B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINHNguyễn văn tuấn
VậN DụNG TƯ TƯởNG Hồ CHí MINH Về ĐạO ĐứC TRONG
GIáO DụC ĐạO ĐứC CáCH MạNG CHO ĐộI NGũ ĐảNG VIÊN
ở HUYệN HƯƠNG SƠN, TỉNH Hà TĩNH TRONG GIAI ĐOạN HIệN NAY
CHUYấN NGNH: Lí LUN V PHNG PHP
DY HC B MễN GIO DC CHNH TR
M S: 60.14.10
Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
Ngi hng dn khoa hc: TS. BI VN DNG
Vinh - 2010
1
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Bùi Văn Dũng,
người thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn.
Tôi xin chân thành cám ơn sự chỉ dẫn tận tình của các giảng viên trực
tiếp giảng dạy chúng tôi trong suốt thời gian học tập, đặc biệt là sự quan tâm,
giúp đỡ tận tình của quý thầy, cô đang công tác tại Khoa Giáo dục Chính trị,
Khoa đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Vinh.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp cùng công tác tại
Huyện uỷ Hương Sơn - Hà Tĩnh đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn
thành Luận văn này.
Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những người thân
trong gia đình về sự động viên và giúp đỡ to lớn nhất đã giành cho tôi trong
suốt quá trình học tập, nghiên cứu.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiên, song Luận văn sẽ còn
nhiều thiếu sót, tác giả mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô và
các đồng nghiệp để kết quả nghiên cứu hoàn thiện hơn.
ngũ đảng viên ở huyện Hương Sơn trong giai đoạn hiện nay 65
Kết luận chương 2 87
Kết luận 88
Tài liệu tham khảo 90
Phụ lục
3
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thực tiễn cho thấy, những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của cách mạng
Việt Nam, trong đó có thành tựu của hơn 20 năm đổi mới, không chỉ bởi
đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo mà còn vì tuyệt đại bộ phận cán bộ,
đảng viên vẫn giữ vững và phát huy đạo đức cách mạng, suốt đời phấn đấu hy
sinh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Trong sự nghiệp đổi mới, cán bộ, đảng viên, nhân dân ta đã học tập, rèn
luyện, làm theo tấm gương và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Đây là nhân tố
hàng đầu bảo đảm cho đời sống tinh thần - đạo đức của xã hội phát triển đúng
hướng. Ý thức phấn đấu cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tinh thần
trách nhiệm của cán bộ, đảng viên được nâng lên một bước. Những tấm
gương "người tốt, việc tốt" vẫn xuất hiện hàng ngày, ở khắp mọi nơi, ở nhiều
lĩnh vực hoạt động khác nhau
Tuy nhiên, ngay trong những năm đổi mới, nhất là thời kỳ hội nhập
kinh tế quốc tế, dưới tác động của những nhân tố khách quan và chủ quan, đã
xuất hiện một thực tế là cùng với sự tăng trưởng về kinh tế là sự tha hoá,
xuống cấp về đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng
viên. Trong những năm gần đây, kinh tế nước ta phát triển vượt bậc so với
trước, đời sống vật chất càng ngày càng được nâng cao, làm cho không ít
người chỉ nghĩ tới hưởng thụ của bản thân và gia đình mình mà lãng quên
định hướng xã hội chủ nghĩa. Thực tế đó còn do sự yếu kém về ý thức tu
dưỡng phẩm chất đạo đức, rèn luyện tư cách của chính những người cán bộ,
đảng viên; sự buông lỏng, nương nhẹ trong quản lý, kiểm tra, giám sát và xử
5
tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay là vấn đề vừa mang tính cấp bách, vừa
có ý nghĩa rất căn bản và lâu dài. Với lý do đó, tác giả chọn đề tài: “Vận
dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức trong giáo dục đạo đức cách mạng
cho đội ngũ đảng viên ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn
hiện nay" làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Xây dựng, nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên
trong giai đoạn hiện nay là vấn đề được Đảng và nhiều nhà khoa học quan
tâm, nghiên cứu. Trong đó, các văn kiện của Đảng đã đề cập đến vấn đề này
như: Văn kiện Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương III khoá VIII [15], Văn
