BÀI TẬP NHÓM SỐ 2 MÔN PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG ASEAN
LỜI MỞ ĐẦU
I/ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA :
Tự do thương mại hay thương mại tự do là một kiểu thị trường lý tưởng,
thường được xem như là một mục tiêu chính trị, mà sự trao đổi hàng
hóa và dịch vụ giữa các nước được thực hiện không có sự kiểm soát bằng
những chính sách nhập khẩu.
Tự do thương mại về hàng hóa là một trong những nội dung của thương mại tự
do. Tự do hóa thương mại hàng hóa là quá trình xóa bỏ các biện pháp thuế quan
và phi thuế quan (tiền trợ cấp, quy định, hay luật…) mà các quốc gia sử dụng để
bảo hộ nền sản xuất hàng hóa trong nước.
Từ những thập niên 90, sau khi các nước ASEAN và các nước Đông
Dương không còn đối đầu xung quanh vấn đề Campuchia thì xu hướng tại các
nước ASEAN dần chuyển từ bảo hộ mậu dịch sang bảo hộ tự do. Khi đó các
hoạt động thương mại không còn thuần tuý được điều tiết bởi quan hệ cung cầu
trên thị trường quốc tế, mà còn chịu sự điều chỉnh của các chính sách của các
chính phủ. Như vậy tự do hoá thương mại chính là loại bỏ các biện pháp hạn
1
BÀI TẬP NHÓM SỐ 2 MÔN PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG ASEAN
chế hay bảo hộ thương mại của các chính phủ. Nghĩa là sẽ giảm bớt việc sử
dụng các biện pháp như sử dụng thuế quan, đặt ra các tiêu chuẩn để bảo vệ
ngành sản xuất trong nước mà tăng cường bảo hộ tự do, dần dần dỡ bỏ các rào
cản thương mại và tiến hành các hoạt động thuận lợi hoá thương mại.
Sự tự do thương mại về hàng hóa là một trong những nội dung của thương mại
tự do.
II. NỘI DUNG VỀ TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA
1/ Các biện pháp thực hiện tự do hoá thương mại hàng hoá:
a. Dỡ bỏ các rào cản thương mại:
Với thương mại hàng hoá, có hai rào cản chính: Đó là thuế quan và các biện
pháp phi thuế quan.
- Thuế quan được hiểu là khoản thu của nhà nước đánh vào hàng hóa khi

- Hiệp định khung về hội nhập các ngành ưu tiên (APIS) ký ngày 29/11/2004
tại Viêng chăn, Lào.
- Hiệp định về thương mại hàng hóa Asean (ATIGA) ký ngày 26/2/2009 tại
Cha-am, Thái Lan.
3/ Phương thức tự do hoá thương mại hàng hóa.
Việc thực hiện tự do hóa thương mại nói chung và tự do hóa thương mại hàng
hóa nói riêng là cả một quá trình, cần qua nhiều giai đoạn, do việc tự do hóa
thương mại sẽ gỡ bỏ những rào cản mà vốn là công cụ bảo hộ các ngành sản
xuất trong nước của quốc gia thành viên. Và vì vậy, để thực hiện tự do hóa
thương mại một cách hiệu quả, AEC thực hiện các công việc như sau:
• Thứ nhất, xây dựng một chương trình khung làm cơ sở pháp lí chung để
điều chỉnh quá trình tự do hóa thương mại. Chương trình khung để thực
hiện tự do hóa thương mại hàng hóa của AEC hiên nay là Hiệp định về
thương mại hàng hóa ASEAN 2009 (ATIGA). Đây là hiệp định toàn diện
3
BÀI TẬP NHÓM SỐ 2 MÔN PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG ASEAN
đầu tiên của ASEAN điều chỉnh toàn bộ thương mại hàng hoá trong nội
khối và được xây dựng trên cơ sở tổng hợp các cam kết đã được thống
nhất trong Hiệp định về chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung
cho AFTA 1992 (CEPT) cùng các hiệp định, nghị định thư có liên quan.
CEPT xây dưng chương trình cắt giảm và xóa bỏ thuế quan được tiến
hành trong vòng 10 năm nhằm giảm thuế quan trong nội bộ khối xuống
còn 0-5%, kể từ ngày 1/1/1993 đến ngày 1/1/2003, theo đó hàng hóa
được phân chia thành 4 danh mục cắt giảm thuế quan khác nhau với các
lộ trình cắt giảm và xóa bỏ thuế quan tương ứng. Linh hoạt hơn CEPT,
ATIGA quy định rõ số dòng thuế được lùi thời hạn xoá bỏ thuế quan đến
năm 2018 với nhóm 4 nước Campuchia, Lào, Mianma, Việt Nam
(CLMV), đồng thời, cho phép tạm ngừng hoặc điều chỉnh cam kết thực
hiện nghĩa vụ cắt giảm, xoá bỏ thuế quan giữa các nước trong khối
Asean. Ngoài mục tiêu xóa bỏ hàng rào thuế quan, ATIGA hướng nỗ lực

quan khác được thực hiện theo một trình tự cụ thể;
- Quy định về xuất xứ hàng hóa.
Ngoài ra, bên cạch việc xóa bỏ rào cản thuế quan, phi thuế quan AEC còn áp
dụng các hoạt động thuận lợi hóa thương mại bao gồm:
- Thủ tục hải quan;
- Tiêu chuẩn, quy định, kỹ thuật và thủ tục đánh giá sự phù hợ
2/ Về mức độ tự do hoá thương mại:
a/ Điểm giống nhau
Do những tác động hạn chế tự do thương mại hàng hóa của các biện pháp
thuế quan và phi thuế quan nên cả AEC và WTO đều có xu hướng cắt giảm thuế
quan, thậm chí tiến tới xóa bỏ thuế quan, và các hàng rào phi thuế quan.
5