thì tới năm
2010 quy mô lực lượng lao động có thể tăng tới 55 triệu và đến năm 2020
là 65 triệu. Đây quả là những con số không nhỏ. Bên cạnh đó thì nhu cầu
về người lao động có trình độ chuyên môn ngày càng cao. Để đáp ứng nhu
cầu này, hàng năm ngân sách nhà nước cấp cho giáo dục và đào tạo ngày
một tăng, cụ thể năm 2004 là 11,6 nghìn tỷ đồng chiếm khoảng 4,2% trong
tổng số chi cho ngân sách nhà nước trong năm, tương tự năm 2005 là 14
nghìn tỷ tương ứng là 4,3%. Thế nhưng, khối trường công lập vẫn chưa đáp
ứng được nhu cầu học tập của nhân dân, vì thế tư nhân đầu tư vào ngành
giáo dục và đào tạo nhiều ở tất cả các bậc học từ trung cấp, dạy nghề đến
đại học. Hiện nay, số lượng các trường tư nhân rất nhiều, ngay trên địa bàn
Hà Nội như Trường Quản trị kinh doanh, Dân lập Đông đô, Dân lập
Phương Đông …cùng với các trường đang được xây dựng như Trường Đại
học Hà Hoa Tiên…
Hai là: yêu cầu tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao, bền vững và chuyển
dịch mạnh cơ cấu theo hướng tiến bộ, năng suất hiệu quả và nâng cao sức
cạnh tranh của nền kinh tế đòi hỏi nguồn nhân lực phải có sự phát triển
mạnh mẽ, thay đổi toàn diện về chất lượng. Sự chuyển dịch cơ cấu lao
động không chỉ được thể hiện ở sự chuyển dịch cơ cấu theo khu vực kinh tế
mà còn ở sự chuyển dịch theo loại hình kinh tế.
Đối với sự chuyển dịch của các loại hình kinh tế, ta có bảng số liệu sau
đây:
Biểu 2: Phân bố lao động theo các loại hình kinh tế chủ yếu 1998 – 2005
Đơn vị: Nghìn người
Lª ThÞ Kim TuyÕn Líp: QTNL 46B
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

Các tiêu chí 1998 2000 2005
Số LĐ % Số LĐ % Số LĐ %
1. Tổng số 34801 100 37609,6 100 41586,3 100
2. Kinh tế nhà
nước
3533 10,2 3501 9,3 4413,02 10,16
3. Kinh tế ngoài
NN
31083 89,3 33881,8 90,1 38355,6 88,26
4. Khu vực có vốn
đầu tư nước ngoài
184 0,5 226,8 0,6 687,9 1,58
Nguồn: Kết quả điều tra lao động – việc làm 2005, Số liệu thông kê Lao
động – Thương binh và xã hội, Niên giám thông kê 2004
Từ bảng số liệu trên ta thấy, lao động Việt Nam đang có sự chuyển
dịch dần sang khu vực có vốn đầu tư nước ngoài mặc dù đang còn rất
chậm. Song điều đó cũng cho thấy một xu hướng tiến bộ trong chuyển dịch
cơ cấu lao động của nước ta. Theo xu hướng này thì số lao động tham gia
vào khu vực kinh tế nhà nước sẽ ngày càng giảm và số lao động tham gia
vào khu vực kinh tế tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài ngày
càng tăng lên.
Những phân tích trên cho thấy, thị trường lao động những năm qua đã
có những chuyển mình tiến bộ. Để đáp ứng những thay đổi trên nguồn lao

Chính vì thế, trong những chủ trương, chính sách phát triển kinh tế, phát
triển nguồn nhân lực ta phải cẩn trọng để không bị chệch hướng xã hội chủ
nghĩa.
Sáu là: Công cuộc cải cách hành chính nhà nước, đổi mới quản lí kinh tế
và xã hội diễn ra một cách toàn diện và sâu sắc đặt ra những yêu cầu mới
đối với những người làm công tác quản lí, mà cả trong nhận thức về hành
vi, trách nhiệm và cách ứng xử của mọi người dân.
3. Thực trạng của nguồn nhân lực ở nước ta hiện nay.
Dân số Việt Nam là dân số trẻ, số người trong độ tuổi lao động chiếm tỷ
lệ cao. Việt Nam đi lên từ nền sản xuất nhỏ, lấy nông nghiệp làm trọng
Lª ThÞ Kim TuyÕn Líp: QTNL 46B
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
tâm, số người làm việc trong ngành nông nghiệp chiếm khoảng 65%. Khi
nói về nguồn nhân lực của nước ta, theo quan điểm của em, em chia nguồn
nhân lực thành 3 thành phần: nguồn nhân lực sơ cấp, nguồn nhân lực trung
cấp và nguồn nhân lực cao cấp và đánh giá trên 2 khía cạnh: số lượng, chất
lượng, về chất lượng thì chủ yếu xem xét về mặt: trình độ chuyên môn và
kỹ năng của người lao động.
3.1. Nguồn lao động sơ cấp dồi dào nhưng chất lượng thấp.
Nguồn lao động sơ cấp (lao động phổ thông) là nguồn lao động chưa qua
đào tạo hay đào tạo ở các trường trung học dạy nghề, các trường trung cấp.
Nguồn lao động này khá đông đảo, chiếm khoảng 4/5 nguồn lao động
trong cả nước và tập trung chủ yếu ở nông thôn. Tính đến ngày 1/7/2005
thì có khoảng 33,289 triệu người chiếm khoảng 75% tổng số lao động trong
cả nước và ở tất cả các vùng lãnh thổ đều cao
Biểu 3: Số người từ 15 tuổi trở lên hoạt động kinh tế chia theo vùng
lãnh thổ
Đơn vị: người
Chung Trong đó :
% ở nông thôn