kiện Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương V khoá VIII [16], Văn kiện Hội
nghị Ban Chấp hành Trung ương VI khoá IX [17], Chỉ thị số 23-CT/TW của
Ban Bí thư về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí
Minh trong giai đoạn mới [10], Văn kiện Hội nghị Ban Chấp hành Trung
ương XII khoá IX về triển khai chỉ đạo điểm cuộc vận động “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” [18], Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn
quốc lần thứ X của Đảng [20], Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị về tổ
chức cuộc vận đông "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"
[11], Chỉ thị số 10-CT/TW của Ban Bí thư về nâng cao chất lượng sinh hoạt
chi bộ [12], Thông báo số 81-TB/TTVH của Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung
ương về cụ thể hoá và điều chỉnh một số điểm thực hiện cuộc vận động "Học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" [4] là những văn kiện của
Đảng đề cập đến vị trí, vai trò, nội dung, phương pháp tuyên truyền, giáo dục,
học tâp, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Trong đó, mục đích mà
Đảng nêu ra là: Làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc về những nội
dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh. Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm
6
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt
Chí Minh" PTS Nguyễn Thế Thắng, Nxb Lao động, Hà Nội, 2002 [42]; "Xây
dựng đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của cán bộ, công chức theo tư
tưởng Hồ Chí Minh", Ban Tổ chức cán bộ Chính phủ - Nxb Chính trị Quốc
gia, Hà Nội, 1998 [2] Các công trình và bài viết này chủ yếu là tập trung
nghiên cứu vấn đề xây dựng, rèn luyện, nâng cao đạo đức của cán bộ, đảng
viên nói chung hoặc ở cơ sở nói riêng trong thời kỳ mới. Có một số công
trình, bài viết đã đề cập đến vấn đề đạo đức của cán bộ, đảng viên theo tư
tưởng Hồ Chí Minh, nhưng hoặc là mang tính phổ quát, hoặc là khai thác một
khía cạnh, một nội dung cụ thể nào đó chứ chưa đề cập đến vấn đề nâng cao
phẩm chất đạo đức đội ngũ cán bộ, đảng viên theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh một cách tập trung, toàn diện và có hệ thống.
Theo chúng tôi, những công trình, bài viết của các tác giả nêu trên là
nguồn tư liệu bổ ích, giúp định hướng cho tiến trình nghiên cứu đề tài này.
Tuy nhiên, chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề: “Vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh về đạo đức trong giáo dục đạo đức cách mạng cho đội ngũ
đảng viên ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay",
đặc biệt là ở một huyện miền núi có nhiều đặc thù như huyện Hương Sơn. Vì
vậy, tác giả mạnh dạn nghiên cứu vấn đề này với lòng mong muốn góp phần
nhỏ bé vào luận giải những vấn đề mà lý luận và thực tiễn đã và đang đặt ra
đối với địa phương mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Luận văn góp phần làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí
Minh về đạo đức, đặc biệt là đạo đức của đội ngũ đảng viên để vận dụng vào
8
việc đề xuất các giải pháp nâng cao phẩm chất đạo đức đội ngũ đảng viên ở
huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu, tổng kết những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí
Minh về đạo đức, đặc biệt là đạo đức của đảng viên.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, Luận văn được kết
cấu hai chương năm tiết:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng tư tưởng Hồ
Chí Minh về đạo đức trong giáo dục đạo đức cách mạng cho đảng viên ở
huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay
Chương 2: Phương hướng và giải pháp nâng cao việc vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức trong giáo dục đạo đức cách mạng cho đảng
viện ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay
7. Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận văn
- Góp phần hệ thống các quan điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo
đức cho đội ngũ đảng viên.
