BÀI VĂN MẪU LỚP 12
Đề bài: Phân tích điểm giống và khác nhau giữa
hai chị em Việt – Chiến trong truyện Những đứa
con trong gia đình
Nguyễn Thi (1928 – 1968) tên khai sinh là Nguyễn Hoàng Ca. Ông
còn có bút danh khác là Nguyễn Ngọc Tấn. Ông có cuộc đời nhiều
bất hạnh, hoàn cảnh nhiều éo le đã tạo nên ở Nguyễn Thi một tâm
hồn giàu suy tư, hiểu đời, hiểu người sâu sắc. Ông đặc biệt gắn bó
sâu nặng với nhân dân miền Nam bằng một tình cảm thuỷ chung ân
nghĩa, và ông đã trút tất cả những tình cảm đó vào những trang viết
của mình. Nguyễn Thi là nhà văn của những người nông dân Nam
bộ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước ác liệt. Nguyễn Thi
là cây bút có biệt tài phân tích tâm lý, có khả năng nhập sâu vào nội
tâm nhân vật của mình, tạo nên những trang viết vừa giàu chất trữ
tình lại vừa đầy sự sống hiện thực, xen lẫn với những hình tượng,
những tính cách gân guốc và có cá tính thật mãnh liệt. Đọc Nguyễn
Thi, độc giả thấy tác phẩm của ông nồng nàn hơi thở thô phác, ấm
áp và mạnh mẽ của đất đai, những nhân vật trong tác phẩm đều cắm
chắc vào đời sống, luôn lặn lội trong những gian nguy, vất vả, da dẻ
cứ đỏ au vì nắng gió, khẩu súng như lúc nào cũng ấm tay người
cùng với quần áo dường như vẫn đẫm chất mồ hôi mặn mồi, khét
cháy. Ông đã có rất nhiều những tác phẩm để lại những ấn tượng
sâu sắc trong tâm trí người đọc như “Người mẹ cầm súng”, “Mẹ
vắng nhà”, “Những sự tích ở đất thép”… Nhưng tiêu biểu hơn cả là
tác phẩm “Những đứa con trong gia đình” đã thể hiện thấm thía và
cảm động những tình cảm thiêng liêng và bền chặt gắn bó những
con người trong một cộng đồng từ gia đình đến quê hương, Tổ
quốc. Đó cũng chính là nguồn sức mạnh to lớn khiến dân tộc ta có
thể vượt qua nỗi đau lớn nhất để tồn tại và chiến thắng trong cuộc
chiến tranh giải phóng dân tộc lâu dài hết sức gian nan. Khi đọc tác
phẩm, ta thấy hiện rã lên hai nhân vật tuy trẻ trung nhưng có một

lên tới cực độ vì xen lẫn với sự căm thù giặc. Má đi trước bầy con
theo sau, chị Hai, Chiến và Việt bám sát lũ giặc mà la : “ Trả đầu ba
! trả đầu ba ! ”. Giặc bắn cũng không sợ ! Cho đến lúc lấy lại được
đầu ba rồi, Việt “cứ nhè cái thằng vừa liệng đầu mà đá”. Gan góc
như thế nên Việt và Chiến đã cùng ba má và quê hương kiên cường
đánh giặc. Cả hai chị em đều chiến đấu dũng cảm và lập được
nhiều chiến công. Chị Chiến đã đánh giặc trên sông Định Thuỷ bắn
chết một thằng Mĩ, còn Việt thì phá được một xe tăng Mĩ trong một
trận đánh ác liệt giữa rừng cao su.
Quê hương mấy chục năm trời đầy bóng giặc, tang tóc đau thương
trùm lên một gia đình, thù nhà xen lẫn nợ nước chất cao lên mỗi
ngày. Cha mẹ đều là dũng sĩ nên hai chị em dường như sinh ra để
mà đánh giặc chiến đấu. Đánh giặc để trả thù cho ba má, cho gia
đình và cho cả quê hương, đất nước. Đánh giặc là niềm say mê lớn
nhất của hai chị em Việt và Chiến, của tuổi trẻ miền Nam “hạnh
phúc của tuổi trẻ là trên trận tuyến đánh quân thù”. Chiến đã nói
với em trong đêm thu xếp việc nhà trước lúc ra trận “Tao đã thưa
vơí chú Năm rồi. Đã làm thân con gái ra đi là tao chỉ có một câu:
Nếu giặc còn thì tao mất, vậy à!”. Chỉ câu nói mộc mạc ấy, giản dị
ấy đã vang lên thiêng liêng như một lời thề ! Nó chẳng khác nào
câu nói của chị Út Tịch trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng”:
“Còn cái lai quần cũng đánh !”, nó cũng chính là quyết tâm đánh
giặc của hàng triệu thanh niên ta hồi ấy.
“Ra đi chỉ một lời thề
Chưa giết hết giặc, chưa về quê hương”
Chiến và Việt ở độ tuổi mười bảy, mười tám bắt đầu trưởng thành.
Có lúc, hai chị em bắt đầu giành nhau bắt ếch, ai được nhiều hay
được ít, giành nhau thành tích bắn tàu chiến của giặc trên sông
Định Thuỷ và giành nhau ghi tên đi tòng quân.Cái hồn nhiên cùng
với sự ngây thơ vẫn còn in đậm trong mỗi nhân vật những nhận

