TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

113
VẤN ĐỀ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP
CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
AN EVALUATION OF THE TEACHING AND LEARNING OF POLITICAL
THEORY SUBJECTS AT DA NANG UNIVERSITY

Lê Hữu Ái
Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT
Chất lượng giảng dạy và học tập các môn học Lý luận chính trị ở các trường đại học,
cao đẳng ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng giáo dục đại học ở nước ta hiện nay. Các môn học
này không chỉ chiếm một thời lượng chương trình lớn trong đào tạo theo học chế tín chỉ, mà
còn bởi mục tiêu của các môn học đề ra là trang bị cho người h
ọc thế giới quan và phương
pháp luận khoa học, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Bài viết khái
quát thực trạng, đề ra các tiêu chí cho việc đánh giá chất lượng giảng dạy và học tập các môn
Lý luận chính trị tại Đại học Đà Nẵng hiện nay đó là: Căn cứ đánh giá khách quan; Hệ thống lại
dung chương trình mang tính thống nhất; Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Đ
ánh giá
chất lượng môn học từ hiệu ứng xã hội. Cần có sự đầu tư từ các cấp quản lý.
ASBTRACT
Today the quality of teaching and learning political theory courses at colleges and
universities has a great influence on the quality of higher education in our country. These
subjects not only account for a large amount of time in credit-based training programs, but they
are also aimed to equip students with the world outlooks and scientific theories, guidelines and
policies of the Party and State. This article deals with the generalization of real situations and
the establishment of criteria for evaluating the teaching and learning of political theory subjects
at the University of Danang in terms of objective assessment bases, unified academic

hẹp để phục vụ cho việc tác nghiệp sau khi ra trường.
Bất kỳ một quá trình dạy học nào mà chủ thể tham gia cũng hướng tới việc tạo
ra những biến đổi nhất định trong con người đó. Muốn biết những biến đổi đó xảy ra ở
mức độ nào phải đánh giá hành vi trong một tình huống nhất định. Việc đánh giá cho
phép chúng ta xác định, một là, mục tiêu giáo dục được đặt ra có phù hợp hay không và
có đạt được mục tiêu đã đặt ra hay không, hai là, việc giảng dạy có thành công hay là
ngược lại, người học có sự chuyển biến theo hướng tích cực hay ngược lại. Đánh giá có
thể thực hiện ngay trong quá trình giảng dạy hay khi đã kết thúc nhằm giúp chúng ta tự
kiểm định chất lượng và tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhất để điều chỉnh cho phù hợp
với các tiêu chuẩn chung của giáo dục đại học.
2.2. Đánh giá chất lượng dạy và học
Để đánh giá chất lượng dạy và học đương nhiên phải được dựa trên các tiêu chí
cụ thể và phải được đo lường, cái mà ta vẫn hay sử dụng thuật ngữ lượng hóa.
Đối với nhân loại, việc đánh giá kết quả đã diễn ra hàng nghìn năm trước đây (ở
Trung Quốc từ khoảng năm 2000 TCN), nhưng một khoa học thực sự về đo lường trong
tâm lý và giáo dục thì mới xuất hiện cách đây khoảng hơn một thế kỷ. Đo lường
(measurement) được hiểu là một quá trình thực hiện các quan sát thực nghiệm một
thuộc tính, đặc trưng hoặc hiện tượng nào đó và chuyển
đổi các quan sát đó thành một
dạng thức phân loại hoặc định lượng theo một quy tắc hoặc một quá trình xác định rõ
ràng. Ở châu Âu, nhất là ở Mỹ, lĩnh vực khoa học này phát triển mạnh vào thời kỳ trước
thế chiến thứ nhất với những dấu mốc quan trọng như Trắc nghiệm trí tuệ Stanford-
Binet xuất bản năm 1916, bộ trắc nghiệm thành quả học tập tổ
ng hợp đầu tiên Stanford
Achievement Test ra đời vào 1923. Với việc đưa chấm trắc nghiệm bằng máy của IBM
năm 1935, việc National council on Measurement in Education (NCME) thành lập vào
thập niên 1950 và Education Testing Service (ETS) ra đời năm 1947, một công nghệ
trắc nghiệm đã hình thành ở Mỹ. Từ đó đến nay khoa học về đo lường trong tâm lý và
giáo dục đã phát triển liên tục, những phê bình chỉ trích về khoa học này cũng xuất hiện
thường xuyên nhưng chúng không đánh đổ được ngành công nghiệp trắc nghiệm mà chỉ