- Đánh giá đúng thực trạng đạo đức của đội ngũ đảng viên ở huyện
Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức của đội đảng
viên theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
- Luận văn có thể cung cấp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn
giúp các cấp lãnh đạo của huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong công tác xây
dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ đảng viên và công tác xây dựng Đảng
trong thời gian tới.
10
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC TRONG GIÁO DỤC
ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO ĐỘI NGŨ ĐẢNG VIÊN Ở HUYỆN
HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
1.1. Đạo đức và tính tất yếu khách quan của việc giáo dục đạo đức
cách mạng cho đội ngũ đảng viên trong giai đoạn hiện nay
1.1.1. Đạo đức
Đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội, nó ra
đời và tồn tại một cách khách quan trong cuộc sống nhằm điều chỉnh ý thức
và xét cho đến cùng là sự phản ánh của các quan hệ xã hội với những đặc
trưng cơ bản:
Thứ nhất, với tư cách là một hình thái ý thức xã hội phản ánh tồn tại xã
hội, đạo đức bao giờ cũng bị chi phối bởi những điều kiện kinh tế, xã hội và
lịch sử nhất định.
Thứ hai, căn cứ vào những chuẩn mực đạo đức, chúng ta có thể đánh
giá hành vi của mỗi người theo các quam niệm về thiện và ác, về cái không
được làm (vô đạo đức) và những nghĩa vụ phải làm. Mọi thời đại đều lên án
cái ác, tính tàn bạo, tham lam, hèn nhát, phản bội và biểu dương cái thiện,
sự dũng cảm, chính trực, độ lượng, khiêm tốn
Thứ ba, khác với pháp luật, các chuẩn mực đạo đức được mọi người tự
nguyện, tự giác thực hiện do sự thôi thúc của lương tâm cá nhân và dư luận xã
hội, những yêu cầu của đạo đức là bổn phận phải làm, không trừ một ai.
12
Thứ tư, ý thức về lương tâm, trách nhiệm, danh dự và lòng tự trọng
chính là sức mạnh đặc biệt của đạo đức luôn hướng con người tới các giá trị
chân - thiện - mĩ, là nét cơ bản quy định nhân cách con người.
Thứ năm, trong xã hội có giai cấp, nội dung chủ yếu của đạo đức phản
ánh quan hệ giai cấp, đạo đức mang tính giai cấp. Mỗi giai cấp trong những
giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử xã hội đều có những quan niệm đạo
đức riêng, phản ánh địa vị và lợi ích của giai cấp mình. Giai cấp tiêu biểu cho
xu thế phát triển của xã hội thì đại diện cho một nền đạo đức tiến bộ, còn giai
cấp phản động thì đại diện cho một nền đạo đức suy thoái.
Từ những đặc trưng cơ bản trên, có thể khái niệm: Đạo đức là toàn bộ
hệ thống những quan điểm, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh,
đánh giá hành vi ứng xử của con người trong mối quan hệ với người khác và
với xã hội, nhằm bảo đảm sự kết hợp hài hoà trong quan hệ lợi ích giữa cá
nhân với cộng đồng ở những giai đoạn lịch sử cụ thể để giữ gìn trật tự xã hội.
1.1.2. Tính tất yếu khách quan của việc giáo dục đạo đức cách mạng
cho đội ngũ đảng viên trong giai đoạn hiện nay
có một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên tha hoá biến chất, làm giảm uy
tín của Đảng đối với nhân dân.
Trong bối cảnh đó, Đảng ta đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi
mới, xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đại hội lần
thứ VII của Đảng (tháng 6/1991) đã khẳng định: Đảng lấy chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành
động. Đại hội lần thứ IX, lần thứ X của Đảng tiếp tục khẳng định tư tưởng Hồ
Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng.
Chính vì vậy, Bộ Chính trị đã quyết định ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW,
14
ngày 07/11/2006 về thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn Đảng, toàn dân nhằm nâng cao phẩm chất
đạo đức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân.
1.1.2.1. Yêu cầu khách quan của việc nâng cao đạo đức cách mạng cho
đội ngũ đảng viên ở huyện Hương Sơn trong giai đoạn hiện nay
- Xuất phát từ đặc điểm tình hình của địa phương.
