LỜI MỞ ĐẦU
Ra đời cùng với nhà nước, pháp luật là công cụ sắc bén để thực hiện quyền
lực nhà nước, duy trì địa vị và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị. Nhà
nước ban hành ra pháp luật và đảm bảo cho pháp luật được thực hiện. Cả
hai hiện tượng đều là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp.
Với bản chất và những đặc điểm đặc thù của mình, pháp luật có nhiều vai
trò trong đời sống nhà nước, đời sống xã hội. Vai trò của pháp luật có thể
được xem xét dưới nhiều góc độ. Nếu gắn với cơ chế xây dựng xã hội mới
ở Việt Nam, cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ
thì pháp luật là phương tiện không thể thiếu đối với tất cả các chủ thể trong
cơ chế đó. Nếu gắn với các lĩnh vực hoạt động của đời sống và việc thực
hiện các chức năng của nhà nước thì vai trò của pháp luật trong lĩnh vực
kinh tế là vô cùng cần thiết.
Ở Việt Nam, trong thời kì đi lên xã hội chủ nghĩa, Nhà nước định hướng
phát triển kinh tế theo hướng kinh tế thị trường, tích cực hội nhập và mở
rộng thị trường. Cần có một hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa với nhiều
nội dung tác động tích cực đến sự phát triển của nền kinh tế.
Để làm rõ những vấn đề nêu trên, em xin đi vào tìm hiểu về đề tài “Phân
tích vai trò của pháp luật đối với kinh tế ở Việt Nam hiện nay”. Trong quá
trình làm bài còn nhiều thiếu sót cũng như hạn chế về kiến thức, em rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy, cô để bài làm được hoàn
thiện hơn.
NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận
1. Bản chất của pháp luật:
1.1. Khái niệm
Có nhiều quan niệm khác nhau về bản chất của pháp luật, song có thể định
nghĩa pháp luật là hệ thống các quy tắc xử do nhà nước đặt ra hoặc thừa
nhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong xã
hội, là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội.
1.2. Đặc điểm của pháp luật

hợp với thực tiễn( điều kiện và trình độ phát triển của kinh tế xã hội) và kịp
thời trong mỗi thời kỳ cụ thể, nhà nước mới có thể phát huy hiệu lực của
mình trong lĩnh vực tổ chức và quản lí kinh tế xã hội.
1.2. Pháp luật thúc đấy nền kinh tế phát triển
Pháp luật phụ thuộc vào kinh tế là sự phản ảnh trình độ phát triển của kinh
tế, nội dung các quy định của nó không được cao hơn hoặc thấp hơn trình
độ của nền kinh tế đã sinh ra nó. Tuy nhiên, với tính độc lập tương đối của
mình, pháp luật có thể tác động trở lại tớ sự phát triển của kinh tế theo hai
chiều hướng: thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế.
Pháp luật có thể thúc đẩy nền kinh tế phát triển khi những quy định của nó
phù hợp, phản ánh đúng trình độ phát triển của kinh tế. Pháp luật góp phần
phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt trái của kinh tế thị trường chống độc
quyền, chống bán phá giá, giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội,
… Ngược lại, pháp luật có thể kìm hãm sự phát triển của kinh tế khi những
quy định của nó cao hơn hoặc thấp hơn so với trình độ của nền kinh tế
Thực tiễn phát triển nền kinh tế thị trường hơn 20 năm đổi mới cho thấy,
pháp luật nhà nước ta đã có nhiều tác động tích cực trong việc bảo đảm
định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển nền kinh tế này.
Việc từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách bằng nhiều văn bản luật,
các pháp lệnh, quy định về chế độ sở hữu và cơ cấu thành phần kinh tế đã
góp phần thúc đẩy chuyển dịch theo hướng tạo động lực và điều kiện thuận
lợi hơn cho khai thác các tiềm năng trong và ngoài nước để phát triển kinh
tế- xã hội. Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhìn chung, không ngừng
được nâng cao: thời kỳ 1986 - 1990, tăng trưởng GDP bình quân đạt
4,5%/năm; 1996 - 2000: 7%/năm; 2001 - 2005: 7,5%/năm; năm 2007 đạt
8,48%. Năm 2008, dù phải đối mặt với không ít khó khăn, nhưng Việt
Nam vẫn đạt mức tăng trưởng GDP là 6,23%.
1.3. Pháp luật bảo vệ kinh tế
Xét từ góc độ đó, Nhà nước có tác động trực tiếp nhất tới việc định hướng
sự vận động của kinh tế thị trường. Pháp luật, chương trình, kế hoạch phát