trước, trước lúc ra đi, nếu như Việt tự tin, lăn kềnh ra ván cười khì
khì cũng cho chúng ta thấy niềm tin mãnh liệt vào chiến đấu đã làm
nổi bật chiến công chiến đấu đến cùng, bất khuất anh hùng của
Chiến. Hai chị em đều là con nhà nghèo, mồ côi, chiến tranh kéo
dài nên cả hai chị em đều thất học, đang bập bẹ tập đánh vần và tập
viết. Chiến có sự kiên nhẫn hơn Việt trong việc học hành. Có lúc
em còn bỏ bê về nhà ăn cơm hay đi chơi, còn chị thì cứ ngồi ở một
góc ván, tập đánh vần hoài “từ trư tới xế, rồi từ xế tới chiều, bỏ ăn
quên cả trời chạng vạng”
Còn Việt là em, lại là con trai nên hiếu thắng, hay tranh giành với
chị. Việc nhà phó mặc cả cho chị, nghe chị bàn, Việt cứ ào ào cho
qua, vừa nghe vừa đưa tay chụp con đom đóm rồi ngủ gục lúc nào
không biết. Thích đi đánh giặc, dũng cảm trong chiến đấu, lạc đơn
vị ba ngày đêm, mình đầy thương tích, lúc nào nòng súng lên đạn
vẫn hương về phía quân giặc, vậy mà khi bóng đêm vắng lặng và
lạnh lẽo bao phủ chiến trường, Việt lại có một nhược điểm khá trẻ
con là sợ ma “con ma cụt đầu”, “thằng chỏng thụt lưỡi”, vừa chợt
nhớ tới đã làm cho cậu ta “nằm thở dốc”. Đến đây, người đọc hiện
lên trong tâm tư suy nghĩ của mình có sự liên tưởng tới trong thơ
của Trần Đăng Khoa có một hình ảnh rất hay và độc đáo về chú bộ
đội thời chống Mĩ
“Cháu nghe chú đánh những đâu
Những tàu chiến cháy, những tàu bay rơi
Đến đây chỉ thấy chú cười
Chú đi gánh nước, chú ngồi đánh bi”
Là một tràng trai tân binh, lần đầu tiên ra trận đã lập được công lớn,
nhưng Việt lại bị thương khá nặng, ba ngày trời trơ trọi một mình
giữa chiến trường. Là một người chiến sĩ dũng cảm, ngoan cường
và giàu ý chí nghị lực, khi bị thương nằm trơ lại giữa bãi chiến
trường, khi tỉnh dậy việc đầu tiên là đi tìm cây súng, lau chùi nó rồi

má, của chú Năm, của anh Tánh, của đồng đội cũng hiện lên thật rõ
nét, mỗi người một đặc điểm riêng, vơi biết bao kỉ niệm tình
thương sâu lắng. Chính tình cảm với những người thân yêu ấy đã
tiếp dức cho Việt thêm sức mạnh để vượt qua thử thách khốc liệt
của cái chết. Trong câu hò chú Năm, Việt khi thì biến thành tấm áo
và quàng, hay con sông dài cá lượn, lúc thì biến thành người nghĩa
quân Trương Định, ngọn đèn bến Gò Công, hay ngôi sao sáng ở
Tháp Mười. Phải rồi, Việt là hình ảnh quê hương, là hình ảnh của
nhân dân anh hùng. Việt là hình ảnh đẹp của một người dũng sĩ,
của lớp trẻ thanh niên miền Nam trong cuộc đấu tranh chống Mĩ
cứu nước. Họ đã lớn lên, trưởng thành vững vàng từ trong đau
thương, mất mát, uất hận với lòng khao khát cầm súng chiến đấu
mãnh liệt cháy bỏng và đó cũng là hình ảnh của nhân dân trong
những ngày Đồng Khởi. Với lối kể chuyện rất sáng tạo bằng giọng
văn trần thuật, thông qua dòng độc thoại nội tâm của nhân vật với
ngôn ngữ đậm màu sắc Nam bộ. Xen lẫn vào đó là nghệ thuật dựng
chuyện, tạo ra tình huống khá độc đáo với hình tượng nhân vật
được đặt trong tình huống bi đát, khốc liệt, từ đó tự bộc lộ đầy đủ
phẩm chất cùng tính cách cao đẹp của mình, biểu lộ ngòi bút tài hoa
sáng tạo của tác giả
Có thể nói, hai chị em Việt và Chiến là “con nòi”, gốc gác nông
dân, tuy có nhiều điểm giống nhau nhưng lại có cá tính khác nhau,
chị và em mỗi người một bản sắc, cả hai chị em đều đáng yêu.
Nguyễn Thi đã tạo dựng nên tính cách điển hình sống động, Chiến
và Việt tiêu biểu cho khi phách anh hùng của tuổi trẻ miền Nam
thời đánh Mĩ. Trong một chừng mực nhất định, bức chân dung hai
chị em đều được cá thể hoá cao độ, tạo nên ấn tượng sâu sắc cho
độc giả. Thời đánh Mĩ “Ra đến ngõ, gặp anh hùng”. Truyện ngắn
đã giúp ta cảm nhận thấy rõ điều đó, với những chi tiết và hình ảnh
xen lẫn vốn ngôn ngữ giàu chất sống thực, Nguyễn Thi đã đi sâu