, xây gạch khoảng 100
nghìn/m
2
, trát là 10 nghìn/m
2
v..v…Những người lao động này chỉ một
phần rất nhỏ được ký hợp đồng lao động còn lại phần lớn là không có hợp
đồng lao động hay chỉ kí trong 3 tháng. Có một người lao động đã nói: ”
Có những năm chúng tôi kí tới 4 hợp đồng lao động có thời hạn 3 tháng “.
Theo khảo sát tại một công ty xây dựng hiện có 914 công nhân thì chỉ có
11 người có hợp đồng lao động. Chính vì vậy mà phần lớn trong những
người lao động này không được đóng bảo hiểm xã hội. Đây chính là thiệt
thòi lớn nhất của họ, một khi có ốm đau bệnh tật, tai nạn lao động họ không
có bảo hiểm để thanh toán các khoản chi phí hay có bất kì một hộ trợ nào.
Thông thường, khi xảy ra tai nạn lao động ở các công trường xây dựng thì
người chủ thầu sẽ cho công nhân một khoản tiền nhỏ gọi là hỗ trợ sau đó
không có thêm bất cứ một trách nhiệm nào nữa. Trường hợp này đã xảy ra
đối với một công nhân chuyển gạch người Thanh Hóa, khi bị gạch trên giàn
giáo rơi vào người dẫn tới tử vong thì gia đình người công nhân này chỉ
nhận được một khoản tiền là 3 triệu đồng từ chủ công trình bởi mặc dù đã
làm cho công trình này được 6 tháng nhưng người lao động này vẫn không
có hợp đồng lao động. Bên cạnh đó, hầu như không có một công ty nào tổ
chức được chổ ăn ở cho công nhân. Họ phải thuê ngoài với giá đắt đỏ, với
Lª ThÞ Kim TuyÕn Líp: QTNL 46B
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
những khu nhà trọ tồi tàn, ẩm thấp, môi trường nước ở những nơi này bị ô
nhiễm nghiêm trọng. Tiền lương ít ỏi, điều kiện sống không đảm bảo trong
khi họ phải làm việc từ 10-12 tiếng một ngày, đặc biệt có những công nhân
da giày có khi là từ 14-16 tiếng mà không biết đến bất kì một khái niệm
nào là chế độ làm thêm giờ hay lương làm thêm giờ như quy định của nhà

kém mà chúng tôi lại không muốn nhận “những chú gà công nghiệp”. Việc
người lao động không đáp ứng được yêu cầu của công việc theo anh Long
là do: Hiện giờ đang có hiện tượng chạy theo bằng cấp mà chưa chú trọng
học cho mình lấy một cái nghề cho giỏi, cho tốt. Đúng là khi mà nhìn vào
hồ sơ của các ứng viên khi tuyển dụng các nhà tuyển dụng đều thấy hồ sơ
của ai cũng chứng chỉ tiếng anh loại A, B chứng chỉ tin học loại khá giỏi
nhưng khi kiểm tra thì không giao tiếp được, Word Excel thì không thành
thạo. Nhiều nhà tuyển dụng từng nói rằng: mất lòng tin vào ứng viên của
mình. Có một câu chuyện do anh Phùng Thanh Giang hiện là Giám đốc
trung tâm marketing sáng tạo của Công ty cổ phần phát triển trí tuệ Việt
Nam kể: Khi tham gia phỏng vấn để vào chức vụ này anh cùng với một
ứng viên nữa đã lọt được vào vòng trong. Trong hố sơ của anh trình độ
tiếng anh, anh để trống còn của ứng viên kia ghi là trình độ B. Giám đốc
công ty đã trực tiếp phỏng vấn, anh đã được chọn. Sau này ông có nói: ”
Tôi chọn anh bởi vì tôi cần một nhân viên trung thực, dám chấp nhận điểm
yếu của mình để mà khắc phục ”. Đây cũng là bài học cho những bạn sinh
viên sắp ra trường nhưng cũng phải thấy rằng hiện nay sinh viên- những
chủ nhân kinh tế thời kì hội nhập, thời đại công nghệ thông tin mà những
kiến thức tối thiểu về ngoại ngữ và tin học đều yếu.
Có một thực tế là các bạn sinh viên sau 4-5 năm học ra trường với mức
lương khởi điểm có hệ số bằng 2,14 lương tối thiểu cộng với một số các
khoản khác nữa thì được trong khoảng 900.000 vnd - 1.000.000 vnđ, tại
một số công tư tư nhân hay cổ phần thì trong khoảng 1.200.000 vnđ -
1.500.000 vnđ cộng với thời gian thử việc từ 3-6 tháng và thường được
thưởng 75% - 85% lương trong thời gian này thì chỉ cần tình toán một chút
Lª ThÞ Kim TuyÕn Líp: QTNL 46B