- Thực tiễn phát triển nền kinh tế thị trường hơn 20 năm đổi mới cho thấy,
pháp luật nhà nước ta đã có nhiều tác động tích cực trong việc bảo đảm
định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển nền kinh tế này.
Việc từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách bằng nhiều văn bản luật,
các pháp lệnh, quy định về chế độ sở hữu và cơ cấu thành phần kinh tế đã
góp phần thúc đẩy chuyển dịch theo hướng tạo động lực và điều kiện thuận
lợi hơn cho khai thác các tiềm năng trong và ngoài nước để phát triển kinh
tế- xã hội. Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhìn chung, không ngừng
được nâng cao: thời kỳ 1986 - 1990, tăng trưởng GDP bình quân đạt
4,5%/năm; 1996 - 2000: 7%/năm; 2001 - 2005: 7,5%/năm; năm 2007 đạt
8,48%. Năm 2008, dù phải đối mặt với không ít khó khăn, nhưng Việt
Nam vẫn đạt mức tăng trưởng GDP là 6,23%.
- Nhà nước đã có nhiều chính sách được cụ thể hóa bằng văn bản luật
nhằm phát huy vai trò các nhân tố nội lực, coi trọng tích lũy từ nội bộ nền
kinh tế. Đặc biệt coi trọng nhân tố con người. Do vậy, Nhà nước đã có
nhiều chính sách về giáo dục - đào tạo để nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực. Số lao động tốt nghiệp phổ thông trung học từ 13,5% năm 1996 tăng
lên 19,7% năm 2005. Năm 1996 mới có 12,31% lực lượng lao động được
đào tạo, đến nay, tỷ lệ này đạt 31%. Về nỗ lực nâng cao tích lũy từ nội bộ
nền kinh tế: năm 1990, tỷ lệ tích lũy so với GDP mới đạt 2,9%, năm 2004
là 35,15% và những năm gần đây đều có xu hướng tăng lên...
- Bằng pháp luật Nhà nước cũng có nhiều chính sách khai thác ngoại lực,
biến ngoại lực thành nội lực cho sự phát triển. Biểu hiện rõ nhất là Nhà
nước đã hoàn thiện Luật Đầu tư, thu hút được nhiều vốn ODA, FDI,... Từ
năm 1988 đến hết năm 2006, có hơn 8.000 dự án đầu tư FDI với tổng vốn
đăng ký 74 tỉ USD. Năm 2007, nguồn vốn ODA từ các nước, các tổ chức
tài chính quốc tế cấp cho Việt Nam đạt hơn 40 tỉ USD, trong đó, 80% là
nguồn vốn vay ưu đãi. Năm 2008, dù kinh tế thế giới suy thoái, nhưng
nguồn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam lại tăng kỷ lục: vốn đăng ký 64 tỉ
USD, trong đó các dự án mới chiếm 60,2 tỉ USD.

tiễn.
- Bên cạnh đó, nhiều văn bản pháp luật được ban hành lại chưa sát với nhu
cầu thực tiễn nên không áp dụng được. Nhiều chính sách, văn bản pháp
luật kinh tế còn gò bó, mang tính bảo thủ của ban lãnh đạo Nhà nước dẫn
đến việc kìm hãm sự phát triển.
- Thiếu pháp luật trong một số lĩnh vực quan trọng như cạnh tranh, chống
độc quyền, chứng khoán, kiểm toán, kế toán, thống kê, kinh doanh bất
động sản.