Đối với Đảng bộ huyện Hương Sơn, việc giáo dục đạo đức cách mạng
cho cán bộ, đảng viên và quần nhân dân trong giai đoạn hiện nay là yêu cầu
cấp thiết, bởi Hương Sơn là huyện có những đặc thù khác so với các địa bàn
khác trong tỉnh. Là huyện miền núi, biên giới, có cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo
nối với các nước trong khu vực, nhân dân thường đi lại, buôn bán, trao đổi
hàng hoá với các nước bạn. Đặc biệt, hiện nay Hương Sơn đang xây dựng khu
kinh tế cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo theo Quyết định 162-QĐ/TTg của Thủ
tướng Chính phủ. Do đó, bên cạnh những mặt tích cực của hội nhập kinh tế
quốc tế, đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân ở Hương Sơn hàng ngày, hàng
giờ phải tiếp xúc với mặt trái của cơ chế thị trường, là nguyên nhân dẫn đến
sự suy thoái về phẩm chất đạo đức lối sống của đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Theo Báo cáo thống kê tình hình tổ chức cơ sở đảng và đảng viên,
trong những năm qua ở Đảng bộ huyện Hương Sơn có một bộ phận cán bộ,
đảng viên thoái hoá biến chất, vi phạm kỷ luật Đảng; hằng năm, số đảng viên
đầu để lãnh đạo đảng bộ và nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã đề
ra. Để thực hiện thắng lợi những mục tiêu đó, Đảng bộ huyện Hương Sơn cần
phải nâng cao phẩm chất và năng lực đội ngũ đảng viên mà trước hết là phẩm
16
chất đạo đức cách mạng để đội ngũ này đủ sức gánh vác trách nhiệm không
chỉ cho hiện tại mà còn cho cả tương lai lâu dài.
Trước những nhiệm vụ khó khăn của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp
hoá, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi phải có một đội ngũ đảng
viên thực sự trung thành với sự nghiệp đổi mới, tin tưởng vào con đường mà
Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn, có tâm huyết, công tâm, thạo việc, tận tụy với
dân, biết phát huy sức mạnh của nhân dân, không tham nhũng, không ức hiếp
dân mới đảm bảo hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.
- Xuất phát từ vai trò, vị trí của đội ngũ đảng viên
Đội ngũ đảng viên là người thay Đảng để tuyên truyền, vận động nhân
dân thực hiện Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, là người
lãnh đạo nhân dân thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ trên tất cả các lĩnh vực.
Vì vậy, họ phải luôn học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, bản lĩnh chính
trị và nâng cao phẩm chất đạo đức để giải quyết nhiều mối quan hệ phức tạp
trong xã hội. Đảng viên là những người "đứng mũi chịu sào", chịu trách
nhiệm chính trước Đảng, trước nhân dân những việc mình làm, là những
người trực tiếp giải quyết các nguyện vọng chính đáng của nhân dân.
Đội ngũ đảng viên là những người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và tổ
chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của
Nhà nước ở địa phương. Có thể nói rằng những đường lối, chính sách đó có đi
vào cuộc sống và trở thành hiện thực hay không là phụ thuộc một phần rất
quan trọng vào đội ngũ đảng viên. Đội ngũ này là những người tiếp xúc và
làm việc trực tiếp với dân vì vậy họ chính là sợi dây nối giữa Đảng, Nhà nước
với nhân dân, giúp cho mối quan hệ máu thịt này được củng cố vững chắc.
Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay, chúng
ta phải nhận thức sâu sắc rằng, mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công
và đẩy lùi. Những biến tướng của chủ nghĩa cá nhân ngày càng trở nên phổ
biến và nghiêm trọng, làm cho một số cán bộ, đảng viên trở thành những "ông
quan cách mạng" trên chính mảnh đất đã sinh thành và nuôi dưỡng mình
Sự thoái hoá, biến chất về đạo đức, lối sống của một số cán bộ, đảng
viên đã gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của Đảng. Nhiều nơi cán bộ, đảng
viên thoái hoá, biến chất làm cho uy tín của Đảng bị giảm, nhân dân mất niềm
tin. Thực tế xảy ra ở nhiều địa phương đã chứng minh, ở những cơ sở mà đội
ngũ cán bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất về phẩm chất đạo đức thì hiệu lực,
hiệu quả quản lý không cao, gây ra sự mất ổn định nghiêm trọng về mọi mặt,
tạo sơ hở cho các thế lực phản động thực hiện "diễn biến hoà bình"
Với thực trạng về phẩm chất đạo đức nêu trên, việc nâng cao phẩm chất
đạo đức cách mạng cho đội ngũ đảng viên là một yêu cầu khách quan nhằm
đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ mới trong giai đoạn hiện nay.
1.1.2.2. Nhân tố ảnh hưởng và xu hướng biến đổi về phẩm chất đạo
đức của đội ngũ đảng viên ở huyện Hương Sơn trong giai đoạn hiện nay
Thực tế cho thấy, ở những thời điểm cách mạng chuyển giai đoạn, nền
đạo đức xã hội thường xuất hiện nhiều vấn đề nổi cộm. Hiện nay, Hương Sơn
đang đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp, mở rộng
giao lưu, hợp tác kinh tế - văn hoá với cả nước và các nước trong khu vực
Trong bước chuyển đổi đó, cái tích cực và cái tiêu cực, cái tốt và cái xấu tồn
tại đan xen, tác động qua lại lẫn nhau trong mối quan hệ chằng chịt giữa các
mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, đạo đức, lối sống Tất cả đều tác động đến
nhận thức và tư tưởng của người dân Hương Sơn, gây nên những biến động
nhất định về quan điểm, giá trị, trong đó có giá trị đạo đức.
Dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, công cuộc đổi mới ở huyện
Hương Sơn trong những năm qua đã giành được những thành tựu quan trọng,
tạo động lực thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, đảm bảo các hoạt động văn hoá
19
- xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, giữ vững ổn định chính trị. Tuy vậy,
Hương Sơn vẫn là một huyện nghèo của tỉnh Hà Tĩnh, xuất phát điểm của nền
khắc phục. Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu "diến biến hoà
bình", gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài "dân chủ", "nhân quyền" hòng
làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta.
Dưới tác động của những nhân tố nêu trên, tiêu chuẩn đạo đức đối với
đội ngũ cán bộ, đảng viên tất yếu có sự biến đổi. Vấn đề đạo đức xã hội nói
chung và đạo đức đội ngũ đảng viên nói riêng đang diễn ra rất phức tạp, đấu
tranh giằng co giữa cái tiến bộ và cái lạc hậu, giữa cái thiện và cái ác, giữa lối
sống có lý tưởng, lành mạnh, trung thực, thủy chung với lối sống thực dụng,
dối trá, ích kỷ, ăn bám, chạy theo đồng tiền. Đạo đức cách mạng vừa phải đấu
tranh với các hệ thống đạo đức khác mới du nhập vào nước ta, vừa phải đấu
tranh tự đổi mới, tự khẳng định mình trong điều kiện mới. Đó chính là tình
huống có vấn đề mà yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng mới đặt ra cho đạo đức
xã hội nói chung và đội ngũ đảng viên nói riêng.
