Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
293
SO SÁNH CẤU TRÚC CÚ PHÁP VÀ NGỮ NGHĨA
CỦA TỤC NGỮ PHÁP - VIỆT
COMPARISON BETWEEN THE SYNTAX AND THE SEMANTICS OF
FRENCH AND VIETNAMESE PROVERB SYSTEMS

SVTH: VŨ THÁI HÀ - VĂN THỊ CẨM TRINH
Lớp: 04spp01, Trường ĐH Ngoại Ngữ, Đại học Đà Nẵng
GVHD: VÕ THỊ HUỆ
DƢƠNG THỊ THUỲ TRANG
Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT
Thông qua việc nghiên cứu về so sánh đối chiếu cấu trúc cú pháp và ngữ nghĩa của hai hệ
thống tục ngữ Pháp và Việt, chúng tôi đã rút ra một số điểm tương đồng và khác biệt nhằm tìm
hiểu về kho tàng tục ngữ Pháp - Việt cũng như khám phá nền văn hoá của hai nước. Từ đó
bài nghiên cứu sẽ giúp cho chúng ta có thể hiểu và sử dụng tục ngữ phù hợp với những hoàn
cảnh nhất định, đặc biệt trong quá trình học tập và nghiên cứu tiếng Pháp.
ABSTRACT
Through the investigation into the comparison between the syntax and the semantics of French
and Vietnamese proverb systems, we have discovered some similanties and differences points
between them, which help us study the French and Vietnamese proverb treasure as well as
explore the culture of the two countries. In conclusion, the research will help us understand
and use the proverbs appropriately in certain contexts, especially in learning and studying
French.

1. Giới thiệu đề tài
1.1. Lý do chọn đề tài
Vấn đề hiểu và sử dụng tục ngữ trong quá trình học tập cũng nhƣ trong đời sống hằng
ngày là điều mà mọi sinh viên mong muốn đạt đƣợc. Hơn nữa, hiểu biết về tục ngữ một phần

- Chọn lọc các câu tục ngữ có hình ảnh con vật.
- Sắp xếp các câu đã chọn theo thứ tự A,B,C...
- So sánh tục ngữ Pháp và Việt về cấu trúc cú pháp và ngữ nghĩa nhằm tìm ra những
điểm tƣơng đồng và khác biệt.
- Đƣa ra kết luận.

2. Cơ sở lý thuyết: Đặc điểm cấu trúc cú pháp và ngữ nghĩa của hệ thống tục ngữ Pháp-
Việt.
2.1. Định nghĩa và nguồn gốc
2.1.1. Tục ngữ Pháp
- Proverbe : Vérité d’expérience, ou conseil de sagesse pratique et populaire
commun à tout un groupe social, exprimé en une formule elliptique généralement imagée et
figurée.
(Robert, P. (1979)).

(Tục ngữ là những kinh nghiệm, lời khuyên của nhân dân, đƣợc diễn đạt dƣới một hình
thức ngắn gọn, có hình ảnh và cố định )
- Hiện nay nguồn gốc của tục ngữ vẫn chƣa đƣợc xác định rõ. Chúng ta chỉ biết tục
ngữ đƣợc xuất phát từ trong đời sống hằng ngày của nhân dân lao động.
- Ở Pháp, tục ngữ xuất hiện lần đầu tiên trong những truyện ngụ ngôn của Marie de
France vào thế kỉ thứ XIII.

2.1.2. Tục ngữ Việt
- Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh và
thƣờng mang nhiều nghĩa, thể hiện những kinh nghiêm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiên,
lao động sản xuất), đƣợc nhân dân áp dụng vào đời sống, tƣ duy và lời ăn tiếng nói hằng
ngày.
(Bùi Mạnh Nhị, 2001).
- Hiện nay chúng ta vẫn chƣa ƣớc đoán đƣợc chính xác tục ngữ xuất hiện vào thời
gian nào.