52/2008/QĐ-BGDĐT về ban hành chương trình các môn Lý luận chính trị trình độ đại
học, cao đẳng dùng cho sinh viên khối không chuyên ngành Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh. Chương trình các môn Lý luận chính trị gồm 3 môn học: Những nguyên lý
cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin; Tư tưởng Hồ Chí Minh; Đường lối cách mạng của
Đảng Cộng sản Việt Nam.
3.1. Môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin
Ngoài chương Mở đầu giới thiệu khái lược về chủ nghĩa Mác-Lênin và một số
vấn đề chung của môn học. Căn cứ vào mục tiêu môn học, nội dung, chương trình môn
học được cấu trúc thành 3 phần, 9 chương: Phần thứ nhất gồm 3 chương khái quát
những vấn đề cơ bản về thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-
Lênin; phần thứ hai có 3 chương, trình bày những nội dung cơ bản của học thuyết kinh
tế Mác-Lênin về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa; phần thứ ba gồm 3 chương,
nhằm khái quát những lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về ch
ủ nghĩa xã hội và
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

116
những vấn đề đặt ra cho chủ nghĩa xã hội hiện thực, cũng như triển vọng của hình thái
kinh tế - xã hội này.
3.2. Môn học tư tưởng Hồ Chí Minh
Nội dung môn học gồm 7 chương: chương 1, trình bày về cơ sở, quá trình hình
thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh; từ chương 2 đến chương 7 trình bày những
nội dung cơ bản của Tư tưởng Hồ Chí Minh về: Vấn đề dân tộc và cách mạng giải
phóng dân tộc; về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam;
về Đảng cầm quyền; về đoàn kết dân tộc và quốc tế; về vấn đề dân chủ và xây dựng nhà
nước của dân, do dân, vì dân; về đạo đức, giá trị văn hoá nhân văn.
3.3. Môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
Môn học cung cấp cho sinh viên nhữ
ng hiểu biết cơ bản có hệ thống về đường
lối của Đảng, đặc biệt là đường lối trong thời kỳ đổi mới. Nội dung môn học gồm 8


117
dung của từng môn học cho phù hợp với thực tiễn đặt ra. Trong phạm vi bài viết, chúng
tôi chỉ trao đổi về nội dung của môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin.
Theo chúng tôi với dung lượng nội dung lớn như trong giáo trình Những nguyên
lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin đã ban hành, và với thời gian dành cho môn học là 5
tín chỉ (75 tiết) như vậy thì rất khó để đạt được mục tiêu như môn học đã đề ra. Vì vậy,
việc đánh giá thầy dạy và trò học là một việc làm bất khả thi. Bởi với một thời lượng
chương trình như thế, cộng thêm sự lắp ghép một cách cơ học từ nội dung chương trình
của 3 môn học trước đây là triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học,
thêm nữa các môn học này đều có đối tượng nghiên cứu và phương pháp tiếp cận riêng.
Vì vậy, sẽ là rất khó để một giáo viên có thể đảm nhiệm cả ba khối kiến thức khác nhau
với đối tượng nghiên cứu khác nhau, nên theo chúng tôi cần phải có một giải pháp cụ
thể. Chẳng hạn, giáo trình “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin” phải là
một giáo trình chuẩn về nội dung kiến thức, đích thực là những nguyên lý khoa học của
chủ nghĩa Mác-Lênin, được trình bày một cách có hệ thống, rõ ràng và dễ hiểu, đồng
thời phải nhanh chóng sửa chữa cả về nội dung lẫn kết cấu, cả về ngôn từ lẫn văn
phong, trong đó có những nội dung hoàn toàn xa lạ với tư tưởng của chính các nhà sáng
lập chủ nghĩa xã hội khoa học. Từ sự bất cập của giáo trình, cộng thêm việc dự lớp và
nghe hiểu của sinh viên cũng không đồng đều, trong khi những thông tin về tư tưởng và
lý luận mà sinh viên có thể biết được hàng ngày lại hết sức đa dạng, nhiều chiều và
phức tạp; và trên tất cả là, môn học đặc thù, có quan hệ trực tiếp đến nền tảng tư tưởng,
thì những tri thức mà nó có nhiệm vụ đem lại cho người học phải đóng vai trò là “kim
chỉ nam” cho hành động cách mạng của họ, và do vậy, Giáo trình “Những nguyên lý cơ
bản của chủ nghĩa Mác – Lênin”

phải là một giáo trình chuẩn về nội dung kiến thức,
đích thực là những nguyên lý khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, được trình bày một
cách có hệ thống, rõ ràng và dễ hiểu.
Ba là, về số lượng và chất của đội ngũ giảng viên. Thực tế cho thấy, ở hầu hết