Vấn đề then chốt ở đây không phải là ở chỗ nên hay không nên diễn ra
sự biến đổi phẩm chất đạo đức mà ở chỗ biến đổi như thế nào cho phù hợp
với nhu cầu của đời sống hiện thực. Đặc biệt là để điều chỉnh, đổi mới, kế
thừa những chuẩn mực đạo đức cách mạng đã có một cách hợp lý. Xét một
cách tổng thể, sự biến đổi về phẩm chất đạo đức của đội ngũ đảng viên diễn ra
theo những xu hướng sau:
- Những giá trị đạo đức truyền thống vẫn được khẳng định và phát triển
trong điều kiện mới. Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, dù điều
kiện khách quan có thay đổi như thế nào, thì đối với người Việt Nam, quan
niệm truyền thống về chân - thiện - mĩ cũng là chuẩn mực của cái trung thực,
21
cái đúng đắn, khoa học và cái đẹp hoàn mĩ đấy tính nhân văn. Bởi vậy, chuẩn
mực đạo đức mang tinh thần cơ bản, cốt lõi, bao trùm của cán bộ, đảng viên
nói chung là lòng yêu nước, truyền thống nhân ái, khoan dung, ý thức cộng
đồng. Giá trị đạo đức được xã hội quan tâm nhất hiện nay là ý thức trách
nhiệm của người cán bộ, đảng viên là đối với nhân dân, với công việc được
giao phó.
thức, hành vi, ứng xử của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đây chính là đảm bảo
hết sức quan trọng cho sự phát triển bền vững của Hương Sơn trên con đường
tiến lên văn minh, hiện đại mà vẫn giữ được nét đẹp truyền thống về văn hoá
và đạo đức của quê hương.
Tuy nhiên, trước những biến động phức tạp của tình hình thế giới cùng
với việc đẩy mạnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
ở nước ta hiện nay, cần nêu cao tinh thần cảnh giác với những biến đổi theo xu
hướng tiêu cực có khả năng diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc, mọi đối tượng như:
- Từ chỗ coi trọng các giá trị chính trị xã hội chạy sang cực các giá trị
kinh tế vật chất; Từ chỗ lấy con người xã hội, tập thể làm mẫu mực chuyển
sang đề cao thái quá con người cá nhân, tạo môi trường thuận lợi cho chủ
nghĩa cá nhân nảy sinh, phát triển.
- Từ chỗ quan tâm giáo dục toàn diện cả đức và tài, lấy đức làm nền
tảng trong phát triển nhân cách chuyển sang tuyệt đối hoá tài năng, năng lực,
coi nhẹ, thậm chí lãng quên giáo dục đạo đức.
- Từ chỗ sống có lý tưởng đến chỗ chỉ nghĩ đến hưởng thụ cá nhân, tôn
sùng lối sống thực dụng, sùng bái đồng tiền, xa hoa lãng phí.
- Nhiều giá trị truyền thống bị coi thường, một số thuần phong mĩ tục bị
xâm phạm
23
1.2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức
1.2.1. Đạo đức cách mạng theo quan điểm của Hồ Chí Minh
Đạo đức cách mạng là phạm trù cơ bản nhất trong tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh. Trong các bài viết, bài nói của mình, Hồ Chí Minh thường nói tới
đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên. Người cũng thường dùng những
thuật ngữ khác nhau có ý nghĩa như: đạo đức mới, đạo đức cộng sản, đạo đức
tập thể, đạo đức xã hội chủ nghĩa, đạo đức vô sản, đạo đức vĩ đại, đạo đức
cách mạng cao cả nhất…
Gọi là đạo đức mới vì nó chưa hề có trong lịch sử tư tưởng Việt Nam;
nó chỉ xuất hiện và phát triển cùng với tiến trình đấu tranh giành độc lập dân
Trước hết, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mang tính cách mạng và
khoa học triệt để. Đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh thuộc hệ tư tưởng đạo
đức giai cấp vô sản - đạo đức Mác - Lênin, trái ngược về mặt nội dung so với
các kiểu đạo đức cũ của giai cấp thống trị, của chế độ áp bức, bóc lột nhân
dân lao động. Đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh "không phải là đạo đức thủ
cựu. Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá
nhân mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người" [31,
tr.252]. Người khẳng định:
Có người cho đạo đức cũ và đạo đức mới không có gì khác nhau. Nói
như vậy là lầm to. Đạo đức cũ và đạo đức mới khác nhau nhiều. Đạo đức cũ
như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời. Đạo đức mới như người
hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời. Bọn phong kiến ngày
25
Copyright: Tài liệu đại học ©