+ Nhịp: Nhóm các cặp từ, đối từ, đối âm .
+ Ngắn gọn
+ Quan hệ giữa các mệnh đề : tƣơng hỗ, bổ túc, nhân quả, đối lập, so sánh, liên
kết phát triển.
+ Bỏ từ nối
+ Tính khách quan : Danh từ không có mạo từ ; danh từ không có đại từ chỉ
định ; danh từ không có số từ và lƣợng từ ; không xác định về thời gian, không gian ; cấu trúc
vô nhân xƣng.
+ Từ phiếm định

3. Đối chiếu so sánh về cấu trúc cú pháp và ngữ nghĩa tục ngữ Pháp-Việt có hình tượng
con vật
3.1. Những điểm tương đồng về cấu trúc cú pháp và ngữ nghĩa
3.1.1. Những điểm tương đồng về cấu trúc cú pháp
- Ngắn gọn (Brièveté).
- Cấu trúc sóng đôi (Structure binaire).
- Cấu trúc vô nhân xƣng (sructure impersonnelle).
- Phép lặp (Répétition).
- Phép ẩn dụ (Style métaphorique).

3.1.2. Những điểm tương đồng về ngữ nghĩa
Qua quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã tìm thấy 14 câu trong số 263 câu tục ngữ có sự
tƣơng đồng về nghĩa và hình tƣợng loài vật. Dƣới đây là một vài câu tiêu biểu:

N
0
Proverbes français Proverbes vietnamiens
1 A chacun son métier, les vaches seront Ai có thân ngƣời ấy lo, ai có bò
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
296

Kho tàng tục ngữ của dân tộc ta vô cùng giàu có và phong phú. Tìm đến với tục ngữ,
chúng ta phần nào sẽ hiểu đƣợc cách sống, cách nghĩ, ƣớc mơ, hoài bão của thế hệ cha ông
xƣa. Đồng thời qua đó chúng ta còn đƣợc khám phá về văn hóa. Do vậy, với chúng tôi, những
sinh viên khoa tiếng Pháp thì việc tìm hiểu và khám phá tục ngữ là một việc làm rất cần thiết.
Tất cả những gì chúng tôi giới thiệu trên đây là kết quả của việc đối chiếu so sánh hai
hệ thống tục ngữ Pháp-Việt đƣợc giới hạn trong những câu có hình tƣợng loài vật. Trong
khuôn khổ đề tài nghiên cứu này, chúng tôi hy vọng rằng đề tài này sẽ là một tài liệu hữu ích
giúp các bạn sịnh viên trong quá trình học tập cũng nhƣ trong quá trình tìm hiểu về nền văn
hóa của hai nƣớc Pháp – Việt.
Tục ngữ Pháp (proverbe français) Tục ngữ Việt (proverbe vietnamien)
Sử dụng liên từ và đại từ quan hệ. Không sử dụng.
Sử dụng đại từ nhân xƣng và tính từ
sở hữu.
Sử dụng từ phiếm định (ai, mình, kẻ,
ngƣời…).
Sử dụng đại từ không xác định.
Sử dụng cặp từ phiếm định (nào…ấy,
ai…ấy, đâu …. đó, nọ …kia, …).
Sử dụng mạo từ. Không sử dụng.
Sử dụng cấu trúc câu thông thƣờng . Sử dung cấu trúc ngắn gọn
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
297

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
[1] Mã Giang Lân (1998), Tục ngữ ca dao Việt Nam, NXB Giáo Dục.
[2] Vũ Ngọc Phan (1998), Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam, NXB Khoa Học Xã Hội.
[3] Bùi Mạnh Nhị (Chủ biên) (2001), Văn học Dân gian Những công trình nghiên cứu, NXB
Giáo Dục.
[4] Đặng Văn Lung (Chủ biên) (1997), Nghiên cứu văn nghệ dân gian Việt Nam, NXB Văn