tạo từ nhiều nguồn khác nhau theo chuyên ngành hẹp. Trong quá trình công tác các
giảng viên cũng chỉ giảng dạy theo chuyên môn của mình. Qua nhiều năm giảng dạy,
đội ngũ giảng viên hầu như ít học tập, nghiên cứu, kết hợp những nội dung của chuyên
môn khác vào nội dung chuyên ngành của mình. Nếu có thì ở mức độ còn hạn chế. Mặt
khác bề dày kinh nghiệm giảng dạy và quản lý cũng như trình độ sư phạm của đội ngũ
giảng viên là rất khác nhau. Với thực trạng như vậy, nay lại đảm nhận giảng cả 3 nội
dung, đã đặt ra hàng loạt vấn đề cần giải quyết cho trước mắt và lâu dài.
Để đạt được yêu cầu này tất nhiên cần có thời gian, song trước hết, đòi hỏi tinh
thần trách nhiệm cao trước sinh viên, trước xã hội của đội ngũ giảng viên, Bộ Giáo dục
và Đào tạo đã tổ chức 2 đợt tập huấn cho đội ngũ giảng viên, song như vậy chưa thể nói
là đã đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Theo chúng tôi, nên đặt ra 2 mục tiêu để qua đó tổ
chức thực hiện giảng dạy cho phù hợp: Thứ nhất, các giảng viên phải tự học tập nắm
vững kiến thức tổng hợp của cả 3 bộ môn, để từ đó có thể vận dụng nhuần nhuyễn vào
bài giảng. Thứ hai, trong quá trình tổ chức thực hiện, nhà trường, Khoa lý luận chính trị
cần triển khai các bước cụ thể: Yêu cầu các giả
ng viên xây dựng bài giảng, giáo án kỹ
lưỡng, có sự thảo luận đóng góp của các chuyên môn khác nhau, hình thành bài giảng
chuẩn trong đó cần khẳng định những nội dung trọng tâm. Sau đó tổ chức giảng thí
điểm với sự tham dự của các giảng viên chuyên ngành khác, cùng rút kinh nghiệm,
đóng góp bổ sung cho nhau. Đồng thời lấy ý kiến phản hồi của sinh viên về mức độ tiếp
thu của họ qua đó đánh giá được hiệu quả bài giảng. Trên cơ sở chuẩn bị kỹ lưỡng như
vậy sẽ triển khai trên diện rộng. Thứ ba, cần tạo ra diễn đàn để các giảng viên và sinh
viên trao đổi nội dung, phương pháp dạy và học phù hợp với yêu cầu của đổi mới. Ở
Đại học Đà Nẵng, các trường thành viên cần tạo ra một diễn đàn đối với những môn học
này, qua đ
ó giảng viên và sinh viên có nhiều điều kiện để trao đổi những vấn đề mang
tính học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và liên hệ với thực tiễn nhiều hơn, nâng cao tính chủ
động, say mê của người học và trách nhiệm của người dạy. Chỉ có như vậy mới có thể
có nhiều cơ sở để đánh giá, kiểm định chất lượng đối với môn học đặc thù này.
Bốn là, hiệu ứng xã hội của môn học. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:

tri thức và những điều kiện vật chất là hết sức cần thiết. Như đã nói ở trên, hiện nay Nhà
nước đã có những chính sách ưu tiên đối với đội ngũ giảng viên các môn lý luận chính
trị, đó là cơ chế hưởng phụ cấp ưu đãi 45%, hàng năm đều có chương trình tập huấn tập
trung nhằm bổ sung, cập nhật những thông tin mới về lĩnh vực này. Nhưng theo chúng
tôi, hiệu quả mang lại còn rất thấp. Với mức phụ cấp ưu đãi cao nhất trong tất cả các
ngành như vậy, mà giảng viên vẫn phải giảng dạy nhiều giờ, giảng chay, hệ thống tài
liệu tham khảo đa phần tự trang bị, các đợt tập huấn gần như chỉ mang tính hình thức và
dường như là mong muốn chủ quan của một bộ phận các nhà quản lý, v.v… thì chất
lượng giờ dạy vẫn còn hạn chế là điều đương nhiên.
Theo chúng tôi, cấp quản lý cao nhất là Ban chỉ đạo biên soạn chương trình,
giáo trình các môn học lý luận chính trị của Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phải điều chỉnh
ngay những khiếm khuyết về nội dung và thời lượng chương trình cho phù hợp với đối
tượng môn học. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần kết hợp với các cơ sở đào tạo để đưa ra
những tiêu chí đánh giá cụ thể theo hướng lượng hóa về mặt chất lượng giảng dạy đối
với các môn học này. Với Đại học Đà Nẵng, là một trong những đại học vùng lớn, với
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

120
nhiều trường thành viên, đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực như hiện nay, theo chúng tôi:
Thứ nhất, cần phải để cho sinh viên đánh giá giảng viên một cách khách quan cả nội
dung và phương pháp của bài giảng. Những kết quả đánh giá cần được chuyển trực tiếp
cho giảng viên để mỗi người tự điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn. Thứ hai, vì thời
lượng giảng dạy ngắn mà khối lượng kiến thức nhiều, nên việc bố trí số lượng sinh viên
cho mỗi lớp học phải hợp lý, tránh tình trạng lớp quá đông như hiện nay ở một số
trường. Để giáo viên có nhiều thời gian trao đổi, thảo luận với người học hơn, thiết nghĩ
một lớp học nên bố trí từ 50 đến 60 sinh viên là phù hợp.
5. Kết luận
Đại học Đà Nẵng là một trong 20 trường Đại học, cao đẳng đầu tiên thực hiện
chương trình thí điểm giảng dạy các môn lý luận chính trị theo tinh thần đổi mới